Obrazy na stronie
PDF

gg LIBER SECUNDUS *.

1n hoc secundo libello declaratur quæ sit una et vera Ecclesia catholica, et ubi et apud quos maneat, et quin. que dotes Ecclesiæ in Catholica esse magis, quam in ea parte quam sibi schismatici facere voluerunt, et quod impie novacula paenitentiæ raserint capita sacerdotum, et quod homicidia fecerint, et illa quæ ad salutem credentium procurata fuerant, aut canibus dederint, aut abjecerint. b

[ocr errors]

I. Quid sit, et ubi sit Catholica Ecclesia, et quod A ditis; ut ubi vultis, ibi sit Eeclesia ; et non sit ubi

ubique terrarum diffusa. — Quoniam et qui fuerint traditores ostensum est, et schismatis origo ita monstrata est, ut pene oculis perspecta videatur; etiam hæresis ab schismate quid distet, ostendimus: illud demonstrare jam proximum est c (quod nos promisimus secundo loco esse dicturos) quæ sit una Ecclesia, quam columbam et sponsam Christus appellat. Ergo Ecclesia una est, (1) cujus sanctitas de sacramentis colligitur; non de superbia personarum ponderatur (2): ergo hanc unam columbam et dilectam sponsam suam Christus appellat. llæc apud oinnes hæreticos et schismaticos esse non potest. Restat ut uno loco sit. (5) Eam tu, frater Parmeniane, apud vos solos esse dixisti; nisi forte quia vobis

non vultis. Ergo ut in particula Afrieae, in angulo parvae regionis, apud vos esse possit : apud nos in alia parte Africæ non erit? In Hispaniis, in Gallia, in Italia, ubi vos non estis, non 29 erit? Si apud vos tantummodo esse vultis, in tribus Pannoniis, in Dacia, Moesia, Thracia, Achaia, Macedonia, et in tota Graecia, ubi vos non estis, non erit ? Ut apud vos esse possit, in Ponto, Galatia, Cappadocia, Pamphilia, Phrygia, Cilicia, et in tribus Syriis, et in duabus Armeniis, et in tota Ægypto, et in Mesopotamia, ubi vos non estis, non erit ? Et per tot innumerabiles insulas, et cæteras provincias, quæ numerari vix possunt, ubi vos non estis, non erit ? (4) Ubi ergo erit proprietas catholici nominis, cum inde dicta sit

specialem sanctitatem de superbia vindicare conten- B catholica, quod sit (5) rationabilis d et ubique dif

LECTIONES WARIANTES.

a In ms. S. T. incipiunt capitula libri secundi. In ms. S. G. secuuli libri argumentu/n. - - -

b Post argumenium in mss. scriptum est, incipit liber secundus.

° In ms. S. G. jum in proximo est. d Quidam ex conjectura, quod non sit nationalis, sed ubique diffusa.

VARIORUM NOTAE.

(1) Cujus sanctitas de sacramentis. Docebant Donaiistae Sacramenta vim suam a sanctitate personarum a quibus conferebantur accipere; quod superbum et "arrogans vigebatur Catholicis : eo alludit Optatus, cum ait Ecclesiam sanctam esse; non ex superbia episcoporum, sed per sacramenta, q;i;e ex se§e et ex operè operato, uti aiunt, sanctos efficiunt fideles. AlbAsp. - (2) Cujus sanctitas de sacramentis colligitur, non de superbia personarum ponderatur. Sancta non est Ecclesia ob personas quae se innocentes esse jactitant, quales craiit Donatistæ; sed propter sacramentorum sanctitateum. llinc subdit Donatistas asserere idcirco Ecclesiam apud se solos esse, quia specialem sibi sanctitatem de superbia vindicabant. Dicebant cæteros omnes crimine traditionis infectos, corruptos et impuros, quia cum traditoribus communionem habebant. Du Pin. (5) Eam tu, frater Parmeniane, apud vos solos esse, etc. Lego cum interrogatione dixisti? id est, sustinuisti dicere? eo demeutiæ devenisti ut diceres? nisi forte illud sit, etc. Quæ sequuntur etiam ab illis, ergo ut, continuata per aliquot periodos interrogatióne siiaviora multo sunt et ip partxòv£pa. Vehementiorem enim faciunt orationém, quani vehementem hic esse ratio postulat. Leges igitur : ergo ut in particula Africæ, in angulo parvæ regionis apud vos esse possit, ápud nos in alia parte Africæ non erit? in Ilispaniis, ih Gallia, in Italia, ubi vos non estis, non erit? ètc. Si quis malit per sarcasmum sine interrogatione, non repugno, etsi illud magis probo. M. CASAUB. (4) Übi ergo proprietas Catholici nominis. Quomodo Ecclesia erit caiholica si eam ab omnibus illis provinciis expellas, et intra fines tain exiguos concludas? AlbASP. - - - _ - (5) Cum inde dicta sit Catholica quod sit rationabilis, étc. Nihil inagis contra mentem Optati, ut de re

