Obrazy na stronie
PDF

innocentes : llli in carceribus vincti, nos in tricliniis delicati. llli in nervo positi, Deum puro corde et sincera cogitatione laudantes : nos forte in ipsa Ecclesia de forensibus calumniis cogitamus. Et cum omnibus aequaliter legis data sit gratia, gehenna, seu ° regna promissa sint, alii de divitiis, alii de virtutibus meditantur. Cumque dictum sit generaliter omnibus : Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies : aliis innocentia, misericordia, castitate, jejuniis Deo fideliter et sine fine servientibus, nos nobis adulteroseligimus, quibus servire volnmus. Siquidem juxta Evangelii sententiam : 0innis qui facit peccatum, serrus est peccati (Joan. viii). Itevera si amator pecuniae sum, si gloriæ, si superbiæ, si ambitionis, aut pompæ : dum illi omne studium meæ voluntatis im- B pendo, Domino servire non possum. Quia duobus dominis neminem servire posse scriptum est. Non esiis restri, dicit Apostolus: Empti estis pretio magno : glorificate et portate Deum in corpore vestro (I Cor. vi). Clementer Spiritus sanctus jure nostro nos convenit: sciens hoc in usu publico apud omnes homines custodiri, ut tanto servus in opere Domini esset cautior, quanto majori pretio esset conparatus : ut intelligamus quam strenui esse debeant in opere Domini, qui redempti sunt sanguine Christi : vel quam criminosi debeant judicari, qui cum sciant pro pretio suae salutis Christi sanguinem esse datum, alteri qui nihil præstitit, magis praebeant servitutem. Rogo quo pudore obsequii aut laboris sui mercedem sperabit a coelo, cujus fuerit sollicitudo omnis in terra? C Mercenarius sæculi non potest accipere Christi mercedem. 0mnis miles in castris jure sperat [Al. spectat] annonam , qui fortiter in prælio pro civibus laboraverit. Et dignus est quidem mercenarius mercede sua. Nemo tamen militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut placeat ei cui se probavit (I Timot. ii ), est Apostoli vox. Amplectenda est igitur tristitia, quæ gaudium parit: nec ejus consideranda materia : quia saepe per dulcedinem fructus placent, quorum amarum horrit in radice; et qui liiterarum scientiam habere desiderat, si discendi non susceperit tædia, periti;e gaudia adipisci non poterit : nec cujusquam eruditionis quisquam habere sufficiet gloriam, nisi [ Al.

nos aurum circumferimus criminosi. A ipse tentatus sit. Et de Abraham Scriptura testetur,

quod Deus tenlaverit eum (Gen. xxii). Quam ob causam Apostolus loquitur : Gaudentes in tribulatione, et scientes quod tribulatio patientiam operatur : patientia probationem : probatio spem : spes autem non confundit. Scriptum est etiam : Quia propter te mortificamur tota die : et æstimati sumus ut oves occisionis ( Hom. v). Sed magna miseriæ consolatio est, quando in tormeniis quis positus, scit prospera secutura.

CAPUT XXIII. De timore ultimi judicii, et defectu hujus ritae.

Inde satis timeo, ne in illa tribulationis die, quando ante tribunal Christi unicuique secundum sua facta reddendum est : his qui in terrenis magis negoliis, quam in cœlestibus laborarunt, justi judicui responsione dicatur : Ite si potestis : et illic ubi tota devotione servislis, mercedem exigite. Talis causa virginum est in Evangelio quinque stultarum, quæ dum sollicitudine sæcularium vanitatum se contra professionis suæ ordinem occuparent, oleum unde verum lumen accenderent non habentes, iu tenebris remanserunt. Ecce enim si umbrato repente coelo, solis claritas nostris aspectibus denegetur, et productæ in nostram humilitatem pluviæ terris immineant : si commotis, ut assolent, elementis, ut in rotam sui currus tonitrua concitentur, et dehinc fulgurum jacula palpebris terribiliter objecta coruscent : quamquam et consuetudine ista contingant, pavemus, contremiscimus, et proui ad terram, deposita superbia, cervices submittimus.

