Obrazy na stronie
PDF

quod sibi aliquis de nobilitate generis blandiatur: A mis in reprehensionem intemperans cadit , quodque

si ex meliore parte sit famulus. Multo est indignius mente servire, quam corpore. Superfluum arbitror le monere, quam parca in procedendo debeas esse, quam rara : cum te hoc etiam saecularis ab infantia honestas docuerit, et facile intelligas id tibi multo magis in hac vita esse servandum , quam maxime secretum decet. lllud admoneo, ut ipsis quoque salulationibus, quæ tibi in cubiculo tuo exhibendæ sunt, certissimum modum ponas : non sint nimiæ, neque quotidianæ, ne non tam officium , quam inquietudinem præstare videantur. CAp. XXIII.—Et quamquam omne vitæ tuæ tempus divino debeas operi consecrare : et nullam prorsus l0ram a spirituali profectu vacuam esse conveniat, eum tibi im-lege Domini die ac nocte meditandum sit (Psal. 1) : debet tamen aliquis esse determinatus et constitutus horarum numerus , quo plenius Deo vaces, et qui te ad summam animi intentiowem , velut quadam lege contineat. Optimum est ergo huic operi matutinum deputari tempus, id est meliorem diei partem , ct usque ad horam tertiam animam quotidie in cœlesti agone certantem , hoc velut spirilualis quodam palestræ exerceri gymnasio. llis tu per singulos dies horis in secretioris domus parte 0ra, clauso cubiculo tuo (Matlh. vi, 6). Adhibe tibi rtiam in urbe [Al. orbe] solitiidinem, et remota pau[ sper al) houninibus, propius Deo jungere : aspcctuique tuorum reddita, lectionis fructum et orationis ostende.Nihil enim in hoc secreto magis agere debes, quam animam divinis eloquiis pascere. Et quantum ei per totam sufficere possit diem , hoc eam veluti ribo pinguiore satiare. Ita Scripturas sacras lege, ut semper memincris Dei illa verba esse, qui legem suam non solum sciri, sed etiam impleri juhet. Nihil enim prodest facienda didicisse, et non faeere. Optime uleris lectione diviiia, si eam tibi adhibeas speculi vice, ut ibi velut ad imaginem suam anima respiciat, et vel furda quæque corrigat, vel pulchra plus ornet. lectionem frequenter intcrrumpat oratio, et animam jugiter adhærentem Deo, grata vicissitudo sancti wperis accendat. Nunc te igitur ordo instruat coelestis historiæ : nunc sanctum David oblectet canficum : nunc Salomonis erudiat Sapientia : nunc ad iinorem Domini, increpationes incitent prophetaruin : nunc Evangelica et Apostolica perfectio te tiristo in omni morum sanctitate conjungat. Quæ paranda sunt, memoriæ penitus insere : eaque jugi meditatione conserva. Quæ maturanda sunt , fre41enler revolve, ut divinum hoc studium, et coe!e»tis schola, et mores simul virginis ornent et sensum, tradantque tibi cum sapientia sanclitatem. Unde Scriptura dicit : Qui quaerunt Deum , invenient sapiratiam cum justitia. Sit autem ipsa lectio temperata, tui finem consilium, non lassitudo imponat. Nam ut iiuimoderata jejunia et ardor absiiueniiæ, et enormes inordinataeque vigiliæ, intemperantiæ coarguuntur, idque nimietate sui pariunt, ut hæc ipsa postea, nec mediocriter quidem fieri possint ; ita studium lectio

laudabile est in tempore suo, fit de nimietate sui culpabile. CAP. XXIV.— Generaliter quidem, sed breviter strictimque dicendum est : in bonis quoque rebus quidquid modum excesserit, vitium est. Magna est, magna, inquam, et quae grandi studio constat, perfectæ vitæ ratio, consummatæque sapienti;e est, scire quid quo insequaris modo, et ad omnem actum præferendo consilium: nihil facere quod fecisse poeniteat. Intra unius horæ spatium mutatur habitus: jejunare, abstinere, psallere, vigilare, non tam studio opus habent, quam voluntate. Quidlibet incipiens, statim ut voluerit, ad ipsa perfectus est : immo fili hoc facilius facere possunt, qui recentes corporis vires de

