Obrazy na stronie
PDF

est salus (Psal. cxlv, 5, juxta LXX) : quia prævale- A Non enim ligno putribili, neque stipula fragili, aut

scunt in vanitate sua, veritatis immemores. Quia dum confidunt in multitudine divitiarum suarum, non p0nunt Deum adjutorem suum (Psal. li, 9). Tibi autem facta est sors in hæreditate Jacob, et iiluminati sunt oculi tui iu agnitionem veritatis : ut intelligeres, quia melius est modicum justo, super divitias peccatorum multas (Psal. xxxvi, 16). Ideo enim nisericors et miserator Dominus (Psal. cx, 4), quia talibus suis præp : rat adinventiones suas ad vitam liominum propagandam, permisit te istius sæculi fluctibus ventisque jactari : ut experta naufragium , de caetero similiter periclitari caveres. Itaque cuncta quae passa es, sicut inteliigis, vulnera quidem corporis tui, sed et animæ remedia fuerunt.

VI. In ci;ciuncisione cordis fae opera tua : ut B

gloriu tua non sit eae hominibus, sed ea Dco (IRom. 11, 29): qui deponit potentes de sede, et ea aliat humiies, et csurientes implet bonis, et divites dimittit inanes (Luc. i, 52). Deus scientiarum Dominus (l Reg. ii, 5), vide quanta gloriam tua m recompensatione mutavit, qui te maluit participem rerum cœlestium fieri, quaiu ad finem terrestrium permanere, ut ab huiuana dignitate transires in regnum Dei : Et quidem multis homiuibus hujus s;ecu!i vanitate captivis, similia Deus auxilia percipiendæ in æternuin salutis off rre dignatur, sed plerique, superantibus [Mart. plerisque sperneniibtis ] sana consilia sellicitudiniLus divitiarum, ac delectationibus corporum, nolunt intelligere, ut bene agant (Psal. xv, 4): et inalunt

lata via perditionis spatiari cum inultis, quam an- C

gustam semitam invenire cum paucis (Matt. vii, 15). Unde et tu , beatissima, cui donatum est non indurari pia castigatione, sed corrigi: neque gloriari in divitiis, sed spem et rem in Deo ponere, et a sorte divitum peccatorum dividi : quorum cor ut coenum est, quia et cor sicut tliesaurum suum in terra demergunt : transi ad beatorum pauperum sortem, quorum formam Christus accepit, et factus est refugium pauperi ( Psal. ix, 10). Neque divites, sed pauperes ])eati quorum esse pronuntiat regnum cœlorum (}latth. v, 3). VII. Tuum est ergo nunc in magna gratiarum actione confiteri, et psaiiere Domino : quæ ita ut auiivimus, el luabitu et corde humilitatis ornata es, ut linguæ tuæ et menti tuæ David:ca verl)a comveniant : Bonum mihi est, quod humiliasti me, ut discerem mandata tua ( Psal. cxviii, 7 1 ). Adjicere etiam qiiod statim sequitur vere poteris : Bonum milii est lex oris tui super millia auri et urgenti (Psal. cxviii, 72). Elegisti enim thesauros tuos ponere iis praeceptis Altissimi. Dicimus et nos congratuiautes tibi in verbis Prophetæ : Gaude, filia Sion ; læ:are, filia Jerusalem (Zach. ii, 10, juxta LXX), et obliviscere malorum, quæ tibi de hujus saeculi bonis orta sunt: quæ elegisti tibi bonam partem, quae non auferetur tibi (Luc. x, 42). Nemo enim potest auferre thesauros repositos in sinu Christi, neque evertere domum in ipso angulari lapide fundatam.

