Obrazy na stronie
PDF
ePub

plela, in æstimabiles divitias in ea commanens possi- A spiritu : per vos,' et in vobis Dei major est domus : debit.

nam et omnibus æquales estis el (25) pedaturas omV. Memorandum quoque necessario est etiam illud, nes vestri corporis ambitu superatis. Denique sancti a quo quid agalur in templo. Sacerdos vocal, ostium divites pauci sont, vos plures estis. credulitas aperit, simplicitas introducit, intellectus VI. Hæc sunt, dilectissimi fratres, charismala invital, veritas persuadel, limor excubat, disciplina vestra : hæ virtutes, quibus Hierusalem spiritalis incoercet, continentia se refrenat. Stat in anguslo fi struitur, quibus sacræ orationis iste locus novus et des, in secreto pudicitia, in primo innocentia, qui- populus quotidie Christi Dei et Domini nostri provi. las ia medio, in fine patientia. Pax colligil, charitas dentia comparatur. Hic labor noster illustris: brc gloligat, sollicitudo custodit, justitia distribuit, pietas ria omnium sacerdotum : hoc mysterium Deo, hoc opus ministrat, puritas supplicat, spiritus postulat, spes charum, hoc opus vivum carnaliter geritur, sed spiritaproniliil, sapientia domus domina prerogat munera. liter promovellit. Præslabit autem Deus pater omniExsultate, seniores, (22) vos estis hujus operis lirma potens, ut quomodo isto in terrestri domicilio eigratias menta. Exsultale, juvenes, vos esiis lapidibus ada agimus, ila in cælestibus regnis uberiores sanctis mantinis meliores. Exsullale, pueri, sacræ lurris dul cum omnibus referamus (26). ces, ac sine prelio margarilæ. Felicia, exsultate, con- B

117 TRACTATUS XV. jugia : (23) meliores 116 ornatui gemmas sculpitis, quam vos estis. Exsullale, viduæ : quadratura ves

(1) De triplici genere sacrificiorum. træ virtutis angularis lapidis conjugio cohæretis. Ex I. In omni negotio, fratres dilectissimi, nisi quis sultale, virgines : omnem istam celebritalem honore

ante personam noscat, et rationem, ejus non potest vestri Auris ornatis.- Exsultate, diviles (24), præroga nosse veritatem ; haec enim res et feril, et facil, ut lionibus crebris et justis veri divites facti : proino Judæus, el Judæo deterior (2) Christianus, Dei filioni elenim coelestis vestræ dignitatis debetur di lium Deum esse non credant : quos vellem adesse vini operis perennis ista laudatio. Exsultale pauperes paulisper, auremque præsenti commodare (3) lectioni cum hanc cæremoniam non de novo inventam mediis aliis autem editionibus hæcalia inscriplio prælerea apillis temporibus, sed ex ritu antiquo derivatam al ponitur . De Psalmo xlix. Ilicaulem tractatus ad neoque illis in ecclesiis custodilam satis credibile sit : phylos potissimum habitus apparet lum ex bis verforte ex hoc rilu, qui a Zenone hic indicalur, el in bis, n. 2: Novelle disce Christiune, lum ex iis sub fiVeronensi ecclesia vigebat, vel ex alio aliquo simili nem : Itaque dulcissimi pores mei; ex quibus etiam originem duxit. Neque difficultatem moveat, quod colligimus hunc tractatum recitalum fuisse tempore huic denario mystica interpretatio a Zenone subji paschali, quo ad neophylos plures alii sermones a cialur : nam singulæ cæremoniæ sacrae semper ali- C Zenone habili, sequenti libro recitabuntur. Hunc auquid mysticum exhibent, uti liquet ex ecclesiasticis tem in hoc primo libro idcirco posuimus, quod et formulis, quibus vestis alba, sal, elc., baptizalis longior sil mulio, quam cæleri, et de sacrificiorum traduntur. Imo vero cum constans denarii, numis genere fusius disserat, quod ad primi libri iracialus matis, vel stipendii mentio fiat in Zenonis tractati commode pertinet. bus; denarius aliquis, quod mystice quidpiam innuie (2) Christiani Judæo deteriores, qui hoc loco perrel, perinde ac sal, vestis alba, etc., iradilus vere stringuntur, sunt Ariani; hi enim, perinde ac Judæi, fuisse dicendus videtur, cujus significationem alibi, sed graviori multo crimine Dei filium Deum esse inubi opportunior erit locus, diligentius explorabimus. ficiabantur. Numquid enim, cum omnia quæ hic Z.no comme (3) Mirum cuipiain fortassis videbitur, quod legi Dioral, baplizalis vere traderentur, solus denarius

dicantur psalmi, quos in Ecclesia cantu elatos certum non tradebatur ? Id sane persuadere nobis non pos

est. At non Zeno unus psalmos fuisse lectos tradit sumus.

el hoc loco et tract. xxvi lib. I, ubi n. 1, psalmi (22) In edit. Ver. typographi per saltum ab hisce lecii meminii, sed alii etiam Patres, inter quos supvocibus vos eslis ad alias similes in altera sententia

pirr Zenoni auctor Ambrosius, non semel ex lectione posilas transcurrentes, integram lineam omiserant,

psalmisermocinandi occasionem sumpsit. Sic exemp. quam ex mss. el edit. Ven. supplevimus. Solum in

gr. I. i de Offic., c. 3, n. 13, Audistis hodie lectum : ms. Urb. fundamenta pro firmamenta.

