Obrazy na stronie
PDF
ePub
[ocr errors][merged small]

Jo. Morini comm. (see before &. 83).- Eus. Amort de origine, progressu, valore

ac fructu indulgentiarum accurata notitia historica, dogmatica, polemica, critica. Aug. Vindel, et Graecii 1735. fol.-Lettres historiques et dogmatiques sur les Jubilés et les Indulgences, par Charles Chais, a la Haye 1751. 3 tomes. 8.

The development of the Indulgence in this period, together with that of the confessional, in lasting and reciprocal operation, completed the destruction of the antient penitential system. Whilst bishops and priests continued to ply a retail business in the punishment of sin,' the Popes began after the time of Gregory VII.

imponendum est, quod libentius recipit, et quod creditur perseverantius adimplere. Vel si omnino nullam poenitentiam velit recipere a sacerdote impositam, dicit tamen se habere displicentiam de peccato commisso, et firmum propositum non recidivandi, absolvendus est —et nuncianda est sibi poena, quae esset pro peccatis facienda, et quod eam in se vel in aequivalenti absque impositione studeat adimplere: alioquin solvet ad plenum in purgatorio. cf. Amort de origine etc. indulgentiarum. ii. 32.

i Compare Part 1. §. 35. note 4. Calixti P. ii. sermo i. in s. Jacobum (Bibl. PP. Lugd. xx. 1283), Abaelardi ethica cap. 18 (Pezii anécd. III. ii. 666), especially cap. 25 (p. 680): Sunt nonnulli sacerdotum non tam per errorem quam cupiditatem subjectos decipientes, ut pro nummorum oblatione satisfactionis injunctae poenas condonent vel relaxent, non tain attendentes, quid velit Dominus, quam quid valeat nummus.—Nec solum sacerdotes, verum etiam ipsos principes sacerdotum h. e. Episcopos ita impudenter in banc cupiditatem exardescere novimus; ut, cum in dedicationibus Ecclesiarum, vel in consecrationibus altarium, vel benedictionibus cimiteriorum, vel in aliquibus solemnitatibus populares habent conventus, unde copiosam oblationem exspectant, in relaxandis poenitentiis prodigi sunt: modo tertiam, modo quartam poenitentiae partem omnibus communiter indulgentes sub quadam scilicet specie caritatis, sed in veritate summae cupiditatis. Qui de sua se jactantes potestate, quam, ut ajunt, in Petro vel A postolis susceperunt, cum eis a Domino diceretur : Quorum remiseritis peccata etc. (Jo. 20, 23), tunc maxime quod suum est agere gloriantur, cum hanc benignitatem subjectis impendunt. Atque utinam id saltem pro ipsis, non pro nummis, facerent, ut qualiscunque benignitas potius quam cupiditas videretur. Sed profecto si hocin laude benignitatis habendum est, quod tertiam vel quartam poenitentiae partem relaxant,

to promise full pardono in return for certain important services rendered to the Church : ever since the time of Urban II. this had been granted in an especial manner to all crusaders. The common people naturally understood this promise in its literal meaning: and in consequence it had the worst effect upon their morality :- on the other hand we find that the Theologians of the 12th

multo amplius eoruin pietas praedicanda erit, si dimidiam vel totam ex integro poenitentiam dimitterent, sicut licere sibi profitentur, et [a] Domino concessum esse, et quasi in manibus eorum caelos esse positos secundum remissionis vel absolutionis peccatorum supra posita testimonia. Magnae denique impietatis e contrario arguendi videntur, cur non omnes subjectos ab omnibus absolvant peccatis, ut videlicet neminem illorum damnari permittant: si ita, inquain, in eorum potestate constitutum est, quae voluerint peccata dimittere vel retinere, vel caelos his, quibus decreverint, aperire vel claudere : quod utique beatissimi praedicandi essent, si hos sibi, cum vellent, aperire possent. Quod quidem si non possunt vel nesciunt, certe illud poëticum, in quamtum arbitror, incurrunt:

Nec prosunt domino, quae prosunt omnibus, artes. Appetat quislibet, non ego, potestatem illam, qua potius aliis quam sibi proficere possit, tanquam in potestate sua habeat alienas animas magis, quam propriam: cum e contrario quislibet discretus sentiat. cf. Conc. Eboracense ann. 1195 can. 3. Londoniense ann. 1237. cap. 4.

