Obrazy na stronie
PDF

curatus est puer in illa hora (Matlh. vim, 13). Certe A et longa oratione recte uti poluisses : si invenires

dantis est, non acci| ientis. Multa sunt hujusmodi in Evangelio de fide perfecta, sed vel tria complenda sunt fidei testimonia. Quid vobis videtur et illa mulier, quæ (70) de secreto causæ fœminarum, cum per annos duodecim laboraret, et omnem substantiam suam in medicos erogasset: cum videret a Filio Dei tantas celebrari virtutes, processit in turbam, videl medicum, videt et populum : cogebal illam dolor, ut inedicinam peteret : pudor impediebat, ne causam suam coram masculis indicarel. 111venit consilium tacita fides : mittam, inquit, manum meam, et tangam fimbriam vestimenti hujus, et sana fiam (Matlh. ix, 21; Luc. viii, 43). Nemine vidente inter turbas, mamtim nisit, tetigit ^, et sanata est ; nec

aliquem catechumenum (71) scabrosissimis moribus, qui gereret durissimam mentem ; qui ' leuissimam gratiam aquæ salutaris accipere deetrectaret. Beue hominis (72) innovationem verbis a te dictis ostenderes: bene veternosam uaturalem duritiam , in infantilem carnem e immutari ae molliri posse monstrares. In hoc vero negotio, quod inter partes tempore præsenti tractatur, ut quid a te talis commemorata est lectio ? (73) in qua non legitur aliquis illum leprosum Syrum ante dictum vel jussione Helisaei lavisse, ut merito denuo t melius lavaretur (IV Reg. v). Quod et si fieret £, nec sic vobis occurreret, quod recte imitari possetis. Non enim legitur ille prius lavisse in fluminibus Syriæ, aut ab aliquo

ansa est indicare, quod ausa non fuerat petere. Sed B lotus esse, et nihil profeeisse. Nan et si hoc lege

ne fructus fidei apud ignorantes latere videretur; sic Salvator ait : quis me tetigit ? Mirati sunt discipuli ejus, dicentes : turbæ te comprimunt ; tu dicis , quis me tetigit ? et Christus : quis me, inquam, tetigit ? sensi a me exisse virtutem (1bid. 45). Sic mulier confessa est, se tetigisse, et sanam esse. Jamdudum pro filia mater petiit, pro puero Centurio postulavit : lioc loco nec mulier petiit, nec Cliristus promisit ; sed fides quantum præsumpsit b, exegit: certe dantis est, non aecipientis e. IX. Comparatio Naaman Syri intempestive a Parmeniano allata. — Nam quod ad amplificandos d tractatus tuos, frater Parmeniane, Naaman Syrum, quasi immaturam quamadam durissimorum nascentium

vulnerum massam, diu describere voluisti, quid hoc C

ad præsentem pertinet causam ? Bene hoc diceres,

retur non ad Helisaei laudem, (qui non lavit, sed consilium dedit, ) sed ad Jordanis gloriam l pertineret, ille homini in eo flumine primitivam gratiam provenisse, in quo postea sub Joanne per confessionem in pœnitentiam populorum peccata fuerant moritura i. 99 X. Parabola nuptiarum a Parmeniano perperam allegata. — Postremo, qualis est illa pars tractatus tui, de coelestibus nuptiis, ubi spem amputans futurorum, totum in præsenti tempore posuisti dicendo, a societate vestra projectum esse eum, qui janitores et ministros fefellerit vestros, ul a communione fidelium foras cum injuria mitteretur. Si ita est, nihil est quod speret fides; nihil quod (74) resurrectio repraesentet; nihil quod in cœlis amplius exspectetur; nihil quod Rex ille cœlestis j et pater

[merged small][merged small][ocr errors][merged small]

uti potuerit, sed alia, quam ipsi menle ; antea enim cum hæc illis verba objicit, statim subjicere : et utimam hoc de Deo diceretis, qui hujus rei dator est; sed

uod stultum est, vos dicitis esse datores. Non igitur mic Optatum id agere, ut accipientis esse contra Donatistas probet, sed ut probet esse dantis, non ejus quem illi volebant, ministri scilicet, sive operantis, sed ipsius Dei. Quod autem fidei tribuit, nihil obstare, quin et Deo vindicet, cum quidquid impetratur a Deo, per fidem in Deum, id recte dici possit a I)eo totum proficisci, et illi uni acceptum referri. Iloc etsi vere dici posse non negamus, cum tamen Optatus exerte , Deum racasse, fidem tantummodo operatam esse, nihil de virtute sua promisisse, sed post fidem alieman interrogasse ; eam esse Optati meutem non puto. An igitur hoc certe, quasi ironice conce(lenlis est? certe dantis est, etc. an certe ? q. d. an tu? damtis est, non accipientis ? M. CAsAtb.

