Obrazy na stronie
PDF

oculis contaminamus; misericordiam, qua super in- A rent seclam istam, nisi de meritis apud conditores

digentes flectimur; ipsam veritatem, qua offendimus; ipsam libertatem, pro qua mori novimus ? Qui vult intelligere qui sint Christiani, istis indicibus utatur neCeSSe eSt. 5. Quod ergo dicitis : pessimi et probrosissimi avaritia , luxuria, improbitate; non negabimus quosdam; sufficit et hoc ad testimonium nominis nostri : si non omnes, si non plures. Necesse est in corpore, [et] quantum velis integro aut puro, ut naevus aliquis ellruticet, aut verrucula exsurgat , aut lentigo sordescat. Coeium ipsum nulla serenitas tam colata purgat, ut non alicujus nubeculæ flocculo resignetur. Modica macula in fronte, iu parte quadam exemplari

visae, quo universitas munda est : inajor boni portio B

modico malo ad testimonium sui utitur. Cum tamen aliquos de nostris malos probatis, jam hoc ipso Christianos non probatis; quaerile, secta cui malitiae deputatur? Ipsi in colloquio, si quando adversus nos, cur ille, inquitis, fraudator, si abstinentes Christiani? cur immitis, si misericordes ? Adeo testimonium redditis, non esse tales Christianos, dum cur tales sint qui dicuntur Christiani, retorquetis. Multum distantiæ inter crimen et nomen , inter opinionem et verilalem. Nam et nomina sic sunt instituta, ut fines suos habeant inter dici et esse. Quot denique pliilosophi dicuntur, nec tamen legem philosophiæ adimplenl ? Omnes nomen de professionibus gestant; seducant nomen professionis præstantia, qui superficie vocabuli infamant veritatem. Non statim sunt, qui dicuntur; sed quia non sunt, frustra dicuntur, el fallunt eos, qui rem nomini addicunt cum de re status nominis competat. Et tamen ejusmodi neque congregant neque participant nobiscum , facti per delicta denuo veslri; quando ne illis quidem misceamur, quos vestra vis atque sævitia ad negandum subegit. Utique enim facilius inter nos iuviti desertores disciplinae , quam voluntarii continerentur. Cæterum sine caussa vocatis Christianos, quos ipsi negant Christiani, qui se negare non morunt (a).

6. His propositionibus responsionibusque nostris, quas veritas de suo suggerit, quotiens comprimitur et coarctatur consciencia vestra , tacitæ ignorantiæ suæ testis, confugitis æstuantes ad arulam quamdam ,

legum constitisset. Quid ergo prohibuit apud executores quoijue legum proinde constare, cum de cæteris criminibus, quæ similiter legibus arcentur ac puniuntur, nisi prius requiratur, pœna cessai ? verbi gratia, homicidam , adulterum lege, discutitur tamen de ordine admissi ; et tamen cognitum est omnibus genus facti. Christianum puniunt leges. Si quod est factum Christiani, erui debet; nulla lex prohibet inquirere. Atquin pro legibus facit inquisitio. Quomodo enim legem observabis cavendo quod lege prohibetur, adempta diligentia cavendi per defectum agnoscendi quid observes. Nulla sibi lex debet conscientiam justitiæ suæ , sed eis a quibus captat obsequiuim. Cæterum suspecta lex est, si probari se non vult. Merito igitur tamdiu justæ in Christianos et reverendæ et observandæ censentur, quamdiu ignoratur quod persequuntur; merito, post agnitionem iniquissimæ repertæ, cum suis machæris et patibulis et leonibus despuuntur ; legis injustæ honor nullus est. Ut opinor autem, dubitatur de iniquitate legum quarumdam, cum quotidie novis consultis constitutisquc duritias nequiliasque earum temperetis. 7. Unde ergo, inquitis, tantum de vobis famæ licuit, cujus testimonium suffecerit forsitan conditoribus legum ? Quis, oro, sponsor aut illis tunc aut exinde vobis de fide ? Fama est. Nonne hæc est :

[ocr errors][merged small][merged small]

a libidine mendacii cessat, ut non falsa veris intexat adjiciens , detrahens, varietate confundens. Quid, quod ea conditio illi, ut nonnisi cum mentitur perseverel ; tamdiu enim vivit, quamdiu non probat quidquam ; siquidem approbata cadit, et quasi officio nui,tiandi functa decedit; exinde res tenetur, res nominatur; nec quisquam dicit, verbi gratia : hoc Romæ aiunt factum ; aut : fama est, illum provinciam sortitum; sed : ille provinciam sortitus est, et : hoc factum est Romæ. Nemo famam nominat, nisi incertus, quia nemo sit fama, sed conscientia certus; nemo famæ credit, nisi stullus, quia sapiens non credit incerto. Fama, quantacumque ambitione diffusa est, ab uno aliquando ore exorta sit necesse est ,

id est, legum auctoritatem, quod utique non plecte- D exinde in traduces quodammodo linguarum et aurium LECTIONES WARIANTES.