Quid faciemus in illa die miseri, quando, revoluto cœlo, cum angelicis virtutibus igneus Dominus totus adveniet? Quando, cadentibus desuper stellis, sol in tenebras, et in sanguinem luna mutabitur? Quando montes sicut cera liquescent? Quando terra ardebit, et arescent flumina : et maria siccabuntur contra rerum naturam : insumpto divinitus humore, ariditatem in aquis ignis operabitur? Quando peccatores dicent montibus, Cadite super nos : et collibus, Tegite nos ? Quando vocabunt homines mortem, et vocata non veniet ? Quando discrimina vertentur in vola , et quod semper oderunt homines, concupisceut? Quando illud implebitur tempus, quod lugubri Je

remias dicit affectu, dicens : Respexi in terram, et

add. animi] æstus fuerit ante perpessus. Cumque D ecce non erant luminaria : Vidi monles, et ecce erant immortalitatem. Tunc ad vocem tubæ pavebit terra A naturæ respicit conditionem : nemo considerat,

nos Dei auxilio destitutos, hostis invaserit, duxeritqtie captivos, non desperemus salutem : sed iterum armemur ad prælium. Potest fieri ut vincamus, ubi victi fuimus : et in eodem loco triumphemus, ubi fuimus aliquando captivi. Nam si juvat Dominus miseros, habemus salutem. Si despicit peccatores, habemus sepulcrum. Multo gravior exspectata mors, quam illata. Ad hoe enim laboremus, et in sæculi periclitemur militia, ut in futiiro saeculo coronemur (Matth. v). Nec mirum hoc de hominibus credere, cum Dominus

* Lectum antea male, seu regula promissa, etc.

trementes, et universos colles turba; i : intendi aerem, et ecce non erat homo : et omnes volucres cæli parebant. Vidi, et ecce Carmelus desertus : et omnes civitates succensæ igni a facie Domini, et a facie irae indignationis ejus, et interierunt universa (Jerem. iv).

Verum ne ex suggestione diaboli hæc ad terrorem dicta, non ad veritatem credantur, de præteritis futura probantur: quando talia in diluvio, in Sodoinis, in Ægypto, in Jerosolymis, sæpe ob delicta hominum facta referuntur. Sed veniel illa dies, qua corruptivum hoc et mortale, incorruptivum induet et cum populis : et tu gaudebis. Judicaturo Domino, lugubre mundus immugiet : tribus ad tribus ferient pectora. Potentissimi quondam reges nudo pectore palpitabunt. Exhibebitur tunc cum prole sua Wenus. Tunc ignitus Jupiter adducetur : et cum suis stultus Plato discipulis : Aristoteli argumenta non proderunt. Tunc, rusticanus et pauper, exsultabis et ridebis, et dices : Ecce crucifixus Deus meus : ecce judex, qui involutus pannis in præsepio vagiit. Ilic est ille operarii et quæstuariæ filius: hic qui matris gestatus sinu, hominem Deus fugit in Ægyptum: hic est vestitus coccino : hic qui sentibus coronatus. Cerne manus, Judæe, quas fixeras; cerne latus, R0mane, quod foderas. Videte corpus an idem sit quod dicebatis clam nocte tulisse discipulos. 0 quot virgines et quantorum a infamata pudicitia a Deo judice coronabitur! 0 quantis in illa die expedisset, si membrorum sensu et viscerum vigore in hac vita caruissent ! et quanti illic elingues et muti feliciores loquacibus erunt ! et quanti pastores philosophis: quanti rustici oratoribus, et quanti hehetes argumentis [Al. argutiis] præferendi sunt Ciceronis! Ibi enim cum ante tribunal Christi venerimus, scimus, nec Job, nec Danielem , nec Noe rogare posse pro quoquam : sed unumquemque portare OnuS Suum. Igitur, sive leges, sive dormies, sive scribes, sive vigilabis, Amos tibi semper buccina in auribus sonet. Et apostoli qui hunc horrendum diem impiis et peccatoribus prævidere meruerunt, humiles erant, mortuos suscitantes : et nos super omnes erigimur: qui peccando quotidie nosmetipsos occidimus, non respicientes flebilem infirmamque maturam, quæ in adversis fortis, et nec in prosperis aliquando secura. Si enim intemperale cibus sumptus, aut immoderate potus acceptus, levem corpori febriciunculam concitaverit : dejicimus animam , affligimur, suspiramus. Nulla cura tunc sæculi est, nulla villarum , nemo de patrimonio cogitat , nemo de foro. Omnes calumniæ, omnia lucra in periculo corporis conquiescunt, curritur ad medicos ; et pro remedio carnali promittuntur munera, aurum et argentum, interdum et mancipia traduntur : et pene totum patrimonium , aut negligitur, aut donatur, ut consulatur vitæ quandoque perituræ. Et pro æterna salute omnis admodum homo negligens est, omnis avarus ! Illic omnis frugalitas largitoris animi tenacitate constringitur, ubi promptior voluntas, et copiosior largitas deberet operari. Et cum Scriptura dicat : Molite diligere mundum, neque ea quæ in mundo sunt : sic humana concupiscimus , sic amamus, quasi aliquid nascentes intulerimus in sæculum , aut recedentes de sæculo nobiscum auferre possimus. Nemo ad brevitatem temporis, nemo ad