2 An example in the case of Gregory VII. may be seen above $ 47. note 31. The transition state to this immediate forgiveness of sin consisted in such promises as that of Gregory VI. in the year 1044 (in d'Achery spicileg. iii. 398) in behalf of those, who had sent contributions for the restoration of the churches in Rome : Quorum nos videntes devotionem et laudabilem erga communem matrem dilectionem, tam per nos, quam etiam per successores nostros ter in anno cum omnibus Romanis Ecclesiis generaliter Missam celebrare, et septies illorum specialem memoriam inter sacra Missarum solemnia habere promisimus, ut omnipotens Dominus meritis Dei genetricis, -et beatorum Apostolorum Petri et Pauli auctoritate, omnium Sanctorum, maxime Romae quiescentium, oratione a cunctis eos peccatis absolvat, et ad vitam aeternam perducat.

3 See above $ 48. note 8 and 10. $ 51. note 14 &c. At first plenary indulgence was only granted, for services undertaken in behalf of the Church at the risk of life. Thus the idea of the power of martyrdoin to eradicate sin entered into the conception of indulgence, see John VIII. Part i. § 35 note 11. Chron. Casaur, above § 48. note 10.

4 E. G. Chron. Urspergense ad ann. 1221 (taken from Aventinus in ann. Bojorum lib. vii. c. 3. ed. Gundling p. 632): Eo tempore dominus Cunradus Portuensis Episcopus Cardinalis in legatione sedis apostolicae dirigitur in Alemanniam pro negotio terrae sanctae, ut

century, since as yet it was hard for them to reconcile this forgiveness of sins by man, with their fundamental maxim, that God alone can forgive sin, partly gave little credit to it, partly, videlicet Crucesignatos faciat crucem resumere, et praedicatores instituat, qui alios ad crucem sumendam exhortentur. Tunc quidam, Johannes nomine, de Ordine Praedicatorum, veniens de Argentinensi civitate, instabat praedicationi opportune et importune, ita ut hominum vitia et peccata quasi importune exprobaret, et ad capiendas animas quaedam dogmata, hactenus inaudita, ingereret. (Aventinus l. c. Quemcunque sceleri obnoxium, parricidio, incesto, sacrilegio pollutum, continuo, ubi cruciculam vesti assuisset, solutum esse et crimine et poena declamitabant.) Quae licet aliqua ratione possent defendi, ut veritatem contineant, multa tainen exinde mala provenisse dignoscuntur, cum audientes alio modo intellexerunt, et ad perpetrandum immanissima facinora et flagitia proniores effecti sunt. Inter quae dominus Engelbertus Coloniensis Archiepiscopus a consanguineis suis interfectus est, et multi sacerdotes trucidati.—Dicebant enim quidam pessimi : faciam scelera, quia per susceptionem crucis innoxius ero, quinetiam animas multorum flagitiosorum liberabo (Compare Matth. Paris above $ 56 note 13 and Thomas Aquinas Sumina, suppl. P. iii. qu. 71. art. 10 below note 18.) Innocentii IV. ep. ad Galliarum Praelatos ann. 1246 (Mansi xxiii. 600); Ex parte-regis Franciae illustris fuit propositum coram nobis, quod nonnulli Crucesignati regni sui, cum deberent ab excessibus abstinere, propter libertatem eis indultam furta, homicidia, raptus mulierum, et alia perpetrant detestanda. Nolentes igitur, ut aliqui Crucesignati occasione libertatis eis indultae praesumant ad talia extendere manus suas, universitati vestrae per apostolica scripta mandamus, quatenus Crucesignatos eosdem in hujusmodi criminibus minime defendatis.-Albertus Stadensis in chron. ed. Helmst. fol. 188. verso : Forte ibis aliquando sepulchrum Domini visitare. Tunc cogita, quod dicitur :