Trascimini, nolile peccare, etc., el epist. xxii, recitans (23) Gemmæ meliores appellantur filii, quos Chri sernjoniem babitum in inventione corporum SS. inarstiavi conjuges gemmarum ad in-lar sculpunt, dum D lyrum Gervasii el Protasii, postquam in exordio afeos sancle instituunt. Meliores autem, quam ipsi con

tirmavit, imparem se primum sensisse dicendo, subjuges, vocantur, quod in ipsa pueritia, dum educan dit n. 3 : Sed ubi sanclarum legi cæpil series Scriptulur, el virgines et innocentes esse soleant.

rarum, largitus est Spiritus sancius, qui locutus est in (24) Divitiim nimirum prærogationibus nova eccle prophétis, quod dignum aliquid tanto cælu.... profera. sia ædilicata fueral. Promurio autem (qua voce post mus : memorat autem, n. 4, psal. XVIII, forluila' lecpauca Zeno ulilur) in Asconio Pediano ci Lampridio tione recitatum, ac dein alius psalmus lectus, inquit occurrii.

n. 7, et suit psalınus cxi. Ilique hoc seculo, cum (25) In editis et mss. aliquot prædaturas, sed male : nondum statuta fuisse videtur certa Scripturarum correximus ex ms. Rem. Pedatura aulem est spatium lectio (unde Gregorius Turonensis, lib. iv Hist. certo pedum numero finitum, nec non ipsa per pedes Franc., c. 16 : Unusquisque, ail, in libro quod primum dimensio. Vide Goesii indiculum et Froutinum de Co aperiebal, hoc ad Missas elium legeret : quibus similc luniis, pag. 333, 338 cl 358.

quiddam de psalmorum caulu tradit Augustinu, serm. (2) Mss. Urbin. Pomp., et edit. Ven. addunt 352, n. 1.), tum vero pri ter ps:lmos, quos caniu re. Amen.

citalos nihil ambigiinus, alii quoque psalmi vel præciTract. XV.- (1) In plerisque mss. nullus huic tracta piente Episcopo, vel fortuna lectione ante conci nem lui lilulus præfigitur, sed solum: Incipit alius tractatus. lecti fuisse cognoscuntur, quos non numquam etiam Tillum descripsimus ex solo ms. Zen.el edit. Ven.; in populas repeleret, ut vel maxime liguel ex Athanasii, PATROL. XI.

12

..

ut edicerent nobis, quinam Deus iste sit qui dicit : A diata cognoscile, qui dicit ad eos in Isaiæ libro : Quo Audi populus meus, et loquar, Israel, el testificabor tibi : mihi multiludinem sacrificiorum vestrorum ? plenus sum quoniam Deus Deusluus ego sum (Ps. xlix). Et infra : holocaustomatis arielum et pinguamine agnorum. 119 118 Meus est orbis terræ et plenitudo ejus. Numquid Sanguinem taurorum et hircorum nolo : quis enim exmanducaho carneslaurorum, aut sanguinem hircorum po quisivit ista de manibus vestris (Is., I, 11, 12)? Per tabo? Immola Deo sacrificium laudis, el redde Altissi alium adæque Prophetam Spiritus sanctus clamat, et mo vota lua. Et invoca me (4) in die tribulutionis luce, dicit : Præcingite vos, el plangile, sacerdotes, lugete el eripiam le, el magnificabis me (Ps. xlix, 12, et omnes, qui deservilis altari : quoniam ablala est de seq.). Si pater loquitur, fratres, quis est iste, cui domo (7) Domini vestri hostia et immolatio (Joel. 1, 13). tanium defert? Quis est, quem Allissimum dicit, cum Mulla sunt, quæ dici possunt : sed salis otiosum est ipse sit solus, a quo alius altior non sit? Sin vero in his demorari, quæ in toto jam (8) non sunt. omni honorificentia deferentis Patri verba sunt Filii, IV. Unum sane necessario proferemus exemplum, debelis agnoscere quantis calenis vincta tenebrarum quod et Judæi odiosum, et Christiani sacrificium mens laboret incredulorum.

