Obrazy na stronie
PDF

gilianarum collationis tempore fuissent conclusi. A gustinus, cui titulus erat Ad Emeritum Donatislarum

Quæ vitilitigatorum effugia merito ridebant Catholici : nam corruptum auro judicem gratis et sine teste dicebatur; si quid vero proponendum erat adversus eum, id ante disputationis exordium facere eos oportuerat. Quod non modo non fecerant, sed et offerenti ut alium judicem qui secum sederet eligerent, responderant se alterum nolle judicem, atque hunc prolixe non semel laudaverant : quod ad actionem pertinet, unicuique clepsydra adjecta quidquid voluisset et quantum voluisset dicendi licentiam dedisse. De vi illata quia in Gargilianis Thermis inclusi fuerant non magis conqueri posse, si locus fuisset querelæ, catholicos quam Donalistas cum ibi utrique essent : at quomodo pro carcere habebatur locus ubi erat et judex el in quo retenti non sunt , sed unde dimissi quando voluerunt ? De sententia noctu lata forensis rabulæ Petiliani cavillatio erat; nihil enim obstat quin si causa postulet, diutius judex possit etiam sedere. Nihilominus hæc Donatistarum calumniandi audacia atque protervia ita increvit, ut de remedio apponendo Patres Africani in commune consuluerint in synodo Cirtensi seu Zertensi anno post collationem habito, cujus nomine Augustinus epistolam scripsit ad Donatistas olim clii nunc cxli, qua hujusmodi calumniam diluit. Data est xviii kalend. Julias. Mors Marcellini. Confirmatio sententiæ Marcellini. At Donatistæ non contenti Marcellini honorem calumniis suis infamare, vitam etiam appetiverunt, e., quasi Heraclianæ factionis hominem, sub invidia tyrannidis oppressum licet innocentem, ut die 15 Septembris anni 415, jussu Marini comitis qui Ileraclianum in Africa debellaverat, capite plecteretur effecerunt. Ilinc occasionem cœperunt jactitandi irritum esse judicium a Marcellino latum : quod cum intellexisset Honorius, severissimam in eos legem uulit die 22 Junii anni 414, et alia lege data 50 Augusli anni 415, statuit ea quæ a Marcellino, quem spectabilis memoria virum appellat, in Donatistas gesta erant et in publica monumenta translata, firmilalem perpetuam habere. Non melius Donatistis cessit imporluna apud Bonifacium comitem interpellatio, qui rejectis mendacissimorum hominum calumniis Augustini consilia

episcopum post collationem, quores quibus illi vincuntur vel victi esse monstrantur, breviter complectebatur. Qui liber periit, sed extat ejus liber de gestis cum Emerito, et sermo eo præsente ad Cæsariensis Ecclesiæ plebem dictus. 22 Concilium Domatistarum.—Circa idem tempus habitus est Donalistarum conventus, cui Petilianus cum aliis plusquam triginta episcopis interfuit. In eo consilium inierunt, quo pacto edictis quibus adeo premebantur, obviam irent, cum viderentur se potius pristinis ignibus daturi (imo id reipsa facerent spe nominis martyrum apud suos potiundi) quam ut in insulas deportarentur. In eodem conventu ab iis id statutum est : Ut qui catholicis communicaverint,

B episcoporum vel presbyterorum tantum si sacrificium

[merged small][ocr errors]

non obtulerint aut in populo non tractaverint, ad veniam perveniant et in suis honoribus recipiantur. Donatistarum schisma debilitatum.— Inlerea Dulcilius Tribunus et Notarius imperialium jussionum contra Donatistas in Africa executor, pœnas legibus in eos sancitas severe exigebat, intestabiles Donatistas esse declarabat, mulctas imperatas imponebat , basilicas eorum et bona ecclesiæ catholicæ adjudicabat, episcopos et clericos in insulas et provincias longinquas exulatum mittebat. IIujus igitur vigilantia multitum temporis ad Ecclesiam redierunt, et Donatiana secta, quæ antea in Africa vigebat, fracta et debilitata prorsus est. At nonnulli in pervicacia sua obstinati perdurabant, quorum alii basilicas ne Catliolicis traderent, alii pro suo more vario mortis genere mortem sibi conciscebant, ut pro martyribus haberentur. Nounulli in catholicos irruebant et ex iis plurimos neci tradebant : dum e contra catholici antistites sollicite mortis pœnam a Donatistarum capite depulsarent. De Gaudentio Thamugadensi.— Cum malorum hujuscemodi dux et fax esset Gaudentius Thamugadensis, unus e septem actoribus Donatistarum in collatione, dedit ad illum litteras Dulcitius exhortans eum ad unitatem catholicam et dissuadens incendium quo se ac suos cum ipsa Ecclesia consumere minabatur : addens etiam ut si se justos putarent, fugerent potius secundum præceptum Domini Christi quam se nefandis ignibus concremarent. Respondit