Caelum, non animum mutant, qui trans mare currunt. Vix aliquos vidi, immo nunquam, qui redierint meliores, vel de transmarinis partibus, vel de Sanctorum liminibus.—Forthwith the Christians in the east, who possest the richest indulgences, became universally infamous for their crimes, compare Wilkens Gesch. d. Kreuzzüge. v. 50. vi. 312. vii. 368. 743. Vridankes bescheidenheit von W. Grimm, Vorr. S. L. Raumer's Gesch. d. Hohenstaufen. ii. 380. E. g. Descr. terrae sanctae mscr. in Bern : Et clerus et populus in varios luxus effluxerat, totaque terrae illa flagitiis et facinoribus sordescebat, Guilelmus de Nangis (about 1301.) in Chron. ad. ann. 1187 : unde regiones ceterae susceperant religionis exordium, inde totius iminunditiae sumebant exemplum. Besides the rest of the passages quoted by Raumer, compare the instructions issued by Gregory X. for Thomas the new patriarch of Jerusalem (Raynald. ann. 1274 no. 17): Nosti-enormia, quae in transmarinis partibus cominittuntur etc.

Ś See § 83, note 1 and 2.

6 Compare the expressions of Abelard (above note 1): and of Stephen Abb. Obazinensis (+ 1159), in his life written by one of his disciples,

in their explanations of the doctrine, stoppt far short of the literal sense of the promises.? Innocent III. in the year 1215,

lib. i. c. 18 (in Baluzii miscellan. iv. 130.) In the year 1156, when he laid the foundation stone of a new church, a great assemblage of people thronged together. Tamen petendi et impetrandi ad tanti operis supplementum, sicut fere cunctis aedificantibus mos est per Ecclesias populos commonere, ipsa die apud nos et initium et finis fuit. Ubi quamvis hoc Episcopus frequenter moneret, immo potius et juberet, datis literis indulgentiarum largitate refertis, tamen ei vir sanctus nunquam adquiescere voluit, dicens : Nos talem consuetudinem introducere nolumus, ut populus scandalum et nobis ignominiam adquiramus, circumeundo Ecclesias, ostendendo beneficia, indulgentias largiendo, quas dare non poterit nisi solus Deus. Audivi tamen referri ab his, qui interfuerunt, quod, cum in quodam episcopatu domum novam aedificaret, persuasus sit a quibusdam, immo compulsus, commonitorias literas ab Episcopo postulare, ut doniui illi, qamdiu aedificaretur, beneficia populus impertiret. Episcopus petitioni ejus, quam quidein invitus nec per semetipsum faceret, libentissime annuit, statimque literas ipsas scribi praecepit. Cumque ventum esset ad indulgentiarum locum, mandat Abbati, quantum indulgentiae his, qui in hac fraternitate se mitterent, vellet adscribi. Cui ille ita remandavit : Nos inquit, Domine, nostra adhuc premunt peccata, nec possumus levare aliena. Quod audiens Episcopus, laetus erubuit, et virum Dei, ut vere erat, Dei servum et tali timore plenum non dubitavit. It is plain from the passages themselves that both Abelard's and Stephen's doubts referred as much to the Papal as the Episcopal indulgences. Besides, Bishops had at that tiine quite as much right to grant indulgences as the Pope. Cf. Albertus Magnus in Sent. lib. iv. dist. 20. art. 21 : Dicendum, quod Episcopus in sua dioecesi potest conferre indulgentiam, quantum vult, nisi a Papa limitetur. In like manner Thomas in Sent. lib. iv. dist. 24. qu. 3. art. 2.

? Paulus Presbyter (ad s. Nicolaum Passavii, about 1200) in Summa de poenitentia c. 15 (in Duellii miscellan. T. 1): Videndum est, quid valeant remissiones, quae fiunt in pontibus, dedicationibus Ecclesiarum etc. Super hoc septem sunt opiniones probabiles : septimam autem amplectimur et tenemus, licet aliae possunt esse verae. Prima dicunt, quod valeant tamquam thesaurus, ut cum alia defecerint, etiam mereri non possimus, recipiant nos in aeterna tabernacula, ut de villico iniquo legitur in Evangelio. Secundi dicunt, quod valeant quoad delicta ignorantiae. Tertii dicunt, quod valeant quoad venialia oblivioni tradita. Quarti dicunt, quod valeant tanquam quodlibet bonum, tamen amplius, propter auctoritatem Ecclesiae. Quinti dicunt, quod valeant quoad mitigationem poenae in purgatorio, quod hic non peregit propter mortis praeoccupationem. Sexti dicunt, quod valeant quoad poenitentiam negligenter peractam. Septimi dicunt, quos amplectimur et imitamur, quod in veritate valeant, et hoc propter duo, propter nummi donationem, et quia Ecclesia obligat et constituit se orare pro illo. Guilelmus Episc. Altissiodorensis (+ 1223) comm. in Sentent. lib. iv. tract. vi.