B sæculo ad propositum afferunt. Mores vero mutare,

singulasque virtutes animi formare in se, atque perficere , grandis studii est, et longæ consuetudinis. Itantie multi in [Al. add. hoc] proposito senescimus, et ea, propter quae ad ipsum propositum venimus, non habemus. Tua vero conversatio nova esse debet, mira gravitas, patientia, mansuetudo, pietas : quidquid sanctius est atque perfectius, quidquid magis Deo te commendare potest, et majorem in cœlo facero, id semper sequere, id semper amplectere (I Cor. vii , 54). Sponsa Christi nihil deljet esse ornatius. Tanto majore placendi studio opus est, quanto major est ille cui placendum est. Sæculi vero virgines, quae se nuptiis prae] arant, et indulgentiam magis Apostoli, quam consilium sequi malunt, magisque am

C plectuntur incontinentiæ remedium, quam præmium

continentiæ, ut sponsis placeant, eosque in amo: em sui magis incitent, mira se solliciludine formare student, et naturalem corporis pulchritudinem, ornandi arte commendant. Ilæc est illis per dies singulos cura præcipua : decentibus fucis colorare faciem, implicare auro erimem, et ardentes concharum lapides, capitis honorem facere, suspendere ex auribus patrimonia, brachia ornare monilibus ac latera, et inclusas auro gemmas a collo in pectus demittere. Non minorem sponsus tuus requirit ornatum, qui cum universam Ecclesiam salutaris aquæ lavacro purificatam sine macula rugaque reddiderit, quotidie cupit eam fieri pulchriorem , ut semel a vitiis pcceatisque mundata, semper ornetur*decore virtutum (Ephes. v, 26, 37). £t si hoc a tota requirit Ecclesia, in qua et viduæ continenturetnuplæ: quantum, putas, exspectat a virgine, quæ ex pulcherrimo lioc quodain Ecclesiæ parato, velut augustior quidam flos videtur electa ! Assume ergo omnem illum ornatum , per quem placereChristo potes. Satis pulchram Deo crede faciem tuam, si liominibus pulchra apparere non studeas. Istud ornamentum serva capitis, quod acquisivisti Chrismatis sacramento, cum tibi in coelestis regni mysterium , diadema quoddam regalis unctionis impositum est. Optima ornamenta sunt aurium , verba Dei. Ad ea sola paratus esse debet auditus virginis: eaque pretiosissimis lapidibus anteferre. Omnia prorsus meinbra decorentur operibus gemmati monilis instar, vario virtutum fulgore resplendeat. Tunc vere concupiscet rex decorem tuum, dicetque tibi : Tota [ormosa es, proxima mea, et macula non est in te (Cant. v, 7). Et haec tibi ornamenta quæ dixi, etiam erunt munimenta maxima : et quæ ipsa te [Al. te ipsam] ornare Deo, et contra diaboluuu armare possint, qui per leve interdum quodcumque vitium ad animam ingreditur : et si virtutum propugnacula non resistant, nostro nos repellit loco , et continuo de hoste fit dominus. Propter quod Scriptura nos adhortatur, et dicit: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris (Eccl. x, 4).

sanctitatis : totaque virginalis animi pulchritudo, A præsume victoriam. Haec enim si tu omnia instru

CAP. XXV.— Ab eo jam tempore, quo primum per virginitatis professionem Domino consecrata es, ad

menta possideas, secura procedes ad prælium spirituale, nec pavebis diabolum cum Voto exercitu suo. Cadent enim a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis : ad te autem non appropinquabunt ( Psal. xci, 7). Beatus quoque Jacobus ille Christi miles emeritus non minor nobis auctoritate de hoc bello victoriam pollicetur : Subditi, inquit, estote Deo : resistite autem diabolo, et fugiet a vobis (Jac. iv, 7). Ostendit quomodo resistere debeamus dial)olo, si utique simus subditi Deo, ejusque faciendo voluntatem, ut divinam etiam mereamur gratiam : et facilius nequam spiritui, auxilio sancti Spiritus resistamus. Neque vero aperta contra nos pugnat acie, nec publica nobiscum fronte congreditur, sed