prætulit sibi præscripta in eximio illo libro seu epis- D Gaudentius duabus litteris, breviore una, festinante

tola quæ est de Correctione Donatistarum. Gesta Augustini cum Emerito.— Anno 418, prima

Maii, universalis concilii Carthaginensis Patres de

creta condidere aul extinguendas Donatianæ sectæ

reliquias. Mense vero septembri proximo, cum Au-.

gustinus apud Juliam Cæsaream versaretur cum quibusdam collegis, occurrit forte in Emeritum hujus urbis episcopum ex parte Donati, qui unus fuerat ex actoribus collationis, quem cum ad Ecclesiam adduxisset, cum eo concertare voluit. At Eineritus ne inutire quidem aut hiscere ausus est, et Augustini sermonem patienter contra suos audivit. Librum paulo ante adversus hune Emeritum scripserat Au

ut aiebant perlatore, alia prolixa, quasi plenius diligentiusque respondens. Dulcitius ambas ut eas Gaudentii epistolas existimavit ad eum esse mittendas refelleret, simulque eum per litteras consuluit, quodnam istis hæreticis responsum dari oporteret. Augustinus ambas Gaudentii epistolas uno libro redarguit, qui cum in ejusdem pervenisset manus, rescripsit ille quod ei visum est; sed Augustinus responsionem ejus contempsit nec dignam refutatione judicavit. Ad postulatum vero Dulcitii respondit istorum insaniam non debere obstare quominus ad unitatem faciendam allaboraret et Principis leges exsecutioni demandaret.

Lex Theodosii Junioris in Donatistas,— Eædem le- A micus, Carthaginensis episcopns, omiii cura incum

ges a Theodosio Juniore renovatæ sunt, lege data 30 Maii anno 428, sed paulo post Donatistarum secta Wandalorum irruptione a legibus imperatorum tuta fuit. Nonnullis etiam ex iis qui se Arianorum adversarios non esse fingebant, Wandali favisse videntur. Nihilominus eamdem plerique eorum ac Catholici sortem subierunt et sub Arianorum jngo miseram vitam traxere. Certe Fastidiosus episcopus Arianus cnjus verba referuntur a Fulgentio, Doiialistas æque. ac.Catholicos insectatur. Reliquiæ Donatistarum ad sertum usque sæculum. — Superfuerunt tamen diutissime in Africa schismatis hujus quamvis languentis et attriti reliquiæ, ut ex epistolis Gregorii Magni ad Afros latis liquet, ex quibus intelligimus non paticos in Africa Donatistas fuisse eorumque numerum hoc ipso tempore licet a Gennadio Exarcha compescerentur crevisse, plures ab eis in suam sectam adductos et rebaptizatos, quosdam etiam Catholicos episcopos al) iis ex ecclesiis suis pulsos. Cui malo ut mederetur Gregorius, jussit synódum congregari quam habuit Domi

bens ut Africanam Ecclesiam ab hac labe purgaret. Adversus eos tum temporis a Mauricio imperatore missa sunt rescripta; sed conquesti sunt Africaiii episcopi ea exsecutioni non demandari. Qua de re missis Africanorum ad eum litteris certiorem fecit Gregorius imperatorem, rogavitque ut severe in eos animadverteretur. Ipse vero episcopis Africanis scripsit Donatistas episcopos qui ad Ecclesiam accedebant ea lege recipiendos, ne pateret eis ad Primatum aditus. Ita per ter centum annos et amplius in Africa duravit illud schisma, quod infausto tempore ac omine ortum ; sub Constantino neque judiciis Ecclesiasuicis neque civilibus extingui potuit ; sub Constante imperatore compressum, ad tempus sub Juliano recru

B duit, et per multos annos magnam Africæ partem

implevit ; donec scriptis, disputationibus et legibus imperatoriis imminutum est et ad paucos redactum , quorum iufelices hæredes ad sextum aut septimum usque sæculum in aliquibus Africæ angulis latitarunt.