imposed restrictions on episcopal indulgence, because of the abuses which rose therefrom; but, as it seems, only to open a door for the anomaly of Papal indulgence. For not only was

cap. ix. qu. 1 : Quaeritur, utrum in veritate tantum valet relaxatio, quantum promittit Ecclesia : quod videtur. Dicit enim Ecclesia sic : quicunque dederit de suo aliquid ad fabricam hujus loci, remittitur ei tertia pars poenitentiae et peccata oblita et hujusmodi.- Ad hoc dicunt quidam, quod relaxatio non tantum valet, quantum Ecclesia promittit, sed facit; ut excitentur fideles ad dandum, et decipit eos Ecclesia : sed illa deceptio pia fraus est, et non est peccatum. This he contradicts, and explains himself thus : relaxatio non tantum valet ratione dati, sed ratione precum et suffragiorum Ecclesiae, quae obligat se ad orandum pro illo, qui dat aliquid de suo ad fabricam Ecclesiae, et Ecclesia per preces suas meretur ei remissionem poenae : quod probatur, quia per preces suas meretur Ecclesia alicui remissionem culpae (in confession), multo fortius remissionem poenae. Then qu. 3. on the relaxatio, quae fit in Crucesignatis, propter quam multi faciunt expeditionem, quam praedicatores sic exponunt: quicunque acceperit crucem ad subsidium terrae sanctae, dimittuntur ei omnia peccata sua, ita quod, si statim decedat sumpta cruce, statim evolabit. On this he remarks, quod in veritate multa promittunt Praelati, quae non solvuntur : unde cum magna discretione, et non passim faciendae sunt hujusmodi relaxationes.

-Cum justa aestimatio non possit fieri de peccatis oblitis et votis fractis, non est necesse, quod tantum valeat illa relaxatio, quantum promittit Ecclesia. Unde sic est intelligendum : quicunque dederit de suo aliquid ad fabricam talis Ecclesiae, dimittitur ei tertia pars poenitentiae injunctae, et peccata oblita et vota fracta dimittuntur vel in parte, vel in toto. Et hoc magnum est, sed Ecclesia non determinat, ut magis excitetur devotio fidelium : non est bonum omnia nota exprimere.—De Crucesignatis dicimus, quod non est necesse, quod assumpta cruce statim evolant, si decedant : sed illa relaxatio intelligitur ut frequenter in pluribus. Frequenter enim illi, qui accipiunt crucem, parati sunt mori pro Christo, et in hoc proposito augmentatur in eis contritio, et sic per contritionem dimititur eis poena.—Papa habet hanc potestatem, ut faciat Crucesignatos participes omnium suffragiorum Ecclesiae, sed non habet hanc potestatem, ut istum, qui est poenae debitor, faciat evolare sine solutione poenae : immo necesse est, quod suscipiat de manu Domini duplicia, qui faciat fructus dignos poenitentiae : sed intelligitur facere poenitentiam, si vel ipse vel Ecclesia faciat pro eo. The opinion that the indulgence in reality rested on the suffragia Ecclesiae is avowed even by the Popes of the 12th century : e.g. Gelasii P. ii, ad exercitum Christianorum civitatem Caesaraugustanam obsidentem ann. 1118 (Mansi xxi. 169 s.): si quis vestrum accepta de peccatis suis poenitentia in expeditione hac mortuus fuerit, nos eum Sanctorum meritis, et totius Ecclesiae catholicae precibus, a suorum vinculis peccatorum absolvimus.

8 Conc. Lateran. iv. ann. 1215 c. 62 (in Decretal. Gregor. lib. v. tit. 38. c. 14): Ad haec, quia per indiscretas et superfluas indulgentias,

2 A

[ocr errors]
« PoprzedniaDalej »