Obrazy na stronie
PDF

secundo diapsalmate, Spiritum Sanctum dixisse : Peccatori autem dixit Deus ( Ps. xlix, 16). Hoc loco advertenda est tota mentis intentio, et videndum, quis sit peccator. (11) Si enim post quod lectum est, peccatori autem diacit Deus: verba hujusmodi sequerentur, et diceret : tulisti arma, processisti castris, stetisti contra hostes in acie : timendum erat militi, quia potuit ipse videri peccator. Aut si diceret: comparasti merces, peregrinatus es, egisti nundinas, lucri causa quod emeras vendidisti : timendum erat negocialori, quia potuit ipse videri peccator. Aut si diceret : fabricasti navem, struxisti funibus, ornasti velis, opportunos ut navigares captasti ventos : (12) timendum erat nautæ, quia potuit ipse videri peccator. Aut post quod lectum est : Peccatori autem dixit Deus: si sequerentur hæc verba: dissensio et schisma tibi displicuit, concordasti cum fratre tuo, et cum una Ecclesia quæ est in toto orbe terrarum, (15)communicasti septem Ecclesiis et (14) memoriis apostolorum, amplexus es unitatem : si hæc subsequens lectio contineret, nobis timendum erat, nos esse potuimus peccatores. Cum autem dicit Deus : Ad quid exponis justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? tu autem contempsisti disciplinam, et abjecisti sermones meos retro : sedens adversum fratrem tuum, detrahebas, et adversus filium matris tuæ ponebas scandalum. Videbas furem, et currebas cum eo, et cum adulteris porlionem tuam ponebas (Ps. xlix, 16). Hæc ad vos dicta sunt omnia. Excusate vos ab his omnibus, si potestis. IV. Donatistæ disciplinæ contemptores. — A vobis

LECTIONES a In mss. S. T. et P. S. servasse.

A enim contempta est disciplina : ut quid recitas Testamentum, qui Testamento non servis, in quo descripta est disciplina, quam servare non vultis? Non enim potestis dicere, vos eam servare *, contra quam militatis. Deus dicit : Quære pucem, et consequeris eam (Ps. xxxiii, 15): (15) tu repudiasti pacem: non est b contemnere disciplinam? 73 In Evangelio legitur (16): pax hominibus in terra bonæ voluntatis(Luc. ii, 14): tu nec voluntatem bonam vis habere nec pacem : non est contemnere disciplinam ? Item in psalmo cxxxii legitur : Ecce quam b0mum est, et jucundum, habitare in unum : in unum habitare cum fratribus noii vis : non est conlemnere disciplinam ? Christus dicit in Evangelio : qui semel lotus est, non habet necessitatem iterum lavandi (Joan. xiii, 10) : tu rebaptizando iterum lavas : non est contemnere disciplinam ? Deus dicit : ne teligeritis Christos meos , neque in prophetas meos manum miseritis (Ps. civ, 15): vos tot sacerdotes Dei (17) honoribus exspoliastis : non est contemnere disciplinam? Christus dicit : inde scio quia discipuli mei estis, si vos invicem diligatis (Joan. xiii, 54): odio nos habetis, fratres utique vestros : nec apostolos imitari voluistis, a quibus etiam negator dilectus est Petrus: non est contemnere disciplinam ? Exponis justificationes Dei, et assumis Testamentum ejus per os tuum : Testamentum recitas, et Testamento non servis, in quo descripta est disciplina : quomodo dicis: quære pacem, cum non habeas pacem ? V. Donatistæ calumniatores, detractores, scandaloC rum auctores.— (18) Electi estis, qui sedenles p0

WARIANTES. b In ms. S. G. utique hoc est : et ita deinceps.