(70) De secreto. Secreta matrimonii, Tertullianus:

res obscoenas ita explicabant, si invenires aliquem Catechumemum. {loc exemplum potest convenire in Catechumenum qui fidem detrectaret : sed inde non efficies personam baptizantis plus conferre quam sacramentum. ALBASP.

[blocks in formation]

familias Deus in suo convivio agnoscat, cum prae- A bolo, et ad me conversus fueras; et dederam tibi teslem

sentia a multorum gaudeat, et de aliquorum absentia contristetur. Et b multos dicat vocatos, paucos vero electos; nihil erit, quod irascatur vestem nuptialem non habenti, (75) cum Filius Dei ipse Christus sit sponsus (Matth. xxii) : et vestis et tunica natans in aqua, quæ multos vestiat et infinitos exspectet, nec vestiendo deficiat. Sed ne quis dicat, temere a me Filium Dei vestem esse dictum, legat Apostolum dicentcm : quotquot in nòmine Christi baptizati estis, Christum induistis c (Galat. iii, 27). 0 tunica semper una et (70) immutabilis ! quæ decenter vestiat et omnes ætates et formas, nec in infantibus (77) rugatur, nec in juvenibus tenditur, nec (78) in foeminis immutatur. Aderit profecto ille dies, ut coelestes nuptiæ incipiant celebrari : illic qui baptisima singulare servaverint, securi discumbent. Nam quicumque a vobis se rebaptizari consenserit, hujusmodi homini non denegatur resurrectio, quia credidit in resurrectionem carnis; resurget quidem, sed nudus. Sed quia nuptiali veste a vobis se expoliari permisit, hanc patrisfamilias auditurus est vocem : (79) Amice, hoc est dicere, agnosco te; aliquando renuntiaveras Dia

nuptialem : ut quid sic venisti non habens quod tibi dedi ? hoc est dicere : quare non habes quod liii dedi ? Nemo enim potest irasci non habenti rem, quae data non sit. Westem nuptialem inter istos acceperas, et solus non habes? quare nudus et lugubris venisti? quis tibi detraxit spolia ? quas- fraudulentas adisti fauces ? quos incurristi latrones ? Quotquot tales venturi sunt d, locum in illo convivio non habebunt e. XI. Cum mortuos infantes rebaptizare non possint Donatistæ, cur viventes rebaptizant? Et ut vel sero compendium faciam, credo etiam hoc sufficere; elsi tot probationes minime diceremus: vobis absentibus, verbo tenus baptizati sunt mille : ex his sorte sua B defuncti sunt centum. Abstinete paulisper ab hoc scelere manus. Sanctitas, ut dicitis, vestra, prim0 . resuscitet sepultos ; emendet, si potest, mortuos; et sic revertatur ad vivos. Si mortuos suscitare n0n potestis, ut quid viventibus conamini manus inferre! nisi ut compleatur quod per Ezechielem Prophetam locutus est Deus, dicens : ut occiderent animas, quas non oportuit mori (Ezech. xiii, 19).

