Obrazy na stronie
PDF

tum (a), et discrimina popularium per proclivum. A in cunabulis (3) in sæculo adoleverint: exinde titu

Cathedra quoque nominatur ipse in anfractu ad comsessum situs. Itaque e contrario infelix qui in quodcunque concilium impiorum abierit, et in quacunque via peceatorum steterit, et in quacunque cathedra pestium sederit. Generaliter dictum intelligamus, cum quid etiam specialiter interpretari capit. Nam el specialiter quaedam pronuntiata (b), generaliter sapiunt. Cum Deus Israelitas admonet disciplinae vel objurgat, utique ad omnes habet (Exod. 12.): cum

Ëgyplo et Æthiopiæ exitium comminatur, in omnem gentem (c) peccatricem præjudicat. Sic omnis gens peccatrix vocatur Ægyptus et Æthiopia (1s. 14 et alibi.), a specie ad genus. Quemadmodum etiam de origine spectaculorum omne spectaculum concilium

vocat impiorum, a genere ad speciem. B

[blocks in formation]

los quorumdam , quibus nominibus nuncupentur: exinde apparatus, quibus superstitionibus instruantur : tum (4) loca, quibus præsidibus dicentur: tum (5) artes, quibus auctoribus deputentur. Si quid ex his non ad idolum pertinuerit, id neque ad idololatriam, neque ad nostram ejerationem pertinebit. CAPUT V.

De originibus quidem ut secretioribus et ignotis penes plures nostrorum altius, nec aliunde investigandum fuit (d); quam de instrumentis ethnicarum (6) litterarum. Exstant auctores multi, qui super ista re commentarios ediderunt. Ab his ludorum origo sic traditur : Lydos ex Asia transvenas in Hetruria consedisse, ut Timæus refert, duce Tyrrheno, qui fratri suo cesserat regni contentione : igitur in Hetruria, inter cæteros ritus superstitionum suarum spectacula quoque religionis nomine instituunt : inde Romani accersitos arlifices mutuantur, tempus, enuntiationem , ut ludi a Lydis (e) vocarentur. Sed etsi Warro ludos a ludo, id esl a lusu interpretatur, sicut et Lupercos ludos appellabant, quod ludendo discurrant; tamen eum lusum juvenum et diebus festis, et templis, et religionibus reputat. Nihil jam de caussa vocabuli, cum (7) rei caussa idololatria sit. Nam et cum promiscue ludi Liberalia (f) vocarentur, honorem Liberi patris manifeste sonabant. Libero enim a rusticis primo fiebant ob beneficium quod ei adscribunl pro (8) demonstrata gratia vini. Exinde ludi Consualia dicti, qui (9) initio Neptunum honorabant. Eumdem enim et Consum vocabant (10). Dehinc Equiria (11) Marti

[blocks in formation]
[ocr errors]

piatv) ov **£ 0s**?2v, mundus peristylorum theatri ; quo sensu dicitur mulieibris. Edd. (b) Nam et specialiter quædam pronuntiata. Regula ad iiitellectum Scripturae sacræ apprime utilis. Atqui quod divit hic omnibus, dictum quod israelitis diceljatur, non uno in loco annotavit B. Hieronymus in proph. PAM. (e) In omnem gentem peccatricem præjudicat. Hunc locuim • tractat etiam adversus Judæos. Sic et AEgyptus, inquit , nonnun {uam totus orbis intelligitur, etc. i{iG. (d) Altius nec aliunde investiganditm fuit. Sic libri hactemus excusi , Penes plures nostrorum altitts. ln exemplari Agobardi legitur: Ut secretioribus et ignotis penes plures nostrorum artis. Forte, actis, ut Romanorum sive Gentilium reru m Origines, acta esse dixerit secretiora, et plerisque christianorum ignota. Sed minime displicet vulgata lectio, Altius nec aliunde.