[ocr errors]

VARIORUM NOTÆ. • testantur viri docti. Alterum autem cum jam versu 6,

(non enim sequendi qui tollunt, cum sit et in Hebr.) praecesserit. Ideo fortasse dictum ab Optato, hic est, sub sec. etc. M. CASAUb. (11) Si enim post electum est. Pro electum mavult Barthius delectum. Interest enim militem deligi atque eligi dicas. Cum delectus ei rei sit familiare verbum : illüd alterum temere de militibus non reperias. Fr. Balduinus edidit, si enim postquam lectum est. INcert. (12) Timendum erat nautae. Lege exigente sensu et fide jubente eodem libro, naturæ. Si quidem naturæ hic prodigiose editum. INCERT. (13) Communicasti septem Ecclesiis.Christianis Asiæ. AlbAsp. (14) Et memoriis Apostolorum. Et reliquis B. Petri et Pauli : quæ commuiiio necessaria est ut quis sit in unitate Christiana. AlbAsp.

(15)Tu repudiasti pacem, etc. Auctiores hic priores editiones integra periodo : In £vangelio legitur, pax hominibus in terra bonæ voluntatis. Tu nec voluntatem bonam vis habere, nec pacem : non est contemnere disciplinam ? Item in Psalm., etc. Haud dubium quin sit Optati, neque difficile est conjicere, quæ causa fuerit omittendi. M. CAsAub.

(16) In Evangelio legitur. lIæc ex editione Germamanica addimus; et bene, ni fallor. AlbAsp.

(17) Honoribus exspoliastis. Sine causa et absque crimine episcopos deponitis: quod non minus crimen erat, quam innocentem ad pœnitentiam cogere; utrique cnim tollitur gradus et pars quem habebat in corpore Cliristi. Adde ex D. Cypriauo episcopatum

divinum honorem esse. Epist. 5 lib. iv. Divini h0noris societate conjunctas. AlbAsp. (18) Electi estis qui sedentes, etc. Scribe lecti estis : quod valet, scriptum porro est de vobis, aut aliquid simile : lectum enim pro scriptum cum de sacris scriptoribus loca proferuntur, et lectio zar' ££ozijv , pro quavis sacræ Scripturæ περιοχâ, sive τερίχοτj (capitulum vocant Tertull. et alii) iäm freque.is est in his et similibus libris, ut nihil frequentius esse possit. Nolum ac tritum est, quid Nefiem. viii, 8, non pauci *pa mikra exponant, vel quid ea voce Ilebraei doctores vulgo designent. Eadem ratione et Alcoranum dici multi aulumarunt. Sed Thomas Erpenius, in cujus excellentissimi viri immatura morte D tantam fecerunt jacturam litteræ Orientales, quantam ullæ umquam in unius hominis morte littere , doctissimos quosque Arabes dissentire, et ab alia quamvis ejusdem radicis significatione derivare, n0tavit in notis ad histor. Josephi Patriarch. Hanc sententiam doctissimus Salmasius in admirando Pliilianarum exercitationum opere, non laudat modo, sed et Græcorum testimoniis ita confirmat, ut res jam minime controverti debeat. Sed quia admirandi illius operis mentionem me contigit hic facere, ingratiis sum nisi hoc ipso loco ejus auctori, viro humanissim0 et de tota republica litteraria meritissimo, gratissimas agam gratias, cujus munere tanti thesauri c01lpos sum faötus. Sed üi ad Optatum redeamus, ut liic èlecti pro lecti, etiam in hac optima, ita in prioribtis editioiiibus, eodem errore electum pro lectum lege: batur. Ubi enim ante unam aut alteram Wagìmà\\ 3 Si enim postquam lectum est, priores ulti mia Balduitribus vestris. Quoniam (sicut supra dixi ) una nos mater Ecclesia genuit, ünus nos Deus pater excepit; et tamen scandala contra nos ponitis, mandando singulis, (20) ne nos salutent : ne a nobis (21) dignationem accipiant (22). Considerate verba superbiæ vestræ : considerate tractatus : considerate mandata : actus quoque vestros revolvite ^. Nullus vestrum 7J4 est, qui non convicia nostra suis(23) tractalibus misceat : (24) qui non aliud (25) initiet, aliud

pulum doceatis (19), et detrahitis nobis, utique fra- A explicet. (26) Lectiones dominicas incipitis, et trac

