Obrazy na stronie
PDF

igne, aqua. Per cœlum Joannes ostenditur : quia sic- A siipplantavit Jacob ter fratrem stitim, primiim fer

ut cœlum omnia superat, ita et Joannes, qui dixit: In principio erat Verbum. Per Matthæum terra : qiii dixit : Liber generatio:iis Jesu Christi. Per Lucam ignis, qui dixit : Nonne cor jam ardens erat in nobis? Per Marcium aqua : qui dixit : Vox clamantis in deserto. • Id est, quatuor niiJiiiia de tiho fonte quattor evangelistas significat, id est, Christum. Fison, insufflictio, significat Joannem ; Geon , velocitas , significat Mauhaeum; Tigris, felicitas, significat Mareum; Eufrates, fertilitas, significat flucam. Irrigant mundum , id est, Ecclesiam, et significaht quatuör virtutes, id est, prudentiam, temperantiam, fortitudinem , et justitiain : et sicut paradisum irrigant quatuor flumina, sic et cor nostrum hæ quatuor virtutes. Et homo ex quatuor elementis consistit: ex aere, igne, et aqua, et terra. Ex aere, flattis : igne, sanguis: aqua, flamma, terra, corpus. Per captit coelum, ubi sunt duo luminaria : pectus, aer : vetiter, aquam : pedes, terram. Item, Adam a quatuor stellis nomen accepit, quod est b artis, dosis, anatholis, mesimbrio, vel quatuor significant evangelistas. Et sicut de Adam omnis homo nascitur: ita per quatuor evangelistás omnes ad fidem veniunt. Itom arca Noe quadrata legitur ex lignis facta longitufo ccc cubitorum , et latitudo i., altitudo xxx, et uno cubito consufnmata, significat Ecclesiam ; per quatuor evangelistas longitudo spes vitæ ætern;e, latitudo charitas, altitudo fides Trinitatis, unum cubitum unum Dominum colere. Bitiimina intus et foris, charitatem Dei et proximi significant. Item arca tes. tamenti, mbi erant duae tabulæ et virga Aaron, qnattior circulis aureis portabatur; et vectes ex auro cooperti, quatuor evangelistas significant ; arca Ecclesiam, vectes doctores. Sicut il!i circumdari erant ab annulis, ita sacerdotes de veteri, et novo Testamento docti. Quatuor evangelistæ portant Ecclesiam ab hæresi defendendo. Per virgam crux ostenditur: et sicut quadratuin lignum in qua parte versum fuerit, firmum stat, ita homo ex quatuor evangelistis edoctus contra h:eresim, et trihulationem firmus fiat. Item Matthaeus donatus : Marcus domum excelsuin : Lucas consurgens : Joannes gratia Domini. Item rota in rota, spiritus in rota prædicatio Evangelii in nundo gyrans : Spiritiis in rota Spiritus sanctus in Evangelio. Item vas linteum, et super ipsum quatuor lineæ quatuor evangelistas sigiiificant : h;cc sunt, munda et immunda , Judæi et Gentes. ltem quatuor animalia habent ociilos ante et retro clainantia, Sanctus : quatuor evangelistæ sunt. Item

a videtur hinc excidisse locus, quem alludit ex Genes. cap. i : Et fluvius egrediebatur de loco voluptatis ad irrigandum Paradisum , qui inde dividitur in quatuor cápita. Proinde erit et in sequentibus restituenJus locus ad hunc fere modum, quatuor evangelistas significant : Fluvius fontem significat, id est, Chrisium, et Confer Druthamari Expositionem in Mat1h.*:um.

b Legendum arctos, dysis, antole, mesembria, Graece äpxro;, $ot;, άνατο)ν, μεσημ%piz. Qtiae non