approbet Deo gratuni. Apud Malachiam prophetam : II. Immola, inquit, Deo sacrificium laudis. Primo Non esl mihi voluntas circa vos, dicit Dominus : et omnium, sacrificiorum tria esse genera novelle disce, B sacrificium acceplum non habeo ex manibus vestris : Christiane, ne quo seducaris errore. Unum est enim quoniam a solis orlu usque in occasum clarificatum detestabile, allerum reprobum, tertium mundum. est nomen meum apud Genles, et in omni loco odores Detestabile est Gentium, reprobum Judæorum, populi incensi offeruntur nomini meo, et sacrificium mundum : christiani mundum. Igitur Gentium sacrificium quam quoniam magnum est nomen meum apud Gentes, dicit exsecrabile est, lam (5) inane : colunt enim vani vana Dominus (Malac. 1, 10). Immola Deo sacrificium laufigmenta in quaslibet formas, vultus, sexus, alates, dis (Ps. xlix, 14). Immola, inquit, Deo, (9) non auri argentique detrimento matris limäe moderato dæmoniis, sacrificium laudis, non vituperationis, et dente figurala. Quæ est ergo isia dementia ? sacrifi redde Altissimo vota tua. Honorem totum refundit in cium nescientibus procurare, lumen cecis inferre, patrem, ex quo omnia. El invoca me in tribulatione thura non spirantibus concremare, allegare preces tua, el eripiam te dicendo, ostendit, quoniam per se surdis : ab his custodiam petere, quos sur non timet opinia prosecutus est. Et magnificabis me : quod involare. Quibus recte Deus irascitur dicens : Nolile dictum, fratres, non sic debetis accipere, ut operis ambulare post deos alienos, ul servialis eis; et ne ado sui laudem sibimel soli deberi lestalus sit, qui in ruverilis cos: ne quando incilelis me in operibus ma Evangelio dicit : Si non facio facta patris mei, nolite nuum vestrarum, et disperdam vos (Ilier., xxv, 6). C mihi credere : sed si mihi credere non vultis, factis Quæ autem sint isla opera manus humanæ, Spiritus credile; et cognoscile, quoniam in me est pater, et ego sanctus in psalmo nonagesimo quinto declarat di in illo (Joan. X, 37, 38): dictum significatione unica cens : Omnes dii Gentium dæmonia; Dominus autem majestatis, affectu individuo pietatis ; quia laus coelos fecit. Et in Deuteronomio (xxxil, 17) : Sacrifi filii est patris, et laus patris amborum. caverunt dæmoniis, el non Deo. Ac ve quis sacrile V. Nunc sacrificii nostri proprielalem nos convegium existimarel sibi impune esse cessurum, Scri nil nosse, quæ facile ex adverso cognoscilur : nam plura iterum ibidem dicit : Sacrificans diis eradica si diis corporalibus sacrificium convenit corporale, bitur, nisi Domino soli (Exod. xxII, 20). Hæc (6) Gen utique et spiritali Deo sacrificium est necessarium libus, nisi convertantur, manet divina sententia : spiritale: quod non ex sacculo, sed ex corde proferquæ nec Deum, nec sacrificium etiam ipsæ cognoscunt tur; quod non (10) bromosis pecudibus, sed suavisse habere legitimum.

simis moribus comparatur ; quod non cruentis maIII. Nunc Judæorum quoque sacrisicia a Deo repu nibus, sed sensibus muudis offerlur ; quod non Apolog. de Fuga sua prope finem, ubi scribitur: fala tibi; et Velleius, 1, 4, 2 : Aliis ritus patrii mansit Residens in sede præcepii, ui Diaconus psalmum lege custodia, rel, populi responderent : Quoniam in æternum mise (7) Mss. Tolent. Pomp. Dei. ricordia ejus. Quod si quis velit, hac quoque tempes. D (8) Quia scilicet Hierosolymitanum delelum est tale inductam fuisse consuleludinem, quam Augustini templum; hoc autem deleto Judæis amplius sacriliævo in Africa jim vigentem pluribus testimoniis con care non licet, de qua re iterum Zeno Tracl. Lx et firmal piissimus ifjue ac doctissimus cardinalis Tho.

seqq., lib. 11. masius in præfatione ad psalmos, pag. 19, ut scilicet (9) Editi ac mss. aliquot et non : conjunetionem psalmos membralim przelegeret lector, eosdemque et tríbus codicibus ignoiam abjecimus. populus respondendo cantaret, nibil laborabimus : id (10) In edil. Ven. brumosis; in edition. Ver. braenim ad explicandum Zenonis locum satis est. mosis'; sed male. Bromosis autem ex mss. suppo

(4) Mss. Zen, et Pomp., in tribulatione lua, ut sane suimus, quamquam et brumosum promiscue apud legitur inferius, n. 5.

auctores legatur. Bromosus vero, seu brumosus est (5) Inane et cditi cum aliquot miss. Al subsianti grave olens, injucundum, a voce Greca βρώμος vum est delevinius auctoritate codicum Tolent., graveolentia, Bpw;ãdns sætidus. Id nomen sic'acciPomp., Zen.

piendum patel es Rufino l. III, de Vilis Patrum n. (6) Secuti sumus lectionem antiquissimi ms. Rem. 39 : Ei cum sæleret brumosa aqua odore, non permite cum alibi Gentes legatur; nam maneo recte cum di tebal, ut aliam aquam mulureni. Cælius Aurelianus livo, non minus quam cum accusativo construitur. I. ni Tard. pass. c. 2 : Corruprio acceptorum cum Virgilius Æneid., i, v. 257 : Manent imiota (uvrum acore in biomosum, vel in fumosam transcurtium qua.

