Obrazy na stronie
PDF

foveas incidalis : ergo Deus unus est; de uno Deo A Duæ priores permanent semper immutabiles et im

unus est Christus: qui rebaptizatur, jam Christianus fuerat a : quomodo dici potest (52) iterum Christiamus? (33) Una fides hoc loco ab hæreticorum erroribus, et ab eorum varia fide fides unica separatur : (54) etiam vobis præscribitur, qui post semel iterum facitis, (55) totum ponendo in dotibus, nihil in sacramentis; cum hoc (56) nomen fidei pertineat ad credentem, non ad operantem : quocumque enim interrogante qui credidit Deo, credidit : et post illius unum credo, tu exigis (37) alterum credo. Deinde sequitur unum baptisma ; et b quia quod unum est, sanctum est, per quod unum est : (58) non solum ab hæreticorum profanis et sacrilegis baptismatibus separatur, sed ne duplicetur quod unum est, aut iteretur quod semel est. IV. Deum esse qui lavat in baptismate, non autem ministrum. — In hoc sacramento baptismatis celebrando , (59) tres esse species constat, quas et vos, ncc augere, nec minuere, nec prætermittere poteritis. (40) Prima species est in Trinitate; secunda, in credente; tertia, in operanle : sed non pari libramine ponderandæ sunt singulæ : duas enim video necessarias, et unam quasi necessariam : principalem locum Trinitas possidet, sine qua res ipsa non potest geri: hanc sequitur fides credentis : jam persona operaniis vicina est, quæ simili auctoritate esse non potest.

motæ : Trinitas enim semper ipsa est : fides in singulis una est : vim suam semper relinent ambæ. Persona vero operantis, intelligitur duabus prioribus speciebus par esse non posse, eo e quod sola esse (41) videatur mutabilis. Inter nos et vos vullis (42) ejusdem personae esse distantiam ; et sanctiores vos æstimantes, (45) superbiam vestram non dubitatis anteponere Trinitati : cum persona operantis mutari possit, Trinitas mutari non possit : (44) et cum ab accipientibus (45) baptisma desiderari deheat, vos desiderandos esse proponitis : cum operantes inter alios sitis, ostendite qualem in eodem mysterio locum habeatis, et an ex eodem corpore esse possitis. Baptismatis unicum nomen est; cui sub

B est (46) proprium corpus ; cui corpori d (47) certa

sunt meml)ra : quibus e nec addi, nec auferri aliquil potest ; inter quæ membra si eligendus operarius inveuitur ; totum corpus ad operantem pertinet. li vc omnia hujus corporis membra, et semper et semel secum sunt, et mutari non possunt : operarii ver0 quotidie mutantur et locis, et temporibus, et pers0nis. (48) Neque enim unus homo est, qui semper aut ubique baptizat. In hoc opere jamdudum alii fuerunt; modo alii ; postea alii mutari possunt, sacramenta mutari non possunt. Cum ergo videatis, omnes qui baptizant , 0p0

[merged small][ocr errors][ocr errors][merged small]

(32) Iterum Christiunus. Quomodo potest renasci qui natus est : per primum baptismum novam assecutus est naturam , quomodo potest eam amittere per secundum baptismüm et eaiiidem rursus assequi? AlBAsp. (33) Una fides hoc loco ab hæreticorum, etc. Scribe, una fides. Hoc loco ab hæreticorum erroribus et ab eorum varia fide, fides unica separatur. Proxime citati loci singula percurrit. Jam de uno Deo, uno Christo; Sequitur, una fides : De hac quoque postquam egit, addit : Deinde sequitur unum baplisma, ut quia quod unum est, etc. M. CASAUB. Ibid. Una fides hoc loco. Sensus est : cum sit una dumtaxat fides, hæretici qui veram et rectam de Trinitate fidem non habent, non possunt baptizare, quia fides ab eorum vana fide separatur AlbAsp. (34) Et jam vobis præscribitur. Tu hoc etiam contra vos pugnat , quia cum sil una fides , non potestis, neque debetis aliam dare in rebaptizatione. AlbAsp. (35) Totum ponendo in dotibus. Omnem vim sacramentorum ponendo in sanctitate conferentis. ALbAsP. (36) Nomen fidei. Qui baptizatur, debet credere : debet habere fidem : quod `si habeat et habere debeat, non requiretur fides baplizaniis ; sed baptizani. AlBAsp. (37) Alterum credo. lnterrogabantur in baptismo, profitebanturque se in Christum et in Deum credere, quare cum ita esset, non debebant aliud credo exigere, quia unum est tantum credo, non duo. AlbAsp. (38) Non solum hæreticorum. Illa fidei unitas non solum hæreticorum» baptisma , quod in illa fide et in Trinitate Jatviv vwn e»t, exclvdii; sed etiam velat ne