benedictionem, secundo per lentem, tertio per hemedictionem : Esau diabo!um significat, Jacob Christum, qui ipsum ter vicit et supplantavit : ita et nbs debemus stipplantare fratrem nostrum diaboluiti , treis vicibiis, in cogitatione, ifi verbo, et iii opcre. Ideo frater noster est, quia Deus ipsiiin creavit, qui et nos, unum patrem haberritis Deum : et homtim illiim creavit, sed per suum vitium siiperbiendo se privavit. Quatuor evangelistae signifieant Matthaeiis facierii hominis: Lueas vitiili: Marcus leonis : Joannes aquilæ : Dominus Jesus Christtis totum implevit, homo nascendo, vitulus immolando, leo stirgendo, aquila ascendendo. Rota in rota, lege in legem, vetus in novum. Ctir quatuor evangelistæ non per quatuor apostolos scribuntur, nisi per duos discipulos, et duos apostolos, quia filii Jacob de duabus liberis, et duabus ancillis nati sunt. Matihaetis mel : Marcus ldc : Lucas oleum : Joannes vinum. IN EVANGELIUM SECUNDUM MATTHAEUM. Liber generationis Jesu Christi filii Datid filii Abrahae. ldeo duos patres horriinat , quia de David dicitur : De fructu ventris tui ponami super sederit meam. De Abraham diciti;r : In semine tuo benedícontur omnes qentes. Ideo Davi! ante Abraham scrihitur, quia propinquior est Christo de illo stirpe mascendo. Jacob genuit Joseph , secundum creatibnem dixit : Lucas sccundum legem dixit, ut filius Heli esset. Ideo mulieres in genealogia Christi sunt, quia ips;e ad vitam ;eternam veniunt ut viri : et ideo pcccatores in genealogia €liristi nominantur, quia ipse dixit : Non reni vocare justos, scd percato;os. Lucas de Christo ab Adam dicens, ostendit quod per Christi genus Adae solvitur a peccato, sive quod de Christo exeunt, qui revertuntur ad Patrem. Figura xlii virorum in genealogia Christi, hoc est, xi.ii mansiones filiis [srael ab Ægypto, usque ad terram repromissionis, id est, de mundo ad coe'um : quod significat per terna genera venire ad Christum, per fidem, spem, et charitatem. Quid per xiv, nisi per x verba Legis, et per quatuor virtutes: prima prudentia, servire deo, non idolis : secunda temperatitia; non concupiscere : tertia justitia, non adulterare : quarta fortitudo, dimittere, non occidere. Per quatuor fuit perditio mundi, per virum, per mulierem, per lignum, per serpentem, et per quatuor restauratur, per Christum, per Mariam, per crucem, per virum Josepli. Serpens qui fuit in Israel Christum gignificavit : Ipsa de aere facta cum quatuor rotis

stoliarmn, ut auctor vocat, sed quatuor plagariim , mundi sunt nomina : quornm prioribus litteris Adami nomen significari, etiam apud S. August. tractat. X, in Joan. et tractatu de montibus Sina et Sion ad calcem S. Cypriani, Amalariti in quoque Fortunatum l. 1, c. 7, de Ecci. 0/fic. atque alios traditum est. Sed et Sibyll. 0racula lib. ii. Adamum VOCant. . . . -o',vaga **********a. i-xxin. *: 3,aw * ******** ** «* #a***.

rotundis : qui eam videbant sanabantur. Et eleva- A factum est, id est, quod angelus dixit : ut adimplere

vit illum in caput virgæ, ut toti viderent eam, et fugissent animalia deserti, præ timore rotarum, et sic unusquisque sanatus est, si inspexerit Christum in caput virgæ, id est, in crucem. Quatuor rotæ, quatuor evangelistas significant : sic fugit diabolus Evangelium, quando sonat in coelum. Christi autem generatio sic erat. Id est, secundum carnem, dixerunt. Ideo Christi dicitur, ut ab ipso derivativo vocabulo Christiani vocentur : per etymologiam iterum Christus, id est, unctus, quia per ipsum post lavacrum chrismae unctionem percepimus. Sic erat per æternitatem. Sonat Maria, stella maris; quia stella dulcis est, mare a amarum est; sic Maria, in mari mundi fuit inter peccatores ve

tur quod dictum est a Domino, id est, per prophetam Isaiam de Christo, hic ad litteram tantum. Ecce tirgo in utero habebit, et vocabit nomen ejus Emmanuel : ideo hoc nomen interpretatum [Fort. ininterprelatum] est, quia in utraque lingua excelsum dicitur nobiscum Deus, id est, Deus et homo, in una fide sit. Fecit sicut præcepit ei angelus: ostendit quod ipse visionem Domini meruit videre, qui fecit sicut ei præcepit. Et non cognoscebat eam, donec peperit filium suum. Donec pro ' numquam dicitur. Primogenitus in lege dicitur, qui prius aperuit vulvam. Non quem sequuntur filii, sed qui prius nascitur. Christus pro tribus dicitur primogenitus, in resurrectione a mor

