Obrazy na stronie
PDF

militem postularent: non per quem alicui vim face- A moti sunt omnes: iratos milites retinere nec eorum

rent, sed ut vim a Donato supra memorato episcopo dispositam, prohiberent. Hac ratione factum est, ut miles videretur armatus. Jam quidquid subsecutum est, videte, cui debeat aut possit adscribi. Habebant ilfic vocatorum infinitam turbam *, et annonam competentem constat fuisse præparatam : de Basilica quasi publica horrea ; exspectantes ut venirent, in quos furorem suam exercere potuissent ; et facerent quidquid illis dementia sua dictasset, nisi præsentia armati militis obstitisset. Nam cum , ante venturos milites, (86) metatores (87) (ut fieri solet) mitterentur ; contra Apostoli præcep!a competenter suscepti non sunt, qui ait: cui honorem, honorem : cui vectigal, vectigal : cui tributum, tributum : memini quidquam debueritis ( Rom. xii, 7). Contusi sunt b (88) qui missi fuerant cum equis 62 suis, ab iis, quorum nomina flabello invidiæ ventilasti e (89). Ipsi magistri fuerunt injuriæ ' suæ (90) ; et quid pati possent •, ipsi prærogatis f injuriis docuerunt. Reverterunt vexati milites ad numeros suos, et quod duo vel tres passi fuerant, universi doluerunt. Com

præpositi valuerunt. Sic admissum est, per quod invidiam unitati factam esse memorasti 8 : hæc et cætera vestra et suas causas habent, et quas ostendi personas obnoxias. Hoc nos nec vidimus quidem , sed vobiscum audivimus. Si auditus facit reos, tenemus vos socios, quia similiter audistis h. Si a facto auditus immunis est; quod ab aliis, vobis provocantibus, factum est, nobis non debet imputari. (91) Querelam per ordinem deponitis, sub Leontio , sub Ursacio, injuriatos esse quam plurimos: sub Paulo et Macario aliquos necatos : a sequentibus eorum nescio quos ad tempus esse scripturos. Quid hoc ad nos ? quid ad Ecclesiam catholicam perlinet ' ? Quidquid objecistis, vos fecistis. Qui pa

B cem a Deo commendalam noluistis libenter excipere,

cariorein æstimantes hæreditatem schismatis, quam præcepta proposita i Salvatoris. Arguistis operarios unitatis : ipsam unitatem improbate, si potestis. Nam æstimo vos non negare, unitatem summum bonum esse. Quid nostra k , quales fuerint operarii , lummodo quod operatum est, bonum esse constet ?

[merged small][merged small][merged small][ocr errors]
[ocr errors]

C ait 0ptatus, flabello ventilabant. Atqui ut bene excipit,

ac subjicit mox Optatus: Ipsi magistri fuerant iiieidiæ suæ : et quid pati possent, ipsi prærogatis inju;iis docuerunt. Injuriam prærogare, iniisitalum est. Apud Zenon. Weroij. aliquoties prærogare pro erogare, et prærogatio pro domo, seu beneficio, sed plane eo sensu quo noster Collat. Carthag. p. 594 : Quare nobis mom rependitur, quod prærogavimus ? proxima aulem sentenlia ad numeros suos dixit, ordines, aut comimilitones intelligeiis, ut Tertull. Apolog. cap. 57 : Si enim et hostes exertos, non tantumi vindices occultos agere vellemus, deesset nobis vis numerorum et copiarum. Ita et alii, sed hoc tritum est. M. CAsAUb. I{estitutus est a nobis iste locus. (89) Ab iis quorum nomina flabello invidiæ ventilasti. A l)onati scilicet militibus quorum nomina venditabal Parmenianus, ul invidiam faceret Catholicis; sic enim eodem sensu ipse 0ptatus alibi : Quare Macarius duos jussit occidi, quorum nomina, ut supra

quod tantumdem. Non mediogris enim seu conlu- D dixi, flabello invidiæ ventilatis. DU PIN.