ipsa duplicetur fides, et aliam a rebaptizatis exlorqueatis aut inferatis. ALBASP. 59) Tres esse species. Tria concurrunt. AlbAsp. 40) Prima in Trinitate. Necesse esl ut Baplismus fiat in nomine Patris, Filii et Spiritus sancti. AlbAsp. (41) Videatur mutabilis. Persona baptizantis non facit üi graiia sacramenti remaneat, sed fides baptizati, AlbAsp. (42) Ejusdem personæ esse distantiam. Vultis ut nagnâ sit differentia inter Donatistam et Orthodoxum baptizantes. AlbAsP. (45) Superbiam vestram anteponere Trinitati. Quia vultis sanctitatem et effectum baptismi nasci ex sanctitate conferentis, non ex fide. AlbAsp. (44) Et cum ab accipientibus baptisma, etc. Baplisma est quod ab accipientibus desiderari debere dicit, non Trinitas aut fides, ut quidam hic ineptissime ; non advertentes illud desiderare proprium sacramentis nostris, Baptismo et Eucharistiæ, verbum olim fuisse : de quo multa δ μακαρίτης pater ill exercitat. ad Baron. exercit, 16, §ectión. 45. M. CASAUB. (45) Baptisma desiderari debeat. Baplizandi summi; ope debenl eniti ut perfecte credant; vos autem vultis ut magis desiderent baptizari a non peccatoril)U8, et plus sperenl a sanctitate baplizantis, quam a fide et a Trinitate. ALBASP. (40) Proprium corpus. Baptismus constat sua ff* mâ et matéria, iii áiunt, iiiter quæ persona ba|)'!zantis non numeratur : cur ergo vobis vindicatis !” tam ejus rationem et essentiam, et eam in veslra I'ef* sona ponitis? AlbAsP. (47) Certa sunt membra.Certæ sunt partes. Alba§* (48) Neque enim unus homo est, qui semper , €(C.

futuri sunt : operarii . esse sancta, non per homines, quid est , quod vobis tantum vindicatis ? quid est, quod Deum a muneribus suis excludere contenditis? concedite Deo, præstare quæ sua sunt. Non enim potest id munus ah homine dari, quod divinum est. Si sie putatis, Prophetarum voces, et Dei promissa inanire contenditis, quibus probatur, quia Deus lavat, non homo. Adest contra vos David Propheta, qui ait in psalmo l (vers. 9) * : Lavabis me et super nivem ulealbabor: item in eodem psalmo : Deus, lava me ab injustitia mea, et a delicto meo munda me (Ibid., 4): lava me, dixit; non dixit, elige per quem laver: et Esaias propheta sie; dixit : quoniam abluet Dominus b sordes e filiorum et filiarum Sion (Esai. iv, 4). Sion Ecclesiam esse in tertio libro probavimus : ergo Deus lavat filios et filias Ecclesiæ d. Non dixit : lavabunt ii *, qui se sanctos puuant. Dignamini ut vel prophetæ vos vincant, vel sic agnoscite, quia non lavat homo, sed Deus. Quamdiu dieiuis : (49) qui non habet quod det, quomodo dat ' ? videte Dominum esse datorem 8 : videte Deum unumquemque mundare : sordes enim et maculas mentis lavare non potest, nisi Deus qui ejusdem fabricator est mentis. Aut si putatis , quia lavacrum vestrum est, dicite, qualis est ipsa mens ; qu;e per corpus lavatur ; aut quam habet formam; aut quo loco in homine habitet: hoc homini scire negatum est. Ergo quomodo putas, quia lavas, qui nescis quale sit quod lavas? Dei b est mundare, non hominis: ipse enim per prophetam Esaiam promisit se loturum, dum ait : et si fuerint peccata vestra velut coecum, ut nivem inalbabo (Esai. 1, 18). Inulbabo dixit, non faciam inalbari. Si hoc Deus promisit, quare vos vultis reddere, quod vobis nec promittere licet, nec reddere , nec habere ? ecce in Esaia se promisit i Deus inalbare peccatis affectos i, non per hominem. Revertimini ad Evangelium : videte, quid in salutem generis humani sit pollicitus Christus : cui cum mulier Samaritana aquam negaret, tunc a Filio Dei dictum est, quod præscribat præsumptionibus vestris: aquam, inquit, quam ego do, qui biberit, non si