feno arescente, super infirmam arenam ædificium collocasti, sed super immobile fundamentum, quod est Christus, p, æter quod aliud fundamentum memo po:est ponere in consummondum (I Cor. iii, 11): argento et auro et lapidibus pretiosis extruere cœpisti in Christo. Et qnia perficis hoc ædificium (!)ei enim :edificatio est) (I Cor. iii, 9) ille sapiens architectus insistit operi tuo ut doceat te percurrere cursum bonum, oblivisci quæ retro sunt : et extendi ad bravium spernæ vocationis (Philipp. m, 15), ut apprehendas in quo apprehensa es, et accipias coronam justitiæ, et diadema gloriae de manu Domini. Cumque magna dies illa in igne cœperit revelari, non concremetur opus tuum sapientis ignis examine , sed probetur (I Cor. ni, 15). Nec exstinguatur lumen tuum, sed inter stellas clariores emicet, inter iilos qui fulgebunt sicut sol in regno Dei (31atth. xiii, 45), et sicut luna in æternum perfecta ( Psal. lxxxviii, 58) : quos etiam per diem sol non uret, neque luna per noctem (Psal. cxx, 6). Erunt enim in Jerusalem urbe illa coelesti permanentes : cui ipse {)ominus, ut scriptum est, erit et nomen et lumen (Apoc. xxi, 2i). VIII. Videntes ergo et prævidentes in spiritu revelationis, magnam tibi perennium gaudiorum messem florescere, exsultamus in Domino, et gaudentes fructibus tuis, in voce exsultationis psalmi canimiis : Magna opertt Domini, eaequisita inter omnes voluntates ejus (Psal. cx, 2): quia multum abundavit bonitas ejus, superabundare tribulationibus tuis : quandoquidem te in eorum sorte vocavit perenni l;etitia et hæreditate cœlesti, et in honore regali, et in consessu supcrjudiciali. Tolerandæ sunt in hoc sæculo humilitatis passiones, quæ tibi a Deo recompensab;;ntur : et tu benedicta similiter intemim liis verbis consolare : ut et veterum dolorum obliviscaris, et in praesenti proposito, quo ad opera salutaria elevasti manus tuas, corde perfecto firmata, fiducialiter futurorum bonorum tibi perpetuam felicitatem festiva meditatione promittas: teque ipsam in cœlum animo gestiente præcurras: ut dum corpore moraris in terra, jam ad Christum mente pervenias : dumque Christum conaris imitari, et vestigio ejus affigeris, depositis oneribus, et impedimentis atque compedibus, quibus sæculi hujus divites attinentur, seden'es in tenebris et umbra mortis ( Psal. Lxxxvii, 7) : tu jam liberata et expedita comiteris Dominum majestatis crucifixum, cujus imaginem non potest portare, nisi qui in hoc sæculo nudum se reddit et mortuum : ut secundum ipsum Dominum dicat : Venit enim princcps mundi hujus, et in me nihil invenit (Joan. xiv, 50). Wei secundum prophetam David : Factus sum inter vivcntes quasi mortuus (Psal. i.xxxvii, 6) : ut sic inter mortuos lihera, possis juxta Apostolum dicere : Vivo autem jam non ego, vivit autem in me Christus (Gal. ii, 20). Gaude quia facta es sicut gloriosa Judith , inter virtutes pudicitiæ meritis viduitatis incorruptæ gw tens : sicut'et Anna venerabilis in jejuniorum castimonia orationis instans nocte ac die.

MONITUM IN EPISTOLAM SEQUENTEM.

Videtur istud eae proliriore epistola, seit libello fragmentum, maxime cum fine et debita sermonis conclu§ione careat. Cur ad virginem in exsilium missam inscribatur, ex nullo penitus loco intelligere est : nam neque ejus personæ vola usquam est aut vestigium ; neque exsilii mentio, nisi illo fortasse loco, ubi de Móe dicitur, Ecce et ille rem passus exsilii. Auctorem quod spectat (quandoquidem Hieronymi liquet non esse) stglus autem cum antecedenti proæime consonat, unde hæc etiam Paulini videri doctis viris potuit : eodem argumento quo illam Philippo presbytero attribui, hanc quoque eidem posse reor ascribi.

EPISTOLAKIW,

sEU CONSOLATIO Aw VIRGINEM 1N EXSILIUM MISSAM.