meliæ, seu injuri e verbum hoc esse terare, sed

ravi et atroci rei conveniens, a viris doctissimis $. Gellio et Macrobio pridem observatum est : quæ ipsorum observatio in iegendis Scriptoribus Ecélesiasticis præcipui usus est. Jam quod sequitur, qu0rum nomina flabello invidiæ, etc., de quibus, aut quo sensu sit accipiendum, docet 0ptatus ipse alio loco : Videamus quare Moyses tria millia hominum jussit occidi , etc. Quare placarius duas quorum n0inina quotidie, ut supra dixi, flabello invidiæ ventilatis. Non igitur ad hominum ipsorum odium aut injuriam, sed aÜi faciendam aliis ex istis nominibus invidiam, .eorum nomina, qui melatores pi æmissos, occupato cæterorum adveiitu, male mulctaverunt, et ab iratis militibus postea occisi sunt, tamquain innocentium ac martyrum usque, jactabant, atque invidiæ, ut

(90) Ipsi magistri fuerunt injuriæ suæ. Ipsi exemplum dederunt et præiverunt primi male mulctando milites metatores. Ab iis initium injuriarum ortum est. DU PIN.

(9l) Querelam. Hæc ita sunt dislinguenla, sub Leontio et Ursatio injuriatos esse quàmplurimos : sub Paulo et Macario aliquos necatos : a' sequentibus nescio quos ad tempus proscriptos. Albasp.

lbid. Querelam per ordinem deponitis sub Leontio. Deponitis an disponitis legamus, haud magni refert. Sed tamen verba ut aliter distinguantur, Iiaud parum interest. Lege igitur, ut jam ab aliis est monitum : Querelam per ordinem deponitis; sub Leontio, sub Ursatio injuriatos esse quam plurimos : sub P. et Macario aliquos necatos : a sequéntibus eorum nescio quos, etc. M. CASAUB.

nam et vinum a peccatoribus operariis et calcatur et A ret : si non 63 feriret, delinqueret. Elegit melius

premitur; et sic inde Deo sacrificium offertur : oleum quoque a sordidis et nonnullis male viventibus et immunda loquentibus conficitur ; et tamen (92) in sapore, in lumine, etiam in sancto chrismate a (93) simpliciter erogatur. W. Excusantur operarii unitatis, quod asperius egerint. — 0perarios unitatis malos fuisse dicitis: forte cum voluntate Dei, cui nonnumquam b placet etiam quod ab ipso potuit prohiberi. Nam quædam mala male fiunt : quædam mala bene fiunt. Malum male latro facit : malum bene judex facit, dum vindicat quod latro peccavit. Nam haec Dei vox est : non occides (Exod. xx, 15): et ipsius vox est e : si inventus fuerit homo, dormiens cum muliere habente mari

peccatum, ut percuteret ; et forte non defuerant, qui hujus rei vindicem quasi homicidam notare voluissent. Sed ut ostenderet Deus, aliqua mala bene fieri, locutus est dicens : Phinees mitigavit iram meam (Num. xxv, 11): et placuit Deo homicidium, quia vindicatum est adulterium. Quid si et modo Deo placuit, quod passos vos esse dicitis, qui unitatem cum toto orbe terrarum et (95) cum memoriis apostolorum, quæ Deo placita est e, habere noluistis. VI. Adversus Donatistarum Pseudomartyres. — In. vitus cogor hoc loco etiam illorum, quorum nolo, hominum facere mentionem, quos vos inter martyres ponitis : per quos tamquam (96) per unicam religionem, vestræ communionis homines jurant. Quos

tum, occidetis utrosque (Deut. xxii, 22). d (94) Unus B quidem vellem silentio præterire, sed ratio veritatis

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small]