ipsa nihil dicam, diei poterat, quam quod a Balduino hic affertur, Ecclesiam ideo dici ab Optato rationabilem, quod non tam oculis cernatur juam ratione, hoc est, mente et intellectu compreliéndatur. Ubii cumque tandem habeat, certe locum hic habere non potest hæc interpretatio : ut illud taceam, quod aliud est rationabilis, et rationalis aliud, quæ hac iuterpretatione temere confunduntur. Præterea quis non videt argumentum hic ab Optato, ab ipsa vi vocis et etymologia nominis Catholici duci? At per

C omnes grammaticos et linguarum peritos quisquam fusa(6)? Nam si sic pro voluntate vestra in angustum A psalmo, de ipso Salvatore sic scriptum est : Domina

umquam fuit , qui Catholicain inde dici putâret, quod rationabilis esset et ubique diffusa? Raiionabilis illud quod attinet, non ignoro in veteri glossario zαθολιχοός verti rationales, et optime verti, quod tamen nihil huc omnino facere fatebuntur,` quiqui rationales aut Catholici dicantur in jure, et aptid veteres aliquot, usumque appellationis utriusqüe apud antiquos non ignorant. Utrum tamen Opfato iiaeg errandi causa fuerit, haud facile dixerim. Illum certe ita plane credidisse : Catholicam, dici, quasi rationabilem, et ubique diffusam, confidenter ássero. Tanta erat et tam catholica linguæ Græcæ imperitia, ut passim etiam qui alioqui doctissimi, in similes errores inciderent. Possemus nos certissimis hoc argumentis demonstrare, si quemquam esse putaremus, }' quidem in antiquQrum lectione versaius sit, qui e eo dubitaret. Ne longe igitur argumenta qüaefamus, quis non æque miretur istam Catholici ìiominis derivationem, omnium obediens, sive ubique unum? quod tamen a Paciano disertis verbis affirmari, qui mihi non credit, ipsum audiat ad Sempronianumi epist. 1 : Etsi reddenda postremo Catholici vocabuli ratio est, et exprimenda de Græco, interpretatione Romana Catholicus, ubi unum, vel ut doctiores putamt, obedientia omnium, nuncupatur, mandatorum scilicet Dei. Unde Apost. : Si in omnibus obcdientes coarctatis Ecclesiaim : si universas subducitis gentes, ubi erit illud, quod Filius Dei meruil? ubi erit quod libenter ei largitus est Pater, in secundo psalmo dicens : Dabo tibi gentes hæreditatem tuam, et possessionem tuam terminos terræ (Ps. ii, 8)? Ut quid tale infringilis promissum, ut a vobis mittatur quasi in quemdam carcerem latitudo regnorum? (7) quid tantæ pietati obstare contenditis? quid contra Salvauoris merita militatis? permittite Filium possidere concessa : permittite Patri promissa complere. Cur ponitis metas ? cur figitis limites u ? Cum a Deo Patre Salvatori tota terra promissa sit , non est quidquam in aliqua parte terrarum , quod a possessione ejus videatur exceptum. Tota est donata terra cum gentibus; totus orbis b Christo una possessio est. Hoc probat Deus, qui ait : Dabo tibi gentes hæreditatem ° uuam, et possessionem tuam terminos terræ. Et in Lxxi