LECTIONES

a Hic in mss. et jn editis habentur hæc verba: Invenietis oleum vestrum timuisse, qui rogabat; sed non suo loco: nec enim cohærent cum præcedentibus et sequentibus,

[merged small][ocr errors]

VARIORUM NOTÆ. niana exhibebant, si enim post electum, est. Et, quia B testandæ humanitatis invicem praestamus et s,i,ii,...

de militibus nescio quid sequitur, pro electum, delectum corrigi eo loco voluerunt nonnulli, et mira nescio quæ de delectu militum comminiscuntur : quorum ineptiis optime carere potuimus, si per N. L. et typographos parisienses liceret. Quod autem ait Optâtus, lecti estis qui sedentes populum doceatis, non ità intelligendum, quasi hoc ipsum de iis ac totidem verbis esset scriptum. More enim suo quasi supplet et interpolat verba Scripturæ ut proposito suo accommodet. q. d. Lecti estis, qui sedentes (quando nempe populum docetis; concionamini, quod sedentes utiquepromore tractantium facitis, detrahitis nobis, elc. M. CASAUB.

(19) Electiestis qui sedentes populum doceatis. Nam, ut ait modo 0ptatus, populus in Ecclesia non habet sedendi licentiam. Hoc solisantistitibus qui populum docebant erat concessum in Ecclesiis Africanis, ut præter Optatum docet Augustinus l. 1. homil. hom. xxvi , tract. 19 el 112 in Joannem, in expos. Ps. cxlvii, et alibi passim. Nihilominus alia consuetudo obtinebat in qüibusdam transmarinis Ecclesiis, ut discimus ex eodem Augnstino, l. de Catech. rudibus, c. 15, ubi consulit iis qui docent alios, ut aliquando eis oblata sessione succurrant, quamquam, inquit, sine dubitatione melius fiat ubi decenter fieri potest, ut a principio sedens audiat, longeque consultius in quibusdam Ecclesiis transmarinis, non solum antistites sedenles loquuntur ad populum, sed ipsi eliam populo sedilia subjacent. Alius ergo mos erat quarumdam saltem Ecêlesiarum transmarinarum, “alius Africanarum : in illis non solum autistites loquentes sedebant, sed et auditores: in his vero e contra soli antistites sedebant cum populum alloquebantur; populus vero s1ans audiebat. Attamen S. Augustinus homil. 26, supra laudata, testatur : se in gratiam eorum qui aut peäibus dolebant, aut aliqua corporis inæqualitate laborabant, consilium dedisse et quodam modo supplicasse, ut quando aut passiones prolixæ aut certæ ali

quæ lectioiies longiores legebantur, qui stare non po- D Barthius excidisse vQcem docetis censet,

ierant, humiliter et cum silentio sedentes altentis auribus audirent quæ legebantur. Du PIN. (20) Ne nós salutent. Christiani olim et domi, et per vicos, et in Ecclesia osculo sese salutabant. ALBASP. Ibid. Ne nos salutent : ne a nobis dignationem accipiant. I/ignatio quid olim fuerit non opus est dicere; a posterioris ævi et cum aevo declinantis latinitatis Sériptoribus, pro humanitate seu facilitate solet accipi. Unde quod a Weteris et germanae eloquentiæ Principe dictum est : qui dignitate Principibus excellit, facilitate par infimis videtur. A Sidonio Apoll. ita expressum est, dignitate clarus, dignatione communis. Lib. 1 epist. ix, et iii lib. vii, ad Fontelum Papam sive episcopum : Cum sitis opinione magni , gradu maximi, non tamen estis vos amplius dignitate , quam dignatione laudandi. Hinc et de quovis officio, quod

