Obrazy na stronie
PDF
ePub

primendis, vel antiquis resumendis erroribus adhibi- A patum ab anno 356 ad annum 380 producunt. Quidta, accurata observatione recensenda videntur, ut quid autem id est, procul dubio inter annum 356 et collatis S. Zenonis sententiis evidentius inspici pos 380 circiter Zenonis Episcopi ætas statuenda est. De sil, nuin contra Arium, an contra antiquiores hæreli hoc ülalis systemale inferius. cos verba fecerit S. Præsul.

§ XI.

Errorum hactenus recensitorum wlas ad Coepit itaque Arius, leste S. Athanasio (Orat. pr.

Gallienum usque. contra Arian.), contra S. Alexandri catholicam docIrinam insanire. Non semper Deus eral Pater, non Prætermissis hæreticis illis mious circa errores semper Filius : nam cum omnia sint ex nihilo, etiam suos inter se consentientibus Ebionis, Artemr, PauDei Filius ex nihilo emersil. El cum omnia sint con lique Samosateni ælas firmanda est ; tum si qui ipdila, ipse quoque conditum quiddam, et opus haberi sorum errores Arlemam inler el Samosalenum pro. debet. El cum omnia prius non essent, sed poslea ex sessi sunt, inquirendi. S. namque Alexander Patriarliterint, fuil profecto cum Verbum non erat. El quia cha tres bos hæreticos ante Gallienum, vel sub Galnon erat antequam fieret, principium existendi habuit. Tieni tempora eumdem errorem divulgasse, eosdemTum enim extilil cum Deus eum condilum voluit. In que Ario, et Arianis in Filii divinitale convellenda serius vero. Etiam id quoque addunt : Eum non natura B præcessisse teslalur, ut vidimus. Brevis hæc chroin Patre existere, nec esse proprium ejus substantiæ nica disquisitio ad Epocham D. Zenonis firmandam Verbum, nec propriam sapientiam, in qua mundum is plurimum conducere dicenda est, cum ipsius sentenlum creavil, sed in Palre esse aliud proprium, et pecu tiis hos errores impetilos videamus. Ebion itaque liare Verbum , aliamque ilem propriam sapientiam in primo cadenle sæculo circa annum Christi 82 a Til. qua sapientia istud Verbum fecit. Alque adeo ipsum lemontio locatur (l. 11, not, pr. de Nuzz. et Ebion. el in Dominum Christum respectu rationalium, quæ verbis Ch, an. 82. Sp. ad an. 74). Baronius vero ipsum ad ulantur, Verbum esse nuncupatum. Arii errores enu annum С. 74 refert. Suos Ebion errores non solum merare pergit Athanasius. Rursus idem ait : Deum in Asia sparsit, sed et Romæ. Ebionis errores Arle. non nos propter illum, sed illum propler nos condi mas instauravit, non aulem ipse primus, sed Theodisse. Eral enim, inquit, solus Deus, nec erat Verbum dotus, seu Theodolion Bizzantinus, cui se cum adcum eo. Deinde cum vellet nos procreare, tunc quoque junxissel Artemas, hæresim celebriorem 'reddidit, istum procreavil, quem, pusiquam yenilus est, appella- damnatique sunt a Victore summo Pontifice circa vil Verbum. Non enim est Pairis proprius, el natura annum Cbristi 196. Theodotionem ante annum C. , lis fætus Verbum, sed et ipsum gratia extitil. Quin el 219 dien suum obiisse conjicit Tillemonlius. Arlehoc quoque jactant : Christum non esse naturalem, et C mas forte Theodotioui superstes, ut hæresis auctor teram Dei polentiam, sed sicut erucæ bruchi appellan- agnitus fuisse videtur. Hunc errorem licet a S. Pon. tur potentiæ Omnipolentis Dei, ila ipsum quoque up

tilice Victore dainnatum, non subito extinctum suisse pellari Omnipotentiam Patris. Etiam illud inter dicendum est : nam et in Tertulliano nolatur. El lera adjunxit, Filium non exacte cognoscere Patrem, Pater Deus est et Judex Deus est, non tamen ideo sed ne suam quidem ipsius substantiam plene cognilanı Pater et Judex semper, quia Deus semper , habere.