a Alii libri addunt, quantorum sperata pudicitia in die judicii de honestatibus, quuntorum , etc. v Plus habent alii, ct suis floribus vernans dc

nemo retractat,' vana esse omnia quæ aliquo fine clauduntur. Labuntur enim tempora : et præterita relinquentia, ad futura festinant. Sed et Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanæ sunt. Cumque omnia cogitaverint per triginta annos, una febriciuncula venit, et tollit omnes cogitationes eorum. Nam sicut mane virens herba et b florens delectat oculos contemplantium, paulatimque marcescens, pulchritudinem perdit, et in fenum quod conterendum est transit : ita species hominum vernat in parvulis, floret in juvenibus, viget in perfectæ ætatis viris : et repente dum senescit, incanescit caput, rugatur facies, cutis prius extensa contrahitur.

lloc etiam languor facit et inedia , ut vultus primo pulcherrimus, ad tantam transeat fœditatem c : tamen qui quotidie recordatur se esse moriturum, contemnit præsentia, et ad futura f:stimat. Sed quanto in hoc sæculo persecutionibus, paupertate, inimicorum potentia, vel morborum cruciatibus fuerimus afflicti : tanto post resurrectionem in futuro majora præmia consequemur. Igitur in die judicii securus invenietur, si nulla Dei offensa reperiatur. De his ergo tantum sollicitudinem habere debemus: Ambiant terrena gentiles, quibus coelestia non debentur. Concupiscant præsentia , qui futura non credunt.

CAPUT XXlV.

C De virtute humilitatis et simplicitatis, ac tumenti

animo vitamdo.

Cave ne rumusculos hominum aucuperis, ne offensam Dei populorum laude commutes. Per bonam et malam famam, a dextris et a sinistris Christi miles graditur, nec laude extollitur, nec vituperatione frangitur : non divitiis tumet, non contrahitur paupertate, et læta contemnit et tristia. Nam justi et fortis viri est, nec adversis frangi , nec prosperis sublevari : sed in utroque esse moderatum. Nolo te orare in angulis platearum, ne rectum iter precum tuarum frangat aura popularis. Nolo te dilatare fimbrias, et ostentui habere phylacteria: et conscientia repugnante, pharisaica ambitione circumdari.