(92) Et tamen in sapore, in lumine, etc. Priores editiones : et tamen liquor in lumine, etiam in sancto, ete. Cum sine sensus dispendio, utrumque possit

cilius, et injusta , sede deturbare, quam divinare, unde aut qua primum occasione irrepserint. Mihi saltem hoc occurrebat, quia Phinees móx fit menlio,

ferri, conjungi vero et variari non uno modo verba C quod etiam nomen primò Regum non semel occur. in vindictam Dei nullus mereatur occidi. (1) Nemo A cisi esse dicuntur. Sit Macarius reus, in eo quod soDei pertinaciter obstiternnt. Ergo videtis a Moyse, et A judices, bellum Christiano nomini inferentes : ex Phinee, et Elia, et Macario, similia esse facta, quia quibus in provincia proconsulari (ante annos sexaab omnibus unius Dei præcepta sunt vindicata ^. Sed ginta et quod excurrit e) fuerat Anulinus, in Numidia video vos hoc loco tempora separantes, ut alia fue- Florus. Oinnibus notum est, quid eorum operata sit rint tempora ante Evangelium , alia post Evange- artificiosa crudelitas : sæviebat hellum Christianis lium : in quo potestis dicere, quia scriptum est , ut indictum ; in templis dæmoniorum diabolus triuma Petro jam gladius conderetur, quo auriculam servi phabat ; immundis fumabant aræ nidoribus; (7) et sacerdotis abstulerat (Matth. xxvi), quem b servum quia ad sacrilegia 65 venire non poterant, ubicumpotuerat quasi devotus Petrus occidere: sed (4) Chri- que thus ponere cogebantnr. Omnis locus (8) temstus pati venerat , non defendi. (5) Et si cogitatum plum erat ad scelus f. Inquinabantur prope moriensuum Petrus impleret, in passione Christi videretur tes senes: ignorans polluebatur infantia ; a matribus scrvus vindicari, non populus liberari °. parvuli % portabantur ad nefas ; parentes incruenta h

[ocr errors]
[ocr errors]

rit, oscitantem lectorem Phineeim Eliæ cum altero illo Eleazari filio confudisse, et cum Numeros debuisset, Regum, sive Regnorum (ut olim loquebantur) primum in margine posuisse. M. CAsAub. IIæc rerbâ sustulimus, nec e.rstant in mss. (9) Et cum memoriis Apostolorum. Nota modum illiim loquendi cum toto orbe terrarum et cum memoriis apostolorum. Communio ab anliquis perfecta non habebatur, quamvis eam cum toto orbe haberes, nisi cum memoriis apostolorum, hoc est cum beato Petro communicares: perfectio communionis Christianæ pendet ex communione quam habemus cum D. Petro et cum ejus successoribus; alioquin Deo non potest esse grata. ALBAsp. (96) Per unicam religionem. Quasi aliis in rebus nulla esset religio, neque credendum esset, et jusjiirandum interponendum, nisi per ejusmodi mariyres. AlbASP. (97) Nominibus. Quia eorum nomina, tamquam præcipuorum martyrum a Donatistis inter sacra et ex diptychis recitabantur. AlbAsp. (98) Aspernantes. Si qui a Macario sunt occisi, ut Marculus et Donatus, unitas est fugienda quæ martyres facit. AlbAsP. (99) Marculus et Donatus. Donatus ille est Bagaiensis, ul ex Augustino discere est homil. ii in Joannem : Ecce Marculus de petra præcipitatus est : ecce Donatus Bagaiensis in puteum missus est. Aiebant Catholici ipsos sese praecipites dedisse ; quod incertum tamen esse fatetur Augustinus l. 11 contr. lii 1. Pet. c. 20. Idem libro ul contra Cresc. cap. 49, id credibilius esse censet, quia insolitum erat istud supplicii genus. Marculi passio a quodam Donatiano scripta prodiit Anale 1. Mabillonii tom. iv, praenotatur iii vel viii kalend. Decembris. lbi Marculus presbyter tantum dicitur, non episcopus: ibi etiam legitur jussu Mlacarii quem Constans cum Paulo in Africam nise