rarios esse, non dominos, 34 et sacramenta per se A tiet in æternum (Joan. iv, 15). Aquam quam ego do,

inquit : non dixit, quam dederint, qui se sanctos putant, sicut vobis k videmini : sed se dixit daturum. Ipse est ergo qui dat : ipsius est, quod datur ; quid est, quod vobis tota importunitate vindicare contenditis ? V. De Baptismo Joannis, quando et cur post ipsum Baptisma Christi collatum. — Cum hanc rem cumulet Joannes Baptista, qui præcursor venerat Salvatoris, cum multos tingerel in pœnitentia et remissa peccatorum, nuntiavit Filium Dei esse venturum; cujus verba hæc sunt : ecce venit qui vos baptizet (Joan. i, 35): et tamen non legimus posl Joannem Christum aliquem rebaptizasse : quod ergo dixit : qui vos baptizet, veniens Christus illo tempore post Joannem B tinxit. Promissum erat temporibus nostris, ul ipse daret , quod hodie datur ; secundum quod ait : aquam quam ego do qui biberit, non sitiet in æternum (Joan. iv, 13). Nam et discipuli Joannis, cum dicerent magistro suo : ecce quem baptizasti : l)aptizabat quidem ; sed per manus Apostolorum, quibus leges baptismatis dederat. Denique lectum est alio loco : nam ipse meminem baptizavit, sed discipuli ejus. (Joan. iii, 6.) In hac re omnes discipuli ejus sumus, ut nos operemur, ut ille det qui se daturum esse promisit : et tamen cum Joannes infiniua millia hominum baptizaret, (50) jam Christo præsente operabatur servus, et vacabat Dominus antequam baptizandi daret formam 1. Peractum m non modicum tempus millia hominum in poenitentia et remissione tincta sunt peccatoruin. Sed nemo tinctus fuerat in Trinitate : nemo adhuc noverat Christtmm : nemo audierat esse Spiritum sanctum. At ubi venit tempus plenitudinis, certo tempore dedit leges baptismatis Filius Dei; et dedit viam, qua iretur ad regua eoelorum : etiam tune praecepit dicens : Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti (Mauh. xxviii, 49). Ex ea die oportuit fieri quod mandatum 85 est: ante tempus noluit emendare quod operatum est, ne licentiam rebaptizandi daret; quamvis alterum fuerit baptisma Joan

C

[merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][merged small]
[ocr errors]