[blocks in formation]

idem prosequitur, addita obiter vestis illius descrip- C nobis restitutus.

tione, et mystica designatione, quæ nimirum Christus ipse, etc. Ita autem puto legendum : Nihil erat quod irascatur vestem nuptialem non habenti : cum Filius Dei ipse sit sponsus, et vestis, et tunica, matos in aqua (id est, baptizatos , ut mox interpretatur : quos et natos, alibi quoque non semel :) quæ multos vestiat et inf., etc. Ita praeter alios loquitur, et Wictor Uti

cens., de persec. Wandalic. lib. iii, de Elpidoforo ,

quodam apostata : Hic enim dudum, inquit ille, fuefat apud nos in Ecclesia Fausti baptizatus, quem venerabilis Macarius diaconus de alveo fontis susceperat generatum. Cujus eo libentius memini, quod vellem ejus verba cum Optato conferri , cum non gemina solum, ac amplior parabolæ illius de veste nuptiali, quæ mox in 0ptato sequitur explicatio , apud illum exstet; sed et sabanorum, sive linteaminum, quibus

90 LIBER

In hoc sexto libro ostenditur ^ episcopos partis Donati

(76) Innumerabilem. Eleganter unam Christi tuni cam dicit. lNceRt. (77) Rugatur. Nimis laxa. AlbAsp. (78) In fæminis immutatur. Convenit et aptari p0test mulieribns et viris. AlbAsp. - (79) Amice, hoc est, dicere cognosco te, etc. Nihil confusius aliquot hisce lineis ut hic editæ sunt, £! vulgo eduntur. Sed et mendo non carent. Scribe igitur, me spondente, amice : hoc est dicere, cognosco!? (ideo et ämicum compello, scilicet) cum áliquando irenuntiaveras Diabolo, et ad me conversus fueras, e! dederam tibi vestem nuptialem , ut quid sic tenisti non habens vestem nuptialem ? hoc est dicere, quare 110" habes quod tibi dedi? Nemo enim irasci póte$t non habenti rem, quæ data non sit. Vestem nuptialem, elc. M. CASAUB. Restitutus a nobis locus.

SEXTUS.

contra legem fregisse altaria, et inconsiderate conflasse,

et passim vendidisse vasa dominica, et lavisse quæ lavanda non erant, et mitellas puellis mutasse, de quibus

nulla scriptura legitur.

I. Impie ac stulte Donatistas altaria fregisse vel D Jam illa ostendenda sunt, quæ crudeliter ac slulle

vasisse. — Ut mihi videtur b , liquido demonstratuim est, in divinis sacramentis quid nefarie feceritis.

vos fecisse, negare minime poteritis. Quid euim la" sacrilegum , quam altaria Dei (in quibus et vos al*

[merged small][ocr errors][ocr errors][merged small]

quando obtulistis) frangere, radere , removere ? in A invocari consueveral? quid vos offenderat Christus »

quibus et (1) vota populi, et (2) membra Christi portata sunt : quo Deus omnipotens invocatus sit : quo postulatus descenderit Spiritus sanctus : unde a multis et (3) pignus salutis æternæ, et tutela fidei, et (4) spes resurrectionis accepta est. Altaria, inquam, (5) quibus fraternitatis munera non jussit Salvator imponi a, nisi quæ essent de pace condita : Depone, inquit, munus tuum ante altare, et redi prius, concorda cum fratre tuo, ut possit pro te sacerdos offerre (Matth. v, 24). Quid est enim altare, (6) nisi sedes et corporis et sanguinis Christi ? hæc omnia furor vester aut rasit, aut fregit, aut removit. Hoc igitur inexpiabile nefas, si de aliqua ratione descendit, uno modo fieri debuit. Sed, ut æstimo, alio loco copia lignorum frangi jussit b, aliis vero ut altaria raderent, lignorum inopia imperavit; ul autem alii removerent, ex parte (7) verecundia persuasit c : ubique tamen nefas est, dum (8) tantæ rei manus sacrilegas et impias 91 intulistis. Quid perditorum conductam referam multitudinem, et vinum in mercedem sceleris datum? (9) quod ut immundo ore sacrilegis haustibus biberetur (10), calida de fragmentis altarium facta est (1 1). Si livoris judicio nos vobis sordidi videbamur, quid vobis fecerat Deus, qui illic

cujus illic (12) per certa ' momenta corpus et san. guis habitabant? (15) quid offendistis etiam: vos ipsi, ut illa altaria frangeretis, in quibus ante nos per longa temporum spatia, sancte (ut arbitramini) obtulistis? Dum impie persequimiiii (14) manus nostras illic ubi corpus Christi habitabat, feristis et vestras. Hoc modo Judæos estis imitati : illi injecerunt ma. nus Christo (15) in cruce : a vobis percussus est in altari. Si Catholicos illic insectari voluistis, vel vestris illic (16) antiquis oblationibus parceretis : ibi modo (17) superbus inventus es, ubi jamdudum humilis offerebas : ibi libenter peccas, ubi pro multorum peccatis orare consueveras. Hoc faciendo in numerum sacrilegorum sacerdotum libenter intra