I. Si Deus ac Dominus noster Christus Jesus securitatem, pacem, tranquillitatem, quietem, prosperitatem, lætitiam, et quæcumque alia esse jucunditatum genera possunt, servis et cultoribus suis tam in præsenti, quam in futuro promitteret, esset nobis non immerito dolendum atque flendum, si qua in præsenti vita contraria pateremur, eo quod præter inspiratum dolorem, cujus eo semper acerbior vis est, quo magis repentinus acciderit, futura quoque promissio esset ambigua, præsenti spei sollicitatione frustrata. At vero cum e contrario sollicitudines, bella, tempestates, inquietudines, miserias, tristitias, odia, 8^ alia quæcumque incommodorum atque ærumnarum genera esse creduntur, in præsenti nos passuros esse prædixerit, contra praedictæ commutationis tædium, de promissa non erit quis prosperitate securus. Si vero commonitus fueris, in ipsa commonitione habebis solatium. Et quamvis ex prædicto malo adversæ valetudinis quispiam acerbissime perturbetur : perturbationem samen non absque consolatione suscipiet, qui in ea promissæ sanitatis signa esse cognoscit. Pari ratione nos quoque jucundos esse ac lætos, dum spei nostræ signa conspicimus, comprobationem ejus sumimus, cum per mala præsentia, futura bona induhitatæ fidei manibus jam tenemus. Siquidem, ut dictum cst, salus nostra in tempore tribulationis (Psal. cxxxvii, 39). Nullam ergo debet generare tristitiam qualecumque illud est, quod maximam videtur significare lætitiam. Est enim ille superbtis ac invidus, aut sui fastidiosus boni, quem ejus pro])atio reddit tristiorem. Dicit enim in Evangelio Dominus : Vos lugebitis , et flebilis, mundus autem gaudebit : vos contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium (Joan. xvi, 20). Amplectenda est ergo tristitia quæ gaudium parit: et non ejus materia est consideranda. Quia saepe per dulcedinem fructus placet, quod amarum hortuit in radice. Et jtorum ait Dominus : Hæc locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis; in hoc autem mundo pressuram habebitis (Ibid., 55). Quid hoc est quod dicit, ut in me pacem habeatis, in hoc mundo pressuram habebitis ? misi ut tanta in nobis sit ejus credulitas pollicitationis, ut cum mundi mala pa!imur, futuræ spei

A fiducia, in summa pace nos esse credamus: tantaque sit in nobis spes futurorum, ut omnino non senliamus nos sustinere illa quæ patimur, sed ea potius arbitremur jam obtinere quæ credimus. Siquidem dictum est, unde totum nos in futuro habere cognoscimus: Spe salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes (Rom. viii, 24). Ad hoc ergo tamtam in nobis fidei stabilitatem Dominus esse desiderat : ut certius esse quod credimus, quam quod patimur, judicemus : et verius habeamus speranda quam sensibilia : et præsentes angustias non sentiamus, dum in futuram spem tota animi intentione protendimur. Ac si bellator aliquis dolorem vulneris aut contemnat, aut nesciat, dum omnibus vivacitatis sensibus solam videtur cogitare victoriam. Nam et B qui lempore hyemis vadit ad balneas, prius asperitatem frigoris nudus patienter excipit, quia eum secutura calefactio consolatur. Ita certa spes rem vincit instantem, ut illud quodammodo esse incipiat quod futurum est, et desinat esse quod præsens est. In me, inquit Dominus, pacem habeatis, hoc est dicere: Firmius vobis sit quod in me est, qui semper sum, quam quod in temporali geritur mundo. Quia mundus transibit, et malitia quæcumque agitur in ipso, finietur. Pax vero mea nulla umquam defectione temporis solvetur. Et alibi dicit: Mulier cum parit, tristitiam habet, quoniam venit dies ejus. Cum autem pepererit puerum, non meminit jam pressuræ, propter gaudium, quia natus est homo in mundum. Et vos nunc quidem tristitiam habetis, sed tristitia vestra vertetur in gaudium. Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis (Joan. xii, 21). II. Aptissimum namque ad comparationem tribulationum præsentium et futurorum gaudiorum, prægnantis mulieris induxit exemplum : quæ quamvis causam partus non absque ingenti sciat dolore transire : quia aviditate nimia liberos cupit, doloris tormentum spernit, dum quod satis diligit, concupiscit, et ante gaudet ex prole, quam contristetur ex partu : nec recusat foecunditatis exordia , quamvis certa sit ea non absque magnis angoribus eventura : quoniam dum majus gaudium cogitat, tristitiæ causas amplectitur. Sic et in omnibus pene rebus humanis difficile potest esse lætitia, nisi tristitia ante præcesserit, et amaritudo præeuntis doloris comD mendat amplius gaudia secutura. Sic quidem pretiosior salubritas est, quæ post languoris recuperatur incommodum : et a qualibet parte, ex majore sæpe laboris necessitate, ad ampliorem solet felicitatem veniri. Sic qui litteræ scientiam desiderat habere, si discendi non susceperit tædia, periti;e gaudia adipisci non poterit. Nec cujuslibet eruditionis quisquam habere poterit gloriam, nisi animi æstus ante fuerit perpessus. Agricola quoque de ubertate frugum laetari non poterit, nisi prius terram multo labore confecerit. Et tanto magis prosperitatis spem congerit, quanto se amplius desudasse cognoverit : et de labore impenso sperat ubertatis augmentum.