erat laedendus ab operariis unitatis, sed nec ab episcopis mandata divina contemni debuerant : quibus præceptum est : Quære pacem , et consequeris eam (Ps. xxxiii, 15): et iterum : quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum (Ps. cxxxii, M); et iterum , felices pacifici, quia ipsi filii Dei vocabuntur (Matth. v, 9). IIoc qui nec libenter volebant audire , nec devote facere voluerunt; quidquid potuerunt pati : si occidi malum est, mali sui ipsi sunt CauSa. VII. Macarius a Donatistarum calumniis defenditur. — Sed arguendus (ut dicitis) vobis videtur esse Macarius, cum voluntate Dei æstimatis eum hoc facere non potuisse *. Habetis hujusmodi reos antiquos : accusate primo Moysem, ipsum legislatorem; qui cum de Sina monte descenderet, prope necdum propositis b tabulis legis, in quibus scriptum erat, mon occides: tria millia hominum uno momento jussit occidi. Macarium differte paulisper, Phineem filium sacerdotis, quem paulo ante memoravi, primo (2) in judicium provocate (Num. xxv): si tamen inveneritis praeter Deum aliqueme judicem. Nam quod accusatis in persona ipsius, a Deo laudatum est quod in zelo Dei factum est. (5) Supprimite interim voces quas in Macarium dictat invidia. Recurrite d primo ad Eliam ° prophetam, qui in rivo Cison, cum pareret voluntati Dei ', quinquaginta64 et quadringentos occidit. Sed forte dicatis, illos merito occisos, istos indigne 8. Numquam sequitur vindicta, nisi ejus an

tecesserit causa. Windicavit (ut diximus) Moyses, C

vindicavit Elias, vindicavit Phinees ; el non vultis ut vindicaverit Macarius. Nihil offenderant qui oc

lus nobis nescientibus, sed vobis provocantibus fecit. Quare nobis fit invidia, cum aliena sunt facta ? et in vobis est causa ; quia propter vos, qui foris fuistis, quamquam et nunc foris esse videamini, evenisse dicitur ; non propter nos, qui intus habitamus, et numquam de radice recessimus. Sed quia supra memoratorum personas per ordinem diximus, videamus quare Moyses tria millia hominum jussit occidi (Exod. xxxii); quare Phinees duo (Num. xxv); et quare Elias quadringentos et quinquaginta (III Reg. xviii); quare Macarius duos, quorum nomina qu0tidie (ut supra dixi) flabello invidi;e ventilatis. Constat in eos vindicasse , a quibus jussio divina contempta est. Nam, Non tibi facies sculptile (Exod. xx),

B Dei vox est : et, non facies adulterium, ejusdem Dei

vox est : non sacrificabis idolis (Ps. xxxiii, 15), idem Deus locutus est : et non facies schisma ; et qutre pacem et consequeris eam , ejusdem præceptum est. Temporibus Moysi populus Israel caput vituli co!uit, quod illis sacrilega flamma conflavit; ideo tria millia hominum occidi meruerunt, quia Dei vox videbatur esse contempta. Phinees adulteros uno ictu percussit : laudari a Deo meruit : quoniam divinorum praeceptorum h contemptores occidit. Et quadringenti et quinquaginta quos Elias occidisse legitur, ideo occisi sunt, quia contra jussionem Dei, per quod falsi vates erant, Dei præcepta contempserant. Et illi, quorum nominibus Macarium criminatis, nec a falsis vatibus longe sunt ; quia vos Deus dixit futuros esse falsos vates, quod proximo loco probaturi sumus : et dum pacem noluerunt respicere, ne in uno cum fratribus habitarent, contra præcepta et contra voluntatem

LECTIONES WARIANTES.

a Ita in ms. P. S. In ms. S. G. si sine voluntate Dei æstimatis eum hoc fecisse. In ms. S. T. sine volumtate Dei æstimatis eum hoc facere potuisse. Primam lectionem ut magis planam et apertam praetulimus. i, b ln ms. S. G. depositis.

c In ms. S. G. alterum.

d In mss. S. T. et P. S. quibus in Macarium dicta invidia recurrit, et : quæ sententia manca est.

e Male in ms. S. T. alium.

f In ms. S. G. una hora cum voluntate Dei.