[blocks in formation]
[merged small][ocr errors][ocr errors]

VARIORUM NOTAE. (1) Vota populi. Ab episcopo vota populi, et ad C qui calidam aliter interpretentur, et aquam aut non vota et (19) desideria hominum cum ipsis aliaribus A teriis ipsa ligna (20) linteamine cooperiri? Inter ipsa

allare offerebantur. AlbAsp. (2) Membra Christi. Præter corpus Christi quod in altari offertur, fideles etiam qui cum eodem corpore uniti et adunati sunt, offeruntur. AlbAsp. (3) Pignus salutis æternae. Ex divo Paulo : Vivificabit et mortulia corpora vestra propter inhabitantem Spiritum in vobis. AlbAsp. (4) Spes resurreclionis. Spiritus Dei conseryatur in nobis éujus vi corpora nostra resurgent. Ad Ephesios: Jn quo credentes signati estis Spiritu promissionis sancto, qui est pignus hæreditatis nostræ. Nota modum loquendi unde â multis : hoc est, preces factas in altari tamquam in solemniori loco, et ubi Deus vult exorari, mulli acceperunt Spiritum sanctum. AlbAsp. (5) In quibus fraternitatis munera. De oblationibus fidelium quæ iii altari consecrarentur hic locus accipientlus; ex quo liquet omnes oiim fideles oblationes obtulisse, el eas in altari consecratas fuisse. AlbAsP. (6) Nisi sedes corporis. Quia ex illis oblationibus corpus Christi conficiebatur. AlbAsp. (7) Verccundia. Ne scilicet villerentur cum Orlhodoxis communicare, et hoc duplici de causa : prima, quia Orthodoxorum consecrationem approbasseut si in altari ab illis consecrato obtulissent : secunda, qui offert in altari in quo Episcopi obtulerunt, cum €is commuuicare videtur, quia altare est sedes Oblationum et locus in quo fieri debet, et ad quem Deus magis respicit. AlbAsP. (8) Tantæ rei. Aluaribus. Albasp. £) Quod ut immundo opere, etc. Scribe immundo ore, ex fide iteratæ ab Fr. Balduino editionis. INceRt. (10) Calida de fragmentis altarium facta est. De usu calidâ apud antiquos, iam nixuæ quain puræ, jam multi multis. Quia tamen non desunt viri doctissiui,

PATRol. XI.

[ocr errors]

(12) Per £erta nomenta, Ubi aliquando corpus

Christi servabatur. Albasp. (15) Quid nos offendistis. Basilicas, quas a Juliano agceperant, postea reddiderunt Donaiisi;e : de earum altaribus loquitur. AlbAsp. (14) Manus nostras. Sacrificia nostra et vestra. AlbAsp. (15) In cruce. Crux est altare sacrificii cruenti, altaria autem nostra sunt incruenti : quare reéte a £ruce ad altaria argumentatur. AlbAsp. (16) Antiquis oblationibus. Oblationes quæ in illis altaribus factæ essent tempore D. Cypriaiii, âî îî natistas non minus pertinebant quam ad Orthodoxo§. ad eas videtur respexisse, cum ait, antiquis. AlbAsp. (17) Superbus. A superbia Donali c;eteri superbi Vocari polerant : sed, ni fallor, eos vocal hoc loco §uperbos, quod se juros jactarent ; et cum onimJ Presbyteri inter sácra sese peccatóres et íiniíTJI crificii indignos sacerdotes sese dicerent, ii §é Ü. iliaros proliierentur. AlbAsp. (18) Cur vota. Nota insigues altarium laudes et nomina : sedes corporis Christi; scal , orationum ; via precuim ; ascensus supplicationum; hal)itatio , orpuris Cliristi; locus invocationis; ara Cliristi; crux Christi; muneium locus; portator membrorum Ulirisli; descensus et porta Spiritus sancli. Albasp. Ibid. Cur vota et desideria hominum, etc. Fr. Balduiui. INCERT.

