Obrazy na stronie
PDF

(48) in secundo sacerdotio constitutos? Ipsi apices A sed et quicumque contra me fecerit. Et (54) Mena

et principes omnium, aliqui episcopi (46) illis temporibus a, ut damno æternæ vitæ, istius incertæ lucis moras brevissimas compararent, instrumenta divinæ legis impie tradiderunt. (47) Ex quibus erant Donatus Masculitanus (48), Victor Rusiccadensis (49), Marinus ab aquis Tibilitanis (50), Donatus Calamensis (51), et homicida (52) Purpurius Limatensis (55) b : qui interrogatus de filiis sororis suæ, quod eos in carcere Milei necasse diceretur, confessus est dicens: Et occidi, et occido non eos solos,

lius, qui ne (55) thurificasse a suis civibus probaretur, oculorum dolorem fingens, (56) ad consessum suorum procedere trepidavit.

XIV. Concilii Cirtensis acta. — Hi, et cæteri , quos principes tuos fuisse paulo post docebimus, post (57) persecutionem (58) (59) apud Cirtam * civitatem, (quia (60) Basilicæ necdum fuerant restitutæ) in domum d Urbani Carisi e (61) consederunt die uni Iduum Maiarum (62), sicut scripta

[merged small][ocr errors][merged small]

VARIORUM NOTÆ. (45) In secundo sacerdotio. Sacerdotii duo tantum B tio 2. Limatensis. Recte, nam Linata urbs Africæ,

sunt gradus; episcopatus, et presbyterium : diaconi enim sacerdotii vim et consecratíonem non consequuntur, ut aiunt patres concilii Carthaginensis, neque illis manus ab omnibus clericis imponebatur in έonsecratione : diaconus cum ordinatur, solus episcopus qui eum benedicit, manum, super caput ejus poiiit, quiä non ad sacerdotium, sed ad ministerium consecratur. AlbAsp. . . - - - - (46) Apices et principes omnium, aliqui Episcopi. Ex his quanta tunc fuèrit Episcoporum diguitas et supra pfesbyteros ἀτεροzi satisjntelligitur. 1); Pis. (47) Ex quibus erani 1jönatus Masgulitanus. Hi omme§ cùm primate Secundo schisma fecerunt et pecumia Lucillæ corrupti, Majorinum alio episcopo seáénte ordinarunt. Lege Augustimum contra Crescomium libro tertio, capite vigesimo septimo. ALBASP. (48) Masculitanus, Mascula Numidiæ urbs Antoniùo ét Augustino. In concil. Carth. Cypriani : Confessor clarus a Mascula. In notitia £piscoporum Africae, Marculitanus. ln collat. Carih. Masculitanus. In concil. Carlh. anni 525, suscribit Donatus Masculitanus. Archinimum Masculanum memorat Victor Witensis l. 1, n. 15. Du PIN. - - - - (49) Rusiccadertsis. Rusigca urbs Numidiæ maritinìa a Plinio memorata. In itinerario Antonini fit mentio Rusicadæ haud longe ab Hippone regio. In anonymo Ravennate commemoratur etiam inter urbes Numidiæ. Nunc Estora in regn9 Tunetano. In notitia episcoporum Africæ extat inter Numidas Episcopos fussiniacensis, [)U PIN. - ()0)'Ab aquis Tibilitanis. Locus Mediterraneus ubi Tibili$ urbs Antonino, haud procul a Cirta. Tibilitamus Episcopus est inter episcopos in notitia Episc0p. Africæ. In collat. Carih. adfuit etiam episcopus Tibilitanus, diversus a Ti-ilitano. Augustinus mentionem facit aquarum Tibilitanarum, 1. xxii, de Civitate Dei, c. 8, réferens miraculum quod apud aquas Tibilitanas in memoria S. Stephani contigerat sub Proculo hujus loci episcopo, Tibili hal)et Anonymus Ravenma§. Non videntur diversa oppida Tibilis et aquæ Tibilitanæ, quamquam in Tal)ulis Peutingerianis Seorsim ponaiitur, Tibilis et aquæ Tibilitanae. DU PIN. (51) Calamensis. Calam i oppiJum nonnullis Africæ própriae, sed potius. Numidiæ. Quippe inter episcopos' Numidiae in notitia Calamensis reperitur. Ilujus iirbis saepe meminit Aug. et Megalii episcopi Calamensis Numidiæ Primatis : hujus successor Possidius Calamensis Episcopus collationi Carthaginensi interfuit, et vitam Augustini conscripsit. Sæculo nono exeunte in notitia edita a Goario, Carolo a sancto Paulo et Beveregio, quæ imperante Leone sapiente conscripta est, urbs Calanensis, inter oppida Numidi;e, prima recensetur. DU Pin. - - - (52) Honiicida Purpurius Linlalensis, Balduini edi