lut stella maris : quia ut mors est, stella viros ad B tuis, et a Maria, et a, creaturis. Cum ergo natus esset

portum adducit, si sequantur illam : sic Maria in mundo ubi natus est Christus, qui omnes ad vitam ducit, si sequantur illum. Desponsata mater ejus, id est, pro quatuor causis, ut non lapidaretur ut adultera , et ut in fugam haberet solatium,' et genealogia Christi per Joseph, ut partus celaretur diabolo. Antequam convenirent, id est, antequam fuissent in b qua habitatione : inventa est ab Joseph in utero : non in vulva, ut mulier, sed ut virgo, habens de Spiritu sancto, id est, factus ex Spiritu Spiritus, sicut ipse facit pomum super lignum, et Evam de osse Adæ. Joseph autem vir ejus; ideo vir ejus dicitur, et ideo justus, ne alii humanitatis conjunctionem suspicaverint. Noluit eam traducere : id est, in judicio, ne legem transisset: quia sciebat virginem, ut diabolum partus ejus lateret. Hæc autem eo cogitante, id est, dimittere, an tenere cogitabat. Hic prophetia impletur, Adjutor in opportunitatibus, in tribulatione. Angelus Domini in somnis dixit. Non in somno, quia sæpius illi angelus in somnis venit. Non semel, quia mysterium Dei nen potest cognoscere semel : Joseph fili David, id est, prophetia impleta in Joseph per David , De fructu vemtris tui, et reliqua. Noli timere, id est, dilige, et gaude conjugem, non nuptialem; neque creationem [Fort. coitionem], sed cohabitationem : tuam dixit, ut credidisset non ab alio, sed de Spiritu sancto conceptum. Pariet filium, id est, ut majus gaudium esset illi de filio, sicut inter ho

3esus, tres confirmat causas, locum, tempus, personam : in Bethlehem : aptum fuit, quia e domus panis interpretatur, ut ibi panis vivus cœlestis nasceretur. Juda est respice Bethlehem gentium. In diebus Herodis regis, id est, refert reges et duces Judææ, ut dictum est : Non deficiet princeps de Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat cui repromissum est, ipse erit exspectatio gentium. Ideo dixil Herodem regem contra Judæos, quia ipsi dixerunt ad crucem, Non habemus regem nisi Cæsarem. Ecce magi ab Oriente veniunt : dum Orieus est qui quæritur, ideo ab Oriente indicatur; ipse ad semetipsum nos ducit. In Jerosolyma venerunt, quia de Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem. C Dicentes ubi est qui natus est rex Judæorum?Idest, rex confessionum. Addunt causam inquirentibus, Quis dixit vobis? vidimus enim stellam ejus in 0rienle: stella muta, sed lucida, lux ducit ad verbum. Item stellam ejus, et non coeli et terræ, necnon eorum fuit, sed Filii Dei. Nec fuit postea nec antea similis Christo in carne, ideo stella illos, ut cœlestis cœlestes ad coelestem duxisset : et ideo non alia creatura sed muta, ut mutus muta ad mutum duxisset, Munerant, qui idolis adorabant. Herodes rex turbalus est, id est, per invidiam ne se suosque filios superasset : sive timuerunt omnes, ne f non illis bene esset. Rex justus dum apud regem iniquum fuerit, ut non tam fiunt chari apud alium regem socii regis : vel ideo turbati sunt ut regi placuissent. Item

mines mos est. Et vocabis nomen ejus. Item ad læti- D ad litteram, turbatio fit malis ostensio bona, et ma

tiam ejus esset. Jesum, ac e dixisset Salvatorem : salvum faciet populum suum : non dixit omnes, nisi qui credunt in eum, a peccatis eorum : id est, quod non potuit alius medicus facere. Hoc autem totum

a Addiderat, ut par credere est, Antiquarius ad marginem, deletum est verbum unum, forte vero amarum : quæ verba postmodum intrusa in textum, Martianæus retinuit, satisque habuit parenthesi includere. Nos ejusmodi alia haud, pauca inferius casti

amtlS.