uis, et alterum sit Christi. Baptisma Joannis a ante A
legem pro pleno voluit esse, quod non erat plenum:
et tamen supra memorata millia hominum, quia in
Deum crediderant, quamvis ignorarent Filium Dei et
Spiritum sanctum , regnum coelorum eis denegare
non potuit. Inde est vox Filii Dei dicentis : a diebus
Joannis usque in hodiernum, regnum Dei vim patitur;
et qui vim faciunt, diripiunt illud b (Matt. xi, 12) :
ideo dixit, vim faciunt e, quia adhuc baptizabat Joan-
nes. Denique quia alterum tempus erat ante præcep-
ta, alterum post præcepta: qui post præcepta,in nomine
Salvatoris baptizati sunt, (51) in regnum legibus intra-
verunt ; qui ante præcepta, sine lege vim fecerunt, sed
exclusi non sunt. Ergo ante praecepta, baptisma Joan-
nis, cum esset imperfectum, pro perfectojudicatum est
ab eo, cui nemo judicat : et quasi limes quidam fixus B
esset jussionis, inter tempora antecedentia et sequen-
tia: cum apud Ephesum baptizarentur aliquiin baptis-
mate Joannis post præcepta, hos videns beatissimus
Paulus, interrogavit : an accepissent Spiritum sanc-
tum (Act. xix, 2) ? dixerunt se illi nescire , an es-
set Spiritus sanclus, et dixit illis, ut post baptisma
Joannis acciperent Spiritum sanctum. Sic enim bapti-
zati erant, quemadmodum multi a Joanne fuerant
baptizati. Sed qui ante legem baptizati sunt, ad in-
dulgentiam pertinuerunt : quia præsens fuerat, qui
indulgentiam daret : non erant ex toto rei, qui legi-
bus non fuerant occupati. lli vero, qui apud Ephe-
sum post legem, Joannis baplismate baptizati fuisse
leguntur, post leges in sacramento erraverant : quia
jam introiluctum fuerat baptisima Domini, et exclu- C
sum fuerat servi. Et ideo, quia post mandata divina
legibus debuerant ire in regnum, non per violen-

SANCTI OPTATI EPISCOPI

H056 tiam : jam enim terminum temporis fixerat Christus dicendo: a diebus Joannis usque in hodiernum (Mallh. ii, 12). Post hodiernum jam non licebat quod fieri licuit : quare nolite vobis blandiri de dicto Apostoli Pauli, qui (52) non post personam operarii interrogavit, sed post rem : cui res, non persona displicuit. Denique baptisma Salvatoris jussit, ut discerent, qui non moverant, quia non ipsum, sed aliud acceperant. Vos vero quid immutatis d ? si res potuistis mutare, recte feceritis : si tamen de lege aliquid feceritis •, Paulus dixit in quo baptismate baptizati estis (Act. xix, 3)? et dixerunt illi, Joannis : persuasit eis, ut baptisina Christi acciperent. Wos non dicitis , quid accepistis, sed a quo accepistis : et insectamini personas bominum, et vultis iterare quod semel est : qui baptizati erant apud Ephesum (55) credide. rant in poenitentiam et remissionem peccatorum : recte illis dictum est, ut baptizarentur in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Wos vero quid mutatis in hominibus, qui jam dixerunt se credidisse in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti? sive ipsum interrogetis, sive aliud : convincamini necesse est peccare vos: sive illud iiiterrogetis quod jussum non est ; sive hoc velitisfacere, quod jam factum est. VI. Responsio ad illud : qui non habetquoddet,qu0modo dat?—Redeo nunc adillud vestrum quoddicitis: « qui non habet quod det, quomodo dat ? » unde hæc vox est : de qua lectione recitari potest? vox est de vico collecta, non de libro lecta f: w qui non habet quod det, quomodo dat ? » Hæc verba in lege 8 scripla non sunt; nam si(ut vultis) homo dat, Deusvacat;(54)et si Deus vacat, et apud voses186 omne quod dandum est,(55) ad vos sitconversio; quos baptizatisin nomine

[merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small]
[ocr errors]

lum. Et huc pertinent quæ supra amiòlavimns, ape-
rire ad fontem. INcert. -
(55) Crediderant in remissione. Non crediderant in
Patre, Filio et Spiritu sancto. Albasp.
(54) Et si Deus vacat, et apud vos est omne quod
dandum est, etc. Quaeso te, Lector, ecquid ab 'Op-
tate clarius dici potuit ? non res ipsa'claiìat, ut prò-
prie de conversione ad Deum locutus sit? suni ta-
men qui ad nescio quam haptizandorum conversio-
nem, quam neque probant (nam quod fidem profes-
suri ad Orientem converteréntur, hon magis äd bap-
tizandos pertinet. quam ad alios quoscumique), et si
probarent, tamen huc pertinere minime concederem.
Breviter moneo te, Lector, Iriplicem ejus vocis
usum apud veteres Scriptores fréquenter öccurrere.
Cum de conversione Gentilium seu hæreticorum ad