[ocr errors]

confregistis? illinc enim ad aures Dei ascendere populi solebat oratio : cur concidistis precibus viam ? et ne ad Deum supplicatio de more solito ascensum haberet, impia manu quodammodo scalam subducere lal)orastis? et tamen cum omnium vestrum una sit (20) conjuratio, in hoc titulo simili errore dissimiliter deliquistis. (21) Si suffecerat removere , non licuit frangere : si oportuit ^ frangere , (22) rasisse peccatum est : (23) si enim non licuit, sicut inter vos placuit, recte videtur fregisse, qui fregit P. Jam reus est, qui majorem partem radendo servavit. Quæ est ista nova et stulta sapientia, novitatem quærere (24) in visceribus vetustatis e (25)? et remota quasi quadam 92 corporis cute, in latente corpore culem quasi alteram quærere. (26) Donum " (27), quod ad se pertinet et in se totum est, quod unum est, inde e cum aliquid fuerit ablatum, minui potest, uon potest immutari f. Rasisti equidem quod tibi visiim est : sed adhuc ibi est quod odisti. Quid , quod si sic conjurastis, ut quæ a nobis in nomine Dei (28) in ipso ministerio tacta sunt, immunda viderentur ? quis fidelium nescit, in peragendis mys

sacramenta velamen potuit tangi , non lignum; aut si tactu possunt penetrari velamina , ergo penetrantur et ligna; si penelrari possunt ligna, penetratur et terra; si a vobis lignum raditur, et terra quæ subler est fodiatur, (50) altam facite scrobem , dum pro vestro arbitrio quæritis puritatem. Sed observate, ne veniatis ad inferos, et illic inveniatis Cnre, l)athan et Abiron schismaticos, magistros scilicet vestros (Num. xv). Ergo et fregisse vos et rasisse conslat altaria : quid esl, quod in hac re subinde * vester quasi languere visus est furor? videmus " enim vos postea mutasse consilium, et altaria a vobis jam non frangi, nec radi i , scd tantummodo reuoveri. Si hoc sufficiebat, illa quæ prius a vobis facta sunt et vos iudicatis i, quia fieri minime debuerunt. ll. Donatistas sacrilege calices fregisse et vendidisse. —Hoc tamen immane facinus a vobis geminatum est, dum fregistis etiam calices, Christi sanguinis portatores * : quorum (51) species revocastis in massas, (52) merces nefariis nundinis procurantes ', ad quam mercem nec emptores (55) eligere voluistis : avari, dum venditis m; sacrilegi m, dum inconsiderale

[merged small][merged small][ocr errors][ocr errors]
[blocks in formation]

Sed qùædam iolerare, interdum satius, quam in alie

nis sériptis nimis acutos esse. In proxima periodo miror quomodo majestatis pro vetustatis quQd antea erat, irrepserit in hanc editionem. Nam Balduinum apage ut credamus tam obgs;* naris fuisse, ut non përëeperit ab liac una voce haud vulgaris, acuminis §enteiitiam totam pendere. Etsi autem quod vu'go dicimus, majores nostri, ab aliquibus, ul Varrone in satyra, quæ ταγό μενίττον inscribitur, antiqui nostri, dicium sit; hatid puto tamen umquam fuisse, qui majestatem pro antiquitate aut vetustate, dixerit; aut id illis in mente:m venisse, per quos factum ut majestas hoc loco pro vetustate legeretur. M. CAsAUB. (24) In visceribus majestatis. In editione Germanica; vetustatis : sed majestatis verbum retineri potest, sensusque est : altare res est divina, cujus guam primam cutem rasistis, ea quæ renascitur est etiam ilivina, quia totum caput est divinum ; ideo novitatem qu eritisìa visceribus rei divinæ, sed eaim non iuve

