Obrazy na stronie
PDF

doctores, qui speciem conversationis suæ multo A fores, quæ prius salutantium turbas vomebant, a

tempore didicerunt, qui omnium fuerunt minimi, ut primi omnium fierent. Quos nec esuries, nec saturitas aliquando superavit, qui paupertate lætantur, quorum habitus, sermo, vultus, incessus, doctrina virtutum est. Religiosus inter mulieres habitare non debel, ne die videat, quod nocte cogitet. Monachi sit vigil sensus, ne vanis cogitationibus pateat. Amet scientiam Scripturarum, et carnis vitia non amabit. Monachus vivat in monasterio sub unius disciplina patris, consortioque multorum, ut ab alio discat humilitatem, ab alio patientiam. Unus enim silentium, alter doceat mansuetudinem. Non faciat quod vult : comedat quod jubetur : habeat quantum acceperit : operis sui pensa persolvat. Subjiciatur

miseris obsidentur. Felix, qui hoc exercitu comitatus incedit : felix qui horum sordibus dealbatur. Prima virtus est monachi contemnere hominum judicia, et semper Apostoli recordari dicentis : Si adhuc hominibus placere vellem, Christi servus non essem, Quamvis clarus honor vi!escit in turbas, et apud bonos viros indigna fit ipsa dignitas, quam multi indigni possident. Unde egregie de Cæsare Tullius, dum quosdam, ornari ait, voluit, non illos honestavit, sed ornamenta ipsa turpavit. Semper enim grandia in audientium ponuntur arbitrio

sicut est illud: Si vis perfectus csse; et alibi de eunuchis: Qui potest capere capiat. Ideo autem non poninitur necessitas, ut voluptas præmium consequatur.

tui non vult. Lassus ad stratum veniat, ambulans- B Christi sapientia est sanctificatio, redemptio. Idem

que dormitet, necdum expleto somno surgere compellalur. Passus injuriam taceat. Præpositum monasterii timeat, ut Dominum, diligat ut parentem, credat sibi hoc esse salutare quidquid ille præceperit, nec de majoris sententia judicet, cujus officium est obedire et implere quæ jussa sunt. Dicente Moyse : Audi, Israel, et tace. Quidam profitentur se renuntiare sæculum vestimentis dumtaxat, et vocis professione, non rebus : qui nihil de pristina conversatione mutantes, res familiares magis augent, quam minuant. Eadem ministeria servorum, idem apparatus convivii, et inter turbas, et examina ministrorum nomina sibi vindicaui solitarii. Plerique monachi artibus et negotiationibus pristinis carere

redemptio et pretium Christus omnia, ut qui omnia propter Christum dimiserit, unum inveniat pro omnibus. Cum religionem quis professus fuerit, studeat non solum pecuniam Christo offerre, sed et semetipsum. Et imitetur filium hominis, qui non venit ministrari, sed ministrare. Corium enim pro corio, et omnia quæ possidet homo dare potest pro anima sua. Sed tange, inquit diabolus, carnes ejus. llostis antiquus scit magis continentiæ quam munerum esse certamen. Facile abjicitur quod habetur extrinsecus. Intestinum bellum periculosius est; conjunctam disglutinemus, unitam dissecemus. Si enim offeramus Christo opes cum anima nostra, libenter suscipiet. Si autem quæ foris sunt Deo, et quæ intus diabolo

non possunt, non victum et vestitum, quod Apo- C demus, non erit æqua portio : dicereturque nobis :

slolus praecepit, sed majora quam sæculi homines emolumenta sectantes, sub religionis titulo exercent injusta commercia, et plenis sacculis moriuntur divites, qui quasi pauperes vixerant. Qui proficere studet, non consideret quid mali alii faciant, sed quid boni ille facere debeat. Si in monasterio vivens clericus esse desideras, ita te exhibe, ut vitæ meritum consequaris. Idest, ut adolescentiam tuam nulla libidinis sorde commacules, ut ad altare Domini, quasi de thalamo virgo procedas, et habens deforis bonum testimonium, feminæque nomen tuum noverint, vultum nesciant. Multo tempore disce quod doceas, nec credas laudatoribus tuis, immo in risoribus aurem ne libenter accommodes. Ita viri