PATaoL. XI.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

pulum, qui in Ecclesia non hal)et (51) sedendi licen- A tos ; ut Praxeas *, qui argumentabatur Patrem pas

tiam. Vides ergo procul dubio vobis imputari debere cum dicit Deus : sedens adversus filium matris tuæ, ponebas scándala. (52) Unam matrem nos habere jam toties comprobavi : nec vos negare potestis, qui contra nos scandala ponitis, dum aliqui vestrum et (53) non intellectas proferunt lectiones : ut auferant etiam illud, quod inter omnes solet esse commune, salutationis videlicet officium. Nam et vos ipsi aliqui (54) in perfunctoria salutatione oscula denegatis solita : et docentur multi, (55) ne ave dicant cuiquam nostrum : et videntur sibi hoc de leciione, sed non intellecta, mandari, ignorantes de quibus apostolus hoc dixerit : cum his nec cibum capere : ave illi ne dixeritis : serpit enim eorum sermo velut cancer (I Cor. v, 11; ll Joan. 10; II Tim. 11, 17). Dixit hoc de hæreticis, quorum coeperat illis temporibus vitiosa esse doctrina : qui subtili seductione verborum, morbis obscure serpentibus corrumperent fidei sanitatem; ut Marcion, qui ex episcopo apostata factus, inducebat duos Deos et (36) duos Cliris

sum esse, non Filium ; ut Walentinus, qui conabatur carnem Cliristo subducere. Ilorum esl sermo, qui habuit cancer b ad fidei membra vexanda. (57) Talis sermo est et (58) Scorpiani e hæretici (59), qui 75 negabat debere esse martyria : scilicet venema sua sibi servent, nec eorum relalio auditorum inlellectus simplices vel leviter vexet. Hujus igitur sermo est, qui vitandus est, ne serpat sicut cancer. Dictum est hoc et de Ario, qui conabatur docere Filium Dei ex nullis substanliis factum esse, mon ex Deo natum : cujus doctrina, nisi in Nicæno concilio a trecentis decem et oclo episcopis dissiparetur, pectora multorum sicuti cancer intraverat. Dictum est hoc de Pholino præsentis temporis hæretico, qui

P Filium Dei ausus est dicere, tantummodo hominem

fuisse, non Deum. Potuit hoc et de vobis dici, quia vesler sermo animis et auribus aliquorum non leve intulit cancer. Wester enim sermo est, quem ad pacis filios habetis; dum dicitis: periistis, attendite post vos; peribit anima veslra; quamdiu (40) vos tenetis?

LECTI0NES WARIANTES.

a In mss. omnibus et in editis hic habetur Ebiom pro Praarea. Sed erroris istius, Patrem passum esse , auctor fuit Praace,us non EUion. Pra.veas etiam nominatur ab 0ptato, 1. 1. Et I. v in uss. S. T. et P. S. pro Ebione legitur Pra3ceas : apud Praaceam Patripassianum, qui eae toto Filium negat, et Palrem passum esse contendit. Ex his resuituimus Práaceam pro Ebione, quamquam hoc loco mss. co

dicum auctoritate'destituti. Forte in his omissa est una aut altera linea, et legendum, ut Ebion qui Christum dicebat esse merum hominem : ut Praxeas qui argumentabalur Patrem pussum esse. » In ms. S. G. quem habuit cancer. In editis, qui habuit C(unuCrunu. c Iu mss. S. T. et P. S. Corpiani.