versarii in te crevit odium. Et qui aliena lucra pro B dolo vincit ac fraude, nostraque contra nos utitur Est autem tutissimum atque perfectum, ut assuescat A cti. Qua de re debes (sæpe enim repeto quod fieri

suis damnis habet, se amisisse ducit, quidquid te possessuram dolet. Grandi tibi opus est vigilantia, grandique cura : et tanto sollicitius cavendus est inimicus, quanto apud Deum ditior esse coepisti. Vacuus viator et nudus non timet latronis insidias. Securus a nocturnis furibus dormit pauper, etiam si claustra non muuiat. Diviti vero opes suæ latronis semper imaginantur occursum, et jugi sollicitudine, noctium somnum adimunt. Unde tuae quoque divitiæ, cœlestis thesaurus, ista cautione indigent atque custodia. Quanto ditior es, tanto debes esse vigilantior. Qui enim plus possidet, plus debet timere ne perdat. Invidere non cessat auctor invi` diae. Et qui semel a Deo ipse projectus est, tanto majori livore torquetur, quanto aliquem apud eum viderit clariorcm. Qui invidit Evæ paradisum, quanto magis invidet tibi regnum coelorum! Cuncta, mihi crede, ille nunc circumit, ul beatus Petrus ait, devorandi te cupidus (I Pet. v, 8): in modum rugieniis leonis ingreditur, vel more dolosi hostis universa perlustrans, explorat omnes aditus animæ tuæ : an sil aliquid infirmum et minus tutum, per quod possit irrepere. Rimatur nunc ille omnia, et singula quæque pertentans, quaerit vulneri locum : cujus tu insidias sollicite debes providere, ut quæ cum Paulo non ignores astutias ejus (II Cor. ii, 11). Qui cum terribiles diaboli potestates principatusque describat, nos nihilominus hortatur ad pugnam, hostiumque vim pondit, ut augeat sollicitudinem militum. Non enim vult nos esse timidos, sed paratos. Denique non fugam suadet, sed arma suggerit: Propterea, inquit, accipite arma Dei, ut possitis resistere in die malo, ac in omnibus perfecti stare ( Ephes. vi, 15). Ac statim instrumenta singula spiritualis pugnæ tradens, addidit et dixit: State ergo succincti lumbos vestros in veritate : et induti loricam justitiæ, et calveati pedes in præparatione Evangelii pacis, in omnibus assumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea exstinguere : et galeam salutis assumite, et gladium spiritus, quod est verbum Dei, per omnem rationem et obsecrationem. Et quoniam de hoc bello licet etiam feminis triumphare, suscipe hæc arma Pauli, et tanti hortatione ducis certam

[ocr errors]

voluntate. De consensu nostro adversarius vires [ Al. de consensu adversariorum vires] accipit, nostroque mos, ut dici solet, jugulat gladio. Infirmus hostis est qui non potest vincere nisi volentem. Procul a nobis desperatio, procul omnis ab animo recedat pavor adversariorum. Non adjuvemus, sed vincamus adversarios. l)ant illi quidem consilium, sed nostrum est vel eligere, vel respuere quod suggerunt. Non enim cogendo, sed suadendo nocent. Non extorquent a nobis consensum, sed expelunl. Unde etiam Anamiæ dicitur: Quare tentavit cor tuum Satanas mentiri te Spiritui sancto (Actor. v, 5)? Quod utique illi Apostolus numquam imputaret, si id absque ipsius voluntate diabolus fecisset. Ipsa etiam Eva ideo [Al. jam] condemnatur a Domino (Gen. 11): quia ab eo quem poterat superare, superata est. Nec enim meruisset a Domino, injustitiæ puniri quæ victa est, nisi vincere ipsa potuisset. CAP. XXVI. — [lujus nequissimi hostis est illa vel prima calliditas, et ars doli plena, fatigare cogitationibus rudes animas : et novellis in proposito mentibus de ipsa interdum conversatione afferre moerorem : ut facile ab hujus rei profectu deterreatur animus, cujus initia amara cognoverit. Itaque solet tam sordidas nonnumquam et impias cogitationes inserere menti, ut qui tentatur, dum suum illud putat esse quod cogitat, deteriorem se per spiritum immundum proposito suo arbitretur eflectum; multoque puriorem animam habuisse se