[ocr errors]

Quid quod in creaturis pene omnibus ita esse cognoscimus: illic majorem fructum gigni, ubi onerosæ acerbitatis causa præcesserit? Nam et aestatis et autumni temporibus, quae tempora ministra sunt frugum, sterilitatem nimiam nonnumquam hyemis lenilas intulit, cum foecunditatem maximam frigoris srpe praestiterit austeritas. Et quidquid clementia veris resolvit, spem ubertatis amisit. Arbores vero ipsæ tanto numerosiore gravantur fructu, quanto aeerbioris frigoris violentia reprimuntur. Cum præcoces flores opportuna castigatio refrenando ad periculum festimare non patitur, utile impedimentum pruinæ : et quod reprimit, non obfocat, sed includit. At vero si paulo clementior vis exstiterit imbrium, quanto luxuriant prius indisciplinata festinatione , tanto post fructibus deseruntur, cum futuræ vires importuno tempore consumuntur. Semina quoque ipsa uerrae jacta atque commissa, quanto glaciali frigore arcente tarlius surgunt in frugem, utili radice proficiunt, ac tanto postmodum amplioribus fructibus praegravata curvantur. Navigantibus quoque ipsis longe serenitatis spem pollicetur nimis valida et diuturiia tempestas. Sic et omnium fere creaturarum spem difficile exsultatio aliqua, nisi moerore praeeunte, succedit. Quæ cum ita sint, æquanimiter erre convenit : etiam si nos tribulationum ac dolonim asperioris hyemis procella concusserit, tanto ampliorem aestatis fructum delaturi, quanto præsonti frigore vitam habere contigerit acriorem. Digerit enim ai:steritatem , quam poterat reservare, qudqnid primo impetu eripit in exitum. Nec ulla no* insurgentis pelagi debet terrere tempestas, cum venura nostra sit etiam numquam finienda tranquilitas. I)omini est enim vox illa, dicentis : Bcati estis cum ros maledirerint homines, et persecuti vos fuerint, et dicent omne malum adversum tos : gaudete et exsiltate, quia merces vestra copiosa est in cuclis (Matth v. 14, 12). Quisquis enim mercedis et beatitudini suae causas non cum ingenti gaudio suscipit, ccrtum st, eum aut infidelitate aut imperitia laborare. Optandum est etiam quamvis sit amarum, quod lu

crum pait : et cum laetitia majore sumendum, '

quidquid mpliorem generat mercedem. Nec congestio labori vitanda est, quæ est augmentatio commodorum. Sic namque negotiatorum aviditas am