D. Augustino, qui quoque episcopi Limatensis meminit. INcert. (55) Limatensis. Limatensis Episcopi quoque meminit Augustinus : forte is est qui Lamiggizensis in notitia. I)u PIN. (ό %) Memalus. Oculorum dolorem finxit Menalus cum a militibus a quibus interceptus fuerat rediret, ne in Ecclesia et in consessu suorum pudore suffunderetur, et se thurificasse et principis edicto saiisfecisse fateretur. AlbAsp. (55) Thurificare. Est thure Deastros venerari. Et sic lib. 11, persecutionis tempore episcopos aliquos inertia a confessione nominis Dei delapsos, thurificasse. BARthius. (56) Ad consensum suorum procedere trepidavit. Lege consessum : quemadmodum diserte Fr. Balduini editio secunda. INCERT. 57) Persecutionem. Maxenlii. Albasp. 58) Post persecutionem. Ita etiam Augustinus

C lib. iii, contra Cresc. cap. 26, deferbuerat tum tem15 (63) Nundinarii tunc diaconi testantur,'et vetus- A increparetur, quod et ipse diu apud (67) stationarios b

poris in Africa Diocletiani persecutio, ac ea præcipue qu;e fiebat ob traditionem codicum sacrorum. De ea enim id specialiter habet Augustinus, post persecutionem codicum tradendorum. Contenderunt Donatistæ im collat. Carthag. tunc tempus fuisse persecutionis, ac propterea cogi non potuisse concilium, idque ex martyrum gestis probare comati sunt, sed re accuralius perpensa innoluit postea Cirtense concilium tredecim mensibus actis illis posterius fuisse. Du PIN. (59) Apud Cirtam. Ut in illa civitato episcopum ordinarent. AlbAsp. (60) Basilicæ. In basilicis episcopi ordinabantur; sed quia nondum erant restitutæ, in privatam domum convenerant : Augustinus in breviculo post collationem cap. 17. AlbAsp. (61) Urbani Carisi. In actis ab Augustino relatis. Urbani Donati. DU PIN. (62) Die iii. Iduum Maiarum. Acta Cirtensis concilii apud Augustinum, lib. iii, conlra Cresc. c. 27, ita inscribuntur: Diocletiano octies et Maximiano septies Coss. iv monas Martii. At vitiosam esse haiic consulum notam observat Augustinus in Breviculo collationis. Cum enim Donatistæ prolatis actis martyrum in collatione contendissent iis Coss. quibus habitum dicebatur concilium Cirlense, persecutionem nondum finitam, responsum est a catholicis post illorum martyrum quorum acta proferebantur, passionem prope annum consecutum fuisse ad consulem et diem concilii Cirtensis. Responsio compulautis officii fuit, men-em tantum interfuisse : sed postea deprehensum esl erratum fuisse ab officio : Nam, inquit Augustinus, gesta martyrum quibus ostendebatur tempus persecutionis, Consulibus facta sunt

[blocks in formation]