Mariis, sic dicti sunt ii ludi ab equorum cursu, qui in campo Martio exercebantur. LE PR. (f) Promiscue ludi liberalia voc. Non intellexere hunc locum qui dixere ludos omnes promiscue dictos Liberalia , multos noto, in primis Ileraldum lib. i, digress. cap. 28. nihil absurdius. Am, obsecro, Consualia , Equiria, Tarpeia, Robigalia, dici poterant Liberalia ? apage. fJoc enim nemo dixit, nemo audivit. Qui istud imponunt Tertulliano, injuriam faciunt homini scientissimo. Tantum promiscuam hanc usurpationem nominis in eo ponit, quod Liberalia, Consualia , et reliqua hujusmodi , dicuntur etiam absolute ludi. Itaque vox ista, ludus, miscetur omnibus festivitatibus idololatricis ; nam omnes isti dicuntur ludi. Et ideo statim addil , Exinde ludi Consualia dicti ; et inde liquet non nomen solum ludi, sed rem significatam per ludum mancipatam esse daemonibus; hoc enim probare Tertullianus vult. LAc.

Romulus dixit : quanqnam et Consualia Romulo (1) A idolo, et cui superstitioni ntriusque (11) generis

defendunt, quod ea Conso dicaverit Deo, ut volunt,
consilii: ejus scilicet, quo (2) tune Sabinarum vir-
ginum rapinam militibus suis in matrimonia excogi-
tavit. Probum plane consilium, et nunc quoque apud
(3) ipsos Romanos justum et licitum, ne dixerim ,
penes Deum. Facit etenim (4) ad originis maculam,
me bonum existimes, quod initium a malo accepit,
ab impudentia, a violentia, ab (a) odio (5), a
fratricida institutore, a filio Martis: et nunc ara
Conso illi in Circo defossa est ad primas metas sub
terra, cum inscriptione hujusmodi, coNsUs coNsilio,
MARs duello, LAREs (b) comitio (6) PoteNtEs. Sa-
crificant apud eam nonis Juliis sacerdoles publici ,
xii. Kalen. Septembres (7) flamen Quirinalis, et
virgines. Dehinc idem Romulus Jovi Feretrio ludos
instituit in Tarpeio, quos Tarpeios dictos et Capito-
linos Piso tradidit. Post hunc Numa Pompilius Marti
et Robigini fecit (8). Nam et Robiginis (9) Deam (c)
finxerunt. Dehinc Tullus Hostilius. Dehinc Ancus
Martius, et cæteri. Qui quotque per ordinem (10),
et quibus idolis ludos instituerunt, positum est apud
Suetonium Tranquillum, vel a quibus Tranquillus
accepit. Sed hæc satis erunt ad originis de idololatria
realum.
(APUT VI.

Accedit ad testimonium antiquitatis subsecuta posteritas, formam originis de titulis hujus quoque temporis præferens, per quos signatum est, cui

[blocks in formation]

LECTI0NES WARIANTES.

[1] A Romulo Jun. C (13) solemnibus Ilig;
(2) Quod Rig. (14) Festis Wouw. M. S. _ .
(5) Inter Rig. 15) superstitionibus tue Paris. Jum.
(4) Enim et hoc Rig. 16) Qriginis abest Rig.
5) Ab impudentis violentiæ alio deo Fran. 17) Renuntiavimus W Quip. M. S.
{3 collo Rig. {18) Mortuis. Licebit Rig. - - - - - -
(7j XV Kalendr. septembris Junius. îj; faciunt Jun. proinde mortuis faciunt Riq.
(8j Fecit abest Rig. (20) Igitur abest Rigalt.
9) Robiginem Wouw. M. S. - (21) Perinde Rigali.
10] Et cæteri quoque per ordinem. Et Fran. (22) Genitali Jun. eae M. S.
11) Uniuscujusque alii. (23) Præcedens Rig.
{3} Additur enim Rig. (24) Probat Rig.

COMMENTARIUS.

(a) A violentia, ab odio. Sic emendandum censuit Wöwerenius, nec habeo quod Auctoris menti magis conveniat, aut proprius accedat ad h;ee veteris scripturæ vestigia , a violentiæ alio deo. LAc.

(!) Lares coillo potentes habet vetus exemplar. Græcum est K o£to , Cavo , penetrali. Coelum veteres dixisse Coum , aiictor est Festus. Ad eum vero Scaliger se im veteri membrana legisse refert ex Ennio, comptere coum terroribus cæli. Primum igitur Coum, cavum , xotXo», deinde coilum, aut coillum, domus penetrale, ubi Lares colebantur. Ab hoc igitur Coiiti vocabulo, coillinus et coilinus : unde in coitinus, qui et inquilinus. LAc. (c) Namii et 13obiginem deam. Quemadmodum Deus erat Robigus , ita et Dea Robigo , quæ rubiginem averteret ; sic et Pallorem Deam, et Febrim fecerant. Huic Deae sacra fieri solita erant, ne rubigo segetes corrumperet. LE PR. . . (1) Ütriusque generis ludi. Legunt aliqui uniuscujusqúe: non placént ; præstat certe Pamelii explicatio, jui'ait scriptorem iocutum cum respectu ad duo tanfum ludoruim genera, Circensium et Theatralium. Haec enim solum coinprehendit superiore $'fi LAc. (e) Megalenses. Megalesia, (inquit Varro lib. 5, de