5 Desunt in ms. S. G.

h In ms. S. G. mandalorum.}

VARIORUM NOTÆ.

rat, vinctus primo in possessione Wegeselæ, in qua Macario , cum episcopis quibusdam Donatianis , occurrit , funium ictibus cæsus cum sociis , inde per aliquas Numidiæ civitates sub arctissima militum custodia usque in castellum novæ Petrae perductus, et tandem elapso quatriduo de petræ culmine a milite præcipitatüs. Iii collatione Carthaginensi,c. 187, Dativus episcopus Donatistarum Novapetrensis ait, adversaritim, hoc est, episcopum Catholicum se non habere, quia illic est Domnus Marculus cujus sanguinem eriget Deus in die judicii. Hinc Donati et Marculi nominaTtranslata fuisse videntur inter martyres ca1holicos ; I)onati quidem ad diem 1 Martii ubi passus dicitur apud Usuardum : Donatus Carthagini sub Ursacio duce et Marcellino Tribuno : et Marciili ad diem 26 Novembris; nam de eo hæc habet Martyrologiuin Usuardi : In Nicomedia (pro Numidia) beati Murculi sacerdotis et martyris qui temporibus Constantis tyranni persecutiones maximas pertulit, ad extremum ab alta rupe præcipitatus est. Conveniunt momen martyris, imperatoris et genus mortis ; nomen etiam loci non miilium diversüm. Constans ibi tyrannus dicitur, quo epitheto non potuit nisi a Donatistis infamari pius princeps. In Romano Martyrologio nomen

[blocks in formation]

BASp. (2) In judicium provocate : si tamen inveneris, etc. Coiicinniuis editio 2 Fr. Balduini, inveneritis. Quamquam hæc tempora a theologis ejus ævi , maxime Afris, tam accurate non observentur. Testes præcipue Tertullianus et Arnobius. Noster, lib. i. Quia quamvis foris sit, tamen eae nobis existis. INcerat. (5) Supprimite interim voces quibus in Macarium, ctc. Editiones aliæ, quibus in Macarium dicta invidia recurrit, et primo ad alium prophetam, etc. fortasse, quibus in Macarium dicta invidia recurrit. Recurrite primo, etc. vel si mavis, quas in Macarium dictat invidia. Recurrite, etc. Caeterum rò primo pro prins, nam ter repetitur. Recurrite autem quia mox ad Macarium redituris , feslinato opus erat. Prius enim dixerat : Macarium differte paulisper, etc. M. Casaub. Ilic locus a nobis restilutus est.

VIII. Macarium non posse dici persecutorem , nec parricidia facere cogebantur : alii cogebantur i temeos qui ab illo pleri sunt martyres appellari , utpote pla Dei vivi subvertere ; alii Christum negare; alii pacis inimicos. — Nam et Macarius gladium a Petro leges divinas incendere; alii thura ponere. florum vagina conditum non eduxit. Hoc probat Deus, dum R aliquid a Macario factum esse , nec vos ipsi confinad vallem Sion loquitur dicens: vulnerati in te, non gere poteritis. Sub persecutore Floro Christiani idovulnerati gladio (Esai. xxii, 2): aut probate aliquem lorum cogebantur ad templa : (9) sub Macario pigri illo tempore gladio esse percussum : deinde ait : compellebantur ad Basilicam ; sub Floro dicebatur, mortui in te, non mortui in bello. Quare debetis at- ut (10) negaretur Christus et idola rogarentur. Conuendere, ne temerarium sit, eos martyres appellare, tra sub Macario commonebantur omnes , ut Deus qui (6) Christianorum nullum senserint bellum. Non unus pariter in Ecclesia ab omnibus rogaretur. Ergo! enim tale aliquid factum aut auditum est , quod in cum videatis Christianorum nullum fuisse bellum, bello Christianorum dici aut fieri solitum est : quod et sine bello aliquos mortuos esse commemobellum persecutio dicitur, quæ operata est sub dua- rat Deus, cum dicit, et mortui in te non mortui in bus bestiis ex illis -quatuor, quas Daniel de mari bello : et dubios martyres posse eos esse, qui non ascendentes aspexit (Daniel. vii). Prima fuit ut " leo: sint vel ad sacra sacrilega provocati, vel ad immunhæc erat persecntio sub Decio et Waleriano. Secun- da incensa, vel ad negationem nominis Dei : et cum da, ut ursus: alia persecutio, quæ fuit sub Diocle- ad martyrium non sit transitus, nisi per confessiotiano et Maximiano: quo tempore fuerunt et impii nem, quomodo dicitis martyres qui non fuerunt con