b Fortasse iniqua pro in qua, quod sensu caret, olim scriptum est.

c Nullo sensu pro dirisset, legit Martianæus duobus verbis divit et. Leviora alia taciti emendamus.

lus oculus solis ortu turbatur. Et congregans omnes principes sacerdotum et scribat

populi : id est, sperans, ut cum advenissent, vel com

silium recepisset, ut Deus, Interroga patrem tuum, e!

a Perperam Martianæus donéc pronum quam dici: tur, subjuncto etiam glossemate, forte priusquam : quorum istud induximus, illud veræ lectioIli pr0 numquam restituimus. - - -

e Qui pro quia, et ubi legebatur pro ibi. Sed nec subsequens contextus mendis caret, quorum multa sustulimus, maxime interpunctionis vitia.

f Legebatur nec non illi$ bene esse, Rer, etc., €” jusmodi alia inferius, quæ tertio quoque versu 0* currunt.

annuntiabit tibi, majores tuos et dicent tibi, patres A ctam, per myrram mortificationem voluntatis. Item

principes seniorum et scribas. Ubi Christus nasceretur. Non dixit ubi natus est, ubi est? At illi dixerunt in Bethlehem Judæ, - verbis dicunt, quod factis negant, cæci palpant ut Isaac Jacob: dum ire negligunt, quemadorando monstrant. Tresmagi, tres filios Noe, cum tribus muneribus, Trinitatem adorare significant. Tunc Herodes, clam vocatis, hic defecit historia, dum secreti indicat tempus stellæ, propter hoc distant opiniones, quando magi venerunt. Nam postannum unum aut duos, alii dicunt: non in Bethlehem, sed in Ægypto, inveniunt eum; et si in duodecim dies, quomodo de longa terra Persæ vel Evilæ, Arabiæ vel Cedar in xii dies venire potuerunt? Sed potest id facere Deus cujus verbo saxa volant, montes movebunt, cui natura est fieri qv.od jubet. Diligenter tamen didicit ab eis tempus stellæ, id est, ut a sciret in quo tempore : forte putavit quod ab ipso natus esset filius, vel de suo genere. Qui cum audissent regem, abierunt. Quando ad Christum quærendum mittit, audiendus est : et quando ad se reverti jubet, contemnendus est. Cum enim Salvatorem in altum duceret, renuit, ipse non renuit : dum vero deorsum dimittit et se adorare jubet, recusavit legaliter, Dominum Deum tuum adorabis, et reliqua. Sic illi exeuntes exire sciunt, redire nesciunt. Et ecce stellæ, quam viderant, et reliqua. Dubium fit ubi se abscondit, quando isti abierunt. Aliquid humani consilii : quia Dominus abscondit a cordibus nostris, ut etiam inquiratur.

Suella, fides, an lex? Compunctio quæ nos ducit ad C

Christum, antecedebat eos, quando venerunt ad Christum, stella eos perduxit : nam ad Herodem stella eos non duxit. Herodes diabolum significabat, quia qui exiet de diaboli suggestione, ad Christum cum fidei stella vadit. Videntes stellam gavisi sunt, et reliqua, quia mos est omnibus, perditione ° inventa gaudere ejus. Ideo ostendit, et excelsiorem puerum, quam suam matrem. Et intrantes domum, et reliqua : utrum domum an diversorium? Et procidentes adoraverunt eum, ante stellam adorabant : cessavit creatura, dum creator adoratur. Et apertis thesauris suis, et reliqua : aurum regi, thus Deo, myrra sepulcrum. Utrum unus aurum, alius thus, tertius myrram obtulit : non scitur : an unusquisque tria obtulit dona, aperte non dicitur, sed utrumque in figura. Non discordant, quia tres fideles unum sunt, et in unum essent tres fructus, tricesimus, quadragesimus, centesimus : tricesimus in fide Trinitatis, quadragesimus in perfectione actualis vitæ, centesimus æternæ vitæ contemplatione. Unusquisque tria offerebant, per aurum conscientiam puram, per thus orationem rea Antea ut scissent. Paulo post supple Diabolus, aut quid simile, ubi dicitur, cum enim Salvatorem in altum, etc., quem significari nomine Herodis, Auctor notat. b Scripserit, utut perquam barbare, Auctor, perdi

tione inventa. Supra atque infra multa castigantur, quæ commemorare non vacat.