Diocletiano novies, et Maximiano octies pridie idus Februarias. Gesta autem episcopalia decreti Cirtensis post eorumdem consulatum tertio nonas Marlias, ac per hoc tredecim menses interesse inveniuntur plures utique quam undecim, quos prius catholici minus diligenter computando responderant, sed officium ut falleretur et mensem interesse responderet, eumdem consulatum putavit : post consulatum autem mom advertit, ubi annus jam alius agebatur. Hæc est igitur vera concilii Cirtensis epocha post consulatum • Diocleliani novies et Maximiani octies, hoc est anno 505, tertio monas Martias. De mense constitit semper in collatione, nam gesta martyrum erant pridie idus Februarii, et mensem tantum inter passionem martyrum et concilii diem interesse dixit officium. Tredecim menses interfuisse ait Augustinus. Ergo mense Martio habitum constabat non Maio; alioquin tres aut quindecim menses inter passionem martyrum et concilii diem interfuissent. Ita ergo emendandus 0ptaui locus, et pro tertio iduum Maiarum, legendiim iii monas Martii. Du PiN. (65) NUNDiNARii. De hoc mundinario multa reperiuntur in geslis purgationis Cæciliani et Felicis. ALBAsp. (64) Interrogante Secundo. Qui tunc temporis erat C Numidiæ primas, Augustinus ibidem, episcopum primnæ cathedræ, et libro primo contra Parmenianum, capite tertio, qui venientes cum primate suo tunc Secundo Tigisitano. Cæterum nota primatum in Africa certis locis aut personis non fuisse addictum , sed in unaquaque provincia præterquam in Cathaginensi seniores hanc occupasse dignitatem, ut palet ex capite decimo tertio l)reviculi. AlbAsp. (65) Secundo Tigisitano. Episcopo Tigiseos in Numidia qui tum metropolitani munere fungebatur inter episcopos Numidiæ, quia senior erat. [)uæ erant hujus nominis urbes in Africa; altera in Numidia, de qiia Procopius, I. m de Bello Wandalico , cujus episcopus erat is Secundus; altera in Mauritania Cæsáriensi. Utraque reperitur in notitia episcoporum Africæ. [)U PIN. (66) Tradidisse confessi sunt. Wide acta ipsa inferius. I)U PIN. (67) Apud Stationarios. Apud milites in statione positos. AlbAsp. (68) Jam omnes hæretici cœperunt murmurare. Quos ha'reticos intelligil Optatus; qua quidem ratione Donatist;v, vel ut Cresconio placebat, Donaliani dici et appeilari potuerint hæretici, multis disputat Augustinus, lib. ii, contra Crescom. Idem in lib. de hæresibus schisma eos in hæresim vertisse docet, el raro aliter quam hæreticos nuncupat. Olim quoque vulgus hæreticum pro schismatico promiscue usurpasse persuasum habeo , hodieque in epistolis Constantini, hæretici vel schismatici, quasi perinde esset, de Donatistis leges. Jam ut et illud concedamus, eos qui ad hoc concilium convenerunt, nam hujus quidem occasione concilii, sed eosdem tamen omnes aut plerosque saltem, in posteriori qu9dam concilio congregatos schismatis auctores extitisse ; quis tamen öredat 0ptatum, dum narrat illa quae schisma præ

cesserant, de ipsis tanquam jam notis ac convietis hæreticis locutum fuisse ? 0ptatum, qui id modo disputabat, et a Parmeniano factum vehementer improbahat, quod scliismaticos hæreticis inconsulte

p miscuisset ; quos ipse nimirum magno discrimine

separari invicem statuit, nec statuit tantum , sed discrimen ipse non perfunctorie docet vel ista expendantur : sed miror quod tibi visum est : etiam vos ipsos hæreticis adjungere, quos esse schismaticos constät, etc. Mox iterum : Satis te miror, frater Parmeniane,

cum schismaticus sis, schismaticos hæreticis adjungere

voluisse, etc., ac rursus: Volebam ut soli damnarentur hæretici; quamtum in te est, et vos ipsos cum eis una sententia ferire voluisti, etc. Ego non dubito 0ptatum scripsisse, jam omnes hæretici cæperunt murmurare. lta mox eórum verba interserit, ne quis hic factum miretur. Jam ut eis qui ita premuntur sive verbis, sive rebus ipsis, ut nequeant evadere, aut certe non facile se queant expedire; ut eis, inquam, aqua dicatur hærere vel iis notum, qui nondum aere lavan- . tur. Dativum autem, si non exprimatur, subaudiendum tamen esse, eosque falli qui exponunt in aqua hæret, uno Ciceronis exemplo potest abunde confirmari ; cujus ad Q. fratrem verba lib. ii , epis. vii : Quod Idibus et postridie dictum fuerat, de agro Campano actum iri, non est actum. In hac causa mihi aqua hæret. Cum autem breviter scripsisset 0ptatus, ' et fortasse tum solerent et loqui, hæret ei, quod plenius ante dicebant, aqua ei hæret ; ex duobus illis vocibus hæret ei ab imperito scriba, cui aqua hic haerebat, quod 0ptatum ipsis eorum verbis uti non intelligeret, et veteris verbi non veniebat in mentem, hæretici una voce factum est. Quod sane hic locum adeo non habet, ut una hac vocula, superior omnis disputatio de hæreticis et schismaticisjevertatur; quam qui expenderit, de necessitate hujus correctionis minime dubitabit. M. CASAUB. Ibid. Hæretici. Vocat hos episcopos hæreticos, qui paulo post schisma fecerunt ; eodem nomine ab Augustino vocantur, et in actis illius concilii, paratus schisma facere, et quia dimittere te habent et dare in te sententiam , et remanebis solus hæreticus. Contra Cresconium libro tertio , schismatici pro haerelicis habentur, et apud judices laicos hoc nomine compellantur, instructi sunt advocati ad ista judicia, et tanqnam in hæreticos excitata : vel eos vocat hæreticos, quia ex Parmeniani sententia schismatici erant hærelici. AlbAsp. (69) Erecti. Statim atque accusabantur surgebant, et in alleram partem transibant, ut ex actis constat. DU PIN. (70) Talem causam Deo servaret. Cum aliquam olim causam aut delictum nollent judicare, ad Deum rem deferebant et remittebant :, Cypriamus pluribus in locis, ubi agit de lapsorum pœnitentia : et Augustinus contra Cresconium libro tertio, capite vigesimo octavo , illa omnia divino judicio dimisisse. A lb Asp. (71) Talem causam Deo servaret. Relinqueret Dei judicio. Du PiN. - - (72) Qui remanserunt. Aderant , in illo concilio dui:déciin episcopi, ut patet in brcviculo, capite derio b, et Nabor a Centurionis e. Ii dixerunt talem causam Domino debere reservari ': et dixit Secundus, (74) sedete omnes (75) : 16 tunc dictum est ab omnibus, Deo gratias, et sederunt. Habes ergo, frater Parmeniane, qui manifesto fuerint traditores.