D credat, cum adhuc res sæculi amaret. Vult enim

his, quibus invidet callidissimus inimicus horrorem propositi ex desperatione facere sanctitatis, ut eos, obsidente tristitia, et si a proposito non revocat, certe retineat a profectu. Propter quod maxime sanctarum tibi Scripturarum studium diligendum est : illuminanda divinis eloquiis anima : el coruscante Dei verbo, diaboli repellendæ sunt tenebræ. Cito enim fugit ille ab ea anima, quam sermo divinus illuminat, quæ coelestibus semper cogitationibus occupatur, in qua assiduum est Dei verbum, eujus vim nequam spiritus non potest ferre. Eu idcirco beatus illud Apostolus spiritalis belli inter cætera instrumenta gladio comparavit (Ephes. v, 17). animus sollicila semper pervigilique custodia discernere cogitationes suas : et ad primum animi motum [Al. deerat motum] vel probare, vel reprolare, quod cogitat: ut vel bonas cogitationes alat, vel statim exstinguat malas. Ilic namque fons est boni, [Al. Hinc.... et quod origo] et origo peccandi, omnisque ingentis delicti in corde principium est cogitatio [ Al. cogitatione principium est, quae ], quæ unumquodque opus velut in} quadam cordis tabula depingit, antequam faciat. Nam sive ille actus, sive sermo sit, ut proferatur, ante disponitur, et cogitationum consilio discernitur quod fulurum est. Vides quam brevi interdum momento quaeque ista quis cogitet, cogitataque perficiat : nec

semper [Al. semel] volo) sanctas Scripturas sine intermissione meditari, hisque tuam replere mentem : et malis cogitationibus locum auferens, divinis animum sensibus occupare : quantumque Deum diligas, ex dilectione legis ejus ostendere. Unde Scriptura dicit : Qui timent Dominum, inquirent quod beneplacitum est illi: et qui diligunt eum, replebuntur lege ejus (Eccl. ii, 7). Tunc sentiens quantum ad ejus amorem adjuvet te sapientia : quanlum sit in te divinæ legis auxilium, et Domino cum David læta cantabis, In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi (Ps. cxviii, 16, 31 et seqq.). Excitandus est enim spiritualibus stimulis semper animus, et majori quotidie ardore renovandus. Ora

quicquam omnino, vel lingua, vel manu, cæterisque B tionis instantia, illuminatio lectionis, sollicitudo sanctitatis : totaque virginalis animi pulchritudo, A præsume victoriam. Hæc enim si Vu omnia instru

membris agitur, nisi cogitationes ante dictaverint. Unde et Dominus in Evangelio dicit : De corde hominis procedunt cogitationes malæ, adulterium, fornicatio, homicidia, furta, falsa testimonia, avaritia, nequitia, dolus, impudicilia, oculus malus, blasphemia, superbia, stultitia. IIæc sunt quæ coinquinant homines (Matth. xv, 19, 20). Omnis ergo sollicitudo tua, omnis intentio debet esse in custodia [Al. cordis custodia]. Ibi te maxime oportet observare peccatum, ubi nasci solet : statimque ad primam tentalionis repugnare faciem : et malum antequam crescat, exstinguere. Nec enim exspectandum est augumentum ejus rei, quæ timeri debet a parvo : et quæ tanto facilius vincitur, quanto ei citius repugnatur. ldeo clamat Scriptura divina : 0mni custodia serva cor tuum: ex eo enim exitus vitae (Prov. iv, 21). CAp. XXVII. — Distinguendum est autem intcr istas cogitationes, quibus voluntas favet, quas cum dilectione amplectitur, et inter eas cogitationes, quæ tenuis umbræ modo prætervolare mentem solent, seseque tantummodo, vel transeundo monstrare : quas Græci τύπους vocant : vel certe inter illas quæ repugnanti ac invito animo suggerunt, quibus mens cum horrore quodam renititur ac resistit : quibus ut contristatur adinissis, ila gaudet expulsis. ln illis quidem quæ se leviter menti ostendunt, et quasi fugiendo demonstrant se, nec peccatum omnino, nec pugna est. In iis autem, cum quibus aliquandiu anima luctatur, quibus resistit voluntas [Al. voluptas], æquale certamen est. Aut enim cousentiinus, et vincimur : aut respuimus et vincimus, et acquirimus de pugua [Al. pugnatione] victoriam. In illa ergo tantummodo cogitatione peccatum est, quæ suggestioni consensum mentis dedit : quæ malum suum blande fovet: quæ in faetum gestit erumpere. Ilujusmodi, cogitatio etiamsi ex aliquo impedita casu, non impleat voluntatem, nihilominus actione criminis condemnatur a Domino : ut illud in Evangelio legimus : Qui viderit, inquit, mulierem ad concupiscendum eam, jam chaius est eam in corde suo (Matt. v, 28). Apud Deum, cui nota sunt omnia etiam antequam fiant, voluntas perfecta faciendi, reputatur pro opere faPAtaol. XXX,