Nonne si recte offeras, et non recte dividas, peccasti. Vir nobilis quando conversus fuerit, non ei sit tumoris, sed humilitatis occasio, sciens Filium Dei factum esse filium hominis: quantumque se dejecerit, humilior Christo non erit. Nam etsi incederit pedibus nudis, et frua tunica vestiatur, æqueturque pauperibus, et inopum cellas dignanter introeat, et sit cæcorum oculus, manus debilium, pes claudorum , si ipse aquam portet, ligna concidat, focum exstruat, ubi vincula ? ubi alapæ? ubi sputa? ubi flagella? ubi patibulum ? ubi mors? Prima monachorum virtus haec est, ut nihil sibi de professione, nihjl de continentia blandiantur : sed humilitas inter eos contentio sit, et quicumque novissimus fuerit,

sancti ad supernæ vocationis palmam spontanea D hic primus putetur. Nec extra modum inediae, nec pides, qui volvuntur super terram, læves, politi et A absque amictu lineo incedere, sed pretium linearnm

devotione festinant, quomodo polentes equi ad cursum vincti, auriga desuper innitente, servent, non exspectantes flagella verberum , sed ad vocis hortamenta ferventes. Non appetas majora viribus tuis, quia melior est in humilioribus tuto pergere, quam pendulo gradu in sublimioribus fluctuare. Lætatur Deus quando conversi divites res suas pauperibus iribuunt, quando ardentes gemmæ, quibus antea tollum et facies tegebatur, egentium ventres saturant. Quando vestes sericæ, et aurum in fila lente. scens in mollia lanarum vestimenta mutatnr, quibus repellatur frigus, non quibus nititur ambitio : quando deliciarum supellectilem virtus insumit, quando

immoderata saturitas condemnentur. Nemo judicct alterum, ne a Domino judicetur, unusquisque enim suo Domino stat, aut cadit. Monachi specialiter expetenda est solitudo, et urbis habitatio fugienda, quam videri et videre, salutare et sa'utari, laudari et detrahere, audire et proloqui, et tantam frequentium hominum salutem invitum pati : quæ omnia a proposito monachorum et quiete aliena sunt. Ait enim videmus venientes ad nos, ct silentium perdimus : aut non videmus, et superbi arguimur. Interdumque visitantibus reddimus vicem, ad superbos fores pergimus, et inter linguas rodentium ministrorum postes ingredimur auratos. Sunt 5ancti la rotundiiate sua rotarum cursibus sinuiles sunt. De talibus Propheta jubet tolli devia, ne ambulantium in eos offendant pedes. Ibi autem ambulantes viatores, et prætereuntes intelligendi sunt, qui per istud sæculum ad supernam habitationem transire festinant. Reprehensibilis est qui secretam volens agere vitam, cum clausus cellula, corpore lateat, lingua per orbem.vagatur. Caveat religiosus ibi vivere, ubi necesse habeat quotidie aut perire, aut vinci. Securius est enim perire non posse, quam juxta periculum non perisse. Inter epulas et illecebras voluptatum etiam ferreas mentes libido domat. Difficile enim inter delicias servatur pudicitia. Nitens cunctis sordidum ostentat animum. Monacho si clericus aut sæcularis dixerit, cur pergis ad eremum, sta in acie, adversariis armauus obsiste, ut postquam viceris, coroneris. llle respondeat, fateor imbecillitatem meam, nolo spe pugnare victoriæ, ne perdam aliquando victoriam. Si fugero gladium, devitavi : si stetero, aut vincendum mihi est, aut cadendum. Quid autem necesse est certa dimittere, et incerta sectari ? aut scuto, aut pedibus niors est vitanda. Tu qui pugnas, et superare potes et vincere. Ego cum fugio, non vinco in eo quod fugio, sed ideo fugio, ne vincar. Nulla securitas est vicino serpente dormire. Potest fieri ut me non mordeat, et tamen potest fieri ut aliquando mordeat. Idcirco urbium frequentias declinamus, ne facere compellamur, quæ nos non tam natura cogit facere quam voluptas. Luxuria mater libidinis est, ventremque distentum cibo, et vini potionibus irrigatum voluptas genitalium sequitur. Atque ut ita dictum sit, pro membrorum ordine ordo vitiorum mutandus esl. Nobilitas et divitiæ non habentibus sed contemnentibus magna sunt, sæculi homines suscipiunt eos, qui his pollent privilegiis. Nos autem laudamus eos qui propter Salvatorem ista despiciunt et mirum in modum quos liabentes parvi pendimus : si habere noluerint, praedicamus. Inter hostium manus, et captivitatis duram necessitatem nihil crudelius est quam parentes a liberis separare. Hoc frequenter, jubente gratia Christi, quodammodo contra jura naturæ propria fides imperat. Immo gaudens appetit, et amorem filiorum majore in Domino amore conlemnit. Lasciviens adolescentis caro crebris ac duplicatis est frangenda jejuniis : melius est enim stomachum dolere quam mentem. Numquam de ore monaclii turpis aut lascivus sermo egrediatur: his enim signis libidinosus animus ostenditur et per exteriorem hominem interioris hominis vitia demonstrantur. Mensura religionis est si pauperes et peregrini, et cum illis Christus conviva esse noscatur. Quisquis perfectam vult agere vitam, negotiatorem clericum, et ex inope divitem, et ex ignobili gloriosum, quasi quamdam pestem fugiat voluptatum. Corrumpunt enim mores bonos fabulationes pessimæ. Westes pollutas [Al. pullas] æque vitemus ut candidas: ornatus enim et sordes 'pari modo fugienda sunt, quia alterum deliciis, alterum gloria redolet. Non