ling, lat.) dicta a Graecis. quod ex libris sibyllineis
acêérsita ab Attalo rege Pergami 'Pessinunte , ubi
Megalesion templum ejusJ)eæ, magnæ inquány. ma-
tri§ Deum , unde advecta Romam. Ilinc et ludi Mega-
lenses. PAM.
(f) Latiares. Sacri Jovi Latiari ejus in Galigula
néïinit Suetonius, et alii passim. Puto decipi Pa-
imelium qui hos ludos ad gladiatores refert : exorbi-
úret sic'a suo argumento Tertullianus, qui ludos
çómprehensos sufferiore et isto capite, tantum de-
terminat ad Scenam el Circum, ut apparet ex cap.
10. hujus operis. LAc. - - -
(g) Sacri et fumebres. Sacri erant ludi de quibus
egii antea, miniirum Megalenses, Apollinares, etc.
fúnebres vero de qnibus acturus esl , quoniam mor-
tuis in ejusmodi cónventibus parentabatur. LE PR.
(h) De Curribus, de theiisis. Currus pr*fama,
thêns;o sacra erant vehicula : Thensam enim [teste
Festo] ait vocari Sinnius (seu uti legendum ex Lac-
tantio patet Sisinnicus ) Capito, vgliculum , qu9 eri-

ìie Deorum ludicris circensibus in Circum ad pulvinar

vehuntur, et ex ebore, ut apud Litinium in Barbato ,

et ex argento. PAM. . . . . - -
(i) Ärmamaris. Discriminat harmamaxam ( sive

[ocr errors]

de sedibus, de coronis, de exuviis, quanta præ- A trinis diis parent, magnis, potentibus, valentibus.

1erea sacra, quanta sacrificia præcedant, intercedant, succedant, quot collegia, quot sacerdotia, quot officia moveantur, sciunt homines illius urbis in qua dæmoniorum conventus consedit (a). Ea si minore cura per provincias pro minoribus viribus administrantur, tamen omnes ubique Circenses illuc deputandi , unde et petuntur; inde inquinantur, unde sumuntur. Nam et rivulus tenuis ex suo fonte, et surculus modicus ex sua fronde, qualitatem originis continet. Viderit ambitio sive frugalitas ejus quo (1) Deum offendit : qualiscunque pompa circi , etsi pauca simulacra circumferat, in uno idololatria est: et si unam tlmensam trahat , Jovis tamen plaustrum est : quævis idololatria sordide instructa, vel modice locuples (2) splendida est censu criminis sui. CAPUT VIII.

Ut et de locis, secundum propositum exsequar, circus Soli principaliter consecratur : cujus ædes medio spatio, et effigies de fastigio ædis emieat, quod non putaverint (3) sub tecto consecrandum , quem in aperto habent. Quod (4) spectaculum primum a Circe habent. Soli patri suo, ut volunt (5), editum, affirmant: ab ea et Circi appellationem argumentantur. Plane (6) venefica eis utique negotium gessit hoc , nomine quorum sacerdos erat, dæmoniis et angelis scilicet. Quot igitur in habitu loci ipsius idololatrias recognoscis! singula ornamenta Circi, singula templa sunt. Ova honori Castorum (b) adscribunt, qui illos ovo editos credendo de cygno Jove non erubescunt (c). Delphinos Neptuno vovent (d), columnas (7) sessias a sementationibus, messias a messibus, tulelinas a tutelis (8) fructuum sustinent. Ante has tres aræ,

[ocr errors][merged small][ocr errors]