VARIORUM NOT.E. diat. Longeque consultius in quibusdam Ecclesiis trans- C brum suum vocat Tertullianus, quem contra Gn0sSic fecistis de fidelibus pœnitentes, sic mortifieastis A foras : ut compleatur quod a Deo dictum est per proin sacerdotibus honores. Ecce et vester sermo est, phetam Ezechielem : et maledicebant mihi in populo qui serpit velut cancer hodie, ut salutatio et convic- meo, propter plenam manum hordei et buccellam, ut ius • prohibeatur. Noster sermo quid tale facere po- occiderent animas quas non oportuit mori, dum annum. tuit? qui simplici doctrina filios pacis relinemus: tiant populo meo vanas seductiones (Ezech. xi, f9). non alienos seducimus, nec quemquam extermina- Audit ergo Deus injurias non sibi debitas, el hujusmus. Manifestum est igitur, vos contra nos quotidie modi habitaculum deserit : et homo qui Deo plenus scandala ponere : et longum est percurrere omnes in Ecclesiam intraverat, egreditur (46) vas inane. modos, quibus nobis detrahitis, et omnia quibus Diabolus qui volebat quasi fur aliquid involare g, scandala ponitis. adjutus operibus vestris, videt (47) tolum suum facWI. Donatistæ fures et qua ratione. — Nam et cum tum esse, unde volebat paululum aliquid tollere : dieit : videbas furem et concurrebas cum eo: de qua re ergo de vobis dixit Deus: videbas furem, et concurrebas hoc putatis dictum esse ? numquid de subducto ves- cum eo (Ps. xlix, 18): denique in Evangelio sic scriptimento aut de involato b gremio, aut de aliquibus tum est : cum autem Deus deseruerit hominem, remarebus quæ ablatæ vel lucra vel damna inler hoinines mel vas inane; spiritus autem immundus errans per loca faciunt? equidem sunt et ista prohibita : sed in hac B deserta, jejunus dicit, domus mea vacua est (Mauh. xii, lectione illa furta increpat Deus, quæ sibi sunt facta. 43) : hoc est dicere, Qui me excluserat, excluQuæritis quæ furta sunt Deo facta? apud vos iuve- sus est : revertar illuc et habitabo : et adducit seniuntur. Possessio Dei, est turba fidelium, ex qua. cum alios septem saeviores, et habitabit illic ; et erunt quotidie fur diabolus cupit aliquid involare : Chris- hominis illius pejora novissima, quam quod fuerunt priuiani aut Christianæ e vult vel mores ex aliqua parte ma:(48) hoc est: videbas furem, et concurrebas 76 cum corrumpere, et si non totum hominem, sed quodcum- eo, et cum mœchis particulam tuum ponebas. Hæretique de homine rapere. Talem furem cum videatis cos dicit mœchos, et moechas Ecclesias illorum ; coutra nos vim facere, vestris operibus adjuvistis; quas aspernatur et repudiat Christus in Canticis Cannam neminem fugit, quod omnis homo qui nasciiur, ticorum : quasi dicat, (49) Quid mihi colligitis non quamvis de parentibus Christianis nascatur, (41) sine necessarias? una est dilecta mea, una est sponsa mea, spiritu immundo ' esse non possit, quem necesse sit una est columba mea (Cant. vi, 8), id est, Calholica: ante salutare lavacrum, (42) ab homine excludi et in qua et vos cum esse possetis, rebaptizando inter separari. (45) IIoc exorcismus operatur, per quem mœchos “ particulam habere voluistis. Et quoniam spiritus immundus depellitur •, et (44) in loca de- vos esse peccatores, divino testimonio manifestissime serta fugatur. Fii (45) domus vacua in pectore cre- C comprobatum est : etiam illud ostensum est, tua uleiitis, fit domus munda : intrat Deus et habitat. auxilia contra te militasse : in auxilium enim adApostolo dicente : vos estis templum Dei, et in vobis duxeras * Prophetam, in quo lectum est : sacrificium Deus habitat (I Cor. iii, 16). Et cum Deo unusquis- peccatoris, quasi qui victimet canem (Esai. lxvi, 5) (50). que plenus sit, de quo f fur diabolus aliquid invo- Jam peccatores vos esse, si pudor est ullus, cum lare contendit : vos rebaptizando exorcizatis homi- dolore recognosce j.