[ocr errors]

vestro tingantur. Erubescite, beato Paulo clamanti , A techumenus in fidelem d: utique dum incipit esse

el suam gratulationem profitenti: numquid in nomine meo baptizati estis (I Cor. i, 3)? Ille gaudet, quod duos solos et unam domum baptizaverit: et vos p0pulos rebaptizare contenditis ; et peccasse vos et peccare gaudetis, dicentes: * quid dat, qui non habet quod det? » cui creditur ipse dat quod creditur, non per quem creditur. Denique sub Joanne infinita multitudo hominum baptizata est, (56) probate Joannem aut accepisse aut habuisse quod daret. Illo autem (57) operante dabat Deus, qui dando non deficit; et nunc operantibus cunctis humana sunt opera, sed I)ei sunt munera. Wll. Baptismi gratiam, Dei donum, esse non hominis, qui operarius tantum esse probatur.—Jam illud quam

quod non erat, desinit esse quod fuerat. Lana et colorem mutat et nomen : et homo el (65) vocabulum mutat (64) et mentem, consideranda sunt effecta, retractanda sunt efficientia. Dicis a te datum esse, quod homo fidelis effectus est : si hoc totum tuum est, dicat et operarius artifex purpuræ, quod pretiosum colorem in suis manibus habeat, et non procuret pretiosa (65) pigmenta ex Oceano multis ignota, quibus tincta vellera, per colorem promoveantur in admirabilem dignitatem : non admixto sanguine piscis, purpuram solo tactu conficiat. Si e igitur operarius iste per tactum solum dare colorem non potest, sic nec operarius baptismatis, ex se sine Trinitate dare aliquid potest. Tale est et hoc, unde modo cer

ridiculum est, quod quasi ad gloriam vestram a vobis B tamen est. Nam in quo baptizarentur gentes, a Sal

sempcr auditur : • hoc munus baptismatis esse daniis, non accipientis: » et utinam hoc de Deo diceretis, qui hujus rei dator est. Sed quod stultum est, vos dicitis esse datores. Si ita est, et nos et vos temeamus singulos gentiles: vos qui vos sanctos dicitis, interrogate eum quem tenetis, an renuntiet diabolo et credal Domino; el ille dicat, nolo. Contra, nos peccatores (ut vultis) interrogemus alterum gentiJem, an renuntiet diabolo et credat Deo, etc., et dicat, renuntio et credo, etc., tum vos tingatis nolentem, nos volentem : dicatur, quis eorum possit ad Dei gratiam pertinere. Utique sine dubio ille * qui

[blocks in formation]

vatore mandatum est : per quem baptizarentur, nulla exccplione, discretum est. Non dixit Apostolus : vos facite, alii non faciant : quisquis in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptizaverit, Apostolorum opus implevit. Denique lectum est in Evangelio , Joanne dicente: Magister, vidimus quemdam in nomine tuo expellentem dæmonia, et prohibuimus eum , quia non sequitur nobiscum : sic Christus ait : nolite prohibere : qui enim non est contra vos, pro vobis est (Lucæ ix, 37). Nam et ipsis sic mandatum est, ut opus esset illorum , sanctificatio Trinitatis; nec in nomine suo tingerent; sed in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti : ergo nomen est quod sanctificat, non opus '. Intelligite 87 vos, vel sero, operarios esse, non dominos: et si Ecclesia vinea est, vites sunt homines et ordinati cultores, quid in dominium patrisfamilias irruitis? quid vobis, quod Dei est, vindicatis? quid vultis vestrum esse totum, ubi nec partem habere potestis? nam propter tumorem vestrum, quo in nos intumescitis, increpat Corinthios beatissimus Paulus : in se et Apollo actus tempo

[merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small]