LECTIONES

[ocr errors]

bitur a mari usque ad mare, et a fluminibus 30 usque ad terminos orbis terrae (Ps. lxxi, 8). Pater dum donat, nihil excipit: vos ut concedatis unciam, totam libram auferre conanimi. Et adhuc nitimini suadere hominibus, apud vos solos esse Ecclesiam; auferentes meritum Christo, negantes præstitutum a Deo d. 0 vestra ingrata et stulta præsumptio ! Christus vos cum cæteris * in societatem regni coelestis invitat, et cohæredes siuis hortatur: et vos eum in f hæreditate sibi a Patre concessa fraudare laboratis s. dum Africæ partem conceditis, et totum terrarum orbem, qui ei a Patre donatus ' est, denegatis. (8) Quid mendacem videri h vultis Spiritum sanctum, qui in xlix psalmo, omnipotentis Dei benevolentiam B narrat, dum dicit : Deus Deorum Dominus locutus est, et vocavit terram, ab ortu solis usque ad occasum. (9) Vocata est ergo terra ut caro fieret, et sicut legi

VARIANTES. ° In ms. S. T. terris. f In ms. S. G. de, 8 In ms. S. G. laboratis earcludere. h Ita in omnibus mss., male in editis videre.

[merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small]

tur, facta est, et debet laudes creatori suo. Denique commemoratur, Spiritu sancto hortante, et dicente in cxii psalmo, dum dicit: laudandum nomen Domini ab ortu solis usque ad occasum : et iterum in xcv psalmo: cantate Domino canticum novum. Si hunc versum solum diceret, possetis * dicere, quia vos solos hortatus cst Spiritus sanctus. Sed ut ostenderet, quia non ad vos solos dictum est, sed ad Ecclesiam quæ ubiquc est, secutus est, dicens: cantate Domino b, omnis terra : pronuntiate in gentibus c gloriam ipsius, in omnibus populis mirabilia ejus. Pronuntiate, inquit, in gentibus d: non dixit in particula Africæ, ubi vos estis : pronuntiate , inquit, in omnibus populis : qui omnes populos dixit, neminein excepit: et vos solos ab omnibus populis, de quibus hoc mandatum est, separatos esse gratulamini : et vultis vos solos esse totum , qui in omni toto non estis *. Laudandum, inquit, nomen Domini, et a tota terra, et ab ortu solis usque ad occasum. (10) Numquid Pagani extra legales t (11) possunt aut cantare Deo, aut laudare nomen Domini, et non sola (12)

[merged small][merged small][merged small][ocr errors]
[ocr errors]

A Ecclesia, quae in lege est ? quam si apud vos tantum. modo esse dicitis, fraudatis aures Dei. Si vos soli laudatis, totus tacebit orbis, qui est ab ortu solis usque ad occasum. Clausistis ora omnium Christianarum gentium : indixistis silentium populis universis, Deum per momenta laudare cupientibus. Igitur si et Deus debitas sibi laudes exspectat, et ut sonent, Spiritus sanctus hortatur, et totus orbis quod debet Deo, paratus est reddere, ne fraudetur Deus: etiam vos ipsi laudate cum omnibus; aut quia noluistis esse cum omnibus, soli conticescite. II. Cathedram, primam Ecclesiae dotem, Catholicorum esse, non Donatistarum, probat ea: Cathedra Pe. tri. — Ergo probavimus cam esse Ecclesiam calliolicam, quæ est 8 in toto terrarum orbe diffusa; ejus jam commemoranda sunt ornamenta : et videndum ubi sint 31 (15) quinque dotes, quas tu sex esse dixisti (14): inter quas (15) cathedra est prima, ubi nisi sederit episcopus, (16) conjungi altera dos non potest h (17) qui est angelus i : videndum est

VARIANTES.

5 In ms. S. G. et in editis sit.

h Ita in omnil)us mss.

i Ita in ms. S. G. In mss. S. Th. et Ph. S. angelus : quamquam in priori littera g sit abrasa, legendum aiigelus, nam de eo pqstea ut de secunda Ecclesiæ dole agitui posi cathedram : igitur de dotibus supradictis, cathedra est' (ul diximus) prima..... quæ ducit ad se angelum.