non hahere laudabile est : alioquin ridiculum et plenum dedecoris est, referto marsupio, quod sudarium, orariumque non habeas, gloriari. Nec rusticus el tantum simplex frater ideo se sanctum putei, si nihil noverit: nec perilus et eloquens in lingua aestimet sanctitatem ;' multoque melius e duobus imperfectis rusticitatem sanctam habere, quam eloquentiam peccatricem. Quidquid inebriat ac statum mentis evertit, similiter fugiamus sicut venenum. Nec hoc dico quod a nobis creatura damnetur, siquidem et Dominus vini potator appellatus est, et Timotheo dolenti stomachum modicum vini sorbere laxatum est. Ætatis et valetudinis et corporum qualitates exigimus in potando. Quod si sine vino ardeo, et ardeo

B adolescentia et inflammor calore sanguinis, et suc

culento, validoque sum corpore, lil)enter carebo poculo, in quo sumptio vini est. Pinguis venter non gignit sensum tenuem; tantum tibi jejunicrum iinpone, quantum ferre potes. Sint pura, casta, siimplicia, moderata, non superstitiosa jejunia. Quid prodest oleam non vesci, et molestias quasdam difficultatesque ciborum quærere : caricæ, piper, nuces, palmarum fructus, siinila, niella, pistacia, tota hortorum cultura vescatur, ul cibario non vescamur pane. Alios fer contra rerum hominumque naturam aquam non bibere, nec vesci pane, sed sorbitiunculas delicatas, contrita olera, betarumque succos non calice sorbere, sed conca. Fortissimum jejunium est panis et aqua; sed quia gloriam non habet, et omnes