narinis, nón solum antistites sedentes loquuntur ad populum, sed ipsi etiam populo sedilia subjacent, etc. 'Tam claræ luci non est quod addam. llliid modo ne quis hæreat, transmarinas Ecclesias appellari ab Augustino Afro, quæcumque tum erant, 0ccidentis Egêlesi;e. Optatus, lib. ii, universi Orbis pQpulos , in Africanos, Orientales ac Transmarinos dividit. Plura de hujus vocis usu congessit eruditissimus Justellus ad Can. Eccl. Afr. M. CASAUB. (31) Sedendi licentiam. Episcopi et presbyteri jus sedendi in Ecclesia habebant ; non autem plebs, quæ stando, aut genibus flexis orabat : unde apud antiquos sacerdotium vocatur, honor consessus. AlbAsp. (52) Unam matrem nos habere jam toties comprobaìi, etc. Scribe : Unam matrem mos habere jam toties comprobavi , nisi tamen melius, Unam matrem nos habere jam toties comprobavi, nec tos negare potestis, qui contra nos sc., etc. M. CASAUB. Ita reslilulum. (53) Non intellectas. Loca Scripturæ quæ perperaiim explicant. AlbAsp. (53) In perfunctoria. In civili salutatione : non s0luih (jlirisiiaiiam salutem , sed etiam civilem nobis denegatis. ALBASP. (55) Ne ave.Osculum et bona verba dalant. ALBAsp. (56) Duos Christos. liunc, lucum restituit i}alduinu$: quomodo autem: duos Christos et duos Deos ponerent Marcionatae, lege I. C. Perrotrium ad D. Augustimi Jocum ad Adimantum. ALBASP. (57) Talis sermo est, et Corpiani hæretici, etc. Qui fueriiît hæretici qui martyria negabant , praeter alios docet Tertullianus, qui adversus Gnosticos eo nomine infames librum conscripsit de Bono martyrii. Sed illi hæretici cur Optauo Corpiani , non aeque in promptu est. In codice inanuscripto Scorpiani non çorpiàni se reperisse testatur Balduinns. Quod si hæreticos simul plures ita voearet Optatus, vel Scorpiaci eum scripsisse putarein (Scorpiacum enim li

ticos, scorpiis, ut interpretatur ipse, similes, scripsit); vel Copriani a zórpo; aut xoTpiz formasse, cum qui Gnostici, eosdem Borborilas , ob oi)scoenitatem tam morum quam doctrinæ nuncupatos constet; vel denique Coddiani, quod fuit et illorum momen, ut anuiqui tradidere. Sed cum Corpiani hæretici, ut unius ac certi cujusdam, cujus hoc proprium momen fuerit, 0ptatus meminerit, haud temere quidquam asseverem; nisi sit fortasse singularis pro plurali; atit ipse 0ptatus in nomine minus notó impegerit. Ait autem Augustinus , Gnosticos quosdam a Nicolaitis, quosdam vero a Carpocrate hæretico derivare. Verum hoc nihil ad Corpianum de quo quærimus, cuique proprium hoc dogma adscribit Optatus noster, quod martyria negaret. Mox de Ario qui conabatur d0cere filium Dei ea, nullis substantiis factum esse, id est, quasi êz τὸν οὐκ όντων. Unde et Exoucontii dicti. M. CASAUB. (58) Capiani. Ex Tiliano codice legendum Scae

[ocr errors]

martyrium subeundum esse negarent. AlbAsp. (39) Scorpiani hæretici. Delusus videtur hoc in l0c0 0platüs inscriptione libri Tertull. adversus hæretit. qüi martyriis óbtrectabant, quem Scorpiace Tertullianus in$cripsit. Hinc forte putavit 0ptatus, hæreticum illum quem aggreditur, vocitatum fuisse Scorpianum. Cum tamen Tertullianus initio libri Scprpios vocet hæreticos, et profiteatur se Gnosticos, Valentinianos, aliosque martyriorum refragatores, qui tempore persecutionis ebulliebant, noii autem privatim uliuiii hæreticum insectari, atque ut adversus be§* tiolas istas suis mederetur Theriacam promptam stylo temperare. Nullus ergo fuit Scorpiamus neqiie Corpit* nus hæreticus Tertuiiiano; sed 'merito dicti sunt ab illo Scorpiones, hæretici illi qui martyrio refragabamtur. !)U PIN. (40) Vos tenetis. Quamdiu apud Orthodoxos mane* tis. AlbAsp, I

nem fìdelem, et dicitis Deo habitanti : Maledicte, exi VII. Quo sensu dictum illud : oleum peccatoris non LECTIONES VARIANTES. * !n ms. S. G. conventus. f In ms. S. G. unde, { } In ms. S. G. inviolato; sed perperam. - - - 8 In ms. S. G. additur, de homine. * Jn ms. S. G. qui in quovis in Christiano aut christiana. h In ms. S. G. additur hæreticos. ô ln ms. S. T. mundi: minus bene. i In mss. S. T. et Ph. S. addideras. ° In ms. S. G. repellitur. j In ms. S. G. si ullus est pavor, cum pudore c0gn0sce.