Pater poluit esse ante Filium, nec Judex anle delicTota landem Catholicos inter el Arianos conlesta tum. Fuit aulem tempus cum el delictum, et Filius tio ad unam Filii cum Paire consubstantialitatem vel non suit, quod Judicem, el qui Patrem Dominum saasserendam vel negandam redacta est. Hujus rei ad cerel. Hic circa annum C. 216 scribebal. Beryllus comprobandam lidem, formulam a Valente Vasacio, quoque Bostrensis in Arabia Episcopus, circa 'Christi aliisque gregalibus in Ariminensi Synodo exhibitam annum 229 de eodem crrore insimulatus suit. Ausus satis erit afferre : Credimus in unum, et solum, el ve asserere (ut Eusebius narrat Hist. I. vi, c. 33), Doo rum Deum Patrem Omnipolentem, Conditorem Opifi minum ac servatorem nostrum antequam inter" homines cemque omnium : el in Unigenitum Filium Dei ante versaretur, non substilisse in propriæ personæ diffeomnia sæcula, et initia, et ante onine tempus, quod in D rentia, nec propriam, sed palernam duntaxat divinitaintellectum cadere potest existentem , el ante omnem

tem in se residentem habere : cumque ea de re plurimi comprehensibilem substantiam natum impatibiliter Episcopi quæstiones ac disputationes adversus illum ex Deo, solum ex solo Paire, Deum de Deo, similem habuissent, rogatus una cum reliquis Origenes, priPatri suo, qui ipsum yenuit, cujus, secundum scri mum quidem cum illo familiariter collocutus est, ut ras, generationem nemo novil, nisi solus qui eum ge quænam esset hominis sententia exploraret. Postquam nuit Pater. Vocabulum porro substantiæ, quia sim vero liquido cognovit quid diceret, errorem ejus courplicius a Patribus positum est, et a populis ignoratur, guit, allatisque rationibus ac demonstrationibus conel scandalum affert, eo quod in Scripturis non continea victum hominem quasi manu apprehendens ad veritatis tur, placuit ut de medio tolleretur, el nullam posthac viam perducit. Idem Origenes, qui ante annum C. de Deo substantiæ mentionem esse faciendan (Referl 256 adhuc in vivis erat, hunc errorem redarguit. S. Athan. de Syn. Ar. el Seleu.).

Intelligat enim ille qui dicere audet : fuit aliquando llac ælale S. Zenonem Veronensi Ecclesiæ pre cum non esset filius. Ex quibus verbis optime insefuisse contendunt Domini Ballerinii, qui illius episco runt doctissimi Ballerinii: Hinc quidem probatur, alios

nam nec

quosdam hunc errorem id temporis docuisse quem Ori- A antequam nasceretur, seu alteram eo recidentem. genes reprehenderet. Ad Gallieni tempora propius ac Fuit aliquando cum non esset, quibus Divino Filio cessit, qui anno C. 966 obiisse dicitur, S. Dionysius @lernitalem Ariani negabant, coeternitaš, vocem sæAlexandrinus Patriarcha, bic ul iidem eruditissimi pius inculcat, tract. 11, lib. 11, una originali coa:lerB:llerinii nolant in epistola ad Euphranorem, cujus nitate tract. vi, lib. II, num. 4, cum quo originalis fragmentum suppeditat Athanasii epistola, de sen perpetuique regni una possessio : coæternitatis omlentia Dionysii, no. 4, Sabellianos impugnans. Ele- nipotentiæque una substantia, una æqualitas , una niin ait, cum sit res facta non erat ante quam fieret: virtus majestatis augustæ. Huc etiam illa pertinent Al ea de causa ad Dionysium Romanum ille delatus, iracl. LV, ubi Filium paternæ antiquitatis solum et ab eodem reprehensus apologia se se purgavil, in conscium , id est coæternum Patri fatetur ; et ut alia quam multa conjecil, quibus eum errorem rejicit, quem dimittanus tract. vii, exploratissime eam hæresim nosubinde Ariani excepere : unde cum hi ejus auctorita lat quæ modestius, sed mordaeius nocens, dicit quilem pro se allegareni, Athanasius loco memoralo, num. dem Dei Filium Deum , sed non ex Patre nobilitatis 9, prædecessoris sui sententiam optime vindicat , auc perpetuitate progenitum, fuisseque tempus quando Loritatemque ex inimicorum manibus noviler eripit, Eo non fuit. Hæc præcipue verba Baronium moverunt , dem lempore Paulus Samosalenus errores quos ab B cum Arianam hæresim directe feriant : nemo enim Ebione et Artema hauserat, in lucem ausus cst anle Arium similia docuit , nemo ante hoc tempus adeo propalare, contra quem, ut vidimus, idem S. Diony expresse hæresim hujusmodi notavit , et refellit , nec sius scripsit.