tria munera, cogitatio sancta, verbum bonum, et opus perfectum. Stella sic apparuit tantum in ejus nativitate, sicut columba in baptismo. Nam stella quando antecedebat eos, non longe a terra. Et responso accepto in somnis, et reliqua. Ideo in somnis oculo clauso, ut Deum invisibilem, et incomprehensibilem adorarent, et vigiles non aperiantur oculi ad creaturas, sed ad creatorem. Ne redirent ad Herodem, id est, post pœnitentiam ad diabolum. Per aliam viam reversi sunt in suam regionem. Regio paradisus est. Ille per aliam viam regreditur, qui totam vitam suam emendat, et de pravitate venit ad sanctitatem. . ir*..*** • *. . , Qui cum recessissent, ecce angelus Domini, et reli

B qua. Gahriel, fortitudo Dei dicitur. Dignum erat ut

infirmitatem humanitatis fortitudo Dei confortaret. Et aliter : quia tunc angelus nobis appropinquat, cum nos recesserimus ab Herode diabolo. Fugit in Ægyptum : fuga victoriam ostendit, sicut Jesu Nave quando dixit, Dividite vos, et ite in fugam donec cives foras ereant, postea convertite, et vincetis eos. Christus primus fugit, donec retro diabolum vincit. Sic Joseph in Ægypto a domina sua fugit inclyta, et postmodum ipse super Ægyptum rex fuit. Usque dum dicam tibi : hic ostendit quod non semper fugiendum est diabolum, ut Paulus apostolus ait : Resistite diabolo, et fugiet a vobis. Noctem hic e ostendit, quod secessit litteræ tenebræ Legis apud Judæos post „Christum usque hodie. Usque ad mortem flerodis: exspectat, id est, tres annos : gentiles significat Trinitatem credituros. Et non pervenit usque ad mortem. Herodes indicat Judaeos, qui ad Christum veniunt post mortem litteræ Legis. Ex Ægypto vocavi filium meum, primi Moyses et Aaron provocant Christum. Tunc Herodes videns, quod illusus sit a magis. Hic prophetia impletur, draco iste quem formasti ad illudendum eis. Et mittit et occidit,omnes pueros, ut regem natum inveniret : hic plus illuditur, quos exstinctos putavit, vivos in paradisum misit. A bimatu et infra, id est, ab anno præterito et sequenti, quia infantiæ nomen annorum duorum. Vox in Rama, et reliqua. Rachel interpretalur ovis videns Deum : Rama excelsus. Rachel, Ecclesia, quæ plorat in valle

Placrymarum, quos perdidit, qui ante peccaverunt,

de quibus non vult consolari, quia non sunt Christiani. Rachel mater fuit Benjamin, sive quia ibi mortua est et sepulta, ubi parvuli occisi sunt. Defuncti sunt enim, et reliqua. Ideo synecdoche, pars pro toto.

Venit in civitatem Nazareth, id est, flos munditiæ; aptum fuit, ibi habitare, qui dixit, Ego sum

e Restituimus utcumque sensum, quo penitus Martianæi editio carebat : Noctem hic, ostendit quod secessit litteræ tenebræ legis. Apud Judæos pòst Christum usque hodie, usque ad mortis Herodem erspectas, etc. In sequentibus leviora alia pene innumera castigantur.

flos campi et lilium convallium. Archelaus, leo investi- A viperas pliarisaei, et saducæi simnlafit qtii matrem