120 jugulatur ut pereat, sed, sicut Isaac, immolatur, A num omnes (13) glebulas, lapillos, el surculos nolit vival, Apostolo hortante nos Paulo, cujus ista sunt stis; in prædiis autem vestris fumantia undique sola verba : Exhibete corpora vestra hostiam (11) viven fana non nostis, que (si vera 'dicenda sunt) (14) tem, sanctam, placentem Deo (Rom. XII, 1): hoc dissimulando subtiliter custoditis. Probatio longe enim placitum est Domino, ubi seipsum candidus non est. (15) Jus templorum ne quis vobis 121 animus immolaverit Domino; (12) calerà aulem eripiat, quotidie litigatis. Non hi solum, qui tales nihil proderunt, si colentis pura mens non sit, in sunt, displicent Deo, sed et illi, qui per (16) sepulEcclesiastico Salomone clamanie : Dona iniquorum cra discurrunt; qui fælerosis (17) prandia cadavenon probat Altissimus (Eccles. XXXIV, 23).

ribus sacrilicant mortuorum; qui amore luxuriandi VI. Hic quærile, Christiani, sacrificium vestrum atque bibendi, in infamibus locis lagenis et calicibus an esse possil acceplum, qui vicinarum possessio subito sibi (18) martyres pepererunt; qui dies ob

litatem, elc. Hinc corrigendum putamus S. Gaudentii cos sacrificasse ex superioribus constat. Lex autem locum serm. 11, p. 44, qui sic editus est : Quod au 12 Theodosiani Codicis, lit. de Paganis, huic juri exlem sacramenta corporis sui et sanguinis in specie pa plicando lucem præseret. In hac Magnus Theodonis el vini offerenda constituit, duplex ralio est : pri sius omnia etiam privata sacrificia idolorum intermum ut immacululus Dei agnus hostiam mundam dicit, domoque ipsa, seu possessione eos multari mundato populo traderel celebrandam sine ustione, jubei, ut fisco addiceretur, qui ibidem sacrificasse sine sanguine, sine brodio, id esl jure carnium, etc. In B comperti essent, si tamen, inquit $ 3, ea loca in jure voce brodio Ferrarius el Menagius similis Italica fuisse lurificantium probabuntur. En aperle domino vocis originem deprehendisse sibi visi sunt. Al cum rum thurificantilim jus. Sequitur § 4 : Sin vero in in omnibus Gaudentii mss. quos editor in nolatione Templis. fanisve publicis, aut in ædibus agrisque alienis allegal, scribalis constanter sine bromo; nihil eral, lale quispiam sacrificandi genus exercere tentaverit, quod hoc correctio non insereretur texiui (bromus si ignorante domino usurpaia constiteril, 25 librarum eniin est gravis oilor seu fælor; qua voce usus Rn auri multæ nomine cogetur inferre : conniventem vero fimus in interpretatione Recognitionum, lib. II, n. 2, huic sceleri pur ac sacrificantem pæna retinebit. Ubi scripsit: Nec ferre possum bromum et molestiam ma verba illá si ignorante domino jus dominorum salis ris; sic enim legeremus ex tribus coilicibus a Co insinuant, pro quo luendo quotidie liligalum Suisse lelerio laudatis p. 505), ct multo melius a lexlu ex ea forte de causa, quod quidam nulla petita a docludenda eral vox brodium, cujus nullum exemplum

minis facultate in iisdem templis sacrificare ausi esin tota antiquitale invenire licel : ci perinde etiam seni, ex Zenone colligi videtur. Sallem vero cum expungenda illa id est jure carnium, quie in mss. pa domini pro lemplorum jure adeo subtiliter litigarent, riter desunt.

nec eadem demoliri vellent, ut poterant, quæ alii (11) Ms. Pomp., vivam.

nulla petila, vel obienia venia sacrificaluri subinde (12) Sic ex editione Palav., reliquæ cum mss.,

adibant; illi dissimulando fana subtiliter, id est per cælerum.

lites custodire dicuntur : quie dissimulatio quam (13) Mss. Tolent., Zen., glebas.

magno dominis vitio essel, cum el probibere sacri(14) Hec ad quartum sæculum, ut dissertatione c ficia pro suo jure possent, el fanis demoliendis imprima c. 2, adnotavimus, perspicue pertinent; cum pedire, facile cognoscimus. ob imperatorum leges vetiiis sacrificiis in pagis fana (16) Per sepulcru, id est in cæmeteriis, in quibus frequentari lolerarentur, unde et idolorum cultores collocata el disiribula per agros erant mortuorum Pagani appellari cæperont. Mud autem non sine sepulcra, et in quibus sane peracta etiam cælera, magna dominorum, qui Christiani erant, culpa per que hic subjiciuntur, ac praesertim prandia, liquet Inissum fuisse alii ejusdem avi Patres docuere. Sa ex Augustino, epistola xx18. Vide annotationem se. iis sit unum laudare finitima: urbis episcoporum ac