C de pane et aqua vivimus, quasi publicum jejunium

nuncupatur. Cave iie rumusculis hominum aucuperis, ne offensam Dei [ Ms. iiiei] populorum laude commutes, si adhuc, inquit Apostolus, hominibus placerem, Christi servus non essem. Desit placere hominibus qui servus factus est Christi. Per bonam et malam famam, a dextris, et a sinistris Christi miles graditur, nec laude extollitur, nec vituperatione frangitur, non divitiis tumet, non conurabitur pauperlale, et lætitiam contemnit, et tristitiam. Sol per diem non urit eum, neque luna per nociem. Quid facis, monache, in paterna domo, ubi vallum, ubi fossa, ubi hiems acta sub pellibus? Ecce de cœlo tuba cauit, ecce cum nubibus debellaturus orbem imperator armatus egreditur. Ecce bis acutus gladius, ex regis ore procedens obvia quæque metit, et tu de cul)iculo ad aciem, de umbra egrederis ad solem. Corpus assuetum tunicæ, loricæ onus non suffert. Caput opertum linteo galeam recusat, molles otio manus durus exasperat capulus, et ideo licet sparso crine, et scissis vestibus, ubera quibus nutrierat, mater ostendat : licet in limine pater jaceat, per calcatum perge patrem, siccis oculis ad vexillum Crucis vola, pietatis genus est in hac re esse crudelem. Veniet, veniet postea dies, quo victor revertaris in patriam, quo cœlestem Jerusalem vir coronatus incedas. Tunc municipatum cum Paulo capies, tunc cum parentibus ejusdem civitatis jus petes. Tunc et pro me rogabis, qui ut vinceres incitavi. Scriptura præcepit Christum amat, perdet animam suam. Faci!e rumpit haec vincula amor Christi, et timor gehennæ. Gladium tenet hostis, ut me perimat, et ego de lacrymis matris cogitabo : propter patrem militiam descro, cui sepulturam Christi causa non debeo, quantum omnibus ejus causa debeo. Aries iste pietatis, quo fides quatitur, Evangelii retundendus est mucrone : Mater mea et fratres mei hi sunt qui faciunt voluntatem Patris mei qui in cælis est (Luc. viii, 21). Si credunt in Christo faveant mihi pro ejus nomine pugnaturo: si non credunt, mortui sepeliant mortuos suos. Adversarius noster tamqua:m leo rugiens aliquem devorare quærens circuit : et tu frondosæ arboris tec;us umbraculo molles somnos futurus præda carpis. lnde avaritia conatur irrumpere, inde venter meus vult mihi Deus esse pro Christo. Compellit libido ut habitantem in me Spiritum sanctum fugem, ut templum Dei violem : persequitur me, inquam, hostis, cui nomina mille et mille nocendi sunt artes; et ego infelix victorem me putabo dum capior. Perfectus servus Christi nihil praeter Christum habeat : alioquin perfectus non est; et si perfectus non est, cum se perfectum fore Deo pollicitus sit ante, mentitur : os autem quod mentitur occidit animam (Sap. 1, 11). Monachus in sua patria non habet honorem, et ul)i honor non est, ibi contemptus est : ubi contemptus, ibi frequens injuria, ibi et indignatio : ubi et indignatio, ibi quies nulla : ubi quies non est, ibi mens a prcpnsito sæpe deducitur. Ubi autem per inquietudinem aliquid aufertur ex studio, minus fit ab eo quod tollitur: et ubi minus est, perfectum non potest dici. Ex hac supputatione illa summa nascitur, monachum perfectum in patria sua esse non posse. Perfectum autem nolle esse, delinquere est. 0 desertum Christi floribus vernans! 0 solitudo in qua illi nasciintur lapides, de quibus in Apocalypsi civitas magni regis exstruitur. 0 eremus familiari Deo gaudens ! Quid agis, monache, in sæculo, qui major es mundo : quamdiu te tectorum umbræ premunt, quamdiu fumosarujn urbium carcer includit. Paupertatem times, sed beatos pauperes Christus appellat. Labore terreris, sed nemo athleta sine sudoribus coronatur : de cibo cogitas, sed fides fainem non sentit : et super nudam metuis humum exesa jejuniis membra

parentibus obsequendum, sed quicumque eos supra A rat: tamdiu scito sanguinis copulam, quamdiu ille