gans, Nazaræus sanctus. Surge, accipe pucrum et matrem ejus. Primo surge a terra qui terrena relinquis. Et puerum, postea matrem jubet accipere. Potitis Deum amare, postea proximtim. Archelatis, hæresis, qui se putant esse quod non sunt , et cæci Sunt. * In diebus illis. Non ad regem Archelatiffi dieendum, sed a xv anno Tiberii Cæsaris; qtiia in ipso anno factum est verbum Domini super Joánnem, ante Christum, vox ante verbum, lucerna ante solem, flos ante fructum. Pœnitentiam agite, et non operamini, quia opera foras corpora dicitur; agite interiori homini, de corde agatur. Poenitentia vera est, amissa deflere, et pœnitenda non committere. Appropinquavit enim regnum eœlorum : id est, baplismum, vel Evangelium Christi , martyrium, vel Ecclesia. Voa clamantis in a deserto, Joannis Christi trinum in modum fit clamor, si longe est: Longe a peccatoribus salus; secundo ad surdum, Sicut aspis surda, et reliqua: tertio indignatur, id est, indignatus est furor tuus. In deserto, id est, sine lege, sine rege, sine sacerdote, vel prophetia erant Judaei. Ut qui amant amico conjugem conjungere sponsam: sic Joanines Ecclesiam Christo conjunxit. Ideo amicus sponsi dicitur. Joannes habebat vestem de pilis camelorumii, ipse in jejunio natus est, et habebat vestitum et cibum jejunii; aptum fuit, dum pœnitentiam docuit, ut prius in se impleret, ut omnis qui verbum prædicat, exemplo confirmiet. Vestittim Joannis de camelotis, significat Ecclesiam gentilim , vel divitias e6rum, quos Christus collegit, et fit Ecclesia. Zona, id est, mortificatio vitiorum : circa lumbos, id est, quia ibi est fornicatio viri et mulieruni in umbilico. Escam ejus locustæ, miserrimæ aves suiit, ostendunt Judæos, qui sunt litteram legis uti lociistæ ; mel silvestre, significat dulces sermones Dei, vel Judæos qui susceperunt dulcem prædicationem, et venerunt ad Christum. Tunc exibant ad eum Jerosolyma, et reliqua. Id est, Judæ terra, pro habitatoribus dicitur. Jerosσlyma, visio pacis, indicat pacificos, qui ad Christum veniunt per confessionem. JorJamis, id est, descensio, signifieat descendentes in humilitate ad ChriStum. Et baptizabant in Jordane. Ostendit quia per descensionem humiles venerunt ad baptismum. Confitentes peccata sua ; ostendit quod oportet confiteri Peccata, antequam ac communionem veniat. Pharisæi, id est, divisi, vel Sarabatæ vocantur, Saducæi, justificati apud semetipsos. Et dixit eis, Progenies viperarum. Idem venenum in lingua tantum est; nam patricidas et matricidas

a Atque hæc mirum, quam depravata erant. in deserto Joannis Christi trimum modum fit clamor.... secunda a surdum, si cum aspis surda, etc.. mox, erant Judæi, et qui amore amico, etc., ul nihil de aliis interpunctionis vitiis, atque orthographiæ dicam, et quæ contexlum omnem pervertebat, et sensum ,