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

serpit et modicum originum vitium rumores obscu- A licita mysteria omnem arbitrii extraneum caveant ?

rat, ut nemo recogitet, ne primum illud os mendacia seminaverit, quod sæpe fit aut æmulationis ingenio, aut suspicionis arbitrio, aut etiam nova meiitiendi voluptate. Sed bene, quod omnia tempus revelat, testibus sententiis et proverbiis vestris, ipsaque natura, quæ ita ordinala est, ut nihil lateat, etiam quod fama non prodidit. Videte ,.qualem prodiciam (a) adversus nos subornastis, quia quod semel detulit tantoque tempore ad fidem corroboravit, usque adhuc probare non potuit. Principe Augusto (b) nomen hoc ortum est, Tiberio disciplina ejus illuxit, sub Nerone damnatio invaluit, ut jam hinc de persona persecutoris ponderetis: si pius ille princeps, impii Christiani, si justus, si castus, injusti et incesti Christiani, si non hostis publicus, nos publici hostes; quales siinus damnator ipse demonstravit, utique æmula sibi puniens. Et tamen permansit erasis omnibus hoc solum institutum Neronianum, justum denique ut dissimile sui auctoris. Igitur ætati nostræ (c) nondum anni CCI.. Tol iniqui interea, tot cruces (d) divinitatem consecutæ, tot infantiæ trucidatæ, tot panes cruentati , tot strages lucernarum, tot errores nuptiarum, et adhuc Christianis sola fama decernit. Habet quidem grande fundamentum de vitio ingenii humani , felicius in acerbis atrocibusque memtitur; quanto enim proni ad malitiam , tanto ad mali fidem opportuni estis, facilius denique falso malo , quam vero bono creditur. Si quem tamen apud vos prudentiæ locum iniquitas reliquisset, ad exploraiidam famæ fidem, utique justiua poscebat dispicere, a quibus potuisse! fania in vulgus, el ita in totum orbem dari. Ab ipsis enim Cliristianis non opinor, cum vel ex forma ac lege omnium mysteriorum silentii fides debeatur; quanto magis talium , quæ prodita non evitarent interim humana auimadversione præsentaneum supplicium ? Si ergo non ipsi proditores sui, sequitur ut extranei. Oro vos, extraneis unde notilia , cum etiam justa et

[ocr errors]

nisi inclita minus spernunt. Atquin extrancis tam honorare quam confihgere imagis competit... domesticorum curiositas furata est per rimulas et cavernas. Quid, cum domestici eos vobis prodanl? Omnes a nullis magis prodimur, quanto magis, si atrocitas tanta sit, quæ justitia indignationis omnem familiaritatis fidem rumpit, non potuerit coutinere, quod horruit, mens, quod expavit, oculus? Hoc quoque mirum, si el ille, qui tanto impatientiæ jure prosiluit, deferre et non probare gestit, et ille, qui audiit, non et (1) videre curavit; siquidem par fructus est et delatoris, si quod detulit probet, el auditoris, si quod audit etiam sibi credat. Tunc, inquitis, primo delatum et exhibitum est, auditum et inspectum, est, atque exinde famæ commendatum. Hoc quidem superscendit omnem admirationem, si semel deprehensum est quod semper admittitur, nisi desivimus jam talia factitare. Atquin et idem vocamur, et in iisdem deputamur, et de die redundamus; quo (2) plures, hoc pluribus odiosi; magis increscit odium, increscente materia ; proficiente multitudine reoriim , qnid ita non proficit multitndo nuntiatorum ? Qiiod sciam, et conversatio notior facta est; scilis et dies conventuum nostrorum; itaque et obsidemur et opprimimur, et in ipsis arcanis congregationibus detinemur. Quis unquam tamen semeso puero (e) supervenit? quis in cruentato pane vestigia dentium deprehendit? quis tenebris repentino lumine irruptis immunda aliqua, ne dixerim incesta, indicia, recognovit? Si præmio impetramus, ne tales in publicum extrahamur, quare et opprimimur ? Possumus et omnino non extrahi; quis enim proditionem criminis alicujus sine crimine ipso aut vendit aut redimit ? Sed quid extraneis speculatoribus et indicibus detractem, qui talia objiciatis, quæ non ab ipsis nobis cum maxima vocifevatione publicentur, aut statim audita, si prius demonslrantur, aut postea reperta, si interim celentur? Sine dubio enim initiatum volentibus mos est prius