notarė, el refellere quidem potuit. » Hirc DD. BalleriEbionis itaque hæresim primo adhuc labenle se nii. Antequam vero de his aliisque D. Zenonis alculo exortam circa secundi sæculi finem; ac tertii latis textibus agamus, præmillendum est. initium ab Artemone instauralam, tolo sæculo terlio

$ XIII. – Mysterii SS. Trinitatis notitiam ab ipso usque ab Gallieni tempora, et post Gallienum quo

Ecclesiæ initio, præcipue vero lerlio Ecclesiæ sæculo que serpuisse adhuc in Ecclesia comperimus , non

floruisse. Alexandriæ tantummodo, sed et in Italia et Romæ vulgatam : eam adoptavit Arius lanio Ecclesiæ Ca Commendatissimus Petavius, Athanasii atque Batholicæ delriniento, ut elapsis lot sæculis adhuc per silii testimoniis adductis, evidenter ostendit: Primis niciem suam novis in Arianis diffundat.

illis Ecclesiæ sæculis complures extitisse Sanctos , el

erudilos Patres, qui sinceram , et legitimam Trinitatis § XII. - D. Zenonis textus adducuntur, qui contra

doctrinam , et ipsi tenerent, et lùm docendo iis quibusArii errores facere pulanlui.

C cum degebanı, lum scribendo posterilari traderent. lis prænotatis , quæ ad rem præsentem facere vi Idem præsial et Thomasinus; ex iisdem nos aliquas debantur, nunc propius ad quæstionis nodum acce SS. Patrum sententias ad hujus paragraphi adornandamus oportet, D. Zenonis lestus, qui contra Arium duni lilulum seligemus , prircipue quæ tertii sæculi laudantur, expendentes. Hos D. Ballerinii allegant , Patres prolulere. Omissis itaque iis, quæ in libro quos iisdem ipsorum verbis hic exscribimus : « Ha qui Pastor inscribitur leguntur, et quæ in S. Clemenrum locutionum (ita Ballerinii) vocumque precipuarum lis Romani, Ignalii martyris, Aristidis Aiheniensis, vis ut manisestior fiat , quid Ariani ex una parte sense Polycarpi martyris , qui primo sculo recensentur rint, quid ex alia Auctor contra scripseral , certis qui monumentis : nec non Justini Philosophi, el martybusdam capitibus exponere perutile fuerit , unde vel ris Irenæi, Athenagoræ, Theophili Antiochensis senilli, qui non plane eruditi in hisce materiis sunt, Auc lentiis, qui secundo , easque apud ipsum Petavium torem contra Arianos ex proposito disserentem agnos videre est; illorum SS. Patrum monumenta, qui lacant. Hi hæretici ex Athanasio in lib. de Decretis Ni bente secundo vel tertio currenle sæculo, de sanccænis, num. 18, pag. 215, de Filio Dei loquentes hujus tissima Trinitatis mysterio meminere, expressiora modi formulis utebantur. Ex non existentibus non desumendo proferemus in medium , cum ea hujus erat antequam genitus est. Fuit aliquando cum non D) tractationis ælalem propius atlingani. essel. Quibus significaret Divinum Verbum , ex non Hippolyti Martyris qui floruit circa C. annum 222, existentibus, id est ex nihilo ul cæteræ creaturæ con de sanctissima Trinitate sententias profert Peladitum, non suisse antequam genitus est, unde el fuit vjus : Multo luculentiora perfeclæ ac veræ divinilal is aliquando cum non esset. His ut contrairei noster Au in Filio ejusque persona a Patre distincta Hippolytus tor cuna Catholicis primum docuit , traci. 3, lib. 1, idem lestimonia dedil in Opusculis contra Beronem et Deum Patrem, alium se, id est Filium Deum, genuisse Helicem, apud Anathasium , in quibus duplicem in ex se, ex innascibili sua illa substantia , in qua bea Christo naluram accurate discernit, et divinam eamdem tus manens in sempiternum omnibus, quæ habet ha plane esse demonstrat, quæ est in Patre, 1 Verbum bentem Filium paria procreavit. Et tract. II, lib. II, enim Dei nulla re mulatum esse , dicil eo ipso quod Totum se, inquit Pater , reciprocavit in Filium, qui carnem induit, nec in nullo prorsus in quo idem est bus Divinum Verbum non ex nihilo, seu ex non exlan cum Patre, factum esse idem cuin carne propter exitibus, sed ex ipsa Patris substantia genitum aperte pro nanitionem ; sed cujusmodi eral absque carne , ila didit. Dein ul exploderet alteram formulam, non erat wansisse extra omnem circumscriptionem. « Rursus