suam synagogarh , et patres et prophetas occiderunt. Quis demonstravit vobis, et reliqiia : id est, quis, non pro possibilitate, sed pro difficultate, dum dicitur, facite fructus bonos, id est, deponitè omne vitiiim; vel facile fructum dignum pænitentiae, id est, qui habet duas tunicas, det non habenti : qui fatii iflieite, ab illicitis abstineat. Potest Deus a lapidibus istis, et reliqui. Lapides erant, quia lapides colebant , sed plures inde ad Christi fidem venerunt. Id est , lapides simulant, quia gravi et duri et frigidi ifi fide siint. Securis posita est, id est, Evange!ium, ad radiceiii arborum, id est, Judæis. Securis ex ferro et ligno constat: sic , Christus ex divinitate et liuinanitate : radices, eob gitatioiies: arborum, peccatoriim; vel radices filii, :trbnrum, parentum. 0mnis arbor, qui non fiicit fructuin bUnuih, trcide. tur : id est, dividetur ab Ecclesia. 1fi igneni millelur, id est, in die judicii. Fvrtior me est : id est, non solum de Joanne, sed dc omhihus fortior est Christiis : ideo fortior, quia in spiritu sancto et ih igne baptizat. Calciamenta portare , ideo fiori possum incarnatioiiem ejus pleni':s enarrare. Ipse vos baptizabit igne : id est, in jttdicio, vel in Spiritu sancto et igne. Cujus ventilabrum, et reliqin, id est, justtim judiciiim ; in manu, id est, in potestatc sua; aren, id est, mundus vel Ecclesia : trilicum, id est, sanctum : in horreum, in regna cœlorum : paleæ, peccatores, qnia palea levis est, et C. portatur a vento, et ignis comburit : sic peccat0res, ipsi eustodiunt ignem, qnia noti deficit ignis, nisi deficiant lignia. Tunc venit Jesus ad Galilaenm, ut bapti:aretur, et reliqua. Christus ad Joannem venit, id est, spolisa osculatur sponsum , quia Joannis per Ecclesiam sponsus est. Hic dicit, osculetur me osculo oris sui; vel ideo Christus à Joanne baptizatur, ut servus non se excuset suo Domino baptizari, vel Doiuinus non dedignetur a servo suo baptizari. Ego a te debeo baptizari. Per istam causam Joannes eoguovit Christum inter mu!tos, dum Jordanis fngit illum, et montes exsultaverunt : quia creatura creatorem agnovit; et ideo ad Joannem venit , ut mundaret aquas, et ut Spiritu sancto demonstraretur. Quatuor causas. Sine modo, id est, donee baptizati essent ambo, id est, ab undis Christns, vel martyrio, *' te pervenit. Omnem justitiam, et reliqua, id est, legem naturæ, vel legem litteræ, quia mos fuit in eis S^niores honorare. Baptismum Christi. Ut non '* ferrent b baptismum Joannis de baptismo Christi; quia aqua lavat et exstinguit ; ideo per aquas baptismum fuit : ita Joannes lavat et exstinguit pec

nulla verborum Scripturæ, quæ exponuntur, disti'* ctio.

b Deesse verbum aliquod, ut alius perlegtusguej! sensus, perspicuum est. Sic paulo post , ubi dicitur, baptisniis mári: quem ex ingenio locum refigere """ libet.

[graphic][graphic][graphic]

catum, vivificat et satiat a : ita baptismus mari. Et A qui per meriibrum a Pilato crucifigi permisit. f!;is

quia duobus substantiis baptizántur, id est, aqua et vox sacerdotis, visibilem et invisibilem, corpus et animam. Ascendit de aqua, significat, postea ascendere per bona opera, et gradu humilitatis descendere : quia Jordanis descensio dicitur. Ecce aperti sunt cæli, id est, baptismum ostendit : cœlum apertum est unicuique post cu!pam Adæ. Et tidit spiritum descendentem sicut columbam : osteiidit quod in forma columbæ tantum, quia ab aere spiritus corpus accepit : similitudo columbæ ad hoc ficta est, nam antea non fuit. Ideo in columba venit spiritus in Christum, quia avis mitis est : ita Christus mitis sine macula. Nam aliter, septem figuras habet columba, septiformis Spiritus significatur; et ideo per columbam venit spiritus in Christo, sicut stella quæ nec antea fuit, nec postea. Wel ideo quia filius in corpore, quia sicut non potuissent homines praesentiam Filii Dei sustinere sine corpore : ita nec spiritum sine columbæ specie sustinuissent. Ctir super apostolos in igne, et Christo in columba, ad littenam dicendum ostendu:it. Et vox de caelis, hic Trinitas comparatur. Vox Patris Filium dicit, spiritus per coluinbam. Hic est Filius meus, et reliqua : quia prius filius Adam displicuit, in Christo autem complacuit. Tunc Jesus ductus est, id est, a Spiritn sancto duc'us in deserto post baptismum : ostendunt quod per jejiiiiium et orationem vincitur diabolus, Debemus et nos in desertum duci a vitiis, ut vincamus ipsa. Ut tentaretur a diabolo, id est, ut diaboliim vinceret. Quadraginta diebus et quadraginta noctibus, ne hæretici dicerent, quod nocte manducasset. xl. signum quod Moyses jejunavit in monte, et xl. Elias : et fuit cum discipulis suis quadraginta diebus post resurrectionem : et xl lierum diluvium, quia per haec peccatum Adæ delere debuit. Postea esuriit, indicat verum hominem, ut diaholus falleret ejus nativitate. Accedens tentator, id est, tamquam piscis tentat hamum, et vincitur : ut qui primum hominem per gulam vicit, a secundo per abstinentiam vincatur. Si filius Dei es, dic ut lapides, et reliqua : per etynologiam, panis a pascendo, ut videret si de petra potuisset hoc facere : vel quia mystice diaboli cibus, homines lapidei et duri in peccato; sed ille, qni de aqua vinum, et de petra aquam produxit, potuit hoc si voluisset. INon in solo pane vivit homo : et reliqua, id est, non vixisset homo, si non voluisset Deus, et jam panem manducasset, et si non manducasset panem, si voluisset, vixisset, sicut Moyses et Elias, xi, diebus. Verbum Dei, animæ, id est, æternam vitam. In sancta civitate, id est, Jerusalem; super pinnam templi, id est, super murum arcæ maceriae, elationem