(56) Probate Joannem habuisse. Probate Joannem hai)ui$se remissionem peccatorum.AlbASP. . . (57) illo operante dabat Deus, qui dando deficit. Impiâ pláne hæc est sententia nisi, interpretatyne sub$emias. Deficere ergo dando est, cessare dare. Sic Eôre dando dicit; non quod defectum potentiæ , §ôù volnntatis in auctore agnoscat. INCERT. (58) In artibus suis. Colores, ngnhgmines,.!!;tant lanas; ita aqua, non persona baptizantis, mutat baptizatum. ALBASP. - - - (59) Cum pretiosus inficitur color, etc. Pro convectiohe iegendum esse confectione jampridem, monuit Radulphus Fornierius, rérum quotidianar. lib. ii, c. 6. Quòd etsi improprium sit, infici enim) lana proprie Jîiciiir, non cönfidi, quod aliud est : Optali tamen esse certissimum est, cum postea quoque paucis 111terjectis repetatur. Totum autem hunc, locum,ita puio distinguendum ; Cum pretiosus inficitur color, ;, aura sœpè convertitur, dum confectione vellus candidum purpurascit. Sic alba lanaregalem transit in pur

[blocks in formation]

ris nostri conformat a : ne alter in alterum, inquit, A beatissimus Paulus famulos cum humilitate falealur:

intumescat (I Cor. iv, 6). Ut ostenderet, quia hoc totum sacramentum baptismatis Dei est, ut illic sibi nihil vindicet operarius, sic ait: ego quidem plantavi (I Cor. m, 6): hoc est (66) de pagano catechumenum feci: Apollo rigavit: hoc est, ille catechumenum baptizavit. Sed ut cresceret quod plautalum et irrigatum est, Deus fecit. Nam et quivis hodie volens vineam suam pastinare, operarium placita mercede conducit; qui curvato dorso et desudatis * lateribus, sinus terræ faciat, ubi deponat electa plantaria, et aquam calcatis scrobibus superducat: serobem fodere et plantaria ponere potest; (67) aquam inducere potest; imperare, ut teneat non potest: est enim hoc solius Dei, de medullis palmitum prodiiccre radices coalescentes in terram, et gemmantes oculos, incrementa frondium provocare. Denique beatus Apostolus Paulus, ut vestram praesumptionem tumoremque compesceret, ne se æstimet operarius baptismatis, aut habere dominium, aut de tanto islo munere particulam sibi aliquam vindicare; indicans, quia totum Dei est, sic ait : neque qui plantat, neque qui rigat, est aliquid; sed solus Deus, qui ad incrementa perducit (ICor. iii, 7). (68) Operarii inter alios estis intrante sole: hoc est, finito sæculo potestis in die relributionis nobiscum de mercede coiitendere : molitevobis majestatis dominium vindicare. Nam si ita est, vindicent sibi et ministri, qui mens;e dominicæ famulantur, ut pro humanitate exhibita ab invitatis gratulatio eis referatur. Christi vox est invitantis:

Venite, benedicti patris mei (Matth. xxv, 54) •: veniunt C

gentes ad gratiam d; exhibet ille qui invitare dignauis est; ministerium exercet turba famulorum : non famulantibus, sed pascenti referendæ sunt gratiæ. Wos cum ministri e sitis, inverecunde totum vobis eonvivii dominium vindicatis; cum se et cæteros