28 GEOGRAPHIA SACRA - - AFRICAE

SEU NOTITIA OMNIUM EPISCOPATUUM ECCLESIÆ AFRICANÆ

Ex collATioNE CARThAGINENSI , NotitiA EpiscopoRUM AFRIcae sUb hUN eRico, ex coNcilio

[ocr errors][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

Africæ descriptio. — Africæ nomen tripliciter olim et nunc acceptum legimus. Primum pro tertia orbis parte, quæ ab Asia, Isthmo vel Nili ostiis disteriuinatur, et undequaque mari ambitur. Quo iu terrarum tractu non modo provinciæ quæ mari Mediterraneo alluuntur, Mauritania scilicet, Zeugitana provincia cujus caput Carthago, Libya , et Ægyptus : sed et interiora terrarum Antiquis vix nota, Æthiopiæ appellatione designata continentur. Ilaud tam late patet altera Africae acceptio , juxta quam non modo Æthiopia ab Africa secernitur, sed et h.ec peculiarem diœcesim, ut aiunt, constituit, ab Ægypio distinctam, et ab Oceano, scilicet Atlantico ad intimum majoris Syrtis sinum protendi:ur : quæ provincias Mauritaniam, Numidiam, Tripolitanam et Zeugitanam continet. Hæc autem ultima provincia proconsularis, Africæ nomine proprie donatur, quæ tertia est, eaque strictissima hujus vocis acceptio. Africa secundum mediam illam acceptionem ab Occidente et Septentrione littorum obliquo spatio mari alluitur , patetque in longitudinem latus ejus Occidentale ab Atlante ad Cotes Promontorium juxta fretum DM passuum. Inde a parte Septentrionali ab Ilerculei freti ostiis ad Mercurii Promontorium secundum

C Plinium sunt millia passuum mcx secundum Antonini Itinerarium Mccccxxxi : sin autem soli, hoc est, sinuum et amfractuum littoris ratio non habeatur; sel tantum cœli, hoc est, si linea recta ducatur, a Couibus ad Mercurii Promontorium millia passum mxxx. A Mercurii Promontorio ad Syrtis minoris internum latus expositum Orienti , Polybio , Plinio et Antonino sunt ccc millia passuum. a quo non multum distant nostræ rationes. Regio quæ inter duas Syrtes interjacet versa in Septentrionem, Plinio ccl. millia passum, Antonino ccclxxx. mille passuum, secundum nos cccl. mille passuum. Syrtis major, si Plinio fides,circuitus est Dcxxv millia passuum,aditus autem cccxv , circuitus ccccl. Secundum nos aditus non plus quam ccl millia passuum. A Promontorio ad siD nus intima ccx millia passuum. Ibi sunt Aræ Philenorum qui extremus est Africæ limes. Ab Austro Africa montibus et interiori adjacet Libyæ, ac plus vel minus late patet, quo magis vel minus in mare terræ prominent. Haec omnia in Tabula Geographica videre est. Africæ divisio. — Dividitur autem Africa a Plinio in Mauritanias duas (Tingitanam, et Cæsariensem) Numidiaim et Zeugitanaum quæ Africa proprie diciti;r