nietis, quia tota est, et viscera etiam sunt divina. AlBAsp. Ita restitutum ex mss. Ibid. In visceribus vetustatis. Eadem editio Bald., majestatis. INceat. (25) Novitatem quærere in visceribus vetustatis. His 0plati verbis hæc subest notio : quid vos juvat, o Donatistæ, altaria radere, quasi radendo ea innovare et iimimutare possitis? viscera, hoc est, iuteriores parles altaris, velusta sunt ; vos lamen vuluis noyttatem in eis quærere radendo exteriora : quasi detracta corporis cute exteriori, aliam quæreretis cutem in interioribus partibus corporis. DU PIN. (26) Donec ad se pertinei, et in se totum est, quod unum est. Ilaec omaia non agnoscit eadem editio. INc£rt. llic locus a nobis restitutus est. - - _ • (27) Donum. Altaris consecratio unica et indivisibilis est, unde cum ex altari aliquid abstuleris, minuere potes aliare; al non immutare, hoc est e com

p secrato impurum, aut ex impuro sacrum reddere.

DU PIN. (28) In ipso ministerio. Eadem, mysterio. INCERT. (29) Linteamine. I.inteis consecratis et sanctilicalis aliaria olim tegebantur et ornabanuur. AlbAsp. (50) Altam facite scrobem. Sic etiam feiminino gemere scrobeum extulit Lucanus, lib. viii.

Exigua trepidus posuit scrobe nobile corpus.

Aliis fere masculini generis est. INceat. (51) Species. Partes. AlbAsp. (52) Mercedem nefariis nundinis provocanles. Fr. Balduini editio 11, mercem nefariis nundinis procw* rantes. INceht. (55) Eligere. Debueratis eos veudere Chrisliauis, ne iu sordidos usus a Paganis emerentur. AlbASP.

vendidistis. (54) Passi esiis etiam (55) comburi ma- A 93 vel erubuit, vel confusus est ? servate vobis

nus vestras (56), quibus ante nos eosdem calices lractabatis. Eam rem cum ^ passim vendi jussistis, emerunt forsitam in usus suos sordidae mulieres, emerunt pagani, facturi vasa, in quibus incenderent Ido

lis suis. 0 scelus nefarium ! o facinus inauditum ! .

auferre Deo quod ldolis præstes; subducere Christo, quod proficiat sacrilegio. III. Retunditur excusatio Donalistarum, quod polluta fuerint altaria et vasa sacra a Catholicis.—Sed video hoc vos loco invidiam nobis falso conflantes, aù Aggæum Prophetam velle confugere, ubi scriptum est : Quæ teiigerit pollutus, polluta sunt (Agg. ii, 14). Livore inlerveniente facile est iratisjactare convicium; sed semper dum intenditur crimem, necessaria est manifesta probatio. Quis enim nostrum intravit templa? quis vidit sacra sacrilega ? (57) Pollui homines possunt fumis, midoribus, sacrilegiis, sacrificiis, sanguine: sed in hac causa quis ingressus esl templum? quis incendit Idolis ? quis immundis nidoribus maculatus est? quis sanguinem vel pecudis inmundæ vel hominis fundi aspexit? quem probatis ad aliquod faciaus commodasse consilium? in societate b alicujus sceleris vel unum Episcopum convincite, si potestis. De nescio quo Primate c suspicamini, qui eodem tenapore ambulasse dicebatur. Suspicio non est idoneum crimen. Quis eum accusavit? quis eum convicit? ubi

[ocr errors]

suspiciones vestras. Igitur, sicut supra diximus, in hac causa quidquid aspere fieri potuit, dum illa res (58) in origine revocatur, ad Principes vestros pertinere monstravimus ; unde est quod Catholicos quasi pollutos appellas? an quia voluntatem et jussionem Dei secuti sumus, amando pacem, communicando toto orbi lerrarum, (59) sociati 0rientalibus : ubi secundum homiueum suum natus est Christus; ubi ejus sancta sunt impressa vestigia ; ubi ambulaverunt adorandi pedes ; ubi ab ipso Filio Dei d factæ sunt tot et tantæ virtutes; ubi eum sunt tot apostoli comitali; ubi est septiformis Ecclesia, a qua vos concisos esse , non solum nou doletis, sed quodammodo gratulamihi. (40) Quia unitatem Deo placitam amaviumus *. pollutos vocatis ' : quia Corinthiis, Galatis, Thessalonicensibus (41) assensum accommodavimus, communionemque conjunximus, pollutos vocatis : quia (42) furtivas vobiscum non legimus lectiones, pollutos vocatis : aut negate vos (43) alienas lectiones legere, si potestis. (44) Ut quid audetis Epistolas ad Corinthios scriptas legere, qui Corinlhiis communicare noluistis ? ul quid ad Galatas, ad Thessalonicenses scripta recitatis, in quorum communione non estis? Cum hæc omnia ita esse constet, intelligite vos ab Ecclesia sancta esse concisos, et nos non esse pollutos. Ubi est ergo quod tibi putas Aggæum