[blocks in formation]

' (a) Qualem prodiciam. Prodiciam hic vocat quam in Apologetic6, Indicem. Hanc, inquit, indicem adversùs nòs profertis, quae quod aliquando jactavit, tantoque sp;ilio in opinionem corroboravit, usque adhuc probare non valuit. RiG. (I) Principe Augusto, etc. Dum rerum potiebatur Augüstus Imp. maius est Christus Dominus, regnante Tiberio mortis supplicium perpessus est; At Imperante Nerone persecutio gravissiina exorta est, in qua nimirum interempti sunt sancti Petrus et Paulus. LE PR. (c) Igitur ætati nostræ nondum anni CCL. A nato Christo ad Severum sub quo vixit Tertullianus nondum anni CCL. effluxerant. Nam Eboraci in Britainia majoris filii Caracallæ insidiis periit circa an. Ch. 211. regnavitque octodecim fere annis , unde patet nondum effluxisse annos 50. ætatis Christianorum. Idem. - . (d) Tot cruces divinitatem, etc. Tiberii immanitas hic reprehenditur; cujus ea fuit saevitia , et sangui

[merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small]

ad magistrum sacrorum vel patrem adire. Tum ille A faucium, et alii ad incesti libidinem nervi? Non,

dicet : Infans tibi qui adhuc vagit (1) necessarius, qui immoletur, et panis aliquantum , qui in sanguine infringatur, praeterea candelabra, quæ canes annexi deturbent, et offulæ, quæ eosdem canes (2) : sed et mater aut soror tibi necessaria est. Quid, si nullæ erunt? opinor, legitimus Christianus esse non p0ueris? Hæc, oro vos, denuntiata ab aliis sustinent prodi? Diversum opus non est scire illos (3); prius fallaciæ negotium perpetratur, ignaris et dapes et nuptiæ subjiciuntur. Nihil enim unquam retro de Christianis mysteriis audierunt. Tamen postea cognoscant necesse est vel aliis quos inducunt pr;cmimistranda. Cæterum quam vanum est profanos scire quod nesciat sacerdos? Tacent igitur, et accepto ferunt, et nihil tragœdiæ Thyestæ vel OEdipodis erumpunt, et non protrahunt ad populum , fide in ministros et magistris et de ipsis potiores morsus jam doctis... rapiuut. Si nihil tale probetur, grande nescio quid æstimari oportet, cujus compensatio tantarum atrocitatum tolerantia constat. Miseræ atque miserand;e nationes, ecce proponimus vobis disciplinæ nostræ sponsionem. Vitam æternam sectatoribus et conservatoribus suis spondet, e contrario profanis et æmulis supplicium æternum æterno igni comminatur; ad utramque caussam mortuorum resurrectio prædicatur. Widerimus de fide istoriim, dum suo loco digeruntur ; interim credite, quemadmodum nos. Volo enim scire, si per talia scelera adire parati estis, quemadmodum nos? Veni, si quis es, demerge ferrum in infantem ; vel si alterius officium est, tum modo specta morientem animam, antequam vixit, certe excipe rudem sanguinem in quo panem tuum saties, vescere libenter; interea discumbens dinumera loca, ubi mater aut soror torum presserit; nota diligenter, ut cum tenebræ irruerint, tentantes scilicet diligentiam singulorum, non erres extraneam incursans : piaculum feceris, misi incestum. H;ec cum expunxeris, vives in ævum. Cupio respondeas, si tanti facias æternitatem ? imo idcirco nec credis, et jam si credideris, nego te velle, et jam si velles, nego te posse. Cur autem alii possint, si vos non potestis? cur non possitis, si alii possunt? Impunitatem, æternitatem quanto constare vultis? An hæ nobis omni modo redimendæ videntur ? an alii ordines dentium Christianorum , et alii specus