quentem, el 18. Zenoni supparem S. Gaudentium Brixianum, ut ne (17) Legebatur prandiis, sed male : parentalia allquis morem hunc a seculo quarto alienum existi tem hic indicantur , qux cum sacrificii quoddam mais, S. Zenonem antiquiorem multo esse- vel hinc essent genus, a Christianis usurpata jurc damnancontendat. Hæc itaque Gaudentius similiter tradidit tur. Ab his proinde ul neoplıyli maxime caverent, serm. 13, pag. 160 : An existimalis, quod Deum dili. S. Gaudentius sedulo nionuit serm. iv, p. 57, et gal lepidus ac neyligens Christianus, qui idola in pos idem monilium repetit auctor sermonis 190, p. 318 sessionibus suis coli permillit, qui funuin dimoniis el Append. Augustin. n. 2. Exstat Lex 19 Codicis aram diaboli stare in contumeliam Dei paritur? Theod. tit. de Paganis, quæ ail : Non liceal.... fu

neslioribus locis exercere convivia. Goibofredus to (15) De jure templorum, quae essent in urbibus, hic locus non loquitur, cum hæc templa eorumque

funeslioribus locis accipit de lemplis; sed de locis

sepulcrorum, sei comeleriis accipiendum ex hoc jura ad privalos non pertinerent, ad quos hic Zeno

Zenonis testimonio discimus. aperte sermonem habuit; sed loquitur de jure lem

D plorum rusticanorum, quæ in privatorum prædiis et (18) Christianis solemne olim erat in cæmeteriis dominio erant. Porro templorum jura pro redditibus, sacra peragere lum propter persecutiones, lum proqui templis debebantur, accepta invenies apud Am pler reverentiam Martyrum, qui illic quiescebant; brosium epist. xvill ad Valentinianum n. 19: Et unde Valeriani aliorumque imperatorum edicta excerte ante plurimos annos lemplorum jura toto orbe stiterunt, quibus illi prohibiti fuerunt cæmeteria enblata sunt : ubi significari reddilus, seu publicos adire, eoque in ollicio deprehensi morte multati illos sumptus, in tmplorum usum redeuntes, quos sunt. Reddita porro ecclesiis pace, ad eadem cumequidem Constantinus primum ex oral. Libanii pro teria magnu; el frequens Christianoruin concursus, et teinplis p. 473, edit. Gothofredi, dein vero restilu in Muriyrum jeslis epula; pauperibus distributit, quas tus a Juliano Apostala Gratianus plane sustulii ex agapes vocabant. Cursu porro leniporis charilale L. 20 Honorii de Paganis, Cod. Theodosiani, satis refrigescente, in crapulas et impudicitias tam pia ex ipso Ambrosiane epistolin, contextu liquet : vide

instiiulio dellexit. Ut autem Christiani eluones' ct eliam L. 8. de Jure fisci, 1. x, tit. 1, cod. Theodos. libidinosi suas come-sationes libidinesque honesto Zenoni autem hoc loco jus templorum aliter accipi aliquo titulo excusarent, occasionemque licentie tur, nimirum pro jure privatorum in templa, vel pietatis ac religionis nomine defenderent, defunctus, fina in ipsorum prædiis constructa, in quibus ethni quos in coemeleriis, vel sepulcris convenirent, el

servant ; 122 qui (19) Ægypiacos de candidis fa- A millunt, amore non lidei, sed libidinis ; qui (22) pulciunt; qui auguria captant salutemque 123 (20) blicanas mulieres cum si subjiciunt sibi, viliores suam pecudum violenter scissis in ventribus quæ se esse, quam illic sunt, produnt; qui iracundia lurunt; qui conjugale exasperant jugum, affectuque ment, qui litibus fremunt, qui calumnias pariunt; calcato (21) subdititiis personis, ut obumbrent furla qui pauperes, qui viduas, qui pupillos exspoliant ; turpissimæ utilitatis, rem familiarem luendam con qui profanis fabulis, neglecta Dei (23) secta, alios