[ocr errors][ocr errors]

suum noverit creatorem. Dolendum est non quærere homines bona æterna, quæ certa sunt, et sperare in incerta temporalia, quæ multos non habere videas, et cum habuerint perdidisse. Quod si dixerit quis, cui dimitto tantas divitias : respondeo, Christo qui mori non potest. Quem habeo, inquis, hæredem, ipsum quem et Dominum : Contristabitur pater, sed l vtabitur Christus : lugebit familia, sed angeli congratulabuntur. Faciat pater quod vult de substantia sua : non es ejus cui natus es, sed cui renatus, et qui de grandi pretio redemit sanguinis sui. Non quæruntur in Christianis initia, sed finis. Paulus male coepit, sed bene finivit : Judæ laudantur exordia, sed finis proditione damnatur. In servo Dei non corporis cultus, sed animæ vigor quæritur, qui carnis infirmitate fit fortior. Nihil sic inflammat corpora, et litillat membra genitalia, quomodo indigestus cibus, ructusque convulsus : quidquid seminarium voluptatum est, ut venenum vitandum est. Parcus igitur cibus, et venter semper esuriens triduanis jejuniis præfertur: multum melius est quotidie parum, quam raro satis sumere. Pluvia illa optima est, quæ sensim descendit in terras; subitus et. nimius imber in præceps arva subvertit. Quando comedis, cogita quod statim tibi orandum, illico legenduin sit. Non quæras in monacho linguæ nitorem, sed animæ puritatem. Apud religiosos enim solæcismus magnus et vitium , turpe aliquid vel narrare vel facere. Venerationi habenda est non verbosa rusticitas, sed sancta simplicitas. Stadium est hæc vita mortalis : hic contendimus, ut alibi coronemur. Non quærit diabolus homines infideles, non eos qui foris sunt, et quorum carnes rex Assyrius in ossa succendit, sed de Ecclesia rapere festinat. Escæ ejus secundum Abacuch prophetam electæ sunt. Job subvertere cupit, et devorato Juda, Apostolorum expetit potestatem. Non sinas cogitationes crescere in corde tuo: nihil in te Babylonium, nihil confusionis adolescat. Dum parvus est hostis, interfice. Nequitia elidatur in semine, qui d impossibile est in sensu hominis non oriri, noto medullarum calore. llle laudatur, ille praedicatur beatus, qui cum cogitationes suas incœperint, interficit, et elidit eas ad petram, petra autem erat Christus (I Cor. x, 4). Monachus si ceciderit,

considore, sed Dominus tecum jacet. Squalido ca- D orabit pro eo sacerdos. Pro sacerdotis lapsu quis

pitis horrore, et inculta cæsaries, sed caput tuum Christus est. Infinita eremi vastitas terret, sed tu in paradiso mente deambula : quotiescumque illuc cogitatione transcenderis, toties in eremo non eris. Scabra sine balnæis attrahitur cutis, sed qui in Christo semel lotus est, non illi necesse est iterum lavari : et ut breviter ad cuncta Apostolum audias respondentem : Non sunt condignæ passiones hujus temporis ad futuram gloriam quæ revelabitur in nobis (Rom. viii, 18). Delicatus miles es, si hic vis gaudere in sæculo, et postea regnare cum Christo. Honora patrem tuum, sed si te a vero Patre non sepa

rogaturus? Delrimentum pecoris, pastoris ignominia est. Beatitudinis tuæ interrogatio, disputatio fuit, sic quæsisse quærenda, ut via sit dedisse quæsitis. Perdet auctoritatem dicendi, cujus sermo opere destruitur. Innocens absque sermone conversatio sacerdotis, quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Latratu enim canum et baculo pastoris luporum rabies terrenda est. Violentia impiorum et comessatorum est, non sacerdotum. In vino enim luxuria, in luxuria voluptas, in voluptate impudicitia est. Non moriturus quis victurus occiditur,

ADMONITIO DE SUBSEQUENTE REGULA.

