Obrazy na stronie
PDF

CAPUT XLVII.

ARGUMENTUM. Imo, si quid sanum vel veritati simile in scriptis philosophorum inveniatur, id totum ab antiquiore lege Dei, quam incorruplam Christiani habeant, mutuatum, sed ita ut pro captu et voluntate sua quilibet eorum id corruperit et mutaverit, quod itaque nullam paritatem inter utrosque inferat, sed magis ostendat , diversas illorum sectas ab unica veritate , quam de antiquiore forma possident Christiani , in infinitos errores procidisse.

47. Adhuc enim mihi (1) proficit antiquitas præstructa divinæ litteraturæ (a), quo facile credatur thesaurum eam fuisse posteriori cuique sapientiæ. Et si non onus jam voluminis temperarem, etiam excur

A potaverit? Inde igitur philosophi sitim ingenii sui

rigaverunt; nam quia quaedam de nostris habent, ea propter nos comparant illis (2). Inde, opinor, et a quibusdam philosophia legibus (5) quoque ejecta est, a Thebanis dico (b), a Spartiatis et Argivis. Dum ad nosira ~conantur (4) (c) et homines gloriae (d), ut diximus, et eloquentiæ $olius libidinosi, si quid in sanctis (5) offenderunt digeslis, exinde regestum (6) pro instituto curiositatis ad propriaverterunt (7),neque satis credentes divina esse, quo minus interpolarent, neque satis intelligentes, ut adhuc tunc subnubila (8), etiam ipsis Judæis obumbrata, quorum propria videbantur. Nam et si qua simplicitas erat veritatis, eo magis scrupulositas humana fidem aspernata nutabat (0) (e), per quod in incertum miscuerunt etiam

rerem in hanc quoque probationem. Quis poetarum, B quod invenerant certum. Inventum enim soluminodo

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small]

(a) Antiquitas præstructa Divinæ literaturae. Etiam hic inquit instituto meo servit summa Divinæ Scripturæ antiquitas, cujus scriptoribus etiam vetustissimos vestros posthumare aliquot saeculis supra cap. xix. osteadimus. Ex illis scilicet si quid vero sapiant hilosophi vestri sua omnia hausernnl , sed dum ngenii sui modulo metiuntur multifariatn deturparunl. llAv. (b) A Thebæis. Haec quum sit scriptio Fuld. et ILug 1. Bat. MSS. pari consensu, non dubito quin volúerit sic exprimere Tertull. licet alii habeant a Thebanis. Fulil. etiam mox et ab Spartanis, et Argæis, ubi alii Spartiatis, et Argivis. Iimo ipsis Athenis aliquando exsulare coacti sunt philsophi, quum decreto Sophoclis filii Amphiclidae omnibus schola interdicta est, nisi quos senatus et plebs probasset. Testis Diogenes Laertius in vita Theophrasti, non longe a priiicipio. Ibi de Tiieoohrasto : Toto $-o; 38 :,,, 3ao. άπεδ;uzz: eic. i. e. Quum tamen esset hujusmodi, secessit ad tempus et ipse ut philosophi reliqui. Quippe Sophocles Amphiclidæ filius legem tulerat , uti ne qiiis philosophorum præesset scholae , nisi id senatus aut plebs decrevisset ; qui secus faceret, capitale esset. Sed additur ibidem : A'λλα zJs tc ?rzvi,) so, sic vtoro etc. i. e. Verum sequenti anno denuo reversi sunt , quum a Philone Sophocli dies dictus esset. Quo tempore Athenienses ea lege abrogata, Sophoclem talentis quinque mulctarunt , decreveruntque philosophis reditum. Ubi Casaubonus illa Athænei profert I)eipnosoph. lib. xim. Kzi Xoyo«)z:, áart: £gpfa uzrt 3;£)z** **4wrzc ; ) ovêpov; *** A'ττιz?:. i. e. Et Sophocles, cujus decreto omnes philosophi Athenis sunt ejecti. Sed in Italiam !ransire si velis, ipsa urbe Roma pulsos videas, nam ipsa JCti verba etiamnum exsíant apud Gellium Noct. Attic. lib. xv. c. xi, et Suetoniüm de Claris Rhetoribus in principio. Huc respicit Seneca, quum sæculi sui mores taxat in Consolat. Ad Helviam c. x. Apicius nostra memoria vixit, qui in ea urbe , eae qua gliquando philosophi velut corruptores juventutis abire jussi sunt , scientiam popinae professus, disciplina sua sæculum infecit. IIÀv. {c) Dum ad nostra conatur. Viri docti dum haec Prioribus annectere volunt, varie turbant sensum.