A Siquidem pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus (Psal. cxv, 16). III. Sed ego te cur ad tribulationis patientiam, hmmanis aut præsentis vitae provocare conor exemplis: cum nullum pene sciamus fuisse sanctorum, qui procellosum hujus temporis agonem absque trihulationis tempestate transierit : et tantorum odia infectationemque pertulerit, quantos vitæ suæ dissimilitudine castigarit? Castigare enim alium videtur , qui ab ejus conversatione dissentit. Nonne sanctus Abel, qui in hoc mundo primus innoccntiam conservasse reperitur atque juslitiam, cum illibata Deo obtulisset munera, mox ut munerum respectu Deo placuit, usque ad mortis illationem , humanum, vel quol sceleratius est, fraternum statim invenitur B odium invidiaimque sensisse : et fratris ejus, qui illi et pro germaniiatis neccssitudine , et pro solatii causa (quia soli adhuc præter humani generis principes in universo mundo erant) majorem debebat charitatis affectum ? Scd injustitiam maluit omni consolationo destitui, quam justi cujuspiam societate dissona confoveri : si tamen consolatio recte dicenda est, ubi tantum dissidet animus, quantum vita discordat. o Cain miseranle ! qüid agis? cur in fraterni et innoxii sanguinis effusionem crudeli satis odio furiosoque prorumpis? Quid tibi solitarius commeruit frater? qnam vim intulit, quam fecit injuriam* Sed quæ major injusto injuria esse potest, quam vita jnstiti;e [F. vitæ justitia]? In hoc tantum tibi displicuit solitarius frater, quod Deo

C placere gestivit ? Fuisses et tu Deo placens :

numquid et te ille excluserat ? An tam pauperem Dei charitatem esse cognoveras, ut vos simul amare non posset ? Sed quando hoc amens sentit invidia, quae contra bonum semper laborat, et non videt ? Denique quod justum est videndo non passa cst : moriendo, magis accepta vilefacit. Erubesce, o nimis miserande, livore tcstaris meliorcm te esse , cui te exliibes nociturum. Quae igitur haec tantæ crudelitatis duritia fuit, ut non vel solitudinem tuam recogitares? Quo animo postmodum parricidali illi campo reversus es, qualiter postea absque unico fratre sollis in toto mundo vixisti ? non tam in fratre lucrans hæreditatem, quam quod duo eratis, auxilium sollicitudinis perdens. Quid enim intra cogita

plioris quæfus causa , nec maria pertimescit, nec D tiouis tuæ secreta volvebas, quando tecum illum , aut bono operatum esse zelo, quod eum constat A Dei non est passa justitia : dum corpori vulnus ju

terrena discrmina, quæ interdum etiam causæ solent esse damnornm : et propter majoris lucri spem, navigationis et peregrinationis incommoda libenter assumit : quiaquamvis magnus, facile contemnitur labor, ubi non am laboris quantitas, quam ejus utilitas cogitatur. Et si id fieri propter temporalia, et incerta lucra cospicimus : quid nobis propter aeterna , et sine ulla mbiguitate ventura, sit agendum cogitemus. Nam om illorum lucra, insidiae, vel pericula præcedant: similiter nostra commoda dispendiis cumulantur, etub periculo feliciora contingunt. Quae incommoda iuantum tribulationem non metuiiat, ut etiam mor possit propter i!!a contemni,