« Deum illum Infinitum simul et incircumscriptum A Clementi Alexandrino Origenem subjiciemus dishominem esse ait, et intelligi utriusque substantiam cipulum Magistro ex eodem Thomasino; de quo iaperfecte perfectam habentem. » Quod potest esse clu men contraria nobis forte alleganda erunt inferius rius sumnæ absolulæque Divinitatis in Christo præco cum a se ipso sæpe diversus , quandoque sibi connium ? Nam el infinitum Deum hunc esse prædical, et trarius Origenes inveniatur , ul vere de illo dixerit immensum, et immutabilem, et idem omnino cum Pa. S. Hieronymus : Interdum magnus dormität Hometre, quod ad naturam attinet, cum sit ejus Filius, ideo rus. Origenis testimonia, quæ subdimus ex S. Athaque re ipsa distinclus. Denique, « divinitas (inquit ex nasio Thomasinus desumpsit. Si est, inquit Origenes, Anastasii versione) ut erat ante incarnationem, est et ulla imago invisibilis Dei , ipsa quoque imago invisibipost incarnationem secundum naturam infinitam in lis fueril; immo hoc quoque ausim addere , quod cum comprehensibilis, impassibilis, incomparabilis (immo sit ille similitudo Patris fieri non posse, ut fuerit quando inalterabilis), inconvertibilis, per se potens, et ut 10 non fuerit. Quando enim Deus, qui secundum Joannem lum dicamus subsistens, substantialis sola infinitæ Evangelistam lux dicitur, splendore caruil suo Majesvirtutis Bonum: 1 Poluilne vel hoc sæculo quisquam latis ? ut quis audeat Filio principium adscribere quasi diserlius, expressius , significantius divinitatem Filii, antea nondum existenti ? Quando autem non eral inefac Personarum discrimen exponere , quam vel scriptor B fabilis illa, innominabilis, inenarrabilisque Patris subille fecit antiquus, antequam Nicænus Consessus liqui- slantiæ imago, forma , ratio , quce Patrem cognoscil ? dam ea de re scientiam explicasset?