rant (75), id est, Wictor Garbensis ^, Felix a Rota- A derint judices; ubi sit (78) actum concilium ; qu.e

XV. Ex ordinatione Majorini schisma ortum. — Deinde non post longum tempus (76), (77) iidem ipsi, tot et tales, ad Carthaginem profecti traditores, uhurati e homicid;e, Majorinum (cujus tu cathedram sedes) post ordinationem Cæciliani ordinaverunt, schisma facientes. Et quoniam traditionis reos, principes vestros fuisse monstratum est, consequens erit, eosdem fuisse auctores f scliismatis. Quæ res, ut clara et manifesta esse omnibus possit, ostenden

sint prolatæ sententiæ. De divisione agitur : et in Africa, sicut et in cæteris provinciis, una erat Ecclesia, antequam divideretur ab ordinatoribus Majorini, (79) cujtis tu hæreditariam cathedram sedes. Videndum est quis (80) in radice cum toto orbe manserit; quis foras exierit; quis cathedram sederit alteram, qu;e ante non fuerat ; quis contra altare altare erexerit ; quis ordinationem fecerit, salvo altero ordinato ; quis jaceat sub sententia Joannis Apostoli, qui dixit multos Antichristos foras exituros: quia non erant , inquit, nostri, nam si nostri essent, mansissent nobiscum (I Joan. ii, 19). Ergo qui in uno cum fratribus manere noluit, hæreticos secutus, quasi Antichristus foras exivit.

dum est, ex qua radice sese usque in hodiernum , B XVI. Lucillæ adversus Cæcilianum rixæ. — lioc

erroris protenderint rami, et ex quo fonte rivulus iste maligni liquoris, occulte serpens, usque in tempora nostra manaverit. Dicendum est, unde et ubi et a quibus ortum constet hoc alterum malum ; quæ convenerint causæ; quæ fuerint operatæ personae ; qui auctores hujus mali ; qui nutrilores; a quibus sint inter partes ab Imperatore postulata judicia ; qui se

apud Carlhaginem post ordinationem Cæciliani factum esse, nemo est qui nesciat 8 : per Lucillam scilicet, nescio quam fœminam factiosam : quæ ante concussam persecutionis turbinibus pacem, dum adhuc in tranquillo esset Ecclesia, cum (81) correptionem archidiaconi Cæciliani ferre non posset h : (82) quæ ante spiritalem cibum et potum, os nescio cujus mar

LECTI0NES WARIANTES.

a In mss. S. T. et P. S.Gardensis; sed postea l. 2 GarDemsis. In ms. S. G. Gabrensis. In editis Garbiensis. Apud Aug. in collat. Carth. et in notitia episcop. Africæ. Garbensis.

b In mss. S. T. et P. S. a Ratorio. Apud Aug. Rotaria.

c Ita etiam in coll. Carth. Jauuarius episcopus Centurionensis. lu mss. noliliæ Africanæ, Centurianensis male.

d In ms. S. G. Deo debere servari.

° Id est, qui thus idolis adoleverant. Ita in omnibus mss. Quanto errore in editis conjurati.

f In ms. S. G. et auctores.

8 In mss. S. T. et P. S. nemo qui nesciat. In ms. S. G. quis nesciat ?

h In ms. S. T. Lucilla ferre non posset.

VARIORUM NOTÆ. cimo septimo, quorum sex accusarentur. Cæteri con- C Alexandro , qui tyrannidem in ea regione exerce

sulti sunt, qui responderunt hanc causam pro bono pacis Deo reservandam esse , eosque qui accusabaniur I)eum judicem hal)ituros, eique rationeum reddituros. A lb AsP. (73) Consulti sunt qui remanserant. In I3reviculo collationis c. 17. (licuntur uudecim vel duodecim Episcopi ad hoc concilium convenisse. Ex hac narrätione Oplati constat undecim taiitum fuisse, e quihus sex åccusati. Secundus Tigisitanus præses setitentiam dicere non poterat. Secundus minor filius fratris ejus jam mentem suam aperuerat. Itaque tres tantum erant superstiies qui considerentur, quorum sententiam secutus est Secundus, et ita sex Episcopi a quinque sunt absoluti. DU PIN. - (74) Sedete omnes. Ex gestis purgationis Cæciliani, et ex breviculo, et contra Cresconium libro tertio, constat hos episcopos interrogante Secundo assurrexisse, et in aliam partem transiisse, moxque absolutos, ad locum suum post hæc verba rediisse, quæ quidem verba aliquam absolutionis vim et formam habere videntur êum his acceptis, et sederunt et responderunt, Deo gratias. AlbAsP. Ibid. Sedete oinnes. Ad ea quæ Balduinus hic n01at, addo locum ex collatione Carthagin. collat. 1. Cum enim partes seu auctores sedere vellet cognitor Marcellinus, ita inter alia respondent ac excusant I)onatistæ. Id autem nobis expedit, id mecesse est , ut cum causa peroratur, cum prius incipitur, ut etiam personæ constent, stare singulos deceat, quibus subire comtigit disputationis examen. M. CASAUB. (75) Sedete omnes. Ut judices. Quisque locum suum accipial. DU PIN. (i0) Non post longum tempus.Aliqu9s tamen anno§ intercessisse opórtuit. Nam Maxentius post cujus ndulgentiam facta est ordinatio Cæciliani, ut infra dieitür, Africam non obtinuit nisi anno 511, devicto

bat. Non est autem devictus Alexander , nisi post Herculii obitum qui anno 510 contigit teste Zozimo. Du PuN. (77) Iidem ipsi. Cum Sylvano qui fuerat ordinatus episcopus Cirtensis illo concilio. AlbAsp. (78) Actum concilium. Romanum sub Melchiade ALBASP. (79) Cujus tu hæreditatem. Episcopi non solum suiil hæredes decessorum suorum, sed etiam filii ; quare talem habuit cathedram qualem decessores ejus habuerunt. ALBAsp. (80) In Radice. Videndum est quis in Cathedra mansit, cum qua cæteræ Cathedræ consortium habeanu, et quæ cum Romana quæ est radix communicat, per quam toto orbe pax, et unio Christiana nutrilur. ALBAsp. (81) Correptionem. Diaconi per Ecclesiam discurrebant, ut fideles in officio continerent et animadverterent, et corrigerent eos qui contra Ecclesiæ disciplinam aliquid agerent. AlbAsp. (82) Quæ ante spiritalem cibum et potum, si tamen martyris, libare dicebatur. Ilæc religio erat tum temporis. I'aula et Eustocliium ad Marcellam , inter epistolas llieronymianas : Et martyrum ubique sepulchra veneramur, et sanctam favillam oculis apponentes, si liceat, etiam ore contingimus. Martyrem hoc loco vocat Optatus qui declaratus sit communi piorum sententia, in eam summam dignitatem. BARtii. Ibid. Quæ ante spiritalem cibum et potum, etc. Praeter Balsamonem a Baiduino citatum , vide et Damascenum. In Balsamone jure quis miretur , hujus ossis ita illum memiuisse, quasi hoc præcipuum laujus secl;e esset, et hoc potissimum superstitione constaret. Nisi tamen magis hoc mirum esset, Græcos plerosque Donatistarum non omnino memiuisse , quasi ue fando quidem notos habuissent. De vindi

tyris, si tamen martyris, (85) libare (84) dicebatur : A denegaret, relatio missa est: rescriptum venit, ut si

[blocks in formation]

cato martyre quod sequitur, Baronio plane assentior, in martyrólogio, non recepto nec probato, interpretanti, quod alii sanctitatis designatum , nescio quam bene. Neque enim omnes martyres, sive mortem et tormenta pro file passi, sanctitatis designati, quando inter illos aliquando etiam qui facinorosi, schismatici, et hæretici, (ut pluribus ibi Baronius) quos opinor pro beatis, sive sanctitatis designatis Ecclesia non habuiit. Cæterum de martyre, quod hæret hic Optatus et dubitat. non sine causa factum, cum jam olim reperti non pauci, quibus hoc studium, et ars ea viveiuli unica, ut martyrum etiam falsorum reliquias circumferrent, et simplicioribus venditarent. Testem appello Augustinum, de opere monach., c. 28: Alii membra martyrum, si tamen martyrum venditant, alii fimbrias et phylacteria sua magnificant, alii parentes vel consanguimeos suos, etc., et omnes petunt, omnes erigunt, aut sumptus lucrosae egestatis, aut simulatæ pretium sanctitatis. M. CASAUB. (85) Libare dicebatur. Deosculari dicebatur : paulo antequam Eucharistiam sumerent Christiani, mutuis sese olim osculis ad pacem faciendam salutabant, sacerdosque nomine totius Ecclesiæ martyrum reliquias, si quæ laterent in altari deosculabatur: quem ritum imitata mulier illa, cum privatis quibusdam reliquiis quas gestabat, pacem et communionem antequam ad Eücharistiam accederet , faciebat ; sed quia martyr ille non esset vindicatus et approbatus ab Ecclesia, correpta fuit a Cæciliano. AlbAsP. (84) Libare. Deosculari. DU PIN. (85) Præponeret) Libaret et tangeret ante calicem. AlbAsp. (86) Nescio cujus hominis mortui. De cujus martyrio non constabat. AlbAsp. (87) Necdum vindicati, Nondum ab Ecclesia in ntimerum martyrum relati, nondum in canon , et in dypticha transcripti. AlbAsp. ibidem. Vindicatum martyrem. Vocat 0| tatus, qui declaratns sit communi piorum sententia in eam summam dignitatem , relatus inter cœli indigetes. INceRt. (88) Necdum vindicati. Nondum in numerum martyrum ab Ecclesia relati. Du Pis.

(89) Ne disciplinæ succumberet. Ne carperetur ab episcópo et castigaretur, quod non solum contra Ecclesiæ disciplinam , communionem cum martyre incerto et ab Ecclesia nondum approbato, faceret, sed quod caeteros etiam fideles eadem inficeret communione : nam quemadmodum in sacris nullius ad

[ocr errors][ocr errors]

mitterent consortium nisi sancti et fidelis; ita in iisdem sacris nolebant communicari cum reliquiis martyrum, quos Ecclesia non agnoscebat, ne illa communione fideles inficerentur. AlbAsp. (90) Ne disciplinæ succumberet. Ne propterea puniretur ab Episcopo. Du PiN. (91) Iisdem temporibus. Sub Maxentio. AlbAsp. (92) De tyranno. \laxentio. Contra hunc Felix scripserat famosum illum libellum dum Alexander Maxentio infensissimus Africæ potiretur. Eo mortuo, Maxentius vindictam de Felice sumere voluit. Zozimus testis est Maxentium in fautores Alexandri potissimum sæviisse. I)U PIN. (95) Delituisse dicitur. Ad episcoporum domos tanquam ad aram confugiebant, quas violare ne quidem in persecutionibus fas erat. AlbAsp. (94) Conventus non leves patiebatur amgustias. Convenerant Mensurium milites, ut Felicem diaconum ad principem mitterent : conventus hoc loco pro adjeclivo ponitur, ut apud Augustinum pluribus locis, et in canone duodecimo primi concilii Carthaginensis, et canone vigesimo octavo tertii concilii , modeste conventus, ut in concilio Agrippinensi ; non autem pro substantivo et pro conventibus Africæ , ut quidam interpretantur. AlbAsp. (95) Quasi fidelibus senioribus commendavit. Erant olim seniores laici, puri puti seculares; erant et alii , laici quidem et ipsi, sed qui tamen quadamtenus Ecclesiastici quoque dici potuerunt: haud secus ac il!i qui hodie apud nos templorum, vel ecclesiarum gardiani, vulgo vocitantur. Illi locorum seu urbium eniores vulgo dicti; isti , Ecclesiæ vel Ecclesiastici. sed de istis multa congessit vir doctissimus, et de his litteris adeo meritus Christolm. Justellus, ad can. ecclesiæ African;e , ut dignus sit qui diligentiæ et eruditionis suæ fructum ferat ab omnibus. Illum igitur adeat qni plura de istis cupit. M. CAsA Ub.

lbidem. Semioribus commendavit. Præter Ecclesiasticos et clericos quidam ex plebe seuiores, et probatæ vitae res É.' curabant, de quibus hic iocus accipiendus est. In gestis, adhibete couclericos et seniores plebis ecclesiasticos viros. Item, clericis et senioribus Cirtensium : item , vos seniores clamabatis.

AlbAsp.

(96) Commemoratorio. Ita vocat brevcm, ut postea loqnitiir, cui inscriptæ res omnes, quæ in bonis eränt Ecclesiæ, quo scilicet testaretur depositor, se in fidem suscipientis res deposuisse , hic autem se accepisse. BARth.

pestas persecutionis peracta, et (97) definita est. A misceri noluit. Sic tribus convenientibus causis et

Jubente Deo, indulgentiam mittente Maxentio (98), Christianis libertas est restituta. Botrus et Celestius * ut dicitur, apud Carthaginem ordinari cupientes, operam dederunt, ut (99) absentibus Numidis (t), soli vicini Episcopi peterentur, qui ordinationem apud Carthaginem celebrarent. Tunc suffragio (2) totius populi Cæcilianus eligitur : et manus impomente Felice Autumnitano b (5), episcopus ordinatur. Botrus et Celestius e de spe sua dejecti sunt. Brevis d auri et argenti sedenti 18 Cæciliano, sicuti delegatum a Mensurio fuerat, traditur, adhibitis testibus. Convocantur supra memorati seniores, qui faucibus avaritiæ commendatam ebiberant prædam. Cum reddere cogerentur, (4) subduxerunt communioni pedem e. Non minus el ambitores, quibus et ordinari non contigit : necnon et Lucilla, quæ jamdudum (5) ferre non potuit disciplinam : (6) cum omnibus suis potens et factiosa foemina, communioni

personis, factum est, ut malignitas haberet effectum.

XIX. Illicita ordinatio Majorini contra Caecilianum, ab episcopis Numidiæ. — Schisma igitur illo tempore confusæ mulieris iracundia pepcrit, ambitus f nutrivit, avaritia roboravit. Ab his tribus personis contra Cæcilianum causæ confictæ sunt, ut vitio diceretur. (7) Ad secundum Tigisitanum missum est *, ut Carthaginem veniretur : proficiscuntur omnes (8) supra memorati traditores (9), suscepti (10) hospitio ab avaris (11), ab ambitoribus, ab iratis : non a catholicis, quorum petitione Cæcilianus fuerat ordinatus. Interea (12) ad Basilicam, ubi cum Cæciliano tota civica frequentia fuerat h, nullus de supradictis accessit. Tunc a C;cciliano mandatum est i : v Si est quod in me prohetur, exeat accusator el probet. » Illo tempore a tol iuimicis nihil in eum potnit confingi : sed de (15) ordinatore suo, quob ab iis falso traditor diceretur, (14) meruit iti

LECTIONES WARIANTES.

* Ita in ms. S. G. Ita etiam eum vocat S. Augustinus in psalmo abecedario contra Donalistas: Erant Botrus et Celestius hostes Cæciliqno valde, impii, fures, superbi, de quibus longum est referre. Hujns auctoritate fretus restitui £;i! pro Celesio, qui habetur in mss.S.Th. et Ph. Set in edilis.

b Ita in omnibus mss. et in actis purgat. Felicis.

c Ita in ms. S. G. In aliis, Celesius.

d In ms. S. G. Tunc brevis.

e Male in recentioribus editionibus plebem, nam pl, bis pars multo major cum Cæciliano remansit.

f In ms. S. G. ambitio.

5 In ms. S. G. scriplum est.

h Ita in ms. S. G. In aliis et in editis, tota civitas in frequenlia fuerat.

i Deëst in ms. S. G.

VARIORUM NOTÆ.

(97) Peracta et definita. Prius deferbuerat anno 305, sed subinde recruduerat, nec pax omnino reddita, nisi postquam Maxentius rerum in Africa potitus est anno 311. Du PIN.