Putant Tertull. velle dicere philosophiam ejectam a quibusdam civitatibus, dum philosophi simile Christianorum dogmatibus somniant, quod jam semel dixit. Simplex ita |ue et verus sensus hic est : Philosophi, homines et gloriæ et eloquentiæ solius studiosi, dum aliquid de nostro sapere volunt, Sacram Scripturam et cognitionem Dei corrumpunt. !taque post Argiris punctum est ponendum , et sensus plànus est. Editio Aldina legebat dum a vestra conantur, errore solito. Cod. Agob. dum a nostra conantur et b. g. etc. viam ita aperiens ad rectam distinctionem. Wouwer. et Rheii. dum noslra contuminantur. Unde Rigalt. dum ad nostra contaminantur. quomodo ex v. c. laudat in ora libri mei et amplectitur Scriverius. Pam. et La Cerda dum nostra conantur. Rectius MSS. Puteani Fuld. Iiera!(l. etiam Lugd. Bat. dum ad mostra conantur. Sic fere cap. xl, et si qua illic arborum poma conantur oculis tenus. HAv. (d) Homines gloriæ, etc. Philosophus est ánimal gloriæ, venaleque rumorum mancipium, inquit Tertull. álibi, Augustinus ep. 56. Inanis gloriæ mancipia, sicque passim apud Patres et veteres sophistarum tumor suggillatur qui x) ετ*t«n copi« dicitur a philosophorum Ilomero. Le PR. (e) Nutabat. Veteres editiones Barr. Ald. Rhen.

I) Ileialdi, Pam. Cod. ctiam L. B. mutabat. quod dis

cedens a Junio, defendit etiam in notis La Cerda. Ast Junius recte emendavit nutabat, nec aliter MSS. Fuld. Agob. et ipse Rigaltius, Philosophi illi solitis gloriæ ei eloquenili : libidinosi, sicut obnubila illis atque obtecta non intellexerunt, ita illis quae per se safis clara erant fidere non sunt ausi, assueti sophisticis niigis et philosopbicis involueris, itaque omnia miscuerùnt. Elegantei in lib. Ad Nat. 11. 2. Nam et alias veritatis simplicitas per scrupulositalem plerumque fide mutat. HAv. (f) Non nt invenerant. Sensus subobscurus hic est. Illi aliquam Dei cognitionem ex sacris Scripturis haurientes, non, quod debuerant, secundum illas Deum docueriint, iiec ad illas populum relegaverunt, sed quasi sua opera Divinitateim perscrutati essent, g!Jfiam captaverunt, nec in ipsa Dei cognitione valde inter se consentientes, dum alii, etc. in quo a veritate

[ocr errors]

qualitate et de natura ejus et de sede disceptent (a), A citum (d), et ut ita dixerim, neminem humanis re

Alii incorporalem asseverant, alii corporalem (b), qua plalonici , qua et stoici (1); alii ex atomis, alii ex numeris (2) qua Epicurus et Pythagoras, alii ex igne, qua lleraclito visum est; et Platonici quidem curantem rerum; contra Epicureioliosum (c) et inexer

bus (5); positum vero extra mundum (e) Stoici, qui figuli modo extrinsecus torqueat molem hanc, intra mundum Platonici, qui gubernatoris exemplo, intra illud maneat, quod regat. Si et de ipso mundo natus innatusve sit, decessurus mansurusve sit variant (f);

LECTI0NES WARIANTES.

(!) Ut tam platonici quam stoici Fran. Paris. (2) Sicut Fran. Paris.

[5) Immunem ab humanis rebus Wouwer.

C0MMENTARIUS.

[ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small]
[ocr errors]

0 qui perpetua mundum ratione gubernas
Terrarum cælique sator.

D et clarius lib. iv. metro 6.

Sedet interea conditor altus, `Rerumque regens flectit habenas. Rex, dominus, fons et origo, Lex et sapiens arbiter æqui. Et quæ motu concitat ire Sistit retrahens, ac vaga firmat, Nam nisi rectos revocans intus – Plexos iterum cogat in orbes, Quæ nunc stabilis continet ordo, Dissepta suo fonte fatiscaut. (g) Sic et de ipso mundo, natus innatusve sit, decessurus mansurusve sit. Vide Senecam loco modo cita to. Præter philosophos multos mundum æternum, fine principioque carentem putavit insignis poeta Manilius ltb. i. Astrom. Hæc æterna manet, divisque simillima forma. Cui neque principium est üsquam, nec fimis in ipso: Sed similis totoremanet, perque omnia par est. ldem, ibidem :