vigiliarum, et diurna, et nocturna ejus incitamenta sunt. Nihil enim in hoc proposito otio deterius est: quod non solummodo non acquirit nova: sed etiam parta [Al. parata] consumit. Sanctæ vitæ ratio processu gaudet et crescit : cessatione torpescit, et deficit. Quotidianis ac recentibus virtutum incrementis mens instauranda est : et vivendi nobis hoc iter, non de transacto, sed de reliquo metiendum. Quamdiu sumus in hoc corpore, numquam nos ad perfectum venisse credamus : sic enim melius pervenitur. Tamdiu non relabimur retro, quamdiu ad priora contendimus. At ubi coeperimus stare, descendimus : nostrumque non progredi, jam reverti est. Cesset omnis ignavia, et inutilis de præterito

C labore securitas. Si volumus non redire, currendum

est. Beatus Apostolus de die in diem vivens Deo non quid ante fecisset, sed quid facere deberet sem. per attendens, dicebat: Fratres, ego me non arbitror comprehendisse aliquid. Unum autem, quae quidem sunt retro obliviscens, ad ea vero quæ sunt priora me eaetendens, ad destinatum persequor bravium supernæ vocalionis Dei (Phil. iii, 15, 14). Si beatus Paulus vas electionis, qui ita Christum indutus erat, ut diceret : Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Cliristus (Gal. ii, 20); adhuc tamen se extendit, adhuc crescit et proficit : quid nos facere debemus, quibus optandum est, ut in fine nostro, Pauli principio comparemur? Ergo tu hunc imitare qui dixit : Imitatores mei estote, sicut et ego Christi (I Cor.

D iv, 11). Obliviscere omne præteritum : et quotidie

inchoare te puta : ne pro præsenti die, quo debes servire Deo, praeteritum imputes. Optime quæsita custodies, si semper inquiras. Damnum parata sentieiut, si parare cessaveris. CAP. XXVIII. — Dicas forsitan : Grandis labor est. Sed respice quod promissum est : Omne opus leve fieri solet, cum ejus pretium cogitatur : et spes praemii solatium est laboris. Sic durus agricola inarìum diu campum, et pinguiores otio glebas violento vomere scidisse se gaudet, et mirum in modum ipsa operis difficultale lætus spem segetis de labore moti. tur. Sic negotiator avidus maria contemnit : speciate ausus fluctuum spumas rabiemque ventorum.

t

gemmati monilis instar, vario virtutum fulgore resplendeat. Tunc vere concupiscet rex decorem tuum, dicetque tibi : Tota formosa es, proxima mea, et macula non est in te (Cant. v, 7). Et haec tibi ornamenta quæ dixi, etiam erunt munimenta maxima : et quæ ipsa te [Al. te ipsam] ornare Deo, et contra diabolutu armare possint, qui per leve interdum quodcumque vitium ad animam ingreditur : et si virtutum propugnacula non resistant, nostro nos repellit loco , et continuo de hoste fit dominus. Propter quodScriptura nos adhortatur, et dicit: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris (Eccl. x, 4).