prandiis tamquam agapibus colerent, Martyres esse 400 : ephemeridem scrupulose sciscitatam prodit; et prædicabant. Hanc excusationem hoc loco S. Zeno ante hos Juvenalis satyra vi: Trilas cernis ephemedelegil et elidil. Indigne porro episcopi ferebant, rides, et Hora sumilur ex libro. Ægypriaci vero cur quod agapes, quæ in ipsa martyrum sesia charitatis dicerentur ejusmodi dies, ut putabantur, insausti, nomine olim invectar fueranı (qui sane mos improbari ex Zenonis textu colligi poiest: nimirum quod Romani non poterat : unde Pammachius, qui in uxoris sux Ægypriacos dicerent, ui significarent nigros, illisque funere an. circiter 397, panperibiis convivium in proinde dies candidos opponebant. Ægyptium quidem siruxeral, profusioris liberalitatis laudatur a S. Pau pro nigro a Latinis item el Græcis adbibitum reperire Jino in epistola, quam ad ipsum tradidit), indigne, non nunquam licet, de quo vide Basilium F:sbrim in inquam, ferebant Episcopi, quod agapes ejusmodi B Erudit. Thesauro. Itaque eo hominum superstitio inscuisim ad luxuriam el crapulam traductie luissent : valueral, ut de candidis, seu faustis diebus infaustos, quam in rem audiendus S. Ambrosius libro de Elia scu Ægyptiacos effecerint. Dissimulare tamen nolumus el jojunio c. 17, n. 62, ubi illos coarguil, qui calices id nomen derivari poluissc ab Ægyptiis, qui obserad sepulcra Martyrum deserunt, atque illic in vespe. valionum id generis inuuntur auciores a Marino in ram bibunt, et aliter se exaudiri posse non credunt. Procli vita, ubi scribit : Qui apud Egyptios habenO stullilium hominum, qui ebrietniem sacrificium pu lurritoppúoes infausii dies, servabal. Quamquam Autant, qui æstimanı illis ebrietatem placere, qui jejunio gustinus Cnaldeis id referre videtur loco laudato, passionem sustinere didicerunt! Eadem ferme in cum hos ab astrologis, et Chaldæis notatos dies appelculcat S. Angustinus , lib. xx contra Faustum, lal. Sed præter quam quod Chaldæos appellare Aucap. 21. Hic porro, lib. vi Confess. cap. 2, nec gustinus potuit pro mathematicis , quippe quod non episi. XXIX, el potissimum epist. xxii, Italia Calild:rorum nomen non genti, sed arti vulgus deepiscopos laudal, qui in hoc depravato more ex lulerat, ill colligimis ex 'Tollio, lib. I de Divin. c. 1, suis ecclesiis eliminando sedulam operam, et felici el ex tit. de Maleficis et Maibemat. Cod. Theodoo quidem cum exitu collocaverant; inter quos sane siani : solemine est, cum de rerum inventoribus quæS. Zenonem fuisse nemo inficias ibit.

ritur, alios ab aliis adsign:ri, ut plures animadver(19) Lectio vulgata eral Ægyptio corde candidis, lerunt. Vide not. 18 in lib. v Recognitionum, pag. nullo sensu, qui siltisfaceret. Sparaverius legendum 545 edil, Colelerii. credidit Ægyptiaco die candidis : nos scribendum (20) Suum restituimus e mss. et edition. Ven. Sermo duximus ul in textu, quae lectio cum optimam reddit C autem hic est de baruspicibus, qui inspectis anima. sententiam, tum vero unius syllabæ disjunctione, et lium exlis de rebus futuris ominabantur. mulator in s ab ediris el mss. nihil differt; imo (21) Ms. Urbin., subditis. Subditilius vero (quod perspicue in ms. Tolent. subinde inventa est. In nomen el apud Ciceronem, oral. Juin Verrem. n. 27, veteri kalendario, quod a Lambecio cum notis edi et apud Plaulum in Pseudolo 11, 4, 62, legitur ) suplum est, el sub imperatore Constantio Zenonis ætate posititium significat. llic autem indicari videtur, scriptum fuil, nec non in aliis duobus plane simili quosdam rei familiaris curam et administrationeni bus editis a Muratorio, tom. u Rerum Italic. part. personis externis cominisisse loco domesticarum co 11, dierum Ægypriacorun frequens occurrit mentio : quidem nomine, ul per illas res familiaris melius adduo enim ejusmodi dies singulis mensibus nolanlur ministrarelur, sed vere eo consilio, ut hac occasione januario excepto, qui tres signalos exhibet. Quid iisdem subdilitiis personis , sive essent ancille, sive porro bi dies significarini, idem Lambecius sibi libertir, lurpiter ulcrentur , et hac negotiorum donondum salis liquere ingcnue professus est. Ex An mesticorum simulatione adulteria velarent. Furla brosio autem, et Augustino discimus fuisse dies, autem pro adulteria sumi observavimus Tract. iv, adqui infausti, et rebus aggrediendis minus idonei su: not. 31. Ulilitatis vero dici pro usus ( ut ne voluptatis perstitione el observantia quadam vana putabantur. scribendum sit, quod Sparaverio placeret) item moAmbrosius epist. XXIII, 11. 4 : Plerique posteros dies, nuimus codem tractalu adnot. 24. Editj et Mss. alivel Ægypliacos declinare consueverunt. Sicut dies po quot scribunt non amore fidei , sed libidinis ; al synsleri, qui postridie Kal. Non. vel Idus erant, Roma laxim codicis Rem, retinuimus. nis infausti habebantur teste Gellio, lib. IV c. 17; ita (22) Publicanæ proprie erant mulieres publicis vecet Ægypliaci, de quibus sic Augustinus in Commen. Dtigalibus exigendis propositæ; sicut publicani diceTario epist. ad Galatas, 11. 35: Plena sunt conventi bantur , qui eadem vectigalia publica conducebant cula nostra hominibus, qui tempora rerum agendarım alque tractabant. Huc speciare creditur illud M. Tullii a mathematicis accipiuni. Jam vero ne aliquid inchve. oral. Ili in Verrem, n. 34 : Mulieri publicanæ noluit tur aut ædificiorum, aul hujusmodi quorumlibel operum ex decumis nimium lucri dare. Publicanas lamen dicium diebus, quos Ægyptiacos vocant, sæpe etiam nos mo etiam pro publicas ex hoc Zenonis loco perspicuum nere non dubitant. Hinc in veleri ms. membranaceo, fit, adco ui gurcumque mulieres publico essent exquem penies se exsistentem commemoral Lindem