Fidelis mecum lector intelligis quid taceam, et quid tacendo magis loquar. Quanto melius erat hæc in corde portare, quam in corpore, et Deum habere fautorem, non aspectus hominum ! Quamvis enim aliis vitiis carere possumus , hypocriseos tamen maculam non habere, aut nullorum, aut paucorum est. Sed sicut deprecantis humilitas meretur præmia : ita superbia confidentis [Al. contemnentis], Dei auxilio deseritur. Tu autem , frater, inferius accumbe, ut, minore veniente, sursum jubearis ascendere. Super quem enim, ait Dominus, requiescct

lectat, etc. c Addunt alii, ut amor in odium commutetur.

spiritus meus, nisi super humilem et quietum et tre- A est docere, quod noverit ille quem doceas. Vox ex

mentem verba mea ? Sed vis scire quales ornatus Dominus quaerat? Habeo prudentiam, justitiam , temperantiam, fortitudinem. His plagis coeli includere, hæc te quadriga , velut aurigam Christi , ad metam concita ferat. Nihil hoc monili pretiosius, nihil hac gemmarum varietate distinctius : ex omni parte a decori et ornamento tibi sint et tutamini. Philosophorum sententia est, sibi hærere virtutes : et apostoli Jacobi, cui una defuerit, omnes deesse. Et sicut quatuor sunt b virtutes, quibus pugnamus et tegimur : sic quatuor vitia sunt, quibus ab hoste percutimur, stultitia, iniquitas, luxuria, formido : sed malitia finem non habet. Cognatæ quoque sibi sunt virtutes, rectitudo et simplicitas : nec ab invicem separari queunt. Simplex et humilis et rusticus qui arcana sapientiæ comprehendere nequit, si tamen sapienlum exempla vivendo sectetur, jure inter sapientes connumerabitur. Melius est enim parva bona cum charitate facere sine scientia, quam magnis effulgere virtutibus cum admixtione discordiae. Excelsa namque periculosius stant : et citius corruunt quæ subli

mia sunt.

Sed perspicuum est omnem creaturam, quamvis

ad perfectionem venerit , tamen indigere misericor

dia Dei, et plenam perfectionem ex gratia Dei, non ex merito possidere. Nihil sic placet Deo sicut simplicitas et innocentia. Unde Spiritus sanctus in volatilibus non apparuit, nisi in columba , propter simplicitatem : in quadrupedibus in ove, propter mansuetudinem. Illud quoque tibi vitandum est cautius, ne vanæ gloriæ ardore capiaris. Cum facis eleemosynam, Deus solus videat. Cum jejunas, læta sit facies tua, ne ad te obvia prætereuntium turba consistat, et digito demonstreris. Nec satis religiosus velis videri, nec plus humilis quam necesse est : ne .gloriam fugiendo, quæras. Plures enim paupertatis, misericordiæ ac jejunii arbitros declinantes , hoc ipso placere cupiunt, quod placere contemnunt: et mirum in modum laus dum vitatur, appetitur. Cæteris perturbationibus, quibus mens hominis gaudet et aegrescit, sperat et metuit, plures invenio extraneos. Hoc vitio pauci admodum sunt qui caruerint. Igitur non quaeras gloriam : et cum inglorius fue

ris, non dolebis. Qui enim verba increpantis humi- D

liter recipit, jam propinquam habet veniam reatus quem gessit. Gravius est enim perficere malum , quam facere. Non est tamen tantæ virtutis ab aliis factam injuriam sustinere, quantæ gratiæ Domini est, mitem atque tranquillum injuriam facere non posse. Neque vero te moneo, ne de divitiis glorieris, ne de generis nobilitate te jactes, ne te cæteris praeferas. Scio humilitatem tuam : scio ex affectu te dicere: Domine, non est exaltatum cor meum : neque elati sunt oculi mei (Psal. cxxx). Stultissimum quippe