ac in duas distribuitur , quarum una dicitur Byzacena , altera Tripolitana. In veteri Notitia Africæ Constantii imperatoris , ut ferunt, temporibus facta , sic describitur et dividitur Africa : Vergentem ad Austri terram invenies terram Mauritaniam, cujus homines barbari quantum ad vitam et mores , Romanis tamen subditi..... Exinde post Mauritamiam Numidia provincia.... Proxima huic provinciæ Africæ regio in omnibus dives occurrit. Apud Ptolemæum ac Pomponium Melam Africa quoque dividitur in tres tantum partes, Mauritaniam, Numidiam et Africam stricte sumptam , sub qua comprehenduntur Byzacena et Tripolitana. Hæc quoque fuit antiquissima Ecclesiæ Africanæ divisio, ut testis est omni exceptione major D. Cyprianus in epistola elit. 0xon. 48, ad Cornelium , ubi limites et partes Africanæ Ecclesiæ sic describit : Sed quoniam latius fusa est nostra provincia : habet enim Numidiam et Mauritanias duas cohærentes. In concilio Carthaginensi de iteratione baptismi sub eodem Cypriano habito, cum in unum Carthagini convenissent 24 Episcopi plurimi eae provincia Africa, Numidia, Mauritania : quibus constat jam tum Ecclesias istarum provinciarum unum corpus Ecclesiarum constituisse et in quatuor provincias Ecclesiasticas fuisse tum divisas. Nihil aut parum videtur Constantini imperatoris temporibus in ea divisione Africae immutatum ; nam is in epistola ad Cæcilianum Ca tliaginensem, quæ refertur ab Eusebio l. x Hist. Eccl., c. 6, quatuor item provincias Africæ enumerat his verbis: Quandoquidem placuit mobis ut per omnes provincius Africæ, Numidiæ, et utriusque Mauritaniae. Nihilominus idem in epistola ad Ablavium de Arelatensi concilio, Tripolitai)am addit provinciam, et Numidias plurali numero enuntiat, Ablavio injungens ut Cæcilianum cum aliquibus ex his quos ipse delegerit, sed et de Byzacenæ, Tripolitanæ. Numidiarum et Mauritaniarum provinciis singulos quosque cum aliquibus eae suis quos putaverint eligendos Arelatem mittat. Ibi Tripolitana statui videtur tamquam Africæ provincia a quatuor aliis jam tum distincta. Licet autem Numidiarum hic et alibi in plurali fiat rmentio , non propterea tamen existiimandum est duas fuisse provincias Numidiæ , seu civiles, seu Ecclesiasticas. Nam e duabus Numidiis una semper coaluit provincia, quae unam tantummodo Metropolim urbem et unum Primatem habebat, ut constat ex concilio Milevitano anni 402, in quo statuitur ut Archivus Numidiæ et apud primam sedem sit et in Metropoli, id est , Constantina. Ecce unam Melropolim et unum Primatem totius Numidi;e. Et ne quis dicat de una tantum Numidia hic agi : in concilio Carthaginensi anni 597: Crescentianus dicitur primæ sedis Numidiarum Episcopus: in Graeco rpórrn; x«6£pa; tôv δύο Novgvâtôv. S. Augustinus ep. lix ad Wictorinum agens de contentione quæ erat inter duos episcopos circa Primatum Numidiæ, omnes episcopos Numidiæ uni paruisse Primaii supponit. Sunt qui Sitifensem Mauritaniam ,