VARIORUM NOTAE. nullo modo potest. Ait igitur vocatos esse gentiles, C nuncupatas, eodem lib. v reperias, quæ et præcepta

elc. Sicut legitur, id est, quemadmodum prædictum fuerat; vel ut ex historia propagati per gentes Evangelii, quam sacri N.T. scriptores contexuerunt, latius patet. M. CAsAUB.

{{%) Pagani extra- legales. Nobis ex leges. INcfRt. bid. Extralegales. Extra legem Christi. ALBASP.

(11) Pagani extra legales. Qui legis divinæ participes facii non sunt. DU PIN.

(12) Ecclesia quæ in lege est. Lege, id est, faedere, et extra legales, qui foedere exclusi sunt. Unde et in collat. Carthagin. 371, 375, legalia vocantur documenta, sive testimonia, quæ tamen e N. T. proferuntur. Apud Cyprianum quoque Evangelii legem est alicubi. Hujus locutionis ignoratio doctissimium Balduinum in magnum errorem induxit. Nam quod Optatus lib. i : Hæc enim nostra vox est, qui in Trimitate baptismatis unionem defendimus : non pro vobis, qui baptisma in cujus imagine sunt illa duo audaciter, et quod contra leges est, iteratis; id Balduinus de legibus imperatorum accipiens, inultum se torquet, ut inveniat, quas imperatorum leges Optatus intelligere potuerit. Atqui vel sequentes lineæ, quamvis et vos ipsi non negetis, quia non debet iterari, quod semel jussum est fieri, τῶνθρύλητα, et decanlatissima illa : qui semel lotus est, iiom habet necessitatem iterum lavandi, quibus se potissimum illorum temporum martyres armare consueverant contra vim et importuniiatem hæreticorum rebaptizare volentium, quæque ab ipso Optato lib. v, multis tractantur, revocare ipsi in niemoriam debuerunt, sed ut ad illa Oplatum respexisse, ac isto semel allusisse intelligerent. Quod contra leges est, igitur, id est, quod contra Scripturas et evangelica præcepta. Semel illud ita explicat et lib. v, de hoc lavacro dixit : qui semel lotus est, non habet iterum necessitalem lavandi. Qui semel dixit, prohibuit iterum fieri. Sed et proprie ac peculiariter, leges baptismatis ab Optato

ab illo repetuntur. Vide, lector, quantum sit in verbis vel minimis recte expensis et intellectis, tantum certe sani cujusque judicio, ut qui ha:c negligunt et fastidiunt, ut hodie multi qui soli sibi sapere videntur, vel optimos quosque veteres scriptores fastidiant necesse sit; vel si legant, tanlum ex illorum lectione proficiant, quantum si nunquam vidissent. M. CASAtb. (15) Quinque dotes. Cathedra, missio, annulus, sacerdotium, et similia. AlbAsP. (14) Quinque dotes (Ecclesiæ) quas tu seae esse dixisti. Quinque illæ dotes a Parmeniano memoratæ, quas agnoscit Optatus, sunt cathedra, angelus, Spiritus, fons, sigillum. Sexta quam repudiat, est umbilicus: id videre est in sequentibus. Du PiN. (15) Cathedra est prima. Potestas clavium, et missio est prima. AlbAsP. (16) Conjungi altera dos non poterit, qui est annulus. Merito suspicari hoc loci possumus annuli vocem D in mendo decumbere : ita ut reponendum sit angelus ; nam ante cum de secunda dote loquitur Optatus, ita scriptum exstat, et quidem allusione facta ad septem angelos, de quibus l). Joannes Theologus Apocalyps. cap. 1. Ex quibus suspicari aliquis possit angelus iegendum esse. Nos tamen nil temere mutari voluimus. BARTh. (17) Qui est annulus. Per annulum, ni fallor, intelligit potestatem dandi Spiritum sanctum, vel, ipsumimei Spiritum sanctum.Tertullianus de Pudicitia : recuperabit igitur et apostata vestem priorem, indumentum Spiritus sancti et annulum denuo signaculum lavacri, et rursus illi mactabitur Christus. Item : annulum quoque accepit tum primum, quo fidei pactionem interrogatus obsignat, atque ita exinde ppimitate dominici corporis vescitur, Eucharistia scilicet. Annulus igitur intér utrumque baptismi et Eucharistiæ sacramentum concedel)àtur : unde patet de confirmatione