* Aput Rubeum, atque alios, decoratis, cingeris, atque protegeris, et ornamento, etc. * Ibidem, sunt scula virtutum, prudentia, justitia,

industria quasi confecta jejuniis, tenuis non sit et deficiens. Sunt quippe nonnulli exterminantes facies suas, ut appareant hominibus jejunantes: qui statim cum aliquem viderint, ingemiscunt, demittunt supercilium, et operta facie, vix liberant unum oculum ad videndum. Vestis pulla , cingulum sacceum, et sordidis manibus pedibusque, venter solus, quia videri non potest, æstuat cibo. His quotidie psalmus ille cantatur : Deus dissiparit ossa hominum sibi placentium (Psal. lii). Tristitiam simulant, et quasi longa jejunia furtivis noctium cibis protrahunt. Pudet reliqua dicere, ne videar potius invehi quam monere. Omnia haec argumenta sunt diaboli. Imitare igitur eum potius, cùjus pallor ex jejuniis,

B eleemosynæ in pauperes, obsequium in servos Dei,

humilitas et cordis et vestium, ac in cunctis sermo moderatus. Trade quoque te illi, cujus sermo et habitus et incessus, doctrina virtutum est. Non cothurnatam affectes eloquentiam : nec more puerorum, argutas sententiolas in clausulis strues. Hæc præteriens teligi, ut eruditis contemtus auribus, non magnopere cures quid imperitorum de imgenio tuo rumusculi jactitent: sed prophetarum quotidie medullas bibas. Quod patricii generis inter monachos esse cœpisti, non tibi sit tumoris, sed humilitatis occasio : c ut imiteris filium hominis, qui non venit ministrari, sed ministrare. Nam quanto humilior, tanto sublimior es : lucet margarita in sordibus. Quantumcumque enim te dejeceris, humilior Chrislo

C non eris. Ideo quamquam mihi multorum sum con

scius delictorum, et quotidie in oratione flexis genubus loquar : Delicta juventutis meæ ne memineris, Domine (Psalm. xxiv) : tamen [Al. unde] sciens dictum ab Apostolo : Ne inflatus in superbia incidas in judicium diaboli (I Tim. iii): et in alio loco scriptum : Superbis Deus resistit , humilibus autem dat gratiam (Jacob. iv, 6) : nihil ita a pueritia vitare conatus sum, quam lumentem animum et erectam cervicem, Dei contra se odia provocantem. Novi enim magistrum Dominum et Deum meum in carnis humilitate dixisse : Discite a me, quia mitis sum et humilis corde (Matth. xi). Et ante per os David cecinisse : Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus (Psal. cxxxi). Et in alio loco legimus: Ante gloriam humiliatur cor viri : et ante ruinam elevatur. Nihil enim, ut crebro diximus, tam periculosum est, quam gloriae cupiditas et jactantia et tumens animus conscientia virtutum. ldcirco plus est animum deposuisse quam cultum. Difficilius arrogantia, quam auro caremus et gemmis. Nil itaque prodest vile palliolum, fulva tunica, corporis illuvies, simulata paupertas, si nominis dignitatem operibus destruas: si inter sordes et inopiam peccata non caveas. Fidele namque testimonium est, si non habet causas mentiendi. Cui enim plus creditur, ab eo plus exigitur.

temporantia , fortit' do. - . - c' AI., scieiiti Filium Dei factum filium hominis. Nam, etc.

Polentes potenter tormenta patientur (Sap. vi). Nec A praestare non læsus, qui tantum donaret iratus.

sibi quisquam de corporis tantummodo castitate supplaudat: cum etiam convicium in fratrem homicidii sit reatus. Cadit quidem mundus, et cervix erecta non flectitur. Pereunt divitiæ, nequaquam cessat avaritia. Congregare quam multi festinant, quæ rursus ab aliis occupentur !

CAPUT XXV. De humilitate Christi, quem imitari debemus.