[merged small][ocr errors]
[ocr errors]

e In mss. S. T. et P. S. Et cogitatum suum, Petrus im- i In mss. S. T. et S. G. urgebantur. plere in passione Christi videtur, et servus vindicari, non j Haec usque ad illa verba, martyres esse vultis, quae deepopulus liberari. rant in omnibus editis, et omnissa fuerant in mss. S. T. et d Deest in mss. S. T. et P. S. P. S. supplevimus ex ms. S. G. quæ genuina esse nemo e In ms. S. G. prope septuaginta. potest ambigere.

VARIORUM NOTÆ. (4) Sed Christus venerat pati. Respondebant Dona- Quare miror quemquam adeo invenustum fuisse, qui tisiae distinguenda esse tempora, et post adventum, veterem lectiónem, templum erat aut scelus, prafèrChristi neminem lædendum esse : gladiumque Petri ret. M. CAsaub.

exemplo recondendum esse : quibus rursus respon- . . (8) Templum erat ad scelus. Aut scelus : melius. det Optatus, gladium quidem Petrum recondidisse, AlbAsp. Imo perperam.

quia óportelai Christumi pati, non defendi; sed illud Ibid. Templum erat ad scelus. Templum 0ptato est exemplum ultra Christi passionem non esse produ- fanum gentis idololatræ, supra lil). 11 : Nam prioribus cendum. AlbAsp. ut templa fabricarentur, et idola fierent. Item lib. eod.

(5) Et si cogitatum suum Petrus, etc. Scrihe : et si cogitatum S. Petrus impleret, in passione Christi viderëtur servus vindicari, non populus liberari. Si, inquit, Petrus exsecutus esset quod suus ei zelus diótal)al , ut servum illum scilicet occideret , potuit videri Cliristus passus tamquam reus cædis et homicidii a discipuio commissi. potius quam innocens pro sontibus. M. CASAUB. Ilic locus a nobis restitutus est.

(6) Christianorum bellum. Imperatorum persecutionem. AlbAsP.

7) Et quia. Et qui, melius. AlbAsp.

et lib. vi. INcEft.

(9) Sub Macario pigri compellebantur, etc. Non hic pigros inlelligit, qui negligentius ecclesias et coetus ecclesiasticos frequentabant, sed schismaticos, aliosque qui non negligentia peccabant, sed consilio aut certo potius furore, cœtus Catholicorum, quasi impuros et inquinatos, vitabant et aversabantur, in eoque religionis non minimam partem ponebant. Ita Donatistæ Catholicos pigros et ipsi vocabant. Noster lib. vi : et residentes in sinu matris Ecclesiæ quasi pigros et tardos accusant, etc., vide et supra ad ista lib. I)id. Et quia ad sacra sacrilega, etc. Scribo : et qui ii : inertia a comfessione Dei delapsos thurificasse, e[c. ad sacra sacrilega venire non poterat, ubique thus po- - M. CAsAub. puere (id est, adolere, thus offerre, et inde thurificati (10) Negaretur Christus, et Idola rogarentur. R0ii, iIliùs temporis historia decantatissimi ) cogeba- gare est, adorare, Infra hoc libro : Testrimentum divilur. Morbo vel ætate confectos et κλεγήρεις intelligit; num legimus pariter, unum Deum rogamus ltem : Paquos sontica causa domi retinebat. Uiide elegauter ganum vocas eum, qui Deum per filium ejus ante aram iufert optatus: omnis locus templum erat ad scelus, rogaverit. INcert.