CAP. XXV.— Ab eo jam tempore, quo primum per virginitatis professionem Domino consecrata es, ad

menta possideas, secura procedes ad prælium spirituale, nec pavebis diabolum cum voto exercitu suo. Cadent enim a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis : ad te autem non appropinquabunt ( Psal. xci, 7). Beatus quoque Jacobus ille Christi miles emeritus non minor nobis auctoritate de hoc bello victoriam pollicetur : Subditi, inquit, estote Deo : resistite autem diabolo, et fugiet a vobis (Jac. iv, 7). Ostendit quomodo resistere debeamus diabolo, si utique simus subditi Deo, ejusque faciendo voluntatem, ut divinam etiam mereamur gratiam : et facilius nequam spiritui, auxilio sancti Spiritus resistamus. Neque vero aperta contra nos pugnat acie, nec publica nobiscum fronte congreditur, sed

versarii in te crevit odium. Et qui aliena lucra pro B dolo vincit ac fraude, nostraque contra nos utitur Est autem tutissimum atque perfectum, ut assuescat A cti. Qua de re debes (sæpe enim repeto quod fieri

suis damnis habet, se amisisse ducit, quidquid te possessuram dolet. Grandi tibi opus est vigilantia, grandique cura : et tanto sollicitius cavendus est inimicus, quanto apud Deum ditior esse cœpisti. Vacuus viator et nudus non timet latronis insidias. Securus a nocturnis furibus dormit pauper, etiam si claustra non muniat. Diviti vero opes suæ latr0nis semper imaginantur occursum, et jugi sollicitudine, noctium somnum adimunt. Unde tuæ quoque divitiæ, cœlestis thesaurus, ista cautione indigent atque custodia. Quanto ditior es, tanto debes esse vigilantior. Qui enim plus possidet, plus debet timere ne perdat. Invidere non cessat auctor invidiæ. Et qui semel a Deo ipse projectus est, tanto majori livore torquetur, quanto aliquem apud eum viderit clariorcm. Qui invidit Evæ paradisum, quanto niagis invidet tibi regnum coelorum ! Cuncta, mihi crede, ille nunc circumit, ul beatus Petrus ait, devorandi te cupidus (I Pet. v, 8): in modum rugienuis leonis ingreditur, vel more dolosi hostis universa perlustrans, explorat omnes aditus animæ tuæ: an sit aliquid infirmum et minus tutum, per quod possit irrepere. Rimatur nunc ille omnia, et singula quæque pertentans, quaerit vulneri locum : cujus tu insidias sollicite debes providere, ut quæ cum Paulo non ignores astutias ejus (II Cor. ii, 11). Qui cum terribiles diaboli potestates principatusque describat, nos nihilominus hortatur ad pugnam, liostiumque vim pandit, ut augeat sollicitudinem militum. Non enim vult nos esse timidos, sed paratos. Denique non fugam suadet, sed arma suggerit: Propterea, inquit, accipite arma Dei, ut possitis resistere in die malo, ac in omnibus perfecti stare ( Ephes. vi, 13). Ac statim instrumenta singula spiritualis pugnæ tradens, addidit et dixit: State ergo succincti lumbos vestros in veritate : et induti loricam justitiæ, et calveati pedes in præparatione Evangelii pacis, in omnibus assumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea exstinguere : et galeam salutis assumite, et gladium spiritus, quod est verbum Dei, per omnem rationem et obsecrationem. Et quoniam de hoc bello licet etiam feminis triumphare, suscipe hæc arma Pauli, et tanti hortatione ducis certam

voluntate. De consensu nostro adversarius vires [Al. de consensu adversariorum vires] accipit , nostroque nos, ut dici solet, jugulat gladio. Infirmus hostis est qui non potest vincere nisi volentem. Procul a nobis desperatio, procul omnis ab animo recedat pavor adversariorum. Non adjuvemus, sed vincamus adversarios. l)ant illi quidem consilium, sed nostrum est vel eligere, vel respuere quod suggerunt. Non enim cogendo, sed suadendo nocent. Non extorquent a nobis consensum, sed expelunu. Unde etiam Anamiæ dicitur: Quare tentavit cor tuum Satanas menliri te Spiritui sancto ( Actor. v, 5)? Quod utique illi Apostolus numquam imputaret, si id absque ipsius voluntate diabolus fecisset. Ipsa