Eosdem Samothracas existimant. Obelisci enormitas (e), ut Hermateles affirmat, Soli prostituta : scriptura ejus unde et census, de Ægypto superstitio est. Frigebat dæmonum concilium sine sua tnatre magna; ea itaque illic præsidet Euripo. Consus ( ut diximus) apud metas sub terra delitescit. Murtias quoque idolum fecit (9). Murtiam euim deam amoris (f) volunt, cui in illa parte ædem vovere. Animadverte, ciiristiane, quol nomina (10) immunda possederint Circum. Aliena est tibi religio, quam tot diaboli spiritus occupaverunt. De locis quidem locus est retractandi ad præveniendam quorumdam interrogationem. Quid enim , inquis, si alio in tempore Circum adiero, periclitabor de inquinamenlo? Nulla

B est præscriptio de locis. Nam non sola ista conciliabula speclaculorum, sed etiam templa ipsa sine periculo disciplinæ adire servus Dei potest, urgente caussa simplici duntaxat, quæ non pertineat ad proprium ejus loci negotium vel officium. Cæterum et plateæ, et forum , et balneæ, et stabula, et ipsæ domus nostræ sine idolis omnino non sunt; totum . sæculum Satanas et angeli ejus repleverunt. Non tamen quod in sæculo sumus, a Deo excidimus, sed si quid de sæculi criminibus attigerimus. Proinde si Capitolium, si Serapeum sacrificator et adorator intravero, a Deo excidam , quemadmodum circum vel theatrum spectator. Loca nos non contaminant per se, sed quæ in locis fiunt, a quibus et ipsa loca contaminari altercati sumus: de contaminatis contaminamur (11). Propterea autem commemoramus, quibus ejusmodi loca dicentur, ut eorum demonstremus esse, quæ in his locis fiunt, quibus loca dicantur.

VARIANTES.

$. Vomunt colummæ Rig. 8) Tutela Rig.

(9) Murtia quoque id olim fecit Latin. Murtias. Has quoque Rig.

(10) Numina Jum. _.

(11) Contaminantur Rig.

COMMENTARIUS.

armamaxam , ut alii scribunt) Junius ab essedo , pilento, petorito, quia alii confundunt cum illis. aitque esse proprie vectem gestatorium, qui opera hominum tolleretur manibus humerisve, ad eum modum, quo sell;e gestatoriæ apud Suetonium , et lectic:e apud Senecam. Ergo Tertullianus a curribus, qui jumentis agebantur, a thensis quæ funibus, transit ad harmamaxas , quae humeris tollebantur ab homimil)us, ita attestantibus studium suum erga sacra Circensia. LAc. (a) Illius urbis in qua dæmoniorum conventus consedit. Romam et Capitolium significat. Et Capitolium quidem in Apolog. pag. 7. Curiam Deorum esse ait , ubi scilicet Deorum synodus, ejusdem Apologetici cap. 6. Iúg. (b) 0va honori Castrorum. Spatia curriculorum in circo ovis notata fuisse ex Livio , Dione, et Cassiodoro primus annotavit Alciatus lib. 4. Parergon cap. ult. Quo eliam alludit Varro de re rustica lib.T. PAìi. (c) Qui illos ovo editos credendo, de cycno Jove non erubescunt. Sic habet vetus exemplar Agobardi, nisi quod syllabam geminavit, decus cygno, quoil est de cucno, sive de cycno, lùg,

[merged small][ocr errors][merged small][merged small]

CAPUT IX.'

Nunc de artificio quo circenses" exhibentur. Res equesuris (a) retro simplex de dorso (1) agebatur, et utique communis usus reus non erat. Sed cum ad ludos coactus est, transiit a Dei munere ad dæmoniorum officia. Itaque Castori et Polluci deputatur hæc species, quibus equos a Mercurio distributos Stesichorus docet. Sed et Neptunus equestris est, quem Græci irrvov appellant. De jugo vero (2) quadrigas soli, bigas lunæ sanxerunt. Sed (5) et

Primus Erichthonius currus et quattuor ausus

Jungere equos, rapidusque rolis insistere victor. Erichthonius Minervæ et Vulcani filius, et quidem de caduca in terram libidine, portentum est dæmonicum , imo diabolus ipse, non coluber. Si vero

A sit a Deo, utique etiam illa damnatur, quæ elementis

mundialibus (8) profanatur. CAPUT X.