Coyilet secum quicumque audebit dicere ; Erat quando Clementis Alexandrini de Trinitate Sententias , non erat Filius se hoc ipsum dicere. Erat quando sao quas sine erroris suspicione scriptas fatetur Pelavius pientia non erat , quando ratio non erat, quando vila ad librum primum de Trinitate videndas remillit. non erat. Et statim ibidem. Idem Origenes alibi dicit: Nos ex Thomasino afferemus , qui Clementem ab Sed fas non est, neque periculo vacuum est ob infiromni erroris suspicione demonstrat alienum. Vide milatem nostram, quantum in nobis est, spoliare Pa. (Thomasini verba sunt) (l. m ih. Dogm., Ir. 2, cap. lrem Unigenilo suo, secum semper existente Verbo ; 44, num. 1) ul ejus ælernitatem ante tempora astrual. spoliare item eum sapientia in qua lætabatur; inde « Nullus (hæc vero Clementis) certe hominum vel enim colligeretur eum non semper lætalum fuisse : deorum fuit ante hunc mundum , non autero sumus Ecce nos demonstramus istius modi sententiam a Pairiante mundi constitutionem, qui eo quod esse opor bus ad Patres quasi per manus traditum esse. Vos auteret in ipso Deo sumus geniti. Dei Verbi sumus nos tem novi Judæi, el Discipuli Caiphæ, quos verborum figmenta ratione prædita, per quem antiqui sumus, vestrorum Patres ac Majores demonstratis , cum ne quoniam in principio erat Verbum : sed quoniam C unum quidem ex prudentibus , aut doctis in auctoreni Verbum quidem erat ab alto pclita origine, divinum citare possitis. universorum principium , et fuit, et est. Quia autem Theognostum addiinus ex Athanasio : Cum eum nunc nomen accepit olim sanctificatum, potestate di cum Origene simul nominatum vides in bibliotheca gnum, Christus, novum mihi vocatum est canticum. Photii. Discite (ita Athanasius) igitur nunc, Christo rellic ergo Verbum Christus, et ul nos olim essemus , belles Ariani, Theognostum virum disertum non abhorerat enim in Deo, et ut bene videmus, causa fuit. ruisse a vocabulo substantiæ, scribens enim de fide Nunc autem apparuit hominibus hic ipse Verbum , hipolyposeon ita loculus est: « Non forinsecus aut ex qui solus est ambo Deus , et homo. , Vide ut mox rebus cxtraneis Filii substantia constat, neque ex Christum dicat anle carnem assumplam fuisse illum non entibus producitur, sed ex Patris substantia ipsum Deum, qui est , seu qui est ipsum esse, et in eo ita progenitus est, ut a luce jubar, ul ex aqua vàqui esl, hoc est in Patre fuisse. « Apparuit autem mu por. Neque enim id ipsum est quod aqua, neque per qui prius eral Servator : apparuit qui est in eo jubar id ipsum quod sol, sed non alienum tamen qui est : 6 év tā övezőv, quoniam Verbum, quod erat rerum ut profluentem eum esse dicas Patris substan. apud Deum doctor apparuit, per quod omnia sunt fa tie, idque ita ut interim substantia illa Patris divi: bricata ) et infra. « Verbum Dominum, qui revera est D sionem non patiatur. Quemadmodum enim sol non Deus manifestissimus, qui est universorum Domino diminuitur suis ex se profluentibus radiis ; ità nec exæquatus , quoniam erat ejus Filius , et Verbum substantia Patris diminutionem sustinct, imaginem eral in Deo ) Apertissime Deum esse Verbum docel, sui Filium progignens. i et Patri coæqualem quo Filium.

Ultimo Neocæsariensem Gregorium adducimus, qui Ab libro Pædagogi primo vide ut tres divinas Hypo sua in Fidei confessione sic habet : «Unus Deus Pae slases conjungai, a reliquis sejungat omnibus, ei sub ter Verbi viventis, Sapientize subsistentis, et virtutis jungai lotam naturam intellectualem , Ecclesiain. 10 suæ et figuræ sempiternæ : perfeclus perfecti Genitor: miraculum niysticuin! Unus quidem est universo Pater Filii Unigeniti, Unus Dominus, solus ex solo, rum Pater. Unum est etiam universorum Verbum , Deus de Deo et Filius verus veri Patris. Mox, et et Spiritus sanctus unus , et ipse est ubique. Una unus, inquit, Spiritus Sanctus ex Deo substantiam haautem sola Mater est Virgo: mihi autem placet eam bens, etc. Imago Filii, perfecti perfecta, vila vivenvocare Ecclesiam. , Plura apud eumdein Thomasi tiuin causa,Fons sanctus, sanctitas sanctificationis presum vide.

statrix. , Postremo ita concludil, « Trinitas perfecta.

:

Hiec satis esse videntur ad sanctissime Trinitatis A nilo Unigenitus, de solo solus, de loto lotus, de vero el Incarnationis lidem nolam et manifestam tertio verus, de perfecto perseclus. Cum ergo neque Marlyr præsertim Ecclesiæ sæculo demonstrandum, Plura Hippolylus, nec Alexandrinus Clemens, nec Thauqui cupit apud Pelavium et Thomasinuin inveniet. maturgus Gregorius tot annos Ario antiquiores conIllud lamen modo liceal observare, quanti hæc SS. lra Arianos egerint; neque S. Zeno contra eosdem Patrum, quos laudavimus, facienda sint monumenta, egisse dicendus est. ad Arii Arianorumque profligandos errores. Num Si vero dandum est aliquid, S. Zenonem videlicet itaque Hippolytus Martyr, Clemens Alexandrinus, in laudalo sermone errorem aliquem consulasse, Origenes, Theognoslus, Gregorius Neocæsariensis, certe nonnisi iis in verbis : Procedit in nativitalem, Ario et Arianis posteriores sunt reputandi ? Cur qui erat antequam nasceretur in Patre æqualis in omitaque Ario posterior Noster Zeno?