C etiam Eva ideo [Al. jam] condemnatur a Domino

(Gen. 11): quia ab eo quem poterat superare, superata est. Nec enim meruisset a Domino, injustitiæ puniri quæ victa est, nisi vincere ipsa potuisset. CAP. XXWl. — [lujus nequissimi hostis esl illa vel prima calliditas, et ars doli plena, fatigare cogitationibus rudes animas : et novellis in proposito mentibus de ipsa interdum conversatione afferre moerorem : ut facile ab hujus rei profectu deterreatur animus, cujus initia amara cognoverit. Itaque solet tam sordidas nonnumquam et impias cogitationes inserere menti, ut qui tentatur, dum suum illud putat esse quod cogitat, deteriorem se per spiritum immundum proposito suo arbitretur effectum; multoque puriorem animam habuisse se

D credat, cum adhuc res sæculi amaret. Vult enim

his, quibus invidet callidissimus inimicus liorrorem propositi ex desperatione facere sanctitatis, ut eos, obsidente tristitia, et si a proposito non revocat, certe retineat a profectu. Propter quod maxime sanctarum tibi Scripturarum studium diligendum est : illuminanda divinis eloquiis anima : et coruscante Dei verbo, diaboli repellendæ sunt tenebræ. Cito enim fugit ille ab ea anima, quam sermo divinus illuminat, quæ cœlestibus semper cogitationibus occupatur, in qua assiduum est Dci verbum, eujus vim nequam spiritus non potest ferre. Et idcirco beatus illud Apostolus spiritalis belli inter cætera instrumenta gladio comparavit (Ephes. v, 17). animus sollicita semper pervigilique custodia discernere cogitationes suas : et ad primum animi motum [Al. deerat motum] vel probare, vel reprobare, quod cogitat: ut vel bonas cogitationes alat, vel statim exstinguat malas. Ilic namque fons est boni, [Al. Hinc.... et quod origo] et origo peccandi, omnisque ingentis delicti in corde principium est cogitatio [ Al. cogitatione principium est, quæ l, quæ unumquodque opus velut in} quadam cordis tabula depingit, antequam faciat. Nam sive ille actus, sive sermo sit, ut proferatur, ante disponitur, et cogitationum consilio discernitur quod futurum est. Vides quam brevi interdum momento quaeque ista quis cogitet, cogitataque perficiat : nec quicquam omnino, vel lingua, vel manu, cæterisque membris agitur, nisi cogitationes ante dictaverint. Unde et Dominus in Evangelio dicit : De corde hominis procedunt cogitationes malæ, adulterium, fornicatio, homicidia, furta, falsa testimonia, avaritia, nequitia, dolus, impudicilia, oculus malus, blasphemia, superbia, stultitia. Hæc sunt quæ coinquinant homines (Matth. xv, 19, 20). Omnis ergo sollicitudo tua, omnis intentio debet esse in custodia [Al. cordis custodia]. Ibi te maxime oportet observare peccatum, ubi nasci solet : statimque ad primam tentationis repugnare faciem : et malum antequam crescat, exstinguere. Nec enim exspectandum est augmentum ejus rei, quæ timeri debet a parvo : et quæ tanto facilius vincitur, quanto ei citius repugnatur. ldeo clamat Scriptura divina : 0mni custodia serva cor tnum: ex eo enim exitus vitae (Prov. iv, 21). CAp. XXVII. — Distinguendum est autem inter istas cogitationes, quibus voluntas favet, quas cum dilectione amplectitur, et inter eas cogitationes, quæ tenuis umbræ modo prætervolare mentem solent, seseque tantummodo, vel transeundo monstrare : quas Græci τύπους vocant : vel certe inter illas quæ repugnanti ac invito animo suggerunt, quibus mens cum horrore quodam renilitur ac resistit : quibus ut contristatur adinissis, ita gaudet expulsis. ln illis quidem quæ se leviter nenti ostendunt, et quasi fugiendo demonstrant se, nec peccatum omnino, nec pugna est. ln iis autem, cum quibus aliquamdiu anima luctatur, quibus resistit