Transeamus ad scenicas res, quarum el originem communem , et titulos pares secundum ipsam ab initio ludorum appellationem et administrationem conjunctam cum re equestri jam ostendimus. Apparatus etiam ex ea parte consortes, quæ ad scenam spectat : nam a templis et aris, et illa infelicitate thuris et sanguinis (f) inter tibias et tubas itur, duobus inquinatissimis arbitris, funerum et sacrorum, desigilatore et haruspice. Ita cum de originibus ludorum ad circenses transimus, inde nunc ad scenicos ludos dirigimus, a loci vitio (9). Theatrum proprie sacrarium Veneris est. IIoc denique modo id

Trochilus (4) Argivus auctor est currus , primo (5) B genus operis in sæculo evasit. Nam sæpe (g) censores

[merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small]

dum amoris cum Pamel. et res illustranda a Plinio lib. pertinent fere quatuor nomina equorum apud Ovid.

15. cap. 29. ubi de Wenere Myrtea aut Murtia. LAc. (a) Å equestris retro simplex agebatur. In exempläri Agobardi legitur, Res equestris relro simplex de dorso agebatur. Retro simplex, hoc est, oliiu simplex agébatur, nimirum, perite equitandi studio simplici , Tnoudum consecrata d;emoniis ulla ludorum êquestrium solemnitate. Stultissimus aliquis apposuit, dorso, cum ita belle sibi interpretari viderejur Septimianum illud retro. At hic certe cauti9r fuit Isiiiorus : Nam res equeslris, inquit, antea simpler agebatur. RiG. - - (b) Junoni id opus suum. Legit Pamelius primo Juhóìui, alii primæ Junoni, sed Joannes a W9uv, ex Ms. correxit patriæ. Fort: autem quia Juno Argiya, Trochilus Argivus opus illud primum populari deie consecravit. Memoria forsan lapsus est Isidorus , qui hæc non de Trochilo sed de Ericthonio accipit. Le PR. - - - (c) coloribus idololatriæ vestierunt. Colores idololatriæ dicit colores idolis dicatos. Agitatorum factiones quatuor totidem coloribus disunguebantur : ruffatam Marti consecraverant ; albatam Zephyris ; prasimam Terrae ruatri : vel letam Cœlo. RiG. (d) Albus et russeus. Pro eo quod hic et bi$ po$tea ru§séus legiuur , Gagnæus legebat, et similiter Isidorus, ro$eus. Verum nostram lectionem yeram e§se patet Wel ex his verbis, russeus æstati ob Solis r$b07eiii. Quum enim duo Soli ascribantur equi a Martiali, Xanthus et Æthon, et £z»sos græce rufeum sigiiificet navum, et proinde etiam russeum. Eodem

Pyrois, Eous, AEthon et Phlegoii, et que sunt apud Fulgentium Mythol. lib. 1. TErythræus, Actæón, Lampos, et Philogeus. Nam Pyíois, et Erythraeus russeum etiam significat, si græcam derivationem spectemus. PAM. (e) Verno. Cod. Agobardi, Vero. Cassiodorus Wariar. 1 1 1. 51 : Prasibus virenti Verno. Rig. (f) Thuris et sanguinis. Tibiæ scenam, Tub;e ad circum pertinebant, pariter ad scenam respicit, et sanguis circi feritatem. Le PR. (g) Censores nascentia cum maxime theatra destruebunt. Ipse In Apologetico, cap. 6. Theatra stuprandis moribus orientua statim destruebant. Rig. — Nam sæpe censores.] Tumultuaria Romae olim fuisse theatra certissimum est : lege namque cautum erat, J)e perpetua essent, propler morum corruptelam. Theatra quippe Tertulliano nostro Apolog. é. 6. stuprandis moribus orientia dicuntur. Idem ápud Aulienienses observatum fuisse neino ambigere potest : antequam enim stabilia fuerint, tumultuária dicebantur, id enim izpiz significat. Sic.

[ocr errors][merged small]

rum : ita damnatum et damnandum opus templi titulo A enim ab aliis præoccupatum (9) fuisset, quod ad illos