(98) Indulgentiam mittente Maxenlio. Qui licet crudelis ac s i-vus fuerit, visus est tamen favere Christianis. DU PIN.

(99) Ut absentibus Numidis. Donatistæ objiciebant Cæciliano, quod cum esset primas, a primate viciniori non esset ordinatus: quibus respondit Augustinus in breviculo, Romanæ Ecclesiæ episcopum non ordinari a quodam metropolitano, sed ab Ostiensi episcopo. AlbAsp.

(1) Absentibus Numidis. Donatistæ objiciebant Cæciliano, quod cum esset primas, a primale viciniori non esset ordinatus. Optatus observat ipsosmel B0trum et Celestium ambitores episcopatus, qui postea a Cæciliano desciverant, auctores fuisse, ut absentibus Numidis fieret ordinatio. Augustinus respondit non esse necessarium ut primas ordinaretur a melro. politano, et in exemplum attulit episcopum Romanum qui ordinabatur ab Ostiensi. Du PiN.

(2) Totius populi. Electiones fiebant a populo et a clero, eorumque omnium consensus requirebatur, quod postea sublatum fuit. AlbAsp.

(5) Autumnitano. Ita in omnibus mss. et in actis purgationis Felicis. Apud Aug. ubique Aptugnemsi : in editis Optati Aptungitano. Ex hoc loco colligitur Carthaginis vicinam fuisse hanc urbem et provinciæ proconsularis. Miror urbis tunc adeo celel)ris nullam esse nuentionem in notitia episcoporum Africæ , nec alibi. DU FIN.

(4) Subduxerunt communioni plebem. A Cæciliani communione plebem subtraxerunl. AlbAsP.

Ibid. Subduxerunt communioni plebem. Melius quod jam olim fuerat editum , subduaeerunt communioni. pedem. Ilem mox aliis verbis repetit. Non minus et ambito es. etc , necnon et Lucilla communioni misceri nuiluit M. t AsAub.

(ô) Ferre nou potuit. Ne acrius ab eodem tum

episcopo corriperetur, timebat, quod ab eo, cum esset diaconus, correpta fuisset. Albasp. (6) Cum omnibus suis. Ampla illi et magna domus

C erat, et familia, quam omnem cum amicis, clien

tibus, et servis a coiumunione Cæciliani subduxit, AlbAsp. (7) Ad secundum Tigisitanum. Quia erat primas Numidiæ, quæ provinciæ Carthaginensi adjacet. AlBASP. (8) Supra memorali traditores. Duodecim illi in concilio Cirtensi Sylvanum ordinarant. Albasp. (9) Supra memorati traditores. Episcopi qui concilio Cirtensi interfuerant, adjuncto Silvano qui in eo concilio ordinatus fueral Cirtae Episcopus. Non alios videtur Optatus agnoscere quam istos. At in actis hujus Conventiculi septuaginta fuisse ferebantur , ut legere est in brevicul. collat. Carulh. c. 14, m. 26. DU PIN. (10) Suscepti hospitio. Episcopi qui olim ad episcopum in locum defuncti ordinanulum vocal)antur, hospitio clericorum et seniorum laicorum utebantur; sed Secundus contra disciplinam Ecclesiæ cum suis Numidis exceptus fuit hospitio, a Lucilla irata, Bolro et Celesio ambitiosis et senioribus avaris, qui deposiium Ecclesiæ denegabant; quod notavit Optatus, ut Majorini electionem convra Ecclesiæ ordinem incœpisse oslenderet. AlbAsP. (11) Suscepti hospitio ab avaris, etc. A Lucilla irata , Botro et Celestio ambitoribus, et senioribus illis avaris ac furibus. DU PIN.

%$ Ad Basilicam. Electiones olim episcoporum et ordinationes fiebant in ecclesiis, ut ex his quæ supra dixi de eiectione Sylvani Cirtensis episcopi licet colligere ; sed Majoriiui electio, qu;e fiebat contra leges, non fuit facta in majori basilica. AlbAsp. (15) Ordinatore suo. Felice Aptungitano. Albasp.

\ïí, Meruit infamari. lloc est cum in Cæciliauum nihil possent fingere, Felicem ordinalorem ejus traditionis el illololatri;e insimularunt, ut hac ratione Cæciliani ordinationeum rescinderent tamquam ab ido

« PoprzedniaDalej »