ne quis putaret, in solis Apostolis aut Episcopis, spem suam esse poneiidam, sic ait : quid est enim Paulus, vel quid Apollo? utique ministri ejus, in quem eredidistis (l Cor. iii, 4): est orgo in universis servientibus non dominium, sed ministerium. Wides ergo jam, frater Parmeniane, ex tribus speciebus supra memoratis , illam primo tripartitam esse immotam, invictam et immutabilem : operantis vero temporariam f esse personam. VIII. De fide suscipientis baptismum. — Restat jam de credentis merito aliquid dicere: cujus est fides, quam Filius Dei et sanctitati suæ anteposuit et majestati ; non enim potestis sanctiores esse, quam Christus est : ad quem cum mulier illa veniret, cuBjus filia erat mortua, et rogaret, ut suscitaretur; nihil promisit de virtute sua ; sed post fidem interrogat alienam, ut si mulier crederet, pro matris credulitate *, filia surgeret; si non crederet, virtus Filii Dei feriata cessaret. lnterrogatur mulier, respondit se credere fieri posse quod rogabat. Jubetur ire, redit ad domum mulier, invenit puellam vivam, quam dimiserat mortuam. Non ruit in oscula, non properat in amplexus ; sed redit, ul Salvatori gratias ageret : et ut oslenderet Filius Dei, se vacasse, fidem tantummodo operatam esse: vade, inquit, mulier, in pace, fides tua te salvavit (Luc. vm, 48). Ubi est quod dicis, dantis est, non aecipientis? Quid vobis videtur et Centurionis fides? eujus puer cum male haberet, Salvatorem petiit ut ab eo mortem repelleret. 88 Jam Christus pereuntem veniebat ad puerum; sic eum Centurio tenuit, ut indignitatem tecti sui confessus, quod Filius Dei totus non deberet intrare, sed suam virtutem mittere, qua puer, fugata morte, reviviscere potuisset. Non fortitudo Cenlurionis, non sapientia laudata est, sed fides: (69) et

[merged small][merged small][ocr errors]

VARIORUM NOTÆ.

(66) De Pagano Catechumenum feci. Docui illum. AlBAsp.

(67) Aquam inducere potest, imperare ut, etc. Quid

istâ verba sibi velint, imperare ut teneat, aut quo

sensu ad vineam, de qua hic agitur, pertineant, D

non satis intelligo. Optatus quid velit, satis liquet. In culuore viueie uon esse ut illa maturescat, seu tenerescat, ut de arboribus in geuere Tertull., fructumque edat; sed totum hoc a Deo pendere. Ego sic séntio, verl)a illa ut teneat, glossema inepti alicujus essé, qui elegantiam ac proprietatem v9cis imperare nön assequebatur: et quod aquæ proxime méntio facta esset, ita hunc locum supplendum pulavit. Nam et 0ptatus antea haud absimilibus verbis usus est, cum eum detritum esse lacum, dixit, qui aquam nec habeat, et acceptam continere non pos$it. Cæterum, imperare arris, dictum Wirgilio, Georgie. lib. i, et Senecæ, de Tranquill. auimi cap. ult. §e,I Senecæ locum ia tyronum gratiam proferam, qui vim verbi non omiiibus moti egregie explicat, iit fertilibus, inquit ille, agris non est imperandum : cito enim exhauriei illos numquam intermissa faecun

qitas ; ita animorum impetus assiduus labor frangit.
Ad vites ei vineas proprie Plinius, lib. xvii, càp. 32:
Temerarium est ante crussitudinem pollicarem viti im-
perare. Columella quoque, de re rüstica lib. iv, eap.
24 : Post largos fructus parcendum est vitibus, et ideo
angusle putandum, post exiguos imperandum. Possis
etiaut legere, inperare vineæ non potest. M. Casaub.
(68) Operarii inter alios estis intrante sole, elc.
Scribo: Operarii inter alios estis. Intrante sole, hoc
est , finito sæculo, etc. Mauh. xx, cap. 8, 3!ig; $i
γενομίνης , etc. quo hæc pertinent, ex Tliebr. illioli-
smo fluxisse videtur qui suum N*> venire, ingredi,
ge. occideute sole usurpant, ut et syn exirè, de
Oriente, M. CAsAUb.
(69) Et curatus est puer in illa hora, certe dantis
est, etc. Idem post pauca repetitur, alqui utrobique
videbit Optati menti repugnare, qui attenus inspi-
ciet: ut potius dicendum fuerit: certe dantis non cst,
sed accipientis. Respondebit aliquis fortasse, 0pta-
tum nQn tam verborum ipsorunî controversiäm ho-
visse Doiialistis, quam impiæ senteuli;e, qua ipsa
proferebant. Nihil igitur vetare, quin eorüüi verbis

« PoprzedniaDalej »