Auctorem ipsa præfert inscriptio, Lupum de Olmeto Hispalensem, qui ex Hieronymi scriptis ad propriam familiam instaurandam fideliter feliciterque sententias £É; Fuit ille sub initium decimi quinti sæculi, ut se dicit ipse, Frater monasterii S. Mariæ de Guadalupe Ordinis S. IIieronymi professus : deinde in priorem qeneralem, ut vocant, assumptus. Laborem hunc suum, quo quidem apposite congruenterque, quæ ad Monachos pertinent, dicta S. Patris insigniora commeruit, Flores, ut videtur, ipse inscripsit. Summus pontifex Martinus V, eo advivente, sub ltegulæ Monachorum S. Hieronymi nomine suis litteris comprobavit. Post Erasmi autem ct Victorii editiones, recensuit Fr. Pius Rubeus de Placentia, ediditque Comi anno 1621 sub Florum titulo, multis assutis er integro capitibus, nonnullisque aliis truncatis, quæ sibi ab Hieronymianis aliena videbantur. Operae in eo aliquod „gj! fecit, quod allegationes singulis quibusque capitulis ad sententiarum loca indicanda subjecit : qua quidem opera et nos usi aliquando sumus, eum tamen locum et numerum secuti, quem in editione nostra obtinent scripta S. Patris genuina, non supposititia : quorum non eamdem rationem habuimus. Proposuimus autem nobis recognoscendum restituendumque, non illud quod diximus tot locis a Rubeo interpolatiim, sed quod hactenus in postremum Hieronymianorum operum tomum exemplar ejus Regulæ ex Lupi Olmetani

studio est ascitum. Quod quidem et cum ms. codice paucis sane locis emendamus.

ibliothecæ Trinitatis Montium de Urbe confulimus, nec

REGULA MONACHORUM

, EX SCRIPTIS HIERONYMI PER LUPUM DE a OLMETO COLLECTA.

PROLOGUS.

Fratres charissimi, non queo, quem mente concepi ore proferre sermonem, et cordis lætitiam lingua non explicat; hoc autem non solum ego patior, qui cupio narrare quæ sentio, sed etiam, et vos mecum patimini, plus exsultantes in conscientia, quam in eloquio proferentes. Nihil Christiano felicius, cui promittitur regnum cœlorum : nihil laboriosius, qui de vita quotidie periclitatur: nihil fortius, qui-vincit diabolum : nihil imbecillius, qui a carne superatur. Utriusque rei exempla sunt plurima. Latro credit in cruce, el statim meretur audire : Amen dico tibi : hodie mecum cris in paradiso. Judas vero de apostolatus fastigio in perditionis tartarum labitur, et nec familiaritate convivii [Al. communi), nec intinctione bucellæ, nec osculi gralia frangitur, ne quasi hominem tradat, quem Filium Dei noverat. Nos quidem parva dimisimus : grandia possidemus, centuplicato fenore Christi promissa redduntur.

Hæc dicimus, non tam tibi quam aliis sub tuo nomine, ut prima te, fili, fronte doceamus magna coepisse, et excelsa sectari, etado!escentiæ immo pubertatis incentiva calcantem, perfectæ ætatis gradum scandere. Scis enim dogma nostrum humilitatis tenere vestigium, et per ima gradientes ad summa nos ascendere. Igitur sanctus mihi invocandus est Spiritus, ut hoc suo sensu ore meo defendat. Non quidem campum rhetorici desideramus eloquii, non dialecticorum tendicula, et Aristotelis spineta conquirimus : sed ad sanctarum Scripturarum gravitatem confugimus : ubi vulnerum vera medicina est: ubi dolorum certa remedia.