quem solum familiarem, quem solum socium, quem solum col'egam habere consueveras, non videhas? Num sanius fuerat, si ita te furor invidiæ compulisset, ut ipse in te sceleratas verteres manus, ct arma parricidalia, tua quam fratris vita sensisset ? Nullus tam crudelis homicida cst, quam qui ita erga alterum sævit, ut non pareat sibi. Quid miser facinus tuum interroganli [)eo negas : et dum excusare credis, accusas : ut nulla tibi nec confessionis nec inendacii possit ratio subvenire ? Nam nisi scivisses malum esse parricidium, non negasses. Sed haec conswetudo peccantis est, ut malum semper velit negando geminare, et dicere se, aut non fecisse quod fecit, malo gessisse livore. Et pulas, miser, quod illum facinus latuerit tuum, quem indigni muneris tui causa non latuit. Non ergo quia illum quicquam lateat, interrogat, sed ne tibi ignoraiitiae excusationem relinquat. Nam cum fratrem negas te scire, quid gesserit confiteris, et asperitatem criminis suppressa confessione coufirmas. IV. Hæc ideo paulo latius executi sumus, ut tam invidiæ malum, cujus extimari crudelitas non potest, quam in præsenti vita conditionem justitiae panderemus, quæ statim cum odio sui cœpit. Quæ ne tunc quidem absque multa persecutione esse potuit, cum unum tantum haberet inimicum. Et si tam grande olium ab uno hoste perpessa est, ut usque ad vit;c

interemptionem veniret, uon homo quicumque, sed B

frater, quid ex ea tuna sustinere posse credendum est eum, qui liostes tot extraneos habet : et nisi per molem auctæ pravitatis a multis potest audire sociorum quisque justitiæ cultorum ; Venite, circumveniamus justum, quoniam inutilis et contrarius est operibus nostris (Sap. 1, 12)? Sed dicet aliquis : Quisquis vitare invidiam cupit, timeat pluribus innotescere, vel placere. Ecce justus Abel nullos

habuit, quibus innotesceret, vel placeret : et tamen ,

invidiæ odium vitare non potuit. Errat enim quicumque absque hominum amicitiis contrahi non posse opinatur invidiam : cum illa non tam humanas amicitias, quam solam Dei amicitiam persequatur. Unde ne ille quidem absque invidiæ infestatione esse

betur circumcisionem inferre: dum filium cum matre ejicit : dum iu Isaac dilecto tentatur : dum religiosus parricida esse praecipitur : Sed facile ad omnem jacturam consentit fidelis, cui magis ac magis ac maxima succrescunt : quandoquidem etiam centuplum receptura promittitur. Ipse vero Isaac quibus tentationum generibus quatitur, dum escæ [Mart. esse ] inopiam patitur : dum peregrinationis experitur labores : dum propter uxoris speciem nimiam ipse

metuit, qui anxietate conficitur, et eo ipso quo ob-,

lectabatur, alfligitur cum illi forma conjugis, quæ in securitate placuerat, in formidine displicebat, dum regis aetmulationem patitur : dum eain quidem possidere illi absque invidia non licet. Sanctus quoque Jacob quam inulta patitur. Primum cum fratris sui Esau , propter collatam sibi l>enedictionem , mortiferam sibi invidiam contrahit : cum ejus odium, indignationemque declinans, ad Laban solus pergit ; cum propter uxorem servit : cum dilectæ sponsæ soror non amata supponitur : cum prioris amoris damno, imatrimonia illi fraude geminantur, et rursuum pro non optalo connubio , septenni scrvitio subjugatur : cum fraudem patitur de mercede: cum post viginti annorum mercenariam servitutem , occulta imagis fuga, quam libera proficiscendi expeditione discedit : cum Labam persecutionem tinet : cum fratris sui formidat occursum : cum delusam filiam suam Dinam perhorrescit . cum dilectissimæ uxoris Itachel fumus deflet: cum dilectissimum filiiua

potuit, qui vel soli Deo placere gestierit. Suflicit C [Al. tac. filium ] Joseph acerbo fuuere consumptum