sic et de animæ statu, quam alii divinam et æternam, alii dissolubilem conlendunt : ut quis sensit, ita , et intulit aut reformavit. Nec mirum , si vetus instrumentum ingenia philosophorum interverterunt. Ex horum semine et nostram hanc novitiolam (a) paraturam (b) viri quidam suis opinionibus ad philosophicas sentenlias adulteraverunt, et de una via obliquos multos tramites et inexplicabiles (1) sciderunt. Quod ideo suggesserim, ne cui nota varietas sectæ hujus in hoc quoque nos philosophis adæquare videatur , el ex varietate defensionum (c) indicet veritatem (2). Expedite autem praescribimus adulteris nostris illam esse regulam veritatis, quæ veniat a Christo, transmissa per comites ipsius, quibus aliquanto posteriores diversi isti commentatores probabuntur. Omnia adversus veritatem de ipsa veritate constructa sunt, operantibus æmulationeiu istam (d) spiritibus erroris. Ab his adulteria (3) hujusmodi salutaris disciplinae subornata (4); ab liis quaedam etiam fabulæ immissæ, quæ de similitudine (5) fidem iufirmarent veritatis • vel eam sibi potius evincerent (6), ut quis ideo non putet Cl)ristianis credendum, quia nec poetis, nec philosophis, vel ideo magis Poetis et Philosophis existimet credendum, quia non christianis. Itaque et ridemur Deum prædicantes judicaturum. Sic enim et

A poetæ et philosophi tribunal apud inferos ponunt. Si gehennam comminemur , quae est ignis arcani subterraneus ad poenam tliesaurus, proinde decachinnamur. Sic enim et Pyriphlegethon (7) apud mortuos amnis est. Et si paradisum nominemus (e), locum divinæ amoenitatis recipiendis sanctorum spiritibus destinatum, maceria quadam igneæ illius zonæ a notitia orbis communis segregatum , Elysii campi fidem occupaverunt. Unde hæc, oro vos, philosophis aut poetis tam consimilia ? iion nisi de nostris sacramenlis: si de nostris sacramentis, ut de prioribus, ergo fideliora sunt nostra , magisque credenda , quorum imagines quoque fidem nveniunt; si de suis sensibus, jam ergo sacramenta nostra imagines posteriorum habebuntur, quod rerum forma non siistinet; numquam

B enim corpus umbra aut veritatem imago præcedit.

CAPUT XLVIII.

ARGUMeNTuM.—Mirum quoque, quod Philosophis incredibilia docentibus credant, magis credibilia apud Christianos damnent; quod luculenter admodum exsequi' tur in resurrectionne et restauratione carnis seu corporis humani, opposita brutæ Laberii Pythagoræque animarum metempsychosi.

Age jam, si quis pliilosoplius affirmet, ut ait Labe

ILECTIONES WARIANTES.

1) Multos et inexplicabiles tramites, Seml. 2) Sic Her., Pami., la Cerda, Rig., hav., Ald. et Rhem.: ut ex veritate defensionum vindicet veritatem. Wouw. vanitatem, cod. Fuld. defeclionem vindicet veritatis. (3) Adulteriis, Haverc. e cod. Lugd.

(4) Subortata, Fram. Paris. (5) Dissimilitudine, Fran. paris. (6) Rhem., Ald., Herald. vel etiam si possent evincerent cod. Fuld. vel eadem sibi potius fidem faperent. • (7) Ad mortuos, Haverc. e cod. Fuld.

COMMENTARIUS.

[ocr errors][subsumed]

legitur passim hic locus, tamen, si quis alius, male affectus. Quæ enim in illo vel unica s:ini sensus ? Cum videant veritatem, exponit La Cerda, a multis divorso tmamite defendi. Itane, vir docte, Marcionitae, Gnostici, Walentiniani et similia hominum purgamenta veritatem aliquo modo defendunt? Non potést ineptius. Videamus itaque quill libri editi et MISS. suppeditent. Aldus, ut ex veritate defensionum vindicet veritatem. Rhen. ut eae veritate defensionum vindicet veritatem. Herald. Pam. la Cerda, et ex varietate defensionum judicet veritatem. Sed La Cerda in notis cum Wouw. legit vanitatem. MS. L. B. conspirat cuin Herald. nisi quod praeferat cum Rhenano [ quod et facit Cod. Agob. ] vindicet. Optimus denique Fuld. hanc lectionem exhibet defectionem vindicet veritatis, adscripsit Junius. quæ lectio est rectissima. Ego huic quoque ac ;uiesco, nam optimus est sensus: ne quis, inquit, arguat nos a veritale , quæ una est, defecisse , cum tam multæ et divers;e inler nos sint sentenui;e, quod abnuit Tertullianus, quia illi qui nobiscum dissentiunt nostri non amplius jam sunt, sed adulteri ex schola nostra ejecli. vide cap. xlvi. in fine. (d) 0perantibus æmulationem istant spiritibus erroris. Augiistin. de Triuit. lib. iii. cap. 10. Diabolum animas deceptas illusasque præcipitasse, quum polliceretur purgationem animæ, per eas quas rsXerxc appellant transfigurando se in tangelum lucis, per multiformem machimationem , in signis et prodigiis mendacii. Quomodo vero varia Ecclesiæ Dei arcana miseris genuilibus obtenebraverit antiquus serpens, omnino videri debet doctissima Casauboni opera in Exercit. ad Annal. Baron. Exercit. xvi cap. 45. et ejusdem nota ad Persii Sat. v. versum 129. (e) Et si Paradisum nominemus. In eo fuit errore Tertullianus, ut sanctorum animas ad diem usque Judicii in Paradiso servari crediderit. Le PR.