Christus • baptizatur a servo, et a Deo Filius appellatur : inter publicanos, meretrices et peccatores ad lavacrum venit, et sanctior est baptista suo : qui de cœlo veniu in uterum : de utero in præsepe : de præsepe in crucem : de cruce in sepulcro ad inferos:

Amemus et nos Cliristum, ejusque semper quæramus amplexus : et facile videbitur omne difficile: brevia putabimus universa quæ longa sunt. Quodque beala Dei genitrix a Filio suo non didicit, cœlos fabricare, angelos creare, fmira deitatis insignia operari : sed tantum humiliari, caeteraque virlutum docuumcnta intra humilitatis custodiam aggregare.

CAPUT XXVI. De justitia et vitæ rectitudine. Et jam de justitia disseramus, quæ est singularum rerum et personarum aequissima distributio : quam quis obtinens, et cui quis adh;erens, vitam suam disposite et sine turbatione conservat, custodit in

de inferis victor remeavit ad cœlos. Imitemur ergo B omnibus æquitatem : scit quid Deo debeat, quid non

Salvatorem nostrum : quia ipse mitis et humilis pastor, agnus et aries appellatur. Qui pro nobis immolatus est. Qui ab Isaac cornibus tenetur in sentibus. Fx quo nil hac humilitate sublimius. Qui Bethlehem in hoc parvo terrae foramine coelorum conditor natus est. Hic involutus pannis : hic vistis a pastoribus : hic monstratus a stella, hic adoratus a Magis. In baptismo humilitas Christi, nostra sublimitas. Illius crux, nostra victoria : illius patibulum, noster triumphus est. Cum igitur lavacrum et crucis signum in frontibus d;emon aspexerit, contremiscit. Qui aurea capitolia non timent, cruceum timent. Qui contemnunt sceptra regalia, et purpuras Caesarum, et dapes Christiano

deneget potestatibus hujus saeculi : quid s;bi retineat, quid proximo competat, quid alienis concedat, aut congruat. Justum est enim Deum colere et diligere ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota virtute: sanctos et coæquales honorare, et tributa impendere potestatibus : superbum non esse, sed magis imitem et humilem, proximos iamquam se diligere : alicnos et inimicos non prosequi odio, sed amore: subjectum 'esse prioribus, vel ætate majoribus : quia et Doininus dum esset omnium Dominus, a Joanne qui i»ajor est in natis mulierum, quia prior illo in naiivitate hominum erat, baptizatur : et sic adimpleri omnem justitiam protestatur. Ex hac misericordia nascitur, obsequium deificium generatur.

rum : sordes tamen et jejunia pertimescunt. Jubet C In his omnibus qui invenitur, non immerito in

enim Christus, ne quis discipulorum dicat, quia ipse est Christus, Mira ratio, non vult prædicari, qui gaudet intelligi, agnosci amat, et odit ostendi : magis vult se inventum esse, quam proditum : ut virtus sua illum, non favor ostenderet alienus. Quæ autem major potest esse clementia, quam ut Filius Dei, filius hominis nasceretur, decem mensium fastidia sustineret, partus exspectaret adventum, involveretur pannis, subjiceretur parentibus, per singulas adoleret aetates, et post contumelias vocum, :ulapas, et flagella, crucis quoque pro [Al. tac. pro] nobis fieret maledictum, ut nos a maledicto legis absolveret. Patri factus est ohediens usque ad mortem (Phil. ii): ut id opere impleret, quod ante ex persona i:)ediatoris fuerat deprecatus, dicens : Pater, rolo, quomodo et ego et tu unum sumus : ita isti in nobis unum sint (Joan. xvii). Ergo quia ad hoc venerat, ut quod impossibile erat legi, quia nemo justificabotur, ineffabili misericordia vinceret : publicanos et peccatores ad pœnitentiam provocabat. Unde novum et mirabile esl apud nos, Dominus solus petentes se amat, solus irascitur nisi petatur. Illo enim tempore quo supplicia merebantur, Deus argumentum salvationis ostenditur : intelligere possumus quantum valeret

[ocr errors]