A quae deinceps a Numidia avulsa provinciam pecnliarem constituit , alteram fuisse e duabus Numidiis censeant. Sed in concilio Carthaginensi anni 416, diserte distinguuntur Numidiæ duæ a Mauritaniis Sitifensi et Caesariensi. Circa tempora Theodosii imperatoris Africa in sex est divisa provincias, quæ a Sexto Rufo , et in Notitia imperii enumerantur, suntque Africa stricte sumpta, sive proconsularis provincia, Numidia, Byzacium, Tripolis, Mauritania Sitifensis , et Mauritania Cæsariensis. Tingitana vero ab Africa avulsa Hispaniæ attributa est. Eamdem divisionem provinciarum et formam induit Ecclesiastica ro)vtsiz, ut ex conciliis ex universis Africæ provinciis congregatis notum est, in quibus sex illæ provinciæ enumerantur. I} Sunt qui Siiifensem provinciam existiment non ante annum 419, inter Ecclesiasticas Africæ provincias locum peculiarem obtinuisse et Primatem habuisse, idque ex c: none 17 concilii Carlhaginensis hujus anni. Sed hi oppido fallunlur. Nam in concilio Carthagiiiensi anni 397, legati Mauritaniæ Sitifensis, provinciæ suæ nomine leguntur Carthaginem vemisse ad concilium et omnia postulata detulisse: quod solis provinciis quæ primas sedes habebant licebat, ut constat ex canone 18 Cod. Afric. In epistola Augustini ad Wictorinum , quæ nunc 59, anno 401 scripta, diserte habetur non tantum duas esse Mauritanias, sed utramque suum habere Primatem : Legi, inquit, in eadem tractatoria etiam ad Mauritanias esse scriptum, quas provincias scimus habere Primates. C Anno 402 Nicetius Sitifensis, qui eoncilio Milevitario interfuit, vocatur Episcopus primæ sedis Mauritaniæ Sitífensis. Anno 405 , Lucianus et Macrianus Sitifensis provinciæ Episcopi, legatione funguntur in concilio Carthagineiisi. Anno 407 , separatim enumerantur Sitifenses episcopi ut provinciæ a cæter is diversae. Anno 411, in collatione Carlhaginensi seorsim enumerantur sex provinciæ , et inter eas Sitifensis: Praesto sunt universi de omnibus scilicet provinciis Africamis, id est, de provincia Proconsulari, de provincia Byzacensi, de N umidia, de Mauritaniis Sitifensi et Cæsariensi et de Tripolitana provincia. Et cap. 72 coll. Carthag. diei i : Si de numero dubitatur, eant provinciales ad }I auros, eant ad Numidas. eant ad Byzacenos, eunt quoque ad Tripolitanos, eant ' ad Provinciæ Proconsularis. Anno 418, legati eliguntur ex hac provincia qui Carthagini deinorentur. Demum initio concilii anni 419, legati Sitifensium nomine præsentes adsunt concilio antequam canon 17 fuisset exaratus. Nihil ergo absurdius quam fingere tum primum in hoc concilio Mauritaniam Sitifensem, diversam a Cæsariensi provinciam Ecclesiasticam constituisse. Quod spectat ad canonem 17, conciliis Carthaginensis anni 419, in codice canonum Ecclesiæ Africanæ sic habetur: Placuit ut Mauritania Sitifensis, ut postulavit, Primatem prorinciae Numidiæ , ex cujus cætu separatur, ut suum habeat Primatem : quem consentientibus omnibus primalibus provinciarum Africanarum, et omuibus episcopis , propter longin

[ocr errors]

quitatem habere permissa est. Ita lectus iste canon, A mates, ut sæpe saepius vocantur in conciliis Africa

Sitifensem provinciam Primate suo spoliaret, eamque Primati Numidiæ subjiceret , quod a Sitifensis provinciae legatis postulatum, aut a synodo decretum esse nemo dixerit. Aliter porro legitur iste canon in duobus manuscriptis in hanc sententiam : De primatu Mauritaniæ Sitifensis. Primatem vero proprium cum Mauritaniæ Sitifensis episcopi postularent, omne concilium episcoporum Numidiæ, consentientibus omnibus primatibus vel universis episcopis provinciarum Africanarum, propter longi itineris movitatem, primatem habere permissa est. Cum consilio Carthaginensis Ecclesiæ factum est. Eodem modo Ferrandus hunc canonem legit, ita liujus decretum exponens in breviatione Canonum c. 82 : Ut Primatem proprium

nis, Metropoleon nomine Metropolibus civilibus servato. Hinc Primates non semper ejusdem sedis episcopos fuisse comperimus, sed diversarum. Sic Numidiæ Metropolitanus Cypriani tempore erat Novatus Thamugadensis, ut constat ex concilio Cypriami, Anno 505, Secundus Tigisitanus ex Optato. Anno 595, Megalius Calamensis ex Augustino. Anno 397, Crescentianus alterius sedis episcopus ex concilio Carthaginensi. Anno 401 et 402, Xantippus Tagosensis ex Augustino. Anno 411, Silvanus Summilanus ex collatione Carthaginensi. Anno 418, Walentinus Waianeiisis. Anno 484, Felix Berceritanus ex catalogo episcoporum Catholicorum Africæ sub Humerico. Similiter Byzacenæ provinciæ Primas tempore Cypriani