fessores, ant quis eorum negare coactus est, et con- A tus orbis de unitate Catholica*, præter partem Ari.

fessus est Christum ? Si igitur nec martyrium, sine Christi nominis confessione esse potest , et nemo confessus est, et in vindicta præceptorum Dei factum est, quod factum esse dicitis, et a nobis factum esse aliquid non probatis, cum id quod factum est, et Deus dixerit sic futurum esse, et ejus sunt vindicata præcepta: videte ne non solum vanum , sed etiam superstitiosum sit sine bello mortuos ibi ponere ubi sunt, qui in Christum confessi pro Dei nomine mori potuerunt : aut si eos martyres esse vultis, probate illos amasse pacem , in qua prima sunt fundamenta martyrii ; aut dilexisse Deo placitam unitatem ; aut habuisse cum fratribus charitatem. Nam omnes Christianos fratres esse et in primo libello probavimus et in quarto procul dubio probaturi sumus. Quos dicitis appellari* martyres, noluerunt fratres agnoscere, nullam habuerunt charitatem. Nec dicatur ad excusationem, quia traditoribus communicare noluerunt; cum manifestissime probatum sit, eosdem ipsos filios fuisse traditorum. Nulla igitur est excusatio, quia charitatem illos non habuisse manifestissime constat, sine qua nullum nec nominari potest vel esse martyrium ; sine qua maxima et imperiosa virtus caret effectu ; sine qua nihil valet omnium scientia linguarum ; sine qua nihil potest etiam (11) societas angelorum, apostolo Paulo dicente ; Si habeam in me potestatem imperandi montibus, ut trans[erant se de locis in loca, et loquar omnium gentium linguis, etiam angelorum, et corpus meum flammis

cæ, in qua incendium de scintilla conflatum est. Ab operariis unitatis querimini nescio quæ esse commissa. Hoc non queritur Italia d, non Gallia, non Hispania, non Pannonia, non Galatia, non Græcia, noii cum tot provinciis suis Asia ; quia nihil illic fue. rat emendandum, nullus illuc missus est ( ut ila dixerim) sartor *; et hic in Africa jamdudum populo in unitate 66 manente, vestis fuerat sana; aemula mauu inimici discissa est. Pendebaut quodammodo panni de una vestis origine ; et de una radice venientes, ab invicem divisi sunt rami. (12) Ut quid se pars parti anteponit f ? ut quid se super alterum pannum alter pannus extollit, cum meliorem se probare non poterit? quid enim si dical conlemptus

B pannus, Quid te tantum extollis? (15) Nonne pares

crevimus? in manibus conficienfium simul fuimus? apiid lotorem, pariter mundati sumus? inimicus nos voluit ab invicem excidere; adversarius pulcritudinem nostram voluit deformare. In parte vestis adhuc unum sumus, sed in diversa peudemus. (14) Quod enim scissnm est, ex parte divisum est, non ex toto; cum constet 8 merito, quia nobis et vobis ecclesiastica una est (15) conversatio; el si hominum litigant mentes, non litigant sacramenta. Denique possumus et nos dicere: Pares, credidimus h, et uno sigillo signati sumus, nec aliter baptizati quam vos: (16) Testamentum divinum legimus pariter; unum Deum rogamus; (17) Oratio Dominica apud nos et apud vos una est ; sed scissa ( ut supra diximus)

tradam, et charitatem in me non habeam, nihil sum : C parte *, partibus hinc atque inde pendentibus, sar

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small]
« PoprzedniaDalej »