enim ad invidiæ stimulos incitandos, si te illi placere cognoverit, ultra quem alius esse non potest. Sed nec sanctum Noe in praesenti vita inconcussæ securitatis quietem habuisse cognovimus, dum iniquis existentibus cunctis, solus in universo orbe nititur custodire justitiam : dum arcam fabricat, reparandi orbis semina continentem : dum se futuro diluvio praeparat, el fidem venturæ inundationis, sedula cura denuntiat : dum tam sibi quam suis, quamque cunctis animantibus alimenta conquirit, justitiæ merito, vitam mortis tempore reservaturus: dum post tantam hominum numerositatem, solum se cum simis remansisse superstitem dolet.Sed solatium non perdit desolata justitia , cui consorlium Deus est, omni celebritate festivior. Ecce et ille rem passus exsilii, perempta hominum frequentia, et si non omui solatio destitutus partis, tamen pene solus relictus, agnovit se Domino valde servire. Unde non magnopere exquirebat vanam hominum consolandi gratiam, qui jucuadiorem ac pleniorem habebat in Deo fiduciam. Sanctus quoque Abraham , quæ vel quanta perpesstis est, dum fidem solus inter cunctos servat incredulos : dum patriam et propinquos deserit : dum uxoris steriiitatem dolet: dum propter cs, ae ii;opiam, nolio in .£gypto , modo in terra Geraris pcregrinationis sentit iiijurias : dum mori propter uxoris pulcinritudinem timet : dum sibi ereptam moeret : dum proferre eam non meruit, quod æquissiini judicis

a bestiis dolet, sine solatio sepulturæ : cum Benjaaii, quem etiam consumptuin odiose putabat, contulerat [Al. in quem contulerat] charitatem : et quem se non amplius esse visurum metuebat. Defessus jam tam annis quam laboribus senex , et pater justissimus ingemiscil. S anctissimus eiiam Joseph de temationtim generibus conflictatur et quatitur, cui ac si tribulationum semina species videntur fuisse justitiæ. Nam quoties aliquid sanctæ vel pie gessit, ιιιies intolerabilium tentauionum discrimina subir: compulsiis est, justitiæ consentiens, et spe confortante perdurans : ut laborantium nobis sit, quid in eo laudando primum debeamus assuuere justiiæ : sanctitatisne [ Mart. sanctilatisque ] perseverilitiam, au patientiæ æquanimitatisque virtutem. Nam cum fraterna dilectione somnium , ut frater fr;tribus indicaret, invidiam eorum odiumque contra.it: quasi aut ipse se [Al. si] somniasse finxisset, aut vsioiiem illaiu ad subjugandorum ac terrendorum indicium nuntiasset. Inde cum ad ipsos cognosce,idæ saluti eorum causa fuisset a patre directus, injunctum sii iler festinus aggressus est, quo celerius eorum posset odia satiuare. M0NITUM IN EPISTOLAM SEQUENTEM.

Visa hæc est olim Erasmo non bhorrere a stulo Tertulliani, quautum, inquit, ex illas fragmentis licet odo, an i ; est enim affcctatior et d rius*illus , etiain i gravilnts sontentiis. Eris'imant alii fortasse etiam congruenter magis, ad subsequentis jictionem Epistolae, quæ, ncmine jam diffiteiite, S.Jiuaeimi Taurinensis

[graphic]

est , eam ita accedere, ut tantum non certo ascribant. A tempestas inter fluctus invenit. Et quamvis memo

Ego, ut pronuntiare nondum hac de re ausim, sentio tamen , propius ad horum opinionem, eum qui hæc scripsit , personam sustinere episcopi , qui statum initio au, Dominicarum rerum religiosa necessitate occupatum, etc.

EPISTOLA V.
AD AMIcUM AEGROTUM.

1. Quamquam certissime aoverim, experientiam tuam alieni consolaminis levaminibus atque renuigiis non indigere : cum languores ærumnasque languidi corporis, stuporemque meum brorum rigentium, vigentis calentisque auiini felicitate ipse confoveas, ac inedica ratione cures atque componas : tamen inter adversa præsidium, inter morbos remedium, inter curas solatium , in fluctibus alienæ manus