semper [Al. semel] volo) sanctas Scripturas sine intermissione meditari, hisque tuam replere mentem : et malis cogitationibus locum auferens, divinis animuin sensibus occupare : quantumque Deum diligas, ex dilectione legis ejus ostendere. Unde Scriptura dicit : Qui timent Dominum, inquirent quod beneplacitum est illi: et qui diligunt eum, replebuntur lege ejus (Eccl. ii, 7). Tunc sentiens quantum ad ejus amorem adjuvet te sapientia : quantum sit in te divinæ legis auxilium, et Domino cum David læta cantabis, In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi (Ps. cxviii, 16, 51 et seqq.). Excitandus est enim spiritualibus stimulis semper animus, et majori quotidie ardore renovandus. OraB tionis instantia, illuminatio lectionis, sollicitudo vigiliarum, et diurna, et nocturna ejus incitamenta sunt. Nihil enim in hoc proposito otio deterius est: quod non solummodo non acquirit nova: sed etiam parta [Al. parata] consumit. Sanctæ vitæ ratio processu gaudet ei crescit : cessatione torpescit, et deficit. Quotidianis ac recentibus virtutum incrementis mens instauranda est : et vivendi nobis hoc iter, non de transacto, sed de reliquo metiendum. Quamdiu sumus in hoc corpore, numquam nos ad perfectum venisse credamus : sic enim melius pervenitur. Tamdiu non relabimur retro, quamdiu ad priora contendimus. At ubi cœperimus stare, descendimus : nostrumque non progredi, jam reverti est. Cesset omnis ignavia, et inutilis de præterito

C labore securitas. Si volumus non redire, currendum

est. Beatus Apostolus de die in diem vivens Deo non quid ante fecisset, sed quid facere deberet semper attendens, dicebat: Fratres, ego me non arbitror comprehendisse aliquid. Unum autem, quae quidem sunt retro obliviscens, ad ea vero quæ sunt priora me extendens, ad destinatum persequor bravium supernae vocationis Dei (Phil. iii, 15, 14). Si beatus Paulus vas electionis, qui ita Christum indutus erat, ut diceret : Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus (Gal. ii, 20); adhuc tamen se extendit, adhuc crescit et proficit : quid nos facere debemus, quibus optandum est, ut in fine nostro, Pauli principio comparemur? Ergo tu hunc imitare qui dixit : Imitatores mei estote, sicut et ego Christi (I Cor.

voluntas [Al. voluptas], æquale certamen est. Aut D iv, 11). Obliviscere omne præteritum : et quotidie

enim cousentimus, et vincimur : aut respuimus et vincimus, et acquirimus de pugna [Al. pugnatione] victoriam. In illa ergo tantummodo cogitatione peccatum est, quæ suggestioni consensum mentis dedit : quæ malum suum blande fovet : quæ in factum gestit erumpere. Ilujusmodi, cogitatio etiamsi ex aliquo impedita casu, non impleat voluntatem, nihilominus actione criminis condemnatur a Domino : ut illud in Evangelio legimus : Qui viderit, inquit, mulierem ad concupiscendum eam, jam chatus est eam in corde suo (Matt. v, 28). Apud Deum, cui nota sunt omnia etiam antequam fiant, voluntas perfecta faciendi, reputatur pro opere faPATaoL. XXX,

inchoare te puta : iie pro præsenti die, quo debes servire Deo, praeteritum imputes. Optime quaesita custodies, si semper inquiras. Damnum parata sentient, si parare cessaveris.

CAP. XXVIII. — Dicas forsitan : Grandis labor est. Sed respice quod promissum est: Omne opus leve fieri solet, cum ejus pretium cogitatur : et spes praemii solatium est laboris. Sic durus agricola inaratum diu campum, et pinguiores otio glebas violento vomere scidisse se gaudet, et mirum in modum ipsa operis difficultale lætus spem segetis de labore metitur. Sic negotiator avidus maria contemnit : spectare ausus fluctuum spumas rabiemque ventorum. 2

t

« PoprzedniaDalej »