Mauritania Siti[ensis habeat. Sed ita intelligendus B Polycarpus Adrumetinus. Circa tempora collationis

est iste canon, non quasi tum primum Primatem ha|)uerit provincia Sitifensis, cum contrarium ex dictis aperte constet; sed hoc sensu quod tum fuerit confirmatum ipsi istud juris concilii decreto , idque consentientibus episcopis Numidiæ qui huc usque reclamaverunt. Hinc forte in epistola concilii Cabarsussitani, quod anno 395 a Donatistis celebratum est, unius tantum Mauritaniæ fit mentio, ita: Sanctissimis fratribus atque collegis per universam Africam , hoc est provincium Proconsularem, Numidiam, Mauritaniam, Byzacenam et Tripolim constitutis. Sed, uti jam observatum a nobis est, concilio Catholicorum anni 597, ac caeleris deinceps adfuerunt Sitifensis Mauritaniæ Legati tamquam provinciæ Africanæ ab

aliis diversæ, suumque Primatem habentis. Quam C

quam autem Tingitana Hispaniæ foret attributa, atque inter provincias Africæ non amplius numeretur, in islis conciliis attamen hujus provinciæ episcopi accensebantur episcopis Mauritaniæ Cæsariensis, ut constat ex Notitia Episcoporum Africæ sub liunerico digesta, in qua Tingitanæ provinciæ episcopi sub Caesariensi Mauritania recensenuur. Hinc verisimile est Tingitanas ecclesias semper ad Africanam pertinuisse : unde in epistola Siricii ad Himmerium Tarraconensem , Ilispaniarum provinciæ quinque tantum enumerantur : Tarraconensis, Carthaginensis, Bætica, Lusitania, 25 et Gal!ecia, nec ulla Tingitanæ fit mentio. Demum Justinianus imperator recuperata Africa anno æræ vulgaris 554, Constitutione sua, quæ exstat in codice Instit., leg. 1 tit. 27 , hanc regionem in pristinum statum restituit et in sex diœceses partitus est, Tingitanam, Carthaginem, Byzacium, Tripolim, Numidiam, Mauritaniam, quibus Sardiniam adjecit. De Primatibus Africæ. — Unicuique provinciæ suus erat in Africa Primas, verum non ut in aliis orbis partibus Ecclesiasticæ Metropoles Metropolibus urbibus affixæ erant, sed illic tola Metropolitani episcopi auctoritas seniori episcopo provinciæ deferehatur, si Carthaginensem sedem excipias, quæ non tantum provinciæ proconsularis certa Metropolis erat, sed et totius Africæ 0ccidentalis caput. Atque hinc non dicebantur vulgo Metropolitani, sed Pri

Carthaginensis Mizonius Zellensis. Anno 417, Latomius Tenitanus. Anno 418, Domalianus Teleptensis. Tempore Hunerici Nobasinnensis episcopus. Mauritaniæ Cæsariensis Primas in collatione Carthaginensi est Martinus Taborensis. In catalogo episcoporum Africæ sub Hunerico Glorinus Juncensis. Mauritaniaa Sitifensis anno 402 Nicetius Metropoleos civilis episcopus, sed in collatione Novatus ejusdem sedis episcopus nullam habet prærogativam , et anno 408, legatus est nomine provinciæ suæ, non igitur praeses concilii et Primas. At tempore Hunerici Primas est Rufinus Tamallumensis. Ex quibus abunde consual Primatum seu Metropoliticum jus in Africa non fuisse annexum Metropoli civili , sed antiquitati episcopi, et sic Metropolim ęcclesiasticam fuisse sedem senio. ris episcopi. Idipsum non obscure testatur Augustinus, cum quærit a Profuturo epist. cxlix, nunc xxxviii, quis Megalii Calamensis in Primatu successor sit. Successorem Primatus ejus nosse tolumus, et ep. ccLxi, nunc ccxcix (si tamen ejus est hæc epistola quam multi eruditi in dubium revocant) scribit ad Coelestinum , Prisco provinciæ Cæsariensis episcopo episcopatum esse relictum, ea tamen conditione, ut ipsi non pateret aditus ad Primatum sicut cæteris : Clamet, inquit, Priscus, provinciæ Cæsariensis episcopus, aut ad Primatum locus sicut cæteris et mihi palere debuit, aut Episcopatus mihi remanere non debuit. Unde luce clarius infertur Primatum omnibus Africanis episco