D

rius (a) de sententia Pythagoræ, hominem fieri ex A tur. Quasi non, quæcumque ratio præest (g) ani

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors]

CAP. XLVIII.—(a) Ut ait Laberius. Poeta fuit mimographus cujus mieminit etiam Au£tor lib. de Pallio cap. 4, et Macrobius Saturna!. lib. II, ac Gellius lib. xi, cap.9. de quo plura apud Crinitum in Decio LabeJio. Älludit al eúmdem Minutius his verbis: Mimi afficio digna ista sententia est. Atqui locum ipsum Laberii his vérbis expressit idem Crinitus de Ilonestat. discipl. lib. II, cap. 5. Et audio mala multa etiam ex bonis, Per illud,ut nos olim mutant philosQphi, Et nunc de mulo hominem, de muliere colubrum, faciunt, et ex diversis diversa alia. PAM. (b) Colubram ex muliere. Recte sic Junius et Rigaii.'etiam Cod. Agobard. alii colubrum. Sed veteres illi foemininum magis amarunt, quQd hic in muliere etiam aptius. Lucilius satyrographus apud Nonium Marcellum : Jam disrumpetur medius jam ut Marsu colubras Disrumpit cantu. 'Turpiliusiöidem : Arripuit colubram mordicus; et Warro Eumenidibus : Quid dubitatis, utrum nunc sitis cercopitheci, Äncolubræ,ati beluæ ? an de albn cibus labus Athenis? Quo in loco forsan et ipse irridet pythagoricum dogma, nam ut fragmenta docent, in illa satyræ parte, sujjer Coenam de Ęhilosophis sermo fuit.Quod patet evidentius si, cum populári meo Ausonig Popma, uliiina isia manifesto córrupta ad græcas litteras retrahas, locumque sic restiluas : An coluêræ, an beluæ i» wvw\i quibus \&tos ássns; . ut de cristatis gallis sit seruio, pythagyricis etiam apud Lucianum in Micyllo philosophis. Hav. (c) Ne forte bubulani de âliquo proavo suo obsolet. Saii$ ridiçule dictum, potuissétque, si carmen condidisset, ita efferre : Cúmque boum dabitis caesorum membra palato, Ę. vos vestros scite et sentite parentes. Ubi iamen melius forsan legas sentire; Qvidii suht Versus, sed ad praesentem retî accommodati.gim.ille scripserit, non f'gt; sed colonos (Lib. XV. Met., versu 14i). Sed eccuni ibidem ipse in hunc modum apposite fatur Pythagoras versu 173. : Ergo ne pietàs sit victa cupidine ventris, Paícite [vaticinor] cognatâs cæde nefanda Exturbare animas, ne sanguine sanguis alatur. HAv. (d) De Caio Caium reduceni repromittat. Caius juriscohsultus adliibetur in exemplum ad res singulas. IRepromittere autem est nuda pollicitatione cautioueque promittere, non satisdato. Alias habet significauiones, vide Schardium. PAM. (e) Siatim illic vesica queritur: Apparet hic, sed et passim alibi, bonitas Codicis Fuldensis, absque quo ime per somnium quidem excogitari hoc potuisset. ln omuil)us certe editionibus et MSS. aliis frustra quæras : locus sic concipitur in islis membrauis, redu

TertulliANi. I.

cem repromittat, statim illic vesica quæritur, et tapidibus etc. Adscripsit collalioni, sive Modius is, ' siva Scioppius, sive Junius : legendum vesica quæritur; id est quasi ventis distenditur cruciaturque pectus iilorum vehementissime. Hactenus ille. Sed mihi proverbium hoc videtur desumptum a puerulis, qui mingendi necessitatem ultra ferre . non possunt, vesica `lotio impleta, adeoque sæpe virgam inetuentes exclamant. Sic illi auditâ hac Christianorum oratione, statim egrediuntur auditorio, quasi mingendi necessitas urgeret. Itigaltius transiit, nec ullo in notulis indicio relicto. Non absimile nobis est proverbium de re ingrata : Mem zeu er de koude pis van krygen. HAv. (f) Nec saltim cæstibus. ) Veteres membranæ, Cætibus. Omniumