Obrazy na stronie
PDF

unaquæque filiarum, assidua meditatione cernat. A tur defectus, quæ aliquando correctione non egeat.

Non causet grossities corticis, medullam requirendi contemptum. Non imperitus et rusticamus sermo fastidium generet. Talia decent poeticas fabulas. Non est opus pietatis et totius veritatis legi rhetorum pompis. Hæc omnia juvenum intersunt. Ex hac singulis diebus velut ex delectabili ferculo, singulorum vobis sumite bolum. Hunc non transglutiendo, sed magna morositate masticando, hinc inde transferte per ora, ut sentire valeatis dulcedinem. Fateor enim vobis quod ex his quæ scribuntur, si sedula sit meditatio, exsurgent vobis talia, qualia lingua humana non novit, quamquam et hoc imperfectum sit opus. Nulla enim tam sancta, tam justa, et diu provisa est constitutio, quæ in futurum plurimos non patia

Propterea si quid in hac normula apostolicæ vitæ et religionis, dispensatione, correctione, vel immutatione indiget, episcopo vestro, aut præposito vestro presbytero sancto committo, ut secundum plenitudinemSpiritus sanctidispenset, mutet eteorrigat. Sic itaque, charissimæ filiæ, sanctos vivite dies. Sic Christo nuptiali fœdere copulatæ, ut non vacua lampade paratas vos semper media in nocte cum venerit sponsus vocaturus ad nuptias inveniat, nequaquam vobis per exteriora quærentibus oleum, ne tamquam fatuis ex tarditate, thalami negetur introitus. Senectutem vestri devoti Hieronymi sanctis vestris juvate orationibus.

ADMONITI0 DE SEQUENTI OpUSCULO.

Primus supposititiis Hieronymi scriptis Canones istos Pænitentiales Martianæus adjunxit eae ms. codice S. Andreæ prope Avenionem, qui annos, ùt ipse ait, 400 refert. Excerpti autem sunt, quod nemo statim non sentiet, er rariis Canonum compilâtionibus: conveniuntque interdum zzrò )#3rv cum iis decretis, quæ falso etiam Eutychiano papæ ascribuntur, tum liis quæ alii Paenitentialibus, quos vocant, libris complexi sunt. Non perdet opera* . qui hos comparare cum illis, qüorum sane ingens est númerus, velit. Martianæus inquit, Canonies isti multis indigent animadversionibus, et castigationibus : hos vero, prout in ms. codice inveniuntur, descripsimus hoc loco, castigatis solummodo exscriptoris antiqui erroribus non paucis. Neque vero Canones id genuis sunt tanti momenti, ut diligentius a nobis expendendi dc notis illustrandi digni habeantur.

CANONES POENITENTIALES.

De ebrioso Episcopo et de Presbytero et Diacono. B luerit, et non potuerit, mi annis pœniteat. Si quis

Si quis episcopus, aut aliquis ordinatus, in consuetudinevitium habuerit ebrietatis: aut desinat, aut deponatur. Simonachus per ebrietatem facit [Suppl.vomitum], xx dies poeniteat.Sipresbyterautdiaconus per ebrietatemvomitum facit, xl dies pœniteat, abstinens sex dies poeniteat. Si vero pro infirmitate, aut quia longo tempore se abstinuerit, et in consuetudine non erit ei multum bibere, vel manducare, aut præ gaudio in natale Domini, aut in Pascha, aut pro alieujus sanctorum commemoratione, et tunc plus non accepit quam decretum est a senioribus, nocet. Si episeopus jusserit, non nocet illi, nisi ipse similiter faciat. Si laicus fidelis per ebrietatem vomitum facit, xv dies pœniteat. Qui vero inebriatus contra Domini

nolens homicidium fecerit v annis pœniteat, iii ex his in pane et aqua. Si quis occiderit episcopum vel presbyterum, regi dimittendum est judicare. Qui occidit monachum vel clericum, judicium episcopi est. Arma relinquat et Deo serviat, vel xii annis pœniteat. Si quis occiderit hominem per iram, x annos pœniteat. Qui vero propter vindictam patris vel fratris, iii annis pœniteat. Si composuerit parentibus, dimidium spatii. Si quis laicus occiderit alterum odio, si non vult arma relinquere, vii annis pœniteat sine carne et vino. Si quis cum rege in prælio hominem occiderit, xl dies pœniteat. Si mater filium suum occiderit, xv annis, et numquam mittet nisi die Dominica. Si paupercula occiderit

interdietum, si vomitum satietatis habuerit, vi dies C filium suum, vii annis poeniteat. Si quis aliquem per

poeniteat in aqua, vel xx dies sine pinguedine. Si laicus sine vino per nequitiam inebriat alium, xl. dies pœniteat. Qui per satietatem vomitum facit : in. poenit. Sicut sacrificio, vii dies. Si infirmitatis causa, sine causa est. Si quis homicidium fecerit episcopus, xv annis pœniteat et deponatur, et cunctis diebus vitæ suæ, peregrinando finiat vitam suam. Presbyter xii annis pœniteat, im ex his in pane et aqua pœniteat et deponatur. Diaconus x, m ex bis in pane et aqua. Clericus vel laicus vm annis in pane et aqua, et ad honorem sacerdotii ascendere non præsumat. Si vero bene egerit pœnitentiam, reconcilietur. Item si quis ad homicidium faciendum consenserit, et factum fuerit, vii annis

iram percusserit, et sanguinem fuderit, aut debilitaverit, solvat ei opera, et medicum quærat. Et si laicus est, xl dies pœniteat in pane et aqua. Si clericus, duas quadragesimas. Si diaconus, vii menses. Si presbyter, unum annum integrum. Parvuli se invicem percutientes, vii dies poeniteant. Si vero adolescentes, xl. dies.Si quis infantem suum oppresserit, iii annis pœniteat, unum ex his in pane et aqua, et abstineat se a luxuria tempore poenitentiæ. Si quis conceptum mulieris deceperit, annis poeniteat ii, unum in pane et aqua. Si qua mulier abortum voluntarie fecerit, iii annos pœniteat. Si nolens, iii quadragesimas. Mulieres quæ fornicantur, et partus suos necant, et illæ quæ agunt, ut comceptos excutiant,

pœnileat, tres ex eis in pane et aqua. Si autem vo- D antiqui constituerunt usque ad exitum vitæ; nunc

Pataol. XXX.

14

vero humanius definitum est, ut x annis pœniteant. Mulier quæ concipit, et occidit filium suum in utero, anle xl dies unum annum pœniteat. Si post quadraginta dies, ut homicidium debet pœnitere. Pater aut mater qui necat filium suum ante baptismum, ix annos pœniteat, sed cum consilio. Cujus parvuli per negligentiam sine baptismo moriuntur, in pane ei aqua iii annis. Infans, infirinus, et paganus commendatus presbytero si moritur sine baptismo, presbyter deponatur. Et si negligentia parentum fuerit, i anno poeniteat. Si quis quodlibet membrum sibi voluntarie abscidit, iii pœniteat, 1 in pane et aqua. Eunuchi, si ab aliis facta fuerint, promoveantur in clero : si certe se absciderint, nullatenus promoveantur. Et si presbyter absciderit, deponaiur. Si quis ducalum præbet barbaris, xiv annis pœniteat. Si tamen non occiderit strages Christianorum : sin autem, relictis armis, usque ad mortem mundo mortuus Deo vivat. Si quis fornicaverit sieut Sodomitæ fecerunt, episcopus xv annis pœniteat, v ex his in pane et aqua, et ab omni officio deponatur: peregrinando finiat dies vitæ suæ. Si autem senex fuerit, aut æger, carceribus, tenebris reclusus poeniteat omnibus diebus vitæ suæ. Presbyter xii annos pœniteal, ii ex his in pane et aqua, et deponatur. Diaconus et monachus vii annos pœniteat, ii ex his in pane et aqua, et deponatur. Peregrinando finiant vitam suam. Clericus et laicus x annis pœniteant, 1 ex his in pane et aqua. Hi supra scripti numquam cum aliis dormiant, et ad sacerdotiigradum accedere numquam præsumant. Annis pœnitentiæ suæ a vino et carne abstineaut. Excepto si infirmitas acciderit, usque ad reparatiorem solvatur. Communionem in finem vitæ mereantur. Si autem bene egerint pœnitentiam, reconcilientur et ad communionem. Si quis cum Deo sacrata formicaverit, episcopus xv annis pœniteat, v ex his in pane et aqua, et deponatur, et numquam ad honorem sacerdotii revertatur. Presbyter xii annis pœniteat, iii ex his in pane et aqua, et deponatur. Diaconus et monachus vii annos pœniteant, ut ex his in pane et aqua, et ad honorem sacerdotii numquam accedant. Posi actam pœnitenuiam ad communionem reconcilientur. Si quis cum matre fornicat, xii amnis pœniteat, etiam numquam communicet, nisi tantum diebus Dominicis. Si quis cum uxore alterius fornicaverit episcopus, xii annis pœniteat, ui ex his in pane et aqua. Hi supra scripti, a communione priventur: post actam pœnitentiam reconcilientur. Nam ad saccrdotii gradus accedere numquam præsumant.Si quis cum vidua, aut sponsa alterius fornicaverit, episeopus xii annis pœniteat, iii ex his in pane et aqua: et deponatur et episcopus et presbyter, Clericus et laicus v annis pœniteat, u ex his in pane et aqua, et a communione privetur, et a sacro ordine. Si quis cum cognata, aut sorore, vel matre fornicaverit, episcopus xv annis poeniteat; presbyter xii animis, diaconus et monachus x, clericus et laicus vii : omnes hi in pane et aqua, et a communione priventur, et a sacro ordine. Si quis

A cum ea quam dominus reliquit uxore foruicaverit,
episcopus xii annis pœniteat, iii in pane et aqua, et
a communione privetur. Presbyter xti, iii ex his in
pane et aqua. Diaconus et monachus vit annis pœ.
niteat, ui ex his in pane et aqua. Clericus et laicus
v; ii ex his in pane et aqua, et ab honore sacer-
dotii priventur. Si quis cum quadrupedia fornica-
verit, episcopus xii anuis pœniteat, iii ex his in pane
et aqua, et deponatur. Presbyter x annis, iii ex his
in pane et aqua, et deponatur. Diaconus et mona-
chus vii; iii ex his in pane et aqua, et deponatur.
Clericus et laicus in, i ex his in pane et aqua, et ad
sacerdotii gradum non accedant. Si quis concupi-
scens fornicari, et non potuerit, aut mulier non di-
miserit, episcopus vii annis pœniteat : presbyter *;
B diaeonus et monaehus, 111; 1 ex his in pame et aqua.
Clericus et laicus mi annis pœniteant. Si quis per
semetipsum quocumque ingenio fornicaverit, epi-
scopus iii annis poeniteat, i ex his in pane et aqua.
Diaconus et monachus i, Presbyter ii, dimidium ex
his in pane et aqua. Clericus et laicus dimidium.Ei
si iterum atque iterum eis contigerit, a communione
priventur anno uno. Qui cum pecoribus coierit, x
annos pœniteat. Monachus fornicationem faciens,
vii annos pœniteat. Si in femoribus, iii quod agunt.
Si parvulus oppressus talia patitur, xl dies pœni-
teat. Wel psalmis, vel continentia castigetur. Si quis
uxorem suam invenerit adulteratam, et non vult d-
miuere eam, sed in matrimonio habere, ii annis
poeniteat, et dimittit pro se servum, aut ancillam
ingenuam. Et pro aliis duobus annis eleemosynas
faciat. Et post vim annis, judicio sacerdotis commu-
nicet. Aut quamdiu illa pœniteat, a matrimonio se
abstineat.
De perjurio.
Si quis perjurium fecerit, episcopus xii annis p*
niteat, iii ex his in pane et aqua. Presbyter x, mte*
his in pane et aqua, et deponatur usque dum com*
pleat poenitentiam, et reconcilietur. Clericus v an-
nis, ii ex his in pane et aqua. Laieus mi annis, et his
in pane et aqua, 1. Si quis coaetus qualibet necessi-
tate aut nesciens perjuraverit, iii annis pœniteat.
1 ex his in pane et aqua. Si laicus per cupiditaitm
perjurat, totas res suas vendat, et det pauperibus,
et conversus in monasterio usque ad mortem ***
viat Deo. Si dum per cupiditatem, animæ seu mortis
periculum ineurrit, iv annis inermis exsul pœniteat
in pane et aqua, et abstineat se a carne et vino. Si
quis virginem rapuerit, iii annis pæniteat,1 ex his im
pane et aqua. Si quis more peceatorum cum propin-
qua sanguinis sua incoeptis nuptiis conjuncti sunt
ante vigesimum aetatis suæ annum, x annis pœniles;
exactis orationibus tantum incipiat eommunicari.
Post vigesimum annum vero, ad communionem •"
oblatione suscipiatur. Diseutiaturautem et vitaeom"
quæ fuerit tempore poenitentiæ. Et ita hane hum**
uale consequatur. Quod si qui abusi sunt hoe criwi-
ne, prolixiore tempore post xx annos uxorem 1-
bentes, hoc crimen incurrerit, xv atque unum P*""

teat. Et post aetam poenitentiam, ad communionem A seeratam, iii annis pœniteat, sine pinguedine, et

orationnm admittantur. Et ita post alium qufnquennium ad plenam communionem eum oblatione suscipiantur. Quod si aliqui uxores habentes et post quinquaginta ætatis suæ antios in hoc prolapsi sunt, ad exitum tantum vitæ communionem mereantur. Mulier si duobus fratribus nupserit, abjiei eam debere usque ad diem mortis, sed propter humanitatem communione eam in extremis reconciliari. lta tamen ut si forte sanitatem receperit, matrimonio soluto, ad poenitentiam admittatur. Quod si defuncta mulier fuerit hujuscemodi consortio alligata, dissimilis erit poenitentia remanenti. Quam sententiam tam mulier quam vir tenere debet. Si quis gentilis dimiserit uxorem gentilem, in potestate ejus erit post baptismum habere eam, aut non habere. Simili modo si unus baptizatus est, et alter gentilis. Si cujus uxor infidelis est vel geiitilis, et non potest eam convertere, dinuittat eam. Mulier mensibus iii debet abstinere a viro suo, quando concepit, et antequam pariat. Post partum autem xl. dies qui nupserit, xx dies pœniteat. Qui nupserit die dominico rv dies poeniteat. Si ab aliquo sua di- cesserit uxor, et iterum reversa fuerit, suscipiat eam nocte. Et ipsa 1 ammo pœniteat. Similiter pœniteat et vir, si et ipse aliam duxerit. Cujus sterilis est, et ille, et illa coiitinentes sunt. Mulier cum muliere formicando, in amnis premiieat una pœnitentia. Viduae et puellæ majorem poenitentiam facisnt, si hoc peccatum perpetraverint. Quæ virum habuit, si fornicaverit, et qui semen in ea miserit,

tunc communicet. Si quis ab hæreticis ordinatus fuerit, iterum debet ordinari, si irreprehensibilis fuerit; deponi oportet. Si quis a catholica Ecclesia ad haeresim transierit, et postea reversus fuerit, non potest ordinari nisi per longam pœnitentiam, et pro magna necessitate. llunc Innocentius papa, nec post pœnitentiam clericum fieri, canonum auetoritate asserit permitti. Qui fecerit pascha cum Judæis quarta decima luna, exterminabitur ab omni Ecclesia nisi pœnitentiam egerit ante mortem. Si oraverit cum illo quasi cum clerico catholico, septimana poeniteat. Si vero neglexerit, xl dies pœniteat. Prima vice si quis hortare voluerit hæresim eorum, et non egerit poenitentiam, exterminabitur similiter et ille, Do

B nino dieente : Qui mecum non est, contra me est. Si

quis baptizatus ab hæretico, qui recte Trinitatem non eredit, iterum baptizetur. Si quis dederit aut acceperit communionem de manu hæretiei, et mescit quod Eeclesia [Al. tac. Ecclesia] catholica contradicit, et postea intellexerit, anno integro pœniteat. Si hie [Al. autem] scit et neglexerit, et postea pœnitentiam egerit, x annos pœniteat. Alii judicant vii et humanius v amnis. Si quis permiserit hæreticum missam suam celebrare in Ecclesia catholica, et nescit, xl dies poeniteat. Si vero pro reverentia ejus, 1 anno pœniteat. Si pro damnatione Ecclesiæ catliolicæ, projiciatur ab Ecclesia sicut hæreticus, nisi poenituerit. Si recesserit ab Ecelesia catholica ii, congregationem hæreticorum, et qui aliis persuaserit,

vim annos poeniteat. Hoc pessimum malum : alias ab C xii annis pœniteat, iv annis extra Ecc'esiam, et vu niteant usque ad mortem. Quae in alia provincia, A duxerit, in conscientia populi deponatur. Si adulteretro nupserit, sl dies pœniteat. Si in tergo nupse- A drupedia, vel domum effregerit, v annis poeniteat rit, pœnitere debet quasi ille qui cum animalibus iii ex bis..... coierit. Si quis furtum capitale fecerit, id est, qua

eo aliter judieatum est, ut ambæ usque in finem vitæ suæ pœniteani. Wel xii annos, vel vit qui saepe fornicaverit: primus canon judicavit x annis, secundus eanom vii; sed pro infirmitate hominis, vel per eoncifium, dixerunt aut iii aut vii pœniteat. Si quis eum fratre fiaturali fornicaverit per commixtionem carnis, xv amfhis pœiiiteat et ab omni carne se abstineat. Si mater cum filio suo parvulo fornicatione immisceatur, iii annis pœniteat abstinendo se a earne, et unum diem jejunet iu hebdomada usque ad vesperum. Qui illudetur fornicari a cogitatione, pœniteat usque ad dum cogitatio superetur. Qui diligit feminam, mente veniam petat a Deo. Si hic dixerit et de amore et de amieitia, sed non est susceptum ab ea, vii dies poemiteat. Annum integrum et sex menses, si sic volueriu foruicari, et non potuit. Si quis laicus de monasterio monacham duxerit furtim, aut intret in monasterio, Deo servire, aut humanum subeat servitium. Peeuwia Ecclesiæ furata seu rapta reddatur quadruplum, saeeularibus duplicet. Qui s:rpe furtum fecerit, wm annos pœniteat, vel quomodo sacerdos judicaverit. Idem juxta quod eòmponi debet quibus nocuit. Et qui furtum faciebat, poenitentia ductus, semper debet reeoneil:ari ei quem offendebat, et restituere jnxta quod eum nocuit, et mnltum breviabit pœnitentia ejws. Si vero noluerit, aut non potest constitutum tempus poenitere per omnia, qui furat admonetur. Det etiam pauperibus. Juratus com

inter auditores, et in extra communionem. De his in Synodo [Al. canone] dieitur: x anno communionem sive oblationem [Al. sine oblatione] recipiant. Si episcopus aut abbas jusserit monacho suo pro hæreticis mortuis missam cantare, non expedit ei obedire. Si presbytero contigerit, et ibi missam cantaverit, et nomina mortuorum, et simul nominaverit hæreuicos cum eatholicis, post missam qui intellexerit, hebdomada jejunet. Si frequenter fecerit, annum totum pœniteat. Si quis hic pro morte hæretici missam ordinaverit, et pro religione sua reliquias de illo fecerit, quia multum jejunavit, et postea inlellexerit, pœnitentiam egerit, reliquias debet igne concremare, . et unum annum poenitere. Si hic scit et negligit, pœ

D nitentia commotus xl. annis pœniteat. Si quis a fide

Dei discesserit sine ulla necessitate, et post ex toto animo pœnitentiam acceperii, tribus annis extra Ecclesiam, et vui annis in Ecclesia pœniteat inter poenitentes; et duobus annis adhuc extra communionem, unum inter audientes juxta Nicænum concilium. Qui perjurium faeit in Ecclesia xi annos pœniteat: qui vero in necessitate eoactus sit autem quoddam agere, 1 anno. Qui in manu hominis jurat, nihil est. Si vero juraverit in manu episcopi vel presbyteri aut diaconi, seu in altare, sive in eruce eonseerata, 1 ann. poeniteat; perjuratoribus vu. De his qui multa mala fecerint, idest, homicidium, adulterium eum muliere et pecca.... et furtum, eant in monasterium, et fœ

quæ ab hoste superatur, rapta fuerint, id est, alio rege superato, tertia pars ejus ad Ecclesiam tribuatur, vel pauperibus. Et xl. diebus agatur pœnitentia, quia jussio regis erat. Qui sanguinem aut semen biberit, iii annis pœniteat. Malarum cogitationum indulgentia est si opere non impleatur, nec consenserit. Duodecim triduanæ pro anno 1 pensanda sunt. Theodorus laudavit. Pusillanimis qui manducat carnem immundam aut morticinam dilaceratam a bestiis, xi. dies poeniteat. Sienim necessitas cogit, nihil est. Et qui pro necessitate manducat animal quod immundum videtur, vel avem, vel bestiam, non nocet. Pulex si ceciderit in liquorem, tollatur inde, et aspergaturaqua sancta si vivens sit. Si vero mortuus, - omnis liquor projicietur foras. Nec homini detur, et mundetur vas. Similiter cibus ille liquidns, in quo mus, vel mustella immersa moritur, purgetur et aspergatur aqua sancta, et sumatur si necessitas fuerit. Si aves stercorantur in quemcumque liquorein , tollatur ab eo stercus et sanctificetur aqua, et mundus erit cibus. Sanguinem inscius sorbere cum saliva non est peccatum. Qui sanguinet, quocumque modo polluetur. Immundum nihil est, si scit : pœnitentia detur juxta modum pollutionis.

De sacerdotibus qui concupiscentiam habent.

Sacerdos si tangendo mulierem ac osculando coinqninabitur, xi. dies poeniteat. Et si osculatus est feminam per desiderium, xx dies pœniteat. Si per cogitationem fuderit semen, hebdomada jejunet ; irritante manu, xi dies, vel annum. Si pollutus, mi hebdomadas jejunet. Si quis presbyter pœnitentiam moribus abnegaverit, reus erit animæ suæ, quia Dominus dicit : In quacumque hora conversus fuerit peccator, vita vivet, et non morietur. Wera enim confessio in ultimo tempore potest esse : quia Dominus noster non solum temporis, sed et cordis inspector est. Sic (latro) in hora ultima, confessione uno momento meruit esse in paradiso. Si monachus cum monacha fornicationem faciens, vii annos poeniteat. Qui per violentiam cogitationis semen fuderit, iii dies poeniteat. Si secunda vice ei contigerit, xl dies, aut annum pœniteat. Si plus addantur, jejunet vel uno amno, vel quadragesimas iii. Qui se ipsum coinquinat cxl dies pœniteat. Si puer est, xx dies vapuletur. Si cum ordine, in Quadragesimas vel i annum, si frequentaverit. Si quis renuntiaverit sæculum, et postea reversus in sæculum et habitu, si monachus est, et post hæc pœnitentiam egerit, x annos pœniteat. Si probatus fuerit in omni pœnitentia, in lacrymis, in orationibus, humanus curatum episcopus potest facere. Si monachus non fuit quando recessit ab Ecclesia, vii annis pœniteat. Si quis episcopus vel presbyter aut diaconus fornicationem faciens, degradari debent, et pœnitere. Si quis postquam se voverit, sæcularem habitum acceperit, ilem ad ali. quem gradum accedere omnino non debet. si quis presbyterorum, aut diaconorum uxorem extraneam

rium perpetraverit cum illa, et in conscientia populi devenerit, projiciatur extra Ecclesiam, et pœniteat inter laicos, quamdiu vixerit. Si quis concubinas habuerit, non debet ordinari. Quicumque enim presbyter in propria provincia, aut in alia, et ubicumque fuerit inventus, commendatum sibi infirmum baptizare noluerit, vel in profectione itineris sine baptismo moritur, deponatur. Similiter qui occidit hominem, vel qui fornicationem facit, deponatur. Si quis viduam acceperit non potest ordinari, sicut bigami, Si quis baptizat per temeritatem, non ordinatus, abjiciendus est ab Kcclesia, et numquam ordinelur. Quibus baptizati sunt ignoralis, non indigent proeo pœnitentia, nisi quod secundum canones non possunt ordinari, nisi magna necessitas cogat. Qui iterum baptizati sunt : quasi iterum Christum crucifigant, vii annis pœniteant, iv et sexta feria in tribus quadragesimis. Si pro vitio aliquo fuerit, si hic pro munditia licitum putaverit, iii annis poeniteat. Qui operatur die Dominico, vii dies poeniteat, aut vapuletur. Si quis in die Dominico per negligentiam jejunaverit, hebdomada tota jejunet. Et si secunda, xx dies pœniteat. Si quinta Dominica, xl dies pœniteat. Si quis pro damnatione die Dominico jejunat, sicut Judæus abominetur ab omni Ecclesia catholica. Si contempserit, et indicavit jejunium Ecclesia, et contra decreta seniorum fecerit quadragesimas, xl dies pœniteat. Si intra quadragesimam, unum annum pœniteat. Si frequenter fecerit, et in consuetudinem fecerit ei, exterminabitur ab Ecclesia, Domino dicente : Qui scandalizaverit unum de pusillis istis, qui in me credunt, etc. De communione Eucharistiæ, ut sacrificio. Pœnitentes secundum caiiones non debent communicare ante consummationem pœnitentiæ. His pr0 misericordia per annum vel sex menses licentiam damus. Secundnm culpæ modum temperandum est, cito, vel tarde. Qui accepit sacrificium post cibum, vii diebus poeniteat. Omne sacrificium sordida vetustate corruptum, igni comburendum est. Si casu, feræ vel aves devorant, iii hebdomadas jejunet. Si negligens, iii quadragesimas. Si quis vir maritus, vel mulier votum habens virginitatis jungitur matrimonio, non dimittat illum, sed in annos pœniteat. Mulier non licet votum vovere sine consensu viri : sed si voluerit, dimitti potest judicio sacerdotis. Mulier quæ se more fornicationis adulteram conjunxerit, aut vim aut uim annos poeniteat, sicut fornicalor. Sicut et illa quæ semen sui in cibo miscet, ut idem plus amoris accipiat. Uxor quæ pro remedio sanguinem viri sui gustaverit, xviii dies pœniteat. Mulieres menstruo lempore nom intrent in Ecclesiam, neque communicent, nec laicæ nec monachæ; et si ipsum snmpserint, iii hebdomadas jejunent. Similiter pœniteat quæ intrat in Ecclesiam ante mundum sanguinem post partum, xl dies poeniteat. Qui nupserit his temporibus, xxx dies pœniteat. Qui nupserit die Domnico, tribus diebus pœniteat. Si vir cum uxoresua.

ADMONITIO DE SUBSEQUENTE MARTYROLOGIO.

Supposititiis Hieronymi scriptis hoc nos ascensemus sane lectu dignum, et bonæ præ cæteris frugis opusculum. Excepimus autem ex editione D. Lucæ Dacherii, cujus eiiam monitum describere hic satius duximus, quiam nostris isthuc verbis admonere. Tantum, quas ille prætermiserat, duas epistolas hac super re, falsis Heliodori et Ilicronymi nominibus inscriptas, adjunximus, ut ne quid deesset, quod proposito nostro intererat, et ad collectionem universam scriptionum, quæ íí; tametsi perperam attributæ sunt, pertinebat. Consuli de liis poterunt, quæ Baronius έapp. 5, 6et 7 præfatioiiis ad Itomanum Martyrologium,'satis erudite observavit. Cæterum præfa:u$ ita est Dacherius : Vetustissimum Martyrologium, S. Hieronymo attributum reperi quidem in cod. Monasterii Corbeiensis scripto ab hinc circiter annos 600 (quod Ilugo Menardus prælo inferendum paraverat): at ego tamquam germanum fetum integrumve eidem Doctori nolim asserere, cum plures ipso recentuores sanctos constet diversis iemporibus ta:im a clericis quam a monachis pro libitu fuisse adjectos; potissime Patronos alicsque, qui anniversario cultu cujusque in ecclesiis celebrantur. Similes passa sunt accessiones Bedæ, Usuardi, Adónis miariyrologia; quapropter cogerentur identidem ej uditi viri his ipsis martyrologiis fidem denegare, mi adjecta secernèrent. Ego quöque ductus animo, complures (non tamen omnes) Hieronymo ætate posteriores, prout in mente venere, miuato charactere notari curavi, quod et ante me prastiierat plerisque iu.!ocis Menardus noster. Et paulo post: Quamquam non desunt scriptores, iique viri grares et optimæ natæ, qui Ilicronymum conscripsisse Martyrologium, aut intcrpreteni fuisse Eusebii, fidem faciant. Venérabilis Beda in Itetract. in Acta Apost. c. 1 hæc ait : Astipnlatur et liber Mariyrologii, qui Hierönymi nomine ac praefatione attitulatur : quamvis idem llieronymus illius libri non auctor, sed interpres; Eu$ebius autem auctor exstitisse narretur. Idem Martyrologium laudat in c. 6 Evangelii Marci, Walafridus Strabo in libris de rebus Eccles. c. 28 : Ilieronymus Mariyrologium, secutus Eu-ebium Caesariensem, per anni circulum conscripsit, etc. Verum enimvero delectat excerpere, et Præfatioiii mcæ inserere, præcipua e Dissertatione v. c. Henrici Valesii de Martyrologio Itomano, quod edidit Rosweydus, testimonia, tum propter singularem ejus doctrinam. diligentiamque, Tuum propter amicitiæ usum, tum præsertim quod validis «rgumentis aperte denionstret, mullum hactenus Mârtyrologium' nostro antiquius publicgni prodiisse in lucem. Primum itaque probat Ecclesiam Romanam 9lim proprium ac peculiare nusquami habüisse Mariyrologium, quo universa uteretur Ecclesia, ante illud quod jussu Xysti V pontif. maximi éditum est, sed nobiiiores Ecclesias suos sempcr fastos habuisse, in quibus et episcoporuiii nomina ei martyrum, qui apud ipsos passi fuerunt, natales dies ergit præscripti. Deinde latius probat Mdrtyrologium quod publici juris facimus, aucioritate potissimum Gregorii Magni, omnium censeri deberé vetustissimum, ac reluti fontem cæterorum. Locus Gregorii, ait Valesius, ex Epistola ad Eulogium Alexand. Episcopum sic habet: i Nos pene omnium Martyruti, distinciis per singulos dies passionibus, collecta in uno codice nomina habemus, átque quotidianis diebus in eorum veneratione missarum solemuia agimus, uqn 1amen in eodem volumine quiis qüaliter sit passus indicatur, sed tantummodo locus passionis ponitur. Unde fit, ut multi ex diversis terris atque provinéiis