[merged small][merged small][ocr errors]

renuntiata est; interpretatio ejus Panis apud Phrygas nomen est; Phryges primi genus exinde habentur. Sed hoc unum erit de vanitalibus vestrarum fabnlarum non otiose nobis retractandum, quo fidem vestram vanitatibus quam veritatibus (6) deditam demonstrare gestimus. An omnino credibile sit, tali membro desecto, vastato ipsius animæ organo et utique radicitus caeso, castratis faucibus, quæ etiam extrinsecus periculose vulnerantur, exinde tabo in præcordia refluente, postremo aliquamdiu cessantibus alimentis, vitam nutrici perdurasse? Age nuiic, perseveraverit Philomelæ medicamentis.... quam et ipsam prudentiores , iion linguæ cæde, sed pudoris rubore mutam interpretantur. Si ergo vixit, potuit effutire aliquid obtusum et exarticulatum sonum linnitumque, sine modulatu lobellorum, expanso ore, lingua stupente, de solis faucibus cogi licet : id fors tunc infantes, quia unicum , facilius commentati, paulo modulatius, utpote liuguatuli, in venium (d) alicujus interpretationis impegerint. Sint nunc primi Phryges, non tamen tertii Christiani; quantæ enim aliæ gentium series post Phrygas? Verum recogitate, ne quos tertium genus dicitis, principem locum obtineant, siquidem non ulla gens non Christiana; itaque quæcumque gens prima, nihilominus Christiana. Ridicula dementia , novissimos dicitis et tertios nominatis. Sed de superstitione tertium genus deputamur, non de ratione, ut sint Itomani , Judæi,

[blocks in formation]
[merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

etiam deos Graeciæ (c 6) Roma sollicitavit, ubi sal- A nostra eradicatione negligitis, absolutum est de infir

tem Ægyptii, et ipsi , quod sciam, privatæ curiosæque religionis? Porro, si lam monstruosi, qui tertii loci, quales habendi, qui primo et secundo antecedunl? 9. Sed quid ego mirer vama vestra, cum ex forma

naturali concorporata et concreta intercessit malitia et stultitia sub eodem mancipe (a) erroris? Sane, quia non miror, enumerem necesse est, et vos recognoscendo miremini, in quantam stultitiam incidatis, qui omnis cladis publicæ vel injuriæ nos caussas esse vultis. Si Tiberis redundaverit, si Nilus non redundavit, si cœlum stetit, si terra movit.... tiva vastavit, si fames afflixit, slalim omnium vox : Cliristi.... tum. Quasi modicum habeant aut aliud metuere ! Quid igitur? Opinor, ut contemptores deorum vestrorum hæc jacula eorum provocamus. Ut supra edidimus, ætatis nostræ ( b ) nondum anni trecenti, quantæ clades ante id spatium supra universum or])em ad singulas urbes et provincias ceciderunt? quanta bella externa et intestina? quot pestes, fames, ignes, hiatus motusque terrarum seculum digessit? Ubi tunc Christiani, cum res Romana tot hislorias laborum suorum subministravit ? ubi tunc Christiani, cum Hierenappe (c) et Delphos et Ithodos (d) et Creta insulae inultis cum miflibus hominum pessumierunt; vel quam Plato memorat majorem Asiam aut Africam in Atlantico mari mersam ; cum Wulsimios de cœlo, Tarpeios de suo monte perfudit ignis, cum terræ motu mare Corinthium ereptum est, cum totum orbem cataclysmus abolevit? Ubi tunc, non dicam contemptores deorum Christiani, sed ipsi dei vestri, quos clade illa posteriores loca, oppida approbant, in quibus nati, morati, sepulti sunt, etiam quæ condiderunt ? non alias enim snperfuissent ad hodiernum, nisi posthuma cladis illius. Sed relegere et revolvere non curatis testimonia temporum aliter vobis renuntiata, imprimis ne deos vestros injuslissimos pronuntietis, qui propter contemptores etiam cultores suos lædunt ; tunc enim vosmetipsos errare probatis, si deos traditis, qui vos a meritis profanorum non discernunt. Qu0d si, ut unus atque alius..... mus ait, idcirco vobis quoque irascuntur, quoniam de

mitate et mediocritate eorum : nam non irascerenlur vobis in animadversione cessantibus, si ipsi exsequi possent; quanquam et alias confitemini istud, si quando illos supplicio nostro videmini ulcisci. Abaliud a majore defenditur (e). 10. Pudeat igitur deos ab homine defendi. Effundite jam omnia venena, omnia calumniæ tela infligite huic iiomini, non cessabo ullra repellere; at postmodum oblundentur expositione totius nostræ disciplinæ; nunc vero eadem ipsa de nostro corpore vulsa in vos retorquebo, eadem vulnera criminum in vobis defossa monstrabo, quo machæris vestris admentationibusque (2) cadatis. Jam primo, quod in Iios generali accusatione dirigitis, divortium ab institutis majorum,

B considerate etiam atque etiam, ne vobiscum commu

micemus crimen istud. Ecce enim per omnia vitæ ac

disciplinæ corruptam, imo delatam in vobis antiqui

tatem recognosco. De legibus quidem jam supra dictum est, quod eas novis de die consultis constitutis

que obruistis. De reliqua vero conversationis humanæ dispositione palam subjacet, quanto a majoribus mutaveritis, cultu, habitu, apparatu, ipsoque victu, ipsoque sermoiie. Nam pristinum ut rancidum relegatis, exclusa ubique antiquitasin negotiis, in officiis; totam auctoritatem majorum veslra auctoritas dejecit. Sane, quod vobis magis probro est, laudatis semper vetustates, et nihilominus recusatis. Qua perversitate tant...... majorum apud vos permanere probari debuerunt, cum ea quæ probatis recusetis? Sed et ipsum quod videmini a majoribus traditum fidelissime custodire el defendere, vel quo maxime reos 110n transgressionis postulatis, de quo totum odium christiani nominis animatur, deorum dico culturam, perinde a vobis destrui ac despici ostendam, misi quod non perinde; nos enim contemplores deorum haberi nulla ratio est, quia nemo contemnit quod sciat ommino non esse. Quod omnino est, id contemni potest, quod nihil est, nihil patitur. Igitur quibus est, ab eis patiatur necesse esse, Quo magis oneramini, credentes esse et contemnentes, colentes et despuentes, h0norantes et lacessentes ! Licet etiam hinc recogn0scere, inprimis, eum aliialios deoscolitis, eos quosnon colitis,

LECTIONFS WARIANTES.

[ocr errors]

( '] scrib. Hiera, Anaphe [vel Napea) et delos etc., cf. D (2) Rig. adiment. i. e. jaculis.

C0MMENTARIUS.

(a) Deos Græciæ Roma sollicitavit. In omnibus Graeco§ imitati sunt Romani , usque ad errores et vitia: si quæ in Græcia nata aut, exculta fuit superstitio, statim Romam convolavit, ubi uiagno hominüm plansii excipiebatur. Sollicitabant etiam , hoc est nitimina illa et vanitates l)arbarorum advocabant, sic Cybele mater Deorum ultro Pessimunte Romam advoiavit. Le PR. - -

(b) Sub eodem mancipe erroris. Malum sive Satanam intelligit , magnarium illum fraudis et malitiæ negotiatorem. RiG. -

c) Ætatis nostrae nondum , etc. Mox dixerat, nondum' anni CCL. Hic vere nondum anni trecenti. In eo tamen tam brevi spatio, tot clades exstilerunt, tanta strages edita Christianorum in omnibus orbis parti

bus, ut incredibile omnino id habeatur parum allente considerantibus. LE PR.

(d) Hierennape. Pro Hierenape, ut supra, Cynopenne pro Cynopene. Rig. -

(e) Èt Delphos et Rhodos. Apologetici cap. illud tractavit; vide qu;e habet et quae annotata sunt. Nescio an corrigendum esset, Hiera , et Anuphe pro IIierenappe, et Delos pro Delphos. Ammianus quippe lib. 17. ut in Asia Delos emter$it, et Hiera, et Anaplte, et Rhodus, LE pR. -

(f) Ab aliud a majore defenditur. Sic omnino legitur in vetustiss. codice. Dixit autem Abaliud, eadem forma qua Graeci £52,32), Abaliud, quod refertur ad aliud, à quo est aliud; ut Detts , aliud ab homiiie. ffomo, aliud a Deo. R 1G.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

utique contemnitis; prælatio alterius sine alterius con- A publicanis subd... tis (2), omni quinquennio inter