(18) quis et ubi prior cathedram a sederit. Si ignoras, A Erg0 cathedram unicam, quæ est prima de dotibus,

[merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small]

posse explicari, qua ante Eucliaristiam Neophyti perficiebántur. Porro, noii bene suspicantur quidäm pro ammulo legendum esse angelum, nam annulus est dos, non angelus. AlBAsp. (18} Quis et ubi prior cathedra. Widendum est cui primo potestas , missio , et sacerdotium concessum mandatumque sit. AlbAsp. (19) In urbe Roma. I{omæ igitur sedit qui primus cathedram obtinuit. AlbAsp. (20) Petro primo. Docet Christum D. Petro pri- C. mam cathedram et primam missionem concessisse : hoc est, eum Ecclesiæ et omnibus sacerdotiis præfecisse. AlbAsp. (21) Cathedram episcopalem. Primam missionem : omnem potestatem a qua cæteræ deducerentur. Alb Asp. (22) Omnium Apostolorum caput. Est caput Apostolorum, ex Optato, quia primam habuit cathedram suam ex qua caeteri potestalem et cathedram acceperunt. AlbAsp. Ibid. Apostolorum caput Petrus: unde et Cephas appellatus est. Suspicatur Fr. Balduinus haec verba, unde et Cephas appellatus est, esse ineptæ alicujus glossæ ad marginem temere adscriptæ, et deinde abs librariis contextui insertae. Certe Optalus lib. vii simpliciter ait Petrum fuisse caput Apostolorum; neque præterea quidquam adjicit. INcert. (25) Unde et Cephas appellatus est. Cephas Syriace est Petra. Dixit ergo Christus: tu es Cepha, et super hanc Cepha, quod Græce reddidit Matthæus ört a J si IIάτρος, και άτι ταῶτα τί IIítpq : tu es Petrus et super hamic Petram. Sed videtur Opiatus id sibi velle Petrüm esse dictum Cepham a keyw\j, quod caput significat, quæ allusio parum solida esi. Du Pix. %? In qua una cathedra. Habet ponlifex Christi cathedram ; et ea cathedra una, non multiplex; quapropter ut quis eam habeat, oportet ut eám a póntiflce, cui prima ea est tradita, àccipiat; hæc est 0ptati doctrina. AlbAsp. (25)? Unitas ab omnibus. Hoc est, ut omnes adhærerent*summo pontifici; servare enim unitatem in prima illa cathedra est ab illa cathedra originem ducere et sacerdotium accipere. Nota loquendi formulam, servare unitatem in catliedra summi pontificis, quibus satis liquet 0ptatum credidisse et do

cuisse, primam cathedram, potestatem, missionem, quæ verba apud eum sunt synonyma, Romanam esse, eamque summum pontificem occupare; ab ea caeteras vim suam et potestatem accipere debere, in ea et cum ea omnibus adhærendum esse, et qni cum ea non communicarent schismaticos esse : nam Optatus ex his et ex consequentibus missionis et potestatis

suæ rationem reddit, eamque non alio argumento

probat, nisi quod cum summo ponlifice conjunctus esset. AlbAsp. (20) In qua una cathedra, unitas ab omnibus sertaretur. Cui adhærentes in una communione perstarent. DU PIN. (27) Singulas. Ergo cæterorum Apostolorum cathedrę non erant prim;e, neque singulæ, sed erant cathedræ a cathedra illa una quam Romæ Christus constituerat propagatae et genitæ. AlbAsp. (28) Ne cæteri äpostoli singulas sibi quisque defenderent. Divisas scilicet et sepáratas. Naii, sicut unium est per plures sacerdotium, ita singulæ cathedræ 9b unitatem sacerdotii et communionem inter se dici 0ssunt una cathedra, sicut plures Ecclesiæ sunt ulla cclesia. DU PIN. (29) Ut jam schismaticus. Ut esset schismaticus qui suam cáthedram ab illa una et priina, non accepisset, atque peccator qui sine póntificis missione cathedram sibi arrogaret. Ai.bAsp. (50) Singularem cathedram. Nota singularitatem

D caihedræ ; quam male antiquis illis conveniret cum

hæreticis nostris, qui singularitatem non agnoscunt. AlbAsP.