nibus. Quibus non alius carpilur error, nisi Ebionis,

Artemæ, ac Pauli Samosaleni tanto anle Arium as§ XIV. D. Zenonis sententiæ, quibus Arianis con

serenles, Christum Dominum ante Mariam non traire ipse S. Pater creditur, considerantur.

fuisse. Non enim probanda videtur tertia nativitas Ad sententias D. Zenonis examinandas proceden

Verbi, licet per similitudinem, quam doctissimi Baldum modo. Prima ex Tractatu, seu Sermone tertio B lerinii comminiscuntur. Cum D. Zeno duas tantum secundi libri allegatur. « Deum Patrem, Alium se, et

Cbristi palivitales apertissime agnoscat : de hoc laFilium Deum, genuisse ex se ex innascibili illa

men inferius. Eumdem errorem arguit, et Origenes : substantia, in qua beatus manens in sempiternum,

Cum sit ille similitudo Palris, fieri non posse ut suerit omnibus quæ habet habentem Filium paria pro

quando non fuerit. Cogilet secum quicumque audebil creavit. 1 Totum hunc sermonem , quia brevis est

dicere : Eral quando non erat. Nulla itaque ratio ex hic exscribemus : non enim omnes, qui hæc nostra

verbis hujus Tractalus D. Zenonis erui potest, qua legent, sermonum S. Zenonis copiam habebunt.

ipsum Arii vel Arianorum errores oppugnasse pro

betur. Principium, fralres dilectissimi, Dominus noster incunctanter est Christus, quem ante omnia sæcula Paler

Ad secundum tractatum quod speciat, ex eo. illa in profundo suæ mentis arcano insuspicabili ac soli

verba adducunt Domini Ballerinii : Totum se (Paler) sibi nola conscientia Filii non sine affectu, sed sine

reciprocavit in Filium: quibus, (ut ipsi inferunt) Divirevelamine amplectebatur. Igitur ineffabilis illa incom

num Verbum non ex nihilo, seu ex non extantibus, sed prehensibilisque sapientia sapientiam,omnipotentia omni.

ex ipsa Patris substantia genilum aperle prodidit. Ulipotentiam propayat. De Deo nascitur Deus; de ingenilo

que falendum est, non modo ex hujus sermonis verbis unigenilus, de perfecto perfeclus. Totum Patris habens,

C Filium consubstantialem esse Patri, sed ex pluribus nihil derogans Palri. Procedit in nalivitalem, qui eral

aliis D. Zenonis sententiis apertissime illud inferri. antequam nasceretur in Palre æqualis in omnibus, quia

At quid inde ad Arianos ? Cum plurimi SS. Patres, Paler in ipsum alium se genuit ex se, ex innascibili sua

Ario anteriores, el primo, el secundo , et tertio Ecilla substantia, in qua beatus manens in sempiternum

clesiæ sæculo scribentes id aperle docuerint. Theoomnibus , quæ habet habentem Filium paria pro

gnostus quidem ante Arium apertius quam D. Zeno creavit , qui est Deus Benedictus in sæcula sæculorum.

Athanasio teste idem asseruit. Non ex non extantibus,

sed ex Patris substantia productum esse Filium. Hoc iu sermone contra nullum errorein in

Hoc in secundo sermone adnolantibus iisdem Dovehil S. Zeno, sed Filii divinitalem populo explicat.

minis Balleriniis S. Zeno contra Hermogenem aliosQuomodo igitur vel leviter suspicari potest, ipsum

que hæreticos agit, qui maleriam Deo coælernam et Arianis contradicere? Hic (Arianis ) ul contrairel

increatam posuere; seu potius ( ut iidem arbitrantur) noster auctor, cum Catholicis primum docuil, etc. Non