tumelia esse non potest, nec ulla eleclio non (1) reprobatione componitur. Qui de pluribus suscipit aliquem, eum quem non suscipit despexit. Sed tot ac tanti ab omnibus coli non possunt. Jam ergo tunc primo contempsistis, non veriti scilicet ita instituere, ut omnes coli non possent. At enim illi sapientissimi ac prudentissimi majores, quorum institutis renuntiare non nostis, maxime in persona deorum vestrorum, ipsi quoque impii deprehenduntur. Mentior, si nunquam censuerant, ne qui imperator fanum, quod in proelio vovisset, prius dedicasset quam senatus probasset , ut contigit M. Æmilio, qui voverat Alburno deo. Utique enim impiisimum, imo contumeliosissimum admissum est, in arbitrio et libidine senlentiæ humanæ locare honorem divinitatis, ut deus non sit, nisi cui esse permiserit senatus. Sæpe censores inconsulto populo adsolaverunt; certe Liberum patrem (e) cum sacro suo consules senatus auctoritate urbe non solummodo, verum tota Italia eliminaverunt. Caeterum Serapem et lsidem (0) et Harpocratem et Anubem prohibitos Capitolio Varro commemorat, eorumque statuas a senatu dejectas, nonnisi per vim popularium restructas. Sed lamem et Gabinius consul Kalendis Januariis, cum vix hostias probaret, præ popularium cœtu, quia nihil de Serape et Iside constituisset, potiorem habuit senatus censuram, quam impetum vulgi, et aras institui prohibuit. Habetis igitur in majoribus vestris, etsi non nomen, attamen sectam christianam, quæ deos negligit. Horum, si vos saltem iutegrum honoribus vestris rei esse læsæ religionis : sed invenio conspirasse a vobis tam superstitionis quam impietatis profectum. Quanto enim irreligiosiores deprehendimini? Privatos enim deos, quos Lares et Penates domestica consecratione perhibetis, domestica licentia (c) inculcatis, venditando, pignerando pro necessitate ac voluntate. Essent quidem tolerabiliora ejusmodi contumaciæ sacrilegia, nisi quod eo jam contumeliosiora, quod modica. Sed aliquo solatio privatorum et domesticorum deorum querelæ juvantur, quod publicos turpius contumeliosiusque tractetis. Jam primum, quos in hastarium regessistis,

[ocr errors][ocr errors]

vectigalia vestra proscriptos addicitis. Sic Serapeum, slc Capitolium petitur, addicitur, conducitur (5)..... sub eadem voce præconis, eadem exactione quaestoris. Sed enim agri tributo onusti viliores, hominum capita stipendio censa ignobiliora; nam hæ sunt cap- • tivitatis notæ.et pœnæ (4). Dei vero, qui magis tributarii, magis sancti, imo qui imagis sancti magis tributarii. Majestas constituitur in quæstum, negotiatio (d) religione proscribitur, sanctitas locationem mendicat; exigitis mercedem pro solo templi, pro aditu sacri, pro stipitibus, pro ostiis; venditis totam divinitatem, non licet eam gratis coli; plus denique publicanis reficitur, quam sacerdotibus. Non suffecerat vectigalium deorum contumelia, de contemptu scilicet

B testimanda, nec contenti estis deis honorem non ha

buisse, nisi etiam, quemcumque habetis, depretietis aliqua indignitate. Quid enim omnino ad honorandos eos facitis, quod etiam non niortuis vestris ex æquo præbeatis? Exstruitis deis templa, æque mortuis templa; exstruitis aras deis, æque mortuis aras, eisdem tilulis superscribitis litteras (5), easdem statuis inducitis formas, ut cuique ars aut negotium aut ætas fuit : senex de Saturno, imberbis de Apolline, virgo de Diana figuratur, et niiles in Marte, et Vulcano faber ferri consecratur. Nihil itaque mirum, si liostias easdem mortuis, quas et deis cæditis, eosdemque odores crematis. Quis istam contumeliam excuset, quae ut aut (6) mortuos cum deis deputet? Regibus quidem etiam sacerdotia adscripta sunt, sacrique apparatus, ut tensæ et currus el solisternia et lectisternia.... tie (7) et ludi (a). Plane, quoniam illis cœlum patet, hoc quoque non sine contumelia deorum : primo quidem, quod non decuerit alios eis annumerari, quibus datum sit post mortem deos fieri; secundum, quod tam libere atque manifeste coram populo pejeraret conlemplator Proculus in cœlum recepti, nisi contemneret quos dejeraret, quam ipse, quam ii, qui ei pejerare permiltant; consenliunt enim ipsi nihil esse quod dejerant, imo insuper et præmio afficiunt, quia publice contempserit perjurii vindices; quanquam perjurii apud vos (8) unusquisque puWARIANTES. (8) Ita Rigalt. : Semler (vel Schütz): aras eisdem tit.

[ocr errors]
[ocr errors]
[merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small]
« PoprzedniaDalej »