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

(34) Passi estis etiam comburi manus vestras, quibus, etc. Conjiciebam : Passi essetis etiam, eodeum scilicet igne, quo sancta vasa sunt conflata, vestras quoque manus expiari, etc. Sed cum jam antea dixerit : Dum impie persequimini manus nostras illic ubi corpus Christi habitabat, feristis (feritis? an feristis, per crasin pro feriistis?) et vestras : Infra quoque : Altaria, et vasa supra memorata, et in manibus vestris

jamdudum furrant et in nostris. Si infamatis mamus

nostras, quare illic damnatis et vestras ? Etiam lic fortasse idem voluit, tò inconsiderate quod paulo ante, idem quod passim, quod mox sequitur; sive ut, idem Optatus, non electo emptore; nullo emptorum, piorum aut impiorum, Paganorum an Christianorum, discrimine habito. M. CAsAUb. (35) Comburi manus vestras. Liquefieri calices in quibus obtulistis et confecistis sanguinem Christi. AlbAsp. (55) Comburi manus vestras. Censentur comburi manus cum comburuntur vasa quæ tractaverunt. Eodem sensu antea dixit : Dum impie persequimini manus nostras illic ubi corpus Christi habitabat feristis et vestras : eodem modo hic suinitur rò comburere, ut illic τὸ [erire : infra quoque : si infamatis manus nostras, quare illic damnatis et vestras. Du PIN.

(57) Pollui homines possunt fumis sacrilegis, etc. Priores pollui homines possunt fumi nidoribus, sacrilego sanguiue. Puto 0ptatuum scripsisse, pollui homines possuiu [umi sacrilegis, vel, sacrilegis nidoribus, sacrilego sucrificii sanguine, etc. M. CASAUB.

(58) Iu origine. De uuiuale factâ per Mlacarium lo?' quæ ad Donatum tamquam ad Arionem est reęrenda. AlbAsp.

(39) Sociati grientalibus. Suspectos habebant Afros Hispanos, Gallos, ltalos, quia Donatum daîâîç rant et cum Cæciliano commnnieaverant; sëïín Qrientales nihil quidquam fingere poterani; quare Optatus sæpissimè eis objicit quod iion commiuiiicìI reiit cum Orientalibus, in quo$ nihil habebant quod dicerent. AlbAsp.

(40) Quia unitatem Deo placitam habemus. Eadem • amavimus. INcent.

(41) Assensum uccommodavimus. Quia communica. viinus cum eis : nulla enim majór communieatio quam per assensum, uti ait divus Augustinus contra Donatistas. AlbAsp.

(42) Furtivus. Corruplas Scripturæ lectiones : vel vgcat furtivas , quia eum non cómmunicarent Ecclesiis quibus scriptæ essent divi Pauli epistolæ, eás quasi furari viderentur. Albasp.

(45) Alienas. Si furtivas non legitis : probato vos non alienas legere leetiones, cum de epistolis sacris legitis: hoc autem non potestis probáre, quia non communicatis , cum Ecclesiis quibus illæ èpistol;e scriptæ sunt. AlbAsp.

(44) Ut quid audetis. D. Augustinus eodem utitur argumento , epist. ci.xv. Quid autem perversius et insanius quàm lectoribus easdem epistolas legentibus, dicere , pgae tecum , et ab earum Ecclesiarùm pace sepatari quibus ipsæ epistolæ scriptæ sunt ? Cujus vim iion faeile est reperire, nam poterant epistölas legere, etsi non communiearent iis quibus scriplæ essent : wisi dicas I). Paulum communicasse cum Galalis, et Donatistas commuuicare eum D. Paulo ; et tamen nou conamunicare eum Galatis : quod absurdum videbatur. AlbAsp.

« PoprzedniaDalej »