VARIORUM NOTÆ.

(41) Sine spiritu mundi. Sine spiritu immundo. enim amplius habet Christum, neque Spiritum san« AlbAsp. p tuj; ALbAsp. (42) Ab homine excludi. De exorcismo loquitur. (47) Totum suum. In antiquam suam possessionem AlbAsp. restituitur. AlbAsp. (43) Hgc exorcismus operatur. D. August. ad Six- (48) Hoc est : videbas furem, etc. Scribe, hoc est ; iuni Presb. epistola 105 : Quid ad !oc rçpgndeaiit, vidēbās fiirei, et ęreę eo; et aliquantülö quod gaeprgixantur et egsuffigitur infantes?, hoc euim spatio interposito, et cum maechis, etc. Ita enim súé procul dubio fallaciter fit si diabolus eis non dominatur. §ôéì Optatus testimoiiorum, sive, ut ipse appellat,

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

sed non statim domus hæc habitatorem habere Christum

meretur, nisi sit vita ejus et conversatio ita sancta, ita , (49) Quid mihi colligitis. Quid nihi facitis Ecclepura. ALBAsp. - siam. AlbAsp. (46) Vas inane. liabebat Christum quando eum (50) Victimet canem. Canis ita vile Hebræis animal,

rebaptizastis: quem quidem per exorcismos fugastis; ut ne pretium quidem ejus iu templo recipi posset. ideo qui rebaptizatur egreditur vacuus ex aquis; non - Du Pin,

ungat caput meum. — Etiam illud disce, cujus vox sit : oleum peccatoris non impinguet caput meum (Ps. cxL, 5): tu enim non intellexisti, cujus hæc vox sit, utique Christi, qui necdum unctus fuerat, cum rogaret, ut oleum peccatoris non impinguarel ^ caput ejus. (51) Haec tu non intelligens, dixisti : Quia David Propheta timuit oleum peccatoris. A Samuele jamdudum perunctus b fuerat qui cantabat; non fuit ratio ut iterum ungeretur : ergo vox est Christi dicentis: oleum peccatoris non ungat e caput meum. Preces sunt, non jussiones; desideria sunt, non præcepta : nam si jussio esset, diceret: oleum peccaloris non unget d caput meum. Wox igitur est Filii Dei jam tunc metuentis oleum peccatoris incurrere e, id est, cujusque hominis; quia nemo est sine peccato f, nisi solus Deus. Ideo Filius ejus timuit oleum hominis,

quia fœdum fuerat (52), ut Deus ab homine ungeretur."

Ideo deprecatur 8 Patrem, ut non ungatur ab homine, sed ab ipso Domino Patre. Petit ergo Filius: videamus an consenserit Pater. Hoc Spiritus sanctus indicat et manifestat in psalmo xliv, ubi ait ad ipsum Filium : unget te Dominus Deus tuus oleo exsultationis aliter a consortibus tuis ( Ps. xliv, 8). Consortes fuerant Judæorum sacerdotes et reges, quos singulos unctos ab hominibus constat. Sed quia Filius a Patre, Deus a Deo, erat ungendus, secundum quod Filius petiit, Spiritus promissa nuntiavit, et complevit Pater in

LECTIONES

a In mss. S. T. et P. S. inquinaret. b In ms. S. G. puero Dei unctus. e Iua in mss. S.T. et S. G. et sic legendum juxta versionem Septuaginta Interpret. d In ms. S. T. ungat. In ms. S. G. impinguet; sed perperam. • e ln ms. S. G. ne homo ejus oleum peccatoris incurreret. f In ms. S. T. nemo nom est peccator.