significant : non est, ut a capite se tentare dimisit,

a Corruptus locus sensusque est; sed qu;e tuto emendare, non est in promptu, omnino non libet. b Antea Deuteronomio, qui significant Evangelium.

tres tentationes in Adam prius diabolus exigit: per gulam dixit, gusta : per vânam gloriam, eritis sicut dii : per avaritiam, scientes bonum et malum; sed per has tres iterum tentavit Christum : gula, de petfa fieri panem : per vanam gloriam, mitte te deorsum : per avaritiain, omnia tibi dabo, et reliqua. Sed qui eum in abyssumi, verbo prædicationis, ducit: ostemdit per has tres vincere diábolumi. Ilic ostendit verum Deum et verum liominemi : liomo quem tentat diabolus, Deus est, cui angeli ministrabant. xl dies, deeiina sunt anni, ut sicut ab omnibus rebus decimas dare debemus: ita et dietum vitæ nostræ Deo decimas dare studeamus. Quoniam angelis suis, et reliqua : tit vicisset Chri

B stum exemplo, hoc sicut Christus illum exemplo

suo vicit per scripturam. Sed diabolus non rectuih illum psalmum de Christo intelligit: ait illi Jesus, Non tentabis Dominum Deum tuum, hie dicit : dum ego sum Dominus Deus tuus, cur me tentas? Et ostendit ei omnia regna mundi : id est, aurum, argentum. Haec omnia tibi dabo , et reliqua. Were cadit, qui adorat diabolum; quicumque monachus principi propter mercedem curaverit, se diabolo inancipatur. Vade retro, id est, regnuih tuum nunc, vel in judicio in infernum. Dominum tuum adorabis, et reliqua : per tria exempla b Deuteronomii quo significatur Evangelium, id est, iteratio legis, Dominus diabo!uni vicit: item significat, id est, tenlatio ih David et Goliat. v lapides, v libri Moysi : qui de uno occidit diabolum, id est, unum librum ut lapidem. Per iii tentationes, id est, suggestio, delectatio, consensio ; sed Christum per solam suggestionem teiitavit, quia suggestio ex diabolo fit. Cum autem audisset Jesus, quod Joannes traditus esset, secessit in Galilæam : id est, a Judæis, abiit ad gentes, vel relicta synagoga cum Lege sua, collocavit Ecclesiam et Evangelium. Galilæa, volubilitas dicitur: ad eos venit qui de malo ad bonum venitint: et quia pro sanitate puellæ venit, et mulierem in via sanavit, significat synagogam et Ecclesiam. Relicta civitate Galilæa, venit in Cafarnaum : villa pulcherrima figurat Ecclesiam. Nazareth flos dicitur : quia de flore fructus fit ; Cafarnaum villa pinguedinis : lux illuminat, et pinguedo sanguine caret. Os- 4 tendit, quod Christus a flore litteræ legis, pervenit ad fructum pinguedinis Evangelii Iucis, id est , scientiæ. c In finibus Zabulon, et Nephthalim : Zabulon , habitatio pulchritudinis dicitur : Nephthalim , oblivio dicitur. Hic ostendit quia qui obliviscitur peccata sua, ipse in pulchritudine habitat. Trans Jordanem, et reliqua : quia pro timore gentium populorum , iste in nocte manebat in campo. Vidit lucem magnam , ut dicit : Lux orta est eis,

Leviora dissimulamus. . - e Werba in finibus superiorem proxime sectionem

claudebant.

« PoprzedniaDalej »