positr, sive ad vectigalia exigenda, sive ad sui corbrogius in observat. ad librum XXVIII Ammiani poris qurslum, sive alia etiam de causa, ese publiMarcellini, p. 184, Ægyptiaci dies ex ordine descri canæ dicerentur. Hoc quidem sensu S. episcopus pti hunc tituluin præferebant : Incipiunt dies Ægy tract. 1, 11. 4, publicanam vocavit ipsim caiholicam priaci, in quibus nulla opera incipere debes. Dies id lidem, quippe que per Arianos propalam exposila, generis in vulgaribus kalendariis, quie ephemerides profanorum, seu Gentium dicteriis objecta erai. Quin a Lavinis vocabantur, notati suisse videntur, ut cum mu ieres, quæ hoc loco ab Auctore per vim subjectæ quid agere opus esset. in-pecta ephemeride, facile Traduntur, meretrices publice, quibuscum nulla vi cognosceretur, num dies agendo esset opportunus opus est, haud dicende videntur, sed aliæ omnino, nec ne : homines enim, qui Ægyjiliacos dies obser quie publicum aliquod munus exercentes, per vim ab vabant, specians Augustinus loco allegato, ex ephe- impudicis opprimebantur. Viles tamen has fuisse meride vitam nausragam gubernantes affirmavit; et indicant illa : Viliores se esse, quam illæ sunt, produnt. non absimiliter Ammianus Marcellinus, lib. XXVIII, p. (23) Cyprianus quoque ter sectie nomcn Christiane

non bene (24) avocantes divina sacramenta conta. A qnæ sancta sunt, sicut facitis, amplectenda : ut viminant. Jam viileat unusquisque , quemadmodum dentes homines opera vestra bona magnificent Pa. sacrificium aut sumat, aut offerat: sicul 124 enim Irem vestrum, qui est in cælis. Itaque, dulcissimi indigne offerre (25) sacrilegum est, ita indigne (26) flores mei, talia sacrificia procurate, quæ sanctus manducare mortiferum , in Levitico Scriplura di Spiritus libenter offerat, Pater probel, Filius, qui cente : Omnis mundus manducabil carnein. Anima magister esl poster, probata (27) glorietur per eunautem, quæcumque manducaverit de carne sucrificii dem, qui est benedictus in sæcula sæculorum. salutaris, quod est Domini, et immunditia ejus super ipsum est, peribit anima illa de populo suo (Levit. vii,

125 TRACTATUS XVI. v. 20). Hæc, fratres, sicul cavenda sunt nobis,

De (1) Resurrectione. ita quæ bona, quæ pura, qux simplicia, quae pia, 1. Quisquis resurrectionem negal, vitam suam religioni attribuit. Lpist. XXII, timore sectæ nostræ hoc idem sacramentum tanti habitum liquet, ut a verecundus. Lib. de Bono patientie paulo post ini Christianis ipsis minime consecralis, id est a catechutium, fidei nostræ secta dirigitur. Tandem in prefa menis videri non possel. Vide ibidem adnot, 28. Quis tione lib. Testimoniorum, ad religiosam seclæ nostræ B hic sacrilicium laudis, in qnod oculi intenderentur, disciplinam. Tertullianus similiter Apolog. cap. 39, intelligendum contendat ? Sed in his diluendis, que Dei secia, cap. 40, Christiana secla, el cap. 46, Incre imbecillitatem causit , cui adversarius patrocinari dulitas dum de bono seclee hujus obducilur. Vide etiam sluduil, demonstrani, nimis mulla. Solum advertilib. i ad Nationes, cap. 10. Prudentius in Roman. mus hoc idem argumentum licet inane urgeri ab alio y. 125, Christi secia. Itaque sectæ acceptio pro eorum quoque heterodoxo Joanne Enrico Otrio in Examine cælibus significandis, qui erroneam religionem se perpetuo in Annales Card. Baronii, Centuria 3, § 7, quuntur, recentior est.

pag. 201. (24) Ms. Pomp. el edil. Ven. vocantes. Hic autem (26) Flores mei, ul adnot. 1 monuimus, sunt neoeos fortassis Zeno notal, qui profanis fabulis, id est phyti: unde nibil necesse est fratres supponere, queincomediis, Cliristianos a vocabant; quibus christiane admodum Sparaverio videtur. Illos quidem e Comreligionis sacramenta, queis in baptismale præsertim

pelentibus neophylos facios , in flores conversos se obliga verant, cum diaboli pompis et spectaculis auclos allirmat lib. ii, tract. LIII. renuntiarunt, lurpissime contaminari, concors Pa (27) Ms. Urbin., glorificel. Irum sententia fuit. Sacramentum nimirum, quemad Tract. XVI. - (1) Hunc tractatum Gaspar Barthius modum apud Romanos , pro jurejutando accipitur; tribus in locis Adversariorum illustrare lotum studuit. ita el a Patribus vocabatur soleninis illa professio, lib. xLui, cap. 10; lib. xlii, cap. 5 et 15. Ex hoc quidquid qua Christi mililiæ nomen daturi, suam fidem obli profecerimus, in adnotationibus auctori ingenue relegabant. Tertullianus ad Mariyres, cap. 3 : Vocali su remus. Edil. Ven. hoc titulo ulitur : Quod erit cormus ad militiam Dei vivi jam tunc, cum in sacramenti