Christo dicitur permanere : quoniam bæc omnia ipse Christus est. Paulus nos gloriosis informat et instruit de Christo, dicens : Qui est factus nobis a Deo justitia , et sanctificatio el rcdemptio (I Cor. ). Item in alio loco : Qui est misericordia et par et dilectio, quam Græci &yáry vocant. Iniquus eiiim si sequitur justitiam, negat iniquitatem. Stultus si sequatur I)ei sapientiam, negat stultitiam : quodque sapientia , fortitudo, temperantia, et castitas solum prodest habentibus : justitia vero aliis et miseris prolest : quæ patrem vel fratrem non novit , sed novit veritatem : personam non accipit, et Peu" imitatur. Discite ergo bene facere. Virtus enim discenda est. Nec naturæ tantum bonum sufficil ad D justitiam, nisi quis rudiatur congruis disciplinis. Discenda est ergo justitia, et magistrorum terenda sunt limina. Sæcularis autem judex, acceptis muneribus, conlleimiyat insontem , et reum liberat. Quod interdum de Ecclesiæ principibus dici potest, quod P'°' pter munera lacerent legem : et non perducunt judi

cium ad finem. CAPUT XXVII.

De fide, spe, et timore. p

Si autem fides, ut inquit apostoliis Pauli* , Est substantia sperandarum rerum (IIebr. xi , i), quas

[ocr errors]
[graphic][graphic]

speramus, et index rerum quas non videmus : cre- A omnibus major est. Inter cætera sic fatetur Paulus:

dere et fidere quis debet, quod Deus ea quæ proniitit, potens est adimplere : et spem suam in futurum transferre : tunc plena fide poterit ad ea quæ promissa sunt, facile pervenire. llæc nobis universa invisibilia ante oculos ponit. Ad hauc ingressi, diaboli et potestatum hujus mundi et harum Ienebrarum universa deserimus : Deo cum fiducia proximamus. Credere enim et sperare necesse est quæ Deus jussit : cum quæ diabolus inseruerat, abnegamus. ' Fidem spes sequitur : itaque de ipsa loquamur. Est igitur spes exspectatio reruum omnium fulurarum , quam in fide habemus, qua salvamur, Paulo scribente apostolo : Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quæ videtur, non est spes (liom:. viii, 24). Qiiod autem vjdet quis, quid sperat ? Si autem quod non videmus, speramus, per patientiam exspectamus. llaec in se habet tiumorem, non illum cujus ol)livisci, et quem foras debet millere quisquis in fide vivii : sed qui unus est de spiritibus, quibus impletur Jesus, sicut Isaias leslatur : Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, et requiescet super eum spiritus sententiæ et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini (Isa. xi, 1). Illum spiritum quem David canit, dicens : Timete Dominum, justi ejus (Psalm. xxxiu, 10). Unde ei beati elficiuntur, eodem protestante et dicente : Beatus vir qui timet Dominum : illum dici uiamorem , qui casius est et pudicus. Quoniam timor Domini castus , inquit David, manet in sæculum sæculi (Psalm. xviii, 10).

Manent autem tria hæc, fides, spes, et dilectio : Sed major his dilectio est (I Cor. xiii). Est ergo dilectio vinculum animorum, casta, et sincera, et *ine aemulaiione charitas: consummatio omninm mandatorum, brcvis omnium praeceptorum : quam cum quis h.ibuerit, omnia habet : sine hac in aliis remanet imperfectus. Et ut cognoscat vestra prudentia, quantum charitas valeat : legimus responsum Domini in Evangelio dicentis, cum interrogaretur : Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua : Et diliges proximum tuum tam juam teipsum : in his duobus præceptis pendet lex et prophetae (Matth. xxii, 37). Willes in hac sola universa legis contenta pendere ?