A Jordane : quo cum veniret Filius Dei, Salvalor noster, ad Joannem ostensus est his verbis: ecce agnus Dei: hic est qui tollit peccata mundi (Joan. i, 30). Descendit in aquam, non quia erat quod in Deo mundarelur, sed superventurum oleum (55) aqua debuit antecedere, ad mysteria h initianda et ordinanda, el implenda baptismatis : lotus, cum in Joannis manibus haberetur, secutus est' ordo mysterii, et complevit Pater quod rogaverat Filius et quod nuntiaverat Spiritus sanctus. Apertum est cœlum Deo patre umgente, spiritale (54) oleum statim in imagine c0lumbæ descendit, et insedit capiti ejus, et perfudit oleo i, (55) unde cœpit dici Christus, quando unclus est a Deo Palre; cui ne (56) manus impositio i defuisse videretur, vox audita est Dei de nube dicentis: B hic est Filius meus, de quo bene sensi, hunc audile ( Matth. iii, 17). Hoc est igitur quod lectum 77 est: oleum peccatoris non ungat caput meum (57). Rati0nem veritatis, frater Parmeniane, vel sero addisce, quoniam nunc tempus invenisti discendi *. VIII. (58) Hæretici proprie filii adulterorum. — Et illud quod in Salomone propheta lectum esse dixisli: filios adulterorum inconsummatos (59), et spuria (60) titulamina (61) altas radices dare non posse (Sap. 111, 16; iv, 3) : hoc et simpliciter dictum esse intelligi potest. Unde si figuram facias, ver0s adulteros excusasti (62). Sed fac, ut figuraliler dic

VARIANTES.

5 In ms. S. G. precatur. h In ms. S. T. ininisteria: et infra ministerii promyslerii. i In mss. S. T. et P. S. perfudit eum. In ms. S. G. perfudit oleum : legendum oleó. In ms. S. T. post hæc addilur, et digesta est; in nis. S. G. et digestum est. Istud ulpote superfluum omisimus. j In mss. S. T. et P. S. manus imposita. k In mss. S. T. et P. S. tempus est invenire discendi.

VARIORUM NOTAE.

(51) Quia Propheta timuit oleum peccatoris, etc. Distiiigiie : Hæc tu non intelligens dixisti, quia Propheta iimuit oleum peccatoris. A Samuele jamdudum puer unctus fuerat, quæ cantabat (id est à Jo)gööo;). Non fuit ratio ut iterum ungeretur ; ergo , etc. M. CÄsAub. Restitutus est a nobis iste locus. (52) Ut Deus ab homine. Uncti9 est species commuinionis, ut habetur apud Dionysium, cap. ult. Hier. Eccles. Qui autem communionein alicui impertit, is superior esse videtur; unde nemo olim Episcopo sacràmentum impertiri poterat. Ait igitur Optatus indignum fuisse ut Christus per hominem perliceretur. AlBAsp. (53) Aqua debuit. Baptismus ante confirmationem conferebatur. ALBASP. (54) 0leum statim. Confirmabantur ul)i erant baptizati. AlbASP. (55) Unde cæpit Christus. Baptismus faciebat filios: Confirmatio Christianos, Ecclesia fideles. AlbAsp. (56) Manus impositio. Et ne deesset oratio qua confirmatio illa perficeretur; non solum manus éxtentio vocabatur manus impositio, sed etiam orationes, quæ cum manum admoverent, pronuntiabantur. AlbAsp. (57) Rationem veritatis, frater Parmeniane, etc. Aliæ editiones, quomiam nunc tempus est invenire discendi. Ego scribo, quoniam non est tempus, vel, nunc non tempus est juvenile discendi. Prius enim, vel sero : quasi diceret, præstat sero, quam numquam. M. CAsAub. Restitutus est hic locus a nobis. (58) Et illud quod in Salomone Propheta lectum

[ocr errors][ocr errors][merged small]
« PoprzedniaDalej »