S. Zenonem appellare hoc loco Poelas, et Philosophos ne conformiter loquitur, et D. Hippolyto, qui verbum

Gentium, qui eumdem errorem jamdiu docuerunt. dicit idem cum Patre. S. vero Zeno dicit, quod Paler Mibi lamen Sabellii hæresis S. Zenonis coæva bic in ipsum alium se genuil ex se, ex innascibili scilicet D suggillari videtur. Sabellius etenim Hermogenis de sun illa substantia? El D. Clementi Alexandrino , qui

ingenila materia errorem amplexus est. Conjecture ait : Universorum Principium et suit el est (Verbum).

huic favet, quod in hoc eodem sermone S. Zeno D. Zeno initio sermonis : Principium, Fralres dilec

distinctionem divinarum Personarum egregie expritissimi, Dominus noster incontanter est Christus. Item

mit. Hic est Deus noster qui se digessit in Deum. Hic S. Clemens de Filio. Erat enim in Deo, qui est in eo

Pater qui, suo manente integro slalu , tolum se reciproqui est el, Verbum in Deo. S. Zeno pariter : De Deo cavil in Filium, ne quid sibi derogaret. Denique aller in nascitur Deus, qui eral antequam nascerelur in Palre allero exultat cum Spiritus Sancli plenitudine una oriæqualis in omnibus. Thaumaturgus tandem Gregorius,

ginali coæternitate relinens. Eadem aptissima similiqui Gallieni lempore obiit, de Palre et Filio sic lo

ludine explical, ut in eodem sermone videre poles. quitur : Perseclus Persecli Genilor, Pater Filii Uni

Omnia autem hæc optime faciunt contra Sabellium. geniti, Unus Dominus, solus ex solo, Deus de Deo.

S. vero Zenonem iis in disserendis imitatum fuisse Cui non tantum eodem sensu, sed iisdem ferme yer Lactantium dicere arbitrium est. Probandum prius bis concinit S. Zeno : De Deo nascilur Dous, de inge Zenonen Lactanlio posteriorem. Si vero S. Zeno

iil quo

:

ante Lactantium scripserit, 1il Deo adjuvante osten- A nerario Christi ex Patre ex æternitate non potest indemus, Lactantius Zenonis imitalor dicendus telligentia comprehendi. Vides contentionis cardinem eril.

esse ælernitalem Filii in errore Ebionis, Artema Ea quoque eruditissimorum Adnotalorum nola ad et Pauli Samosateni, qui idem sentiebant. Sex quomiltenda non est. Ad illa elenim S. Zenonis verba : que episcopi in epistola ad eumdem Samosalenum, Nic Paler, qui suo manente integro slatu 10!um se re couternitatis voce licet non ulantur, adesto tamen ciprocavit in Filium, ne quid sibimet derogarel, sanclum sensus idem in verbis : Hunc Filium qui semper cum Zenonem Arianos carpere volunt. Ne quis fortasse ex Patre est, credimus implerisse voluntatem Parris in generatione Filii immulatam Patris substantiam pu creatione Universi (exial apud Labbe cum præc. T. 1 taret. Ariani enim Catholicis eamdem Pairis el Filii

Conc. p. 847). Si recolas ea, que § 13 habentur, substantiam conflentibus exprobrabant, hac ratione intelliges profecto notitiam coæternitatis Filii cum Filium particulam esse divinæ substantiæ, quæ per ge Palre adeo velustam esse, ut ab ipso initio Ecclesia: nerationem a Patre separata fuerit. Ai eamdem sen inter Christianos manifesta sucrit : Qui namquc lentiam antiquissimus Justinus Martyr apertius unum Deum in tres distinctas Personas prolitelur, expressil in dialogo cum Triphone : Virtutem illam el coæternum Filium cum Patre confiteatur oportet. esse Dei, ac Deum a Prophela nuncupari, non ita ul B

§ XV. Tractalus septimus lib. secundi, S. solis lux solo vocabulo numerelur, sed numero alterum