B Vere quis;uis hanc habet, jam Deiis et Dei Filius

dici potest : ex hac sola polerit Deo similis esse. Considera, qui Deum diligit : numquid sperat, numquid timet, numquid fidil ? Non, sed tantum diligit. Deus, inquit Paulus, cum dilexisset mundum, misit unicum Filium suum in similitudinem carnis peccati : ut de peccato condemnaret peccatum in carne (Rom. viii, 5). Qui præponit eam rebus omnibus, dicens: Et si linguis lo fuar hominum et angelorum, charitatem autem non habeam : factus sum sic:ut atramentum tinniens, aut cymbalum concrepans. Et si habuero prophetiam, et cognovero omnia mysteria : et omnem scientiam : et si habuero fidem, ita ut montes transferam. et si tradidero corpus meum, ita ut ardeam, charitatem autem non habeum, nihil sum. Charitas magnanima

Ergo est duplex timor : unus appetendus, alius fu- C est : charitas benigna est, charitas non æmulatur, non

giendus est. Igitur appetendus timor, admonitio et custodia omnium rerum, quas credimus aut speramus. Timemus enim judicium, quia speramus : et metui• mus Dominum, quia fortem illum judicem credimus. Vera namque vita est Deum uosse, timere ejus potentiam, amare pietatem. Timor namque virtutum est cnstos, securitas ad lapsuin facilis. Si pavorein habueris, sollicitus eris: et si sollicitus fueris, leo in caulas ovium tuarum intrare non poterit. Quod vel ad præpositos Ecclesiarum, vel ad animæ custodem pertinel. Qui cautus est et timidus, potest ad tempus vitare peccata : qui securus est de justitia sua, * repugnat Deo : illiusque auxilio destitutus, insidiis hostium patet. Numquam tuta est humana fragilitas : et quanto magis virtutibus crescimus, tanto magis timere debemus, ne de sublimibus corruamus. Si juxta Ecclesiasten, Radix sapientiae est timere Deum : fructus quis est, nisi videre Deum ? Bonum aulem diligit, qui non invitus, aut necessitate, aut legum metu facit l)onum ; sed idcirco, ut mercedem bonam operis habeat. CAPUT XXWIII. De charitate, et pace.

Ad charitatem nunc transitum faciamus : quia

• Antea dumtaxat erat, de justitia repugnat, illiusque, etc.

b Alii libri, moraretur usque ad ultimam seneclu

tem, et viae, etc. Et plura mox, Tandem discipuli et fures qui aderant taedio affecti, quod eadem semper

inflatur, non agit perperam, non irritatur, non confundit, non quaerit quæ sua sunt, non cogitat malum, non gaude: super injusti;ia, gaudet autem de veritate. 0mnia sustinet, omnia credit, omnia sperat : charitas numquam excidit (1 Cor. xiii). Nihil enim amantibus dnrum est, nullus difficilis est cupientibus labor. Solus tamen ille amor probabilis est, qui Deo et virtutibus animæ coaptatur. Nihil est enim quod non toleret, qui perfecte diligit. Qui autem clementiam non habet, nec indutus est viscera misericordiæ et lacrymarum : quamvis spiritualis sit, non adimplevit legem Christi. Unde legitur, quod beatus Joannes evangelista cum Ephesi senex b vix inter discípulorum manus deferretur, nihil aliud per singulas solebat proferre collectas nisi, Filioli mei, diligite al:erutrum. Discipulis autem petentibus, quare sempcr id diceret : respondit, quia praeceptum Domini est, et si fiat, solum sufficit. Sed obsecro ue c amicus, qui dim quaeritur, vix invenitur, difficile servatur, pariter cum oculis amitialur. Nam amicitia, quæ desinere potest, numquam vera fuit. Vera namque amicitia [Al. charitas] nullo livore, in quanto augetur numero, tanlo crescit et robore. Declina igitur a malo, et fac bonum : inquire paaudierant, dixerunt, Magister, quare hoc semper loqueris? qui respondit dignam Joanne sententiam, quia

præceptum, etc. c lidem libri, ne amicum, et meas amittat,

« PoprzedniaDalej »