libens periculum patiatur aut ferat, tamem sub pondere periculi, cogente necessitate, dnratus.—Infirt. Sed alia mihi anxietas accedit , quæ moeroribus dupl:calis, meos sensus involvat, et mordacibus curis, inexplicabiles curas imponat. Movet enim me, quod cum talibus tentamentis, et cum tam obstinati morbi certamine mihi soli contigerit dimicare? cum alios noverim et mitioribus plagis esse correctos, et compendioso luctamine exstitisse victores. Cur mihi Domiiius non cum cæteris certamen indixit ? Cur me non sicut cæteros castigavit ? — lli*R. Primo enim non debes in tam arduo certamine constitutus de Iiumilibus cogitare. Inferiora sunt enium præmia inferioribus puguis. Ubi denique fortia forlibus impe

remigium semper quæritur ei optatur. Pars est enim B rantur, fortiorem forlior muneris sequitur census :

procul dubio maximarum medelarum fraterui consolauminis fructus : et fomes diciorum , a dulcedine consolantium , levameu fessis aniimis iutroducit. El si non corporeis in membris, recessibus animi tamen et abditis, spirituali studio componit hominem , et inserit ut medicus sospitatem , juvatque conamina exhaustarum virium, sub longarum sarcina pressurarum : maxime cum scriptum sit : Frater fratrem adjuvans exaltabitur ( Psal. viii , 10). 0b hoc igitur quoniam dominicarum rcrum religiosa necessitas ita m e tenet occupatum , ul frequentatu corporalis accessus, ærumnas tuas illustrare non detur facultas : placuit sicut petisti, ut qualicumque solatio litterarum lenirem iam longa tentauienla virtutis , imo

et ideo ignominiam judicat fortis cum inferiore componi. Magnus est eniim qui vicerit magna: devotionis est maxim:e maxima sustinere : ingentis viruutis est, ingentia superare. Nainqtie meritis emineniioribus excellit cæteros apud regem, quem plurimum turbaverit cauma bellorum, el reddiderint superata victorem. Adest denique præda , in ipso conflictu congruens qualitatis certaminis, merito destinata victoris. Numero castrensi pondera pro viribus reges iimponunl : medici pro causis medelas impendunt. Qui curandus est, non dicit medico qua lege curetur. Nec miles eligit quo mittatur : nec servus quo verbere castigetur. Quod enim ex majoris pendet arbitrio, non est in potestate subjecti. Ergo qui superna re

potuis salutis coii.imodum visitarem ; et animum C gimur potestate, et inter mundi miserias multiformes

Christiana virtute fundatum in robur maximum promoverem. Qui regnoruin coeleslium pra:dam censumque muneris sempiterni contendimus occupare, esse non possumus sine aliqua congressione victores. Numquam enim delicata ac ignara certaminis virtus, victoriae palmiferum culmen ascendit : aut præmium de subacis adversis accipit, qui victoria clariorem vilissimam judicat sui corporis vitam. Nec mortis enim coiirutitur metu , cui de morte vita nascitur. Pretiosum est illi et sanguineim fundere : felicitatis est enim inflicitate pugnare : Summae sanilatis est acerba vuluura sustinere : jacturam quoque ferre meiubrorum , opimatur maximum lucrum. Et quod est ultimuin dcam, præclarum est illi in ipso cer

corrigendi, versamur, nec uostrum est de potestate Domini, aut plagas eligere , aut alia certamina quæ ferendo vincamus : sicut mcc servorum est eligere de dominis genera flagellorum. Numquam enim ex arbitrio pendentis pendet licentia verberantis. Potestatis est emendare, conditionis cst subjacere. Regis est onus impouere, et militis est sustinere. Quippe cum ab [Al. et ab] ipso rege niliil geratur injustum, qui suis legionibus pro virium qualitate bellicos sudores imponens, fortes iuittit ad fortia: iuferioribus competentia jubet, ut ucc iuferior contra proprias vires certamine potentioris arcealur, nec potentior inferioris certamine, degradatis meritis, huiuilielur. Et dum hoc agitur, ut nullus in alieno minoretur,

iamiue palmiferam creditori animam revocare. Me- D aut certe succumbat, omnes cupit esse victores. Nec

[merged small][ocr errors][merged small][merged small]
« PoprzedniaDalej »