Zeno præcipue in hæreticos agit, speciali considequiddam : non tamen recisione languam Patris substan

ratione perpenditur. gia secetur, uti cælera divisa, atque secla non sunt eadem alque erant anle seclionem ; exemplumque Superius alios D. Zenonis Tracialus seu Sermones afferi : Ignis a quo multi accenduntur ignes, sine ulla consideravimus, in eis vero contra hæreticos a perle ejus immutatione, a quo plures accensi sunt. Quid non disserit; at in boc contra hæreticos manifesto contra Arianos expressius ? Tertullianus etiam contra dispulare se dicit. Quibus omnibus exempla vel ratio, Praxeam de tribus Personis agens ait : Quomodo au quam proseculuri sumus, argumentationis tolius uno lem numerum sine divisione paliunlur procedentes re ictu omnes nervos abscindit. Initio itaque contra tres Iraclatus demonstrabunt. Adde qur § 13, ex Athana

præcipue sectas Cbristi Divinitati infensos Traciare sio de Theognosto relulimus. Nec substantia Patris proponit, ita enim exorditor : Licel Sectæ sint pludiminutionem substinet imaginem sui Filium progi res, quæ injuriam Christi fabulari nitantur, tamen gnens. Erit itaque Justinus , Tertullianus , Theoglio Ires sunt quodam modo principales, e quibus duæ ejus slus Ario posterior? A pagesis. Neque Zeno igitur. quam cupiunt depravalam simulant se esse cultrices. Ex iis vero evidenter agnoscitur, divisionem divinæ C Una denique asserit, J. C. ab utero Virginis Mariæ substantiæ ex distinctione Personarum Sanctissima sumpsisse principium, Deumque exinde ob justitium Trinitatis illatam, non esse argumentum a solis factum esse non nalum. Alia modestius, sed morda. Arianis Catholicis objectum; sed Judæis, Patripas · cius nocens, dicit quidem Dei Filium Deum, sed sianis, Sabellianis, ac Samosatensibus, seu Paulia non ex Patre nobilitatis perpetuitale progenitum, fuisnislis commune.

seque tempus quando non fuil. Terlia Judæa est vere Idem dicendum est de coæternitalis voce szepius a cæca, quæ cum in lege (ut dicere solel) sua legat ubidivo Zenone inculcala Tract. 11, lib. ll, Traci. vi, que duas Patris et Filii designari Personas, tamen lib. II, num. 4, ut exploderet allerain formulam: « Nou nunc usque contendit, Deum Filium non habere. Qua erat anlequam noscerelur;) seu alleram eo reciden sint lic sectæ a D. Zenone designatir, videndum lem: Fuit aliquando cum non essel. o His nempe

modo est. formulis non solos Arianos Filio æternitatem ne Clarissimi Ballerinii Photinianos D. Zenonen ingasse constat, sed præ aliis, et Ebionem, el Arte dicasse in prima recensitarum seclarum adnotant, mam, et Paulum Samosatenum; quare S. Dionysius Pholinianos aulem, quos alii Zenonianæ ætatis Paires Alexandrinus, et ipse camdem coeternitatis vocem passim resellunt nostrum Auctorem voluisse perstrinsæpius inculcat contra ipsum Samosatenum : Unus D gere, facile intelliges. Cum vero Photinus non eumest ergo Christus, qui est in Palre coæternum Verbum, dem errorem hic a S. Zenone indicatum docuerit, una ejus Persona, Deus invisibilis, et visibilis factus. ipsum hic non perstringi dicendum est. Una deniDeus enim apparuit in Carne natus ex Muliere , qui que asseril J. (:. ab utero Virginis Mariæ sumpsisse erat ex Deo Patre genitus ex ulero ante Luciferum, principium, Deumque ex inde ob justitiam fuclum esse, tamquam ex corde Verbum ex Patre editum, el sim non natum. It: S. Zeno. Photinus vero: Non ab ulero plex, alque expers partium Verbum Caro factum est Virginis Mariæ, sed tunc Christum esse cæpisse, cum secundum Scripturas, non divisum in carnem, et Ver Spiritus Sanctus visus est super illum. bum, quusi in homine habitet Verbum , hæc enim fuga Cum vero Pholinianos potius insectalus S. Zeno generationis est (in Ep. ad Paulum Samosalenum). dicendus sit, eam rationem afferunt: Quatenus rero Samosatenus ipse S. Dionysio objicit (Qu. 5): Quo idem ob justitiam Deus faclus traditur, fuil quidem hic modo igitur qui crescebal et confortabalur hunc dicis Nestorii celebris error, at qui jamdiu ante a Paulo ante sæcula esse, el simul cum Patre ingeniio non Samosateno et Pholino prædicatus fueral, hoc tamen habentem initium, et coæternum ? Cui Dionysius : Ge discrimine, quod Nestorius, norante Garnerio dissert, PATROL. XI.

21

« PoprzedniaDalej »