c porum resurrectio, el de animæ immortalitate. Frequens rerba respondimus, id esi in bapti-mo, ut ipse expli apud antiquos Patres fuit, etiam post Zenonis ælacat in lib. de Spect., cap. 3. Hieronymus in ep. ad

tem, resurrectionis dogma ipsis in sermonibus conHeliodoruin : Recordare tirocinii lui diem quo Christo stituere, quippe cui lola futurorum spes et ipsius in baptismate consepultus, in sacramenti verba jurasti. roinde vite Christiana crdo potissimum innilalur.

(25) Sacrilegum ex mss. Tolent. Pomp. libenter Id autem cur tantopere et lam frequenter inculcareemendavimus, quod egregie concinit cum illo sen lur, eam habuit causam, quod pro ea tempestate, in lentiæ sequentis adjectivo mortiserum. In editis et qua cum chrisiianis Ethnici erant commixti , aliquot mss. eral sacrilegium. Hinc porro luculenter Christiani solum, sed plures etiam ex Gentibus, epi. explodir Matthæi Larroque animadversio , qui scopis populum alloquentibus aderant , ut liquiel ex hoc ex Zenoniano traclalu , olim inscripto in psal. adnot. 2 in tract. Ii. Gentibus porro quam improbamum xlix, hec notavil in opere, cui lilulus llistoire bilis viderelur resurrectionis doctrina , notum est de l'Eucharistie, Amstelodami 1671, pag. 187, Zenon vel ex eo quod Paulo apostolo hac de re Athenis de Verone, inquil, ayant posé qu'il y avait trois sortes disserenti contigil. Arnobius lib. II, pag. 51, Gentes de sacrifices, celui des Gentils, celui des Juifs et alloquens, Andelis, inquit, ridere nos, quod mortuorum celui des Chrétiens, il entend le sacrifice des derniers dicumus resurrectionem. Al S. Zeno non adversus de celui dont parle Maluchie, et l'explique d'un sacri ethnicos hunc tractatum ex proposito habuisse vifice de louange, el d'un sacrifice spirituel de nous detur, cum semper alloquatur Christianos, eorumque mênies. «Sacrifiez , dit-il, à Dieu un sacrifice de non nullos velut ambigentes subindicet. Id autem vel Jouange, et présentez vos corps en sacrifice vivant ex eo factum est, quod quidam e Christianis Gen el :gréable à Dieu. Al quam hæc perperam scripia Dium, quibuscum famliariter utebantur, sermonibus sint, non ex eo solum patet, quod ad id statuendum in dubitationem fuerint adducti; vel quod aliqui hisce duo diversi Scripturæ le limonia Malachix, el Pauli in regionibus exsisterent, si non ex Seleucianis, llera Zenone superius separatim allegata tamquam mianis, vel Proclanitis, qui a Philastrio et Augustino, ipsius Zenoni, verba reciiel, et in unum compingal; cerle ex Marcionilis, qui a Justino in Dialog. cum eaque perinde esplicet, ac si laudis sacrificium, quod Triphone re-urrectionem carnis negasse memorantur. ibidem innuitur , solum esse allirmetur , et omne Hos quidem Marcionitas viguisse adhuc sæculo quarto aliud excludatur, quod nec Scripluræ, nec Zenonis lestatur Patianus Barcinonensis ad Sympronianum verba lerunt: sed ex hoc priliseriim, in quem nunc Novatianum de Catholico nomine p. 306, Tom. Iv Bianimadvertimus, loco exploralım plane sil. Etenine blioih. PP. edit. Lugdun. Quid plures ex iisdem excuin bic S. Antistes de sacrilicio diserie loquatur, stilisse pariter sæculo sequenti colligimus ex Thco. quod sumunt homines, atque manducant; aliud procul dorelo , qui decem Marcionitarum millia abs sese dubio sacrificium a sacrificio laudis distinctum auc undis sacris lincia referl epist. LXXXI ad Tamum lori cognitum fuil, palamque est hoc loco intelligi consularem, el epist. cxLv ad Monachos Cyprios, encharislici panis sacramentum, quod el indigne Joannes Philoponus ætatis multo sequioris libruin offerte sacrilegum est, et indigne manducare morlife. edidit contra resurrectionis doctrinam , cujus memirum. Hoc quidem Eucharisticum sacramentum alibi nit Pholius cod. 21, in quem librum scripsisse fertur ah Aliclore sacrificium appellalım evidenti testimo Theodosius cod. 22, aliique subinde posi Chalcedopio ostendimus adnot, 29 in Tract. v unde etiam nensem quoque synodum idem dogma convellere

non

« PoprzedniaDalej »