(51) Ergo cathedra unica. Ex eo quod cæleri Apostoli non haberent singulares cathedras, concludiu unicam esse calhedram, et eam Romæ esse. AlbAsp.

(32) Sedit prior Petrus. Primus ex ponlificibus sedit. AlbAsp.

(33) Cui successit Linus. Probavit primo unitatem ac siiigularitatem cathedræ Christi. Secundo, eam Romæ institutam fuisse. Tertio, D. Petrum primi9 eam occupasse. Quarto, Apostolorum cathedras à ea manasse. Quinto, illam cathedram quæ Pelro !rat dita esset ad Siricium et Damasum usqüe, per seriem pontificum maximorum peryenisse, Albasp.

Marcus, Marco Julius, Julio Liberius, (54) Liberio A originem reddite, qui vobis vultis sanctam Ecclesiam

[blocks in formation]

(54) Liberio Feliae, Felici Damasus. Scias, lector, absentemii me fuisse, cum hæc excuderentur, alque non solum imprudonte et invito me, sed et contra fidem exempláris typographo a me traditi et omnium Optati editionum, Felicis nomen ab aliquo huc intrusum esse. Nam ut illud aliis dispntandum relinquam, am luic Feliae legitimus umquam Papa fuerit;

' cum 0ptatus non tam Romanorum Paparum nomina

quam $uccessiones hic instituat, quami ridiculum liûerio successorem dare Felicem, qui non modo Felici supervixit, sed et pontificia sede, i!lo mortu9, diu potius est! Quare et Augustinus epist. clxv, ubi simili occasione Romanos pontifices comiuemgrat , etsi non in omnibus eum 0ptato conveniat, hujus uamen Felicis hec ipse meninit. Ne tale quid in sequeuubus admitlerétur, a viro doctissimo qui hanc provinciam prorsus in me amore rogatus haud illuiìenter suscépit, diligenter cautum est. QuQd ideo moueo, ne ei alia quoque immerito suspecia habeas. M. CAsAub. i. (35) Damaso (Romano episcopo) Successit Siricius, hodie qui noster est socius ; cum quo nobis totus orbis commercio formatarum in una communionis s0cielale concordat. Ilic locus satis affectus est difficulter; legendum suspicamur, cum quo nobis totius orbis commercio formatæ, uti in una communionis societate concordal. Videat lector an quid extundi sententiæ C verbisque Afri nostri aptius ómnino possit. BARTH.

Ibid. Damaso Siricius hodie. Fr. Balduinus scribit sibi haec videri non 0ptati esse, sed alicujus paulo post eum scriptoris. Nám constat Optatum seripsisse hos Iil)ros ciréa annum 370, Siricium vero illum non fuisse creatum episcopum ante annum 385, etc. Vide ejus doctissimas?adnoiationes b. ubi de formatis quædam documenta invenies. AlbAsP.

(36) Qui noster est socius. Hoc nomen non est n0men dignil;itis, sed societatis: quemadmodum enim reges ei principes qui cum mercatoribus ineunt $0ciétatem, ac niercaturas faciunt, ratione illius socie1alis dicuntur socii mercatorum; ita ratione societatis et communionis Ecclesiasticæ quam episcopi habent cum summo pontifice, dicuntur ejus socii, quamvis dignitate el potestate longe sint inferiores. AlbAsP.