5 Perperam Martianæus Lupum de Oliveto vocat. “ Vide quæ hoc de verbo diximus laudata epistol.

A Werum quia memoria labitur : omnium quæ dixerimus desideras Commentariolum fieri, ut oblivionem lectio consoletur: ideo pauca quæ tibi reor fore necessaria, credidi subnectenda. Illuc enim nostra uendit oratio : ut quorum unus est labor, unum et præmium sit. Navigantes namque Rubrum mare, in quo optandum nobis est, ut verus Pharao mergatur cum suo exercitm : multis difficultatibus atque periculis ad urbem b maximam perveniunt : utroque littore genlcs vagæ immo belluæ habitant ferocissimæ. Semper solliciti, semper armati, totius anni vehunt cibaria : latentibus saxis vadisque durissimis plena sunt omnia. Quorsum ista, perspicuum est. Nam si sæculi negotiatores tanta sustinent, ut ad incertas perveniant B periturasque divitias, et servent cum animæ discrimine, quæ multis periculis quæsierunt : quid Christi negotiatori faciendum est, qüi, venditis omnibus, quærit pretiosissimam margaritam : qui totis substantiæ opibus emit agrum, in quo reperiat thesaurum, quem nec fur effodere, et latro non possit auferre. Nosse igitur oportet quid jussum sit : quidve prohibitum : ut scientes utrumque servemus. Alioquin ante scientiam mandati impossibile est nosse quid fiat. Et hæc ego non integris rate vel mercibus, quasi ignarus fluctuum, doctus nauta præmoneo : sed nuper naufragio ejectus in littus, timida navigaturis voce denuntio. Cuncti tamen mei sensus affectu vobis vaco : sed [Al. vacant. Itaque] obsecro vos, ut conatus meos orationibus adjuvetis, ut D0minus et Salvator pro causa c respondeat.

ad Rusticum. c Interserunt alii, suo sensu, ore meo.

Vestrum itaque est, ut voluntatem sequatur effec- A ipsum Domino dederis, et Apostolica virtute perfec

Ius. Meum est ut velim : Obsecrationum vestrarum est, a ut possim : sed ipsum meum sine Dei semper auxilio non erit meum : Deus semper largitur, semperque donaturus [Al. donator] est : nec mihi suffitit quod semel dedit, nisi semper dederit. Si enim duri judicis sentenliam crebra mulieris flexit petitio: quanto magis paterna viscera interpellatione sedula moliuntur? Scitote tamen ante omnia [Al. tac. ante omnia] nobis esse nihil antiquius, quam Christi jura servare, nec patrum transferre terminos : semperque meminisse Romanam fidem apostolico ore

laudatam. CAPUT PRIMUM.

De 0bedientia.

tus, sequi coeperis Salvatorem, tunc intelliges, ubi fueris; et in exercitu Christi, quam extremum [Al. extraneum ] tenueris locum. Præpositum itaque monasterii timeas ut Dominum, diligas ut parentem. Credas tibi salutare, quidquid ille præceperit; nec de majoris sententia judices, cujus officii est obedire, et implere, quæ jussa sunt, dicente Moyse : Audi Israel, et tace. Nec ipse te doceas, c et absque doctore ingrediaris viam', quam numquam ingressus es. Nulla ars absque magistro discitur. Etiam muta animalia, et ferarum greges ductores sequuntur suos. In apibus [Al. opibus] principes sunt; grues unam sequuntur ordine litterato; imperator unus; judex unus in provincia;

Accipe ergo, fili, doctrinam nostram, ea simplici- B Roma, ut condita est, duos fratres simul habere re

tate et veritate, qua didicimus [Al. dicimus], quia n0n quaerimus hominum gloriam (Deus testis est), nec ad hoc loquimur, ut humanas amicitias aucupemur, ne nostræ adulationis sermone, et nos, et alios de(ipiamus : nec ut apud homines aliquid videamur, sed ut apud Deum homines magna mereantur. Hoc est itaque totum, quod apprehensa manu insinuare tibi cupio. Et [Al. add. revera], ut simpliciter motus mentis meæ [fatear, nunc monachi incunabula moresque discutimus. -