D pis patuisse, nec Metropoli civili annexum fuisse,

quandoquidem Cæsariensis antistes, qui Metropoleos civilis episcopus erat, non privatur jure Metropoli , tico Ecclesiastico, sed aditus ei ad jus Metropoliticum intercluditur. Epistola ccxvii, quæ nunc est lix, excusat se Augustinus, quod ad concilium Numidi;e vocatus a Wictorino, non venerit, eo quod senex Xantippus Tagosensis, rectius Tagorensis, Primatum sibi vindicaret; proinde et jus convocandi concilii. Quod si Metropolitica jura urbi fuissent annexa, de Primatu nulla potuisset inter episcopos esse diflieultas, cum manifestum foret, quæ urbs esset Numidiæ Melropolis. Ut autem liquido constet contentionem tantum fuisse de antiquitate episcopi, non autem anni 402 definitio, cui ipse Xantippus aderat Primatus Numidiæ jure fruens, ut videre est can. 55 concilii vulgo Africani. Ilaec autem definitio ejusmodi est, cap. 56 : Placuit ut quicumque deinceps ab episcopis ordinantur per provincias Africamas, litteras accipiant ab ordinatoribus suis manu eorum conscriptas continentes consulem et diem, ut nulla altercutio de posterioribus vel anterioribus oriatur. Ex his intelligere est totam inter episcopos Africanos dignitatem al, antiquitate episcopatus fuisse repetitam; nullatenus autem ab urbis magnitudine aut dignitate. Speciatim vero de Numidii idem constat ex canone 55 in quo statutum est, ut matricula, et Archivus Numidiæ apud primam sedem sit, et in Metropoli, id est, Constantina. Ecce apertam distinctionem Metropoleos B civilis,et Ecclesiasticæ: propterea auctor Vitæ S. Fu!gentii, c. 29, testis est, Fulgentium in concilio Juncensi, Quodvultdeo in contentione de Primatu praeJatum, jus suum illi postea cessi-se, quo relato subdiu auctor iste : Ubi sunt munc illi quibus eminendi super cæteros dominentur affectus, qui se etiam suis prioribus unteponunt, indebita sibi privilegia vindicantes? Ecce beatus Fulgentius nec primutum quem meriiit, defendere voluit. Primatus ergo apud Africanos episcopos ipsius Fulgentii tempore prioribus debebatur, nec ulli sedi annexus erat. Demum Wictor Tinonensis in clironico refert Boetio, Byzaceno defuncto, Primasium Adrumetinum damnationi trium capitulorum consensisse ut primatus jure frueretur. Ilic mos in Africa permansit usque ad tempora Gregorii Magni. Nam is lib. 1, epist. Lxxv, ad episcopos Numidiæ statuit : Ut illorum consuetudo de primatibus constituendis, cæterisque capitulis immota maneat, exceptis his qui eae Donatistis ad episcopatum perveniunt, quos provehi ad primatus diqnitatem etiam cum ordo clericorum eos ad locum eumdem deferat, modis omnibus prohibet. Igitur tempore Gregorii inter Africanos Primatus non erat sedibus annexus, sed eo antiquiores omnes episcopi indiscriminatim fruebantur, exceptis iis qui fuerant hæretici, quos ab hoc jure excidere vult Gregorius: quemadmodum olim Augustino teste ab eo exciderat Priscus. Quin etiam in Provincia proconsulari summus honos habebatur antiquiori episcopo, licet eum præcederet Carthaginensis episcopms totius Africæ primas. D Sic in concilio Carthaginensi ii, Victor Abderitantis, et in tertio ejusdem nominis episcopus Pupianensis, cæteris, excepto Carthaginensi, praeferuntur : et de hoc Wictore hæc ait Epigonius, c. 54 cod. can. Eccl. Afric. : Ætate pater, et ipsa promotione antiquissimus, vir laudabilis, frater et collega noster Victor vult hamc petitionem generalem omnibus effici. Uno verbo in Africa tum honor, tum dignitas, tum etiam jura et privilegia episcoporum tribuebantur amtiquitati episcopatus, non autem Ecclesiae cui praerant dignitati. Id constat ex dictis, praecipue vero ex epistola Augustini 59, in qua queritur se tertium mominatum, qui haud ita pridem episcopus erat,

de urbis dignitate, consulenda est concilii Milevitani A caeterisque qui antiquiores erant, praepositum : Que