(57) Qui ioster est socius. Cum quo communionem habeiiìus ac per eum cum omnibus aliis episcopis, qui per epistolas , ut appellant , formatas cnim ips0 ¢omìuunicant. Ita est una Ecclesia, una cathedra , unum sacerdotium , etc., quia ecclesiae, cathedræ, sacerdoles singulorum locorum unam constituunt Ecclesiam universalem , unam cathedram communem , unum sacerdotium, ciijus pars in solidum a singulis tenetur. Du PIN.

i (58) Totus orbis. Totius Ecclesiæ una debet esse communio: et qiiemalinodum Ecclesia quæ per 10uim orbem est iliffusa, uniim constituit corpus; ita omnes illius corporis partes inter se semper communicare wlel)ent : hoe autem olim per episcoporuin communionem cum summo pontifice fiel)at ; nam omnes fideles cum suis pastoribus in missæ sacrificio communical)ant; pastores autem cum suis episcopis, aut ratione missionis, aut per Eulogias qiiæ ad eos mittebantur, aut per archidiaconos, aut denique in synodis communionem celebrabant. Episcópi deniqiie • per litteras communicatorias cum

[ocr errors]

summo pontifice habebant communionem. Et ita omnes fideles eadem communione fruebamtur; hoc docet Optatus hoc loco. ALBAsp. - (59) Commercio formatarum. Absentes per formatas communicabant : de quibns litteris scripsit Bernardinus Ferrarins. Igitur'nt staret commtinio, atque

p ut omnes corporis Christi partes inter se communi

carent, omnes episcopi singulis annis, aut etiam sæpius litteras comìmunicatorias ad pontificem mittebant, ut plebis sibi creditæ cmm Christo communionem foverent : D. Augustinus contra Cresconium libro iii, capite 34: Quod hinc marime credibile est, quod ad Carthaginis episcopum Romano prætermisso numquam Orientalis Catholica scriberet, ubi saltem vester scribi debuit quem soletis Romam paucis vestris mittere eae Africa. Illud litterarum commercium poterat frequentari inter caeteros episcopos; nam ' Carthaginensis episcopus poterat formatam dirigere et scribere ad Cæsareae episcopum ; sed præternisso episcopo Romano non poterat, hoc est, ab episcopo Románo debuerat discere antequam scriberet, quis esset legitimus Cæsareae episcopus, et tum demum ad eum scribere : deinde non erat necesse ut episcopi mutuas sibi litteras scriberent ut communio inter eos celebraretur, nam cum omnes cum summo pontifice eommunicarent, per illam communionem omnes etiam inter se communicabant. AlBAsp.

Ibid. Commercio formatarum. De formatis post tot viros doctos, qui lioc argumentum fuse tractarunt, non est quod nos hic quidquam. Res mota est : neque nobis alios transcribere hic animus. §. CASAUB.

(40) Vestræ cathedræ. Suæ rationem et originem edidisse videtur 0ptatus, quando Parmenianum ad id faciendum invitet et compellat : hoc áutem fecit Optatus docendo se cum summo pontifice communionem habere et participare cum prima illa catbedra quæ una est. Itaque ex summi pontifieis communione duo possunt deduci : episcopum schismaticum non esse, unaque et legitima eum uti potestate et missione. AlbAsp.

(41) Sed et habere vos in urbe Roma. Quod scirent Donatistæ sine pontificis Romani commnninne Ecclesiam se habere, et in ea esse non posse, atque ab ejus communione ut hæretici separati essent; ideo episcopum ex suis Romam mittebant, ut'possent dicère se Romae habere episcopum, et cum èpiscopo Romano se communionem habere. Hoc patet ex hoc loco et ex collatione Carthaginis in qua volebant psendo-episcopum suum Romanum intéresse, quæ res vehementer deberet hæreticos nostros commovere, qui pontificis auctoritatem minuere conantur : cæterum riota verbum illud partem habere, hoc est, commnnionem habere: cum enim in missione ordinamus, dicimus partem cum iis habituros, pollicemur ôôïìåíïíïìÜôçoiìióiéì'ciiiii iis Töiìiiifiiisîi bene ministraverunt ab initio. AiiasP. • * •

(42) f'amus est vestri erroris. Hoc est, ille pseudoepiscopus quem Romæ constituistis, est raanus prodùctus ex trunco erroris vestri et schismatis, quod eSl ip Africa; non est radix, sed ramus, Atqui episcopi ßomani non sunt missi ab aliquo non; sunt rami, sed sunt radix : cæteri ab eis manani, et originem ducunt, illi a nullo oriuntur. AlbAsp.

« PoprzedniaDalej »