per dies (ut prædixi) singulos agnoscantur martyrio coronati. Sed hæc habere vos beatissimos credimus. » Nùllum hic verbum de ßomano Martyrologio, etc. Quare Martyrologium illud cujus ibi meminit Gregorius, non fuit proprium Eçclesiæ Romanæ, $ed commune cum reliquis 0ecidentalibus. Hoc autem non áliud fuit eo tempore, q;iam Martyrologium B. Ilieronymi. De lioc igitùr intelligendus est Gregorii locus. Certe hoc B, IIieronymi Martyrologium in ltalia atque iu Occidentis partibus vulgo receptum fuisse, docet Cassiodorus in libro de divinis Lecti9nibus cap. 32. Ex quo colligitur Martyrologiüm illud licet falso honem Hieronymi præferat, lamen vetustissimum esse, ag paulo post olyitun1 ipsius Hieronymi a nescio quo evulgatum, Légiinus illud nuper, a viro doctissim9 religiosissimoque IX. L. D. ex bibliotheca S.-Germahi nobis`commodatúm : simulque perspeximus, verba Gregorii Magni huic Mar1yrologio egregie convenire. Quod enim ait Gregorius, logum dumtaxat et dieum passionis in eo yolumine posituiu fuisse, id in illo B. Hieronymi Martyrológio perspicue deprehenditur. Deiiide quod Gregorius addit, è per dies singulos, » notaia illic fuisse muiuorum martyrum nomina, id etiam ceruere licet in illo qu0d dixi Martyrofogio, in quo nullus dies est sine nartyrum turma, contra quam in Mariyr9l9giQ Rosweydi. Quare locis Gregórii M. nullo modo accipi potest de Martyrologio iilo quod pro vetere edidit Rosweydus : eum in illo Ro§weydi Mariyrologio uniüs íere martyris uomen singulis diebus ascriptum sit. Huc usque Valesius. Caetera quâ ad nostrum jjropositum nequaquai faciunt, ne sim prolixior, atque adeo lectori tædium generem, praetermitto. - - - - Ex his omnibus liquet evidentissime, ut quidem sentio, illos haud leviter falli, qui autumant eo antiquigra esse martyrologia, quo breviora; scilicet in quibus unius aut alterius sancti nomen cuilibet diei assignatur. 1d sunte indubitatuiim forsitam esset si nunc martjrologia primi vel segundi Christiani saeçuli haberemus. At cum,iii, confesso sit apud omnes ante Eusebii tempora ullos fastos, ulla calgidaria, ulla denique martyrglogia nullibi gentium reperiri, fatendum est, ac certo t.iiendum, qüod affirmat ex Gregorio Valesius, nempe illud vetustius cersenduni esse martyrologium, in quo multorumi $imul iiiartyrum noniina per singulos aiiui dies descripta sint, addito passionis eorum loco. - - - - - - - - Postfemo ut mendis quibusdam expurgarem martyrologium quod edo, subsidii nonnihil gttulere [olia in te;e incisa (multo licet pluribus naevis quani nöster codeae äspergantur), quæ ad me comitate singulari misit Antwerpig rir industrius et cúrus balia:ar foretus, iiieronymiaiii iiartyrólogii maximam partem complectentia, videlig; ab initio ad xii kal. Julias. Ea Saxonicos characteres, velut exstant in ms. unde desumpta $unt, referunt. Et hanc incidendi curam suscepisse parentem suum, ut lono publico, consuleret, mihi asseruit Moretus, cum anno proxime elapso nostram Parisiis iniviseret San-Germamensem bibliothecam. - - - - Præfatioiii finem imposueram, manumque e tabula sustuleram, cum menses Martyrologii, qui in præfatis foliis desiderantur a XII kal. Julias ad finem usque, R. P. Joannes Bollandus S. J. presbyter, vir antiquæ rei peritissimus, ac diligens indagator, e niembranaêeo codice exscriptos, ut ipsum litteris interpellaveram, transrehi ad me quanta potuit diligentia curavit. Verum quia Martyrologium prope totum jam typis erat impressum eum menses illos accepi, nonnisi perpaucas potui supplere lacunas.

« PoprzedniaDalej »