prætexuit, et disciplinam superstitione delusit. Sed Veneri et Libero convenit. Duo ista dæmonia conspirata el conjurata inter se sunt, el)rietatis et libidinis. Itaque theatrum Veneris, Liberi quoque domus est. Nam et alios ludos scenicos Liberalia proprie vocabant, præterquam Libero devotos, quod sunt Diomysia penes Græcos, etiam a Libero institutos. Et est plane in artibus quoque scenicis Liberi et Veneris patrociniuim, quæ privata et propria sunt scenæ, de gestu et corporis fluxu. Nam mollitiam Veneri et Libero immolabanl (1): illi per sexum (a), illi per fluxum (2) (b), dissoluti (5). Quæ vero voce et modis et organis et lyris (4) transiguntur, Apollines et \lusas (c) et Minery.s et Mercurios mancipes habent. 0deris, clirisliane, quorum auctores non potes non odisse. Jam nunc volumus suggerere de arlibus, el de his, quorum (ò) auctores in nominibus exsecramur. Scimus nihil esse nomina mortuorum, sicut nec (6) ipsa simulacra eorum. Sed non ignoramus, qui sub istis nominibus et institutis simulacris operentur et gaudeant, et divinitatem mentiaiitur, nequam spiritus scilicet dæmones. Videmus igitur etiam artes eorum honoribus dicatas esse, qui nomina incolunt aucloruin earum (7), nec ab idololatria vacare, quarum in. stitutores (8) etiam propterea dii habentur. Imo quod ad artes pertinet, altius præscripsisse debemus, dæmonas ab initio prospicientes sibi inler cætera idololatriæ etiam spectaculorum inquinamenta, quibus h0

[ocr errors]

perventurum esset. Nec per alios tunc homines edidissent, quam per ipsos, in quorum nouminibus et imaginibus et historiis fallaciam consecrationis sibi negotium acturæ (10) constituerant (11). CAPUT XI.

Ut ordo peragatur, ineamus etiam agonum retractatum. Origo istis de ludorum propinquitate est. Inde et ipsi sacri vel funebres instituti, aut diis nationum aut mortuis fiunt. ProindeTituli (12) : Olympia Jovi (d) , quæ sunt Romæ capitolina (e); item Herculi Nemæa (13), Neptuno Isthmia, cæleri mortuarii (14) agones. Quid ergo mirum , si apparatus agonum idololatria conspurcat de coronis profauis, de sacerdotalibus præsidibus, de collegiariis ministris, de ipso postremo bouiu sanguine ? Ut de loco suppleam , ac de loco communi pro collegio artium Musicarum et Minervalium , et Apollinarium, eliam Martialium, per duellum , per tubam, stadio circum æmulantur (15) , quod utique templum est, et ipsum ejus idoli, cujus solemnitales agit. Sed et gymnicas artes Castorum et Herculum el Mercuriorum disciplinæ prodiderunt.

CAPUT XII.

Superesl illius (I) insignissimhis spectaculi (16) acceplissimi recognilio (17). Munus dictum est ab officio (g), quoniam oflicium etiam muneris nomen esl. Oflicium autem mortuis hoc spectaculo facere se veteres arbitrabantur, posteaquam illud hu

minem a Deo avocarent, et suo honori obligarent , C maniores atrocitate temperaverunt. Nam olim quo

[blocks in formation]
[ocr errors]

Corinthiaco , erant autem sacri Neptuno. LE PR.

(e) Iiomæ Capitolina Apollini Pythia. In omnibus libris scribitur; Capitolina, item Hërculi Nemæa, etc. Restituit Junius, interponens Apollini Pythia, quæ deerant. Nam cur ex quatuor ludis priiicipibu§ unum

D omitteret? Itaque credibile est hæc verba âbrasa ab in

scientibus librariis, qui cum non intelligerent, qua mente 'Tertullianus- dixisset Capitolina , delever ùnt Apollini , putantes sacra apollinea esse eadem qu æ Capitolina. LAc. (1) Superest illius insignissimi spectaculi ac ceptissimi recognitio. Hæc omnino est antiqui exempîaris scriptura. Dicturus de Circo, hoc est, de gladiàtoriDus et agitatoribus equorum : Superest, iîquit, recognitio illius spectaculi, quod esse accepiissimum solet viris etiam insignissimis. An vero sic emendamus ? Superest illius insignissimi spectaculi, ac septissimi, recognitio. Septissimum dixerit spectaculuum, quod in Circo et amplaitheatro, maxima undequaque populi corona circumseptum. Rig. (g) Munus dictum est ab officio. Ut ludus ipse diclum munus, ita editor munerarius, et Floro Munerator, ubi loquitur de Sparlaco. vide Lipsium. Celerum ne putes etymologiam duci a Tertullian.) : esset enim stultissima. Sed tantum ait munus dici ab oflicio ad

« PoprzedniaDalej »