Si ris igitur ad vitam ingredi, serva præcepta: hoc

est, ab omni illicito, quo prohiberis, recedas, et ad Omne bonum, quod juberis, promptus accedas. Respice sanctum virum Pammachium , et ferventissi

ges non potuit, et parricidio [ Al. fratricidio] dedicatur. In Rebeccæ utero Esau et Jacob bella gesserunl : singuli Ecclesiarum episcopi, singuli archi presbyteri, singuli archidiaconi, et omnis ordo ecclesiasticus suis rectoribus nititur. In nave unus gui£rnator, in domo unus dominus, in quovis grandi exercitu unius signum exspectatur. Ei|ne plura replicando fastidium legenti faciam, per bæc omnia ad illud tendit oratio, ut doceam te non tuo arbitrio relinquendum [Al. dimittendum], sed vivere debere in monasterio sub unius disciplina patris, consortioque multorum : ut ab alio discas humilitatem, ab alio patientiam ; hic te silentium, ille doceat mansuetudinem; non facias quod vis ; comedas, quod

mæ fidei Paulinum presbyterum : qui non solum C juberis; vestiare, quod acceperis: operis tuis pen

divitias, sed seipsos obtulerunt, qui contra diaboli tergiversationem, nequaquam pellem pro pelle, sed carnes, et ossa, et animas suas Domino consecrarunt: qui te, et exemplo, et eloquio, id est, et opere, et lingua possint ad majora perducere. Nobilis es ? et illi, sed in Christo nobiliores. Dives, et honoratus? et illi, immo ex divitibus, et honoratis, pauperes et inglorii, et idcirco ditiores, et magis inclyti , quia pro Christo pauperes et inhonorati. Contemnis aurum: contempserunt, et multi philosophi. Non enim est satis perfecto et consummato viro opes contemnere, pecunias dissipare, et projicere qu. d in momcnto, et perdi, et inveniri potest. Fecit hoc b Crates Thebanus, fecit Antisthenes, fecerunt

sum persolvas; subjiciaris, cui non vis ; lassus ad stratum venias, d ambulansque dormites, et necdum expleto somno, surgere compellaris. Tantis occupatus negotiis, nullis vacabis cogitationibus : et, dum ab alio transis ad aliud, opusque succedit operi, illud solum mente retinebis, quod agere compelleris. Nam omni oblatione et hostia pretiosior est obtemperantia mandatorum, dicente Propheta : Ecce obedientia melior est quam sacrificium, et auscultatio quam adeps arietum (I I{eg. xv, 22). Et alibi : Initium b0viæ [Al. vitæ], facere juxta quæ præcepta [ Al. jussa quæ accepta] sunt apud Deum, magis quam immolare hostias (Prov. xvi, 5). Et alibi : Qui conservat legem, multiplicat oblationem : Sacrificium salutare

plurimi, quos vitiosissimos legimus. Plus debet D est, attendere mandatis et discedere ab omni iniqui

Christi discipulus præstare, quam mundi pliilosopbus, gloriæ animal, et popularis auræ, atque rumorum venale mancipium. Tibi non sufficit opes eontemnere, nisi et Christum sequaris. Teipsum Dominus, hostiam vivam, placentem Deo : te, inquam, non tua. Et Deus variis tentationibus commonet , quia multis plagis, et doloribus eruditur Israel, et quem diligit Dominus corripit : flagellat autem omnem filium, quem recipit ( Hebr. i). Quod si te

• Atqne hic plus habent Wictorius et Rubeus, ut quod velim et possim. Nam velle et currere meum est, sed ipsum meum, etc.

• Omiuit Martian. post Erasm., hoc Crates Theba

tate ( Eccli. xxxv, 1). Nec nobis blandiri debemus in factis jussorum, si in prohibitorum transgressione peccemus, cum transgressionis crimen benefacti meritum tollat. Quod non mei sensus assertio, sed utriusque Testamenti exempla probant: ubi invenimus etiam Dei amicos, ob unius contemptus errorem, bonorum retrofactorum munificentiam perdidisse. Sic Adam cum diabolo facile credidit seduccnti, post familiari

mus.
e Tacent iidem libri, et absque doctore ingrediaris

viam quam numquam iugressus es.
* Atque hic tacent, Âmbulansque dormites.

« PoprzedniaDalej »