[ocr errors]

res, inquit, et aliis injuriosa est satis, et mihi invidiosa : idque luculenter confirmatur 26 ex can. 50 concilii Africani supra relato. Carthaginensis Antistitis prærogativae. Caeterum ab hac lege semper excipiendus €arthaginensis antistes, qui universae Africæ Primas erat et Exarchus, seu, ut ita loquar, Patriarcha. Diu anle ipsummet Cyprianum Agrippinns hoc jure fruebatur, is enim a Cypriano reliquorum episcoporum praeses fuisse insinuatur : Quod quidem, inquit, cum cæteris episcopis qui illo tempore in provincia Africa et Numidia Ecclesiam Dei qubernabant, statuit. Maxima quoque hujus sedis privilegia et jura in epistolis Cypriani elucent : sic ep. xlv, toiam Afri. cam provinciam suam vocat : Quoniam, inquit, latius fusa est nostra provincia, habet Numidiam et duas Mauritanias sibi cohærentes. Hinc ex universis Africae provinciis consulitur, et respondet veluti praecipuam auctoritatem habens, ut videre est ep. i.ix, lxi, lxx, Lxxi, lxxiii el præsertim lxv. Post hæc tempora illa Carthaginensis episcopi dignitas non imminuta, ut videre est ex omnibus conciliis Africanis, quæ ad hujus episcopi nutum fiebant, et quibus ille, licet caeteris junior, præsidebat, ac omnium quæ gerebantur, auctor et caput erat : si quæ scribendæ erant epistolæ a conciliis, eas dictabat ; iis omnium nomine subscribebat : ad hujus etiam concilium ex omnibus Africæ provinciis et symodis provocabatur, ut regulæ Ecclesiasticæ per totam Africam observarentur, utque fides illibata ser. varetur, invigilabat : diem Paschæ universis Africanis ipse nuntiabat, ut constat ex canone 51 codicis Africani : uno verbo, curam ac sollicitudinem omnium Ecclesiarum Africanarum ipse gerebat. Unde Aurelius episcopus can. 55 cod. Afric. ait, se multarum Ecclesiarum, et ordinandorum curam sustinere..... Et postea, cunctarum se Ecclesiarum, dignatione Dei, sollicitudinem sustinere; quapropter eonceditur ei ibidem, ut unde vellet, et de cujus nomine fuisset conventus, pro desiderio cujusque Ecclesiæ ordinaret episcopum. Ilinc tenebatur provincias omnes Africæ visitare, ut intelligitur ex canone concilii Carthaginensis anni 597, in cod. Canonum Ecclesiæ Africanæ, c. 52, ubi Honoratus et Urbanus Legati provinciæ Mauritaniæ Sitifensis aiunt in concilio Hipponensi constitutum esse singulas provincias tempore concilii visitandas esse : et rogant Aurelium ut dignetur etiam hoc anno vel alio Mauritaniam provinciam visitare. Quibus Aurelius respondit : Tunc de provincia Mauritania, propterea quod in finibus Africæ posita sit, nihil statuimus, siquidem vicinæ sunt barbarico, sed praestet Deus ut ea abundanti non pollicentes venire possimus ad vestram provinciam. Cogitare enim debetis, fratres, quia hoc sibi, et Tripolitani, et Arzugitani fratres potuerunt eaci• gere, si ratio pateretur. Hic fortasse alicui veniet in mentem haec quæstio, utrum nelius et convenientius Metropolitica dignitas antiquitati, quam,urbi fuerit affixa, de qua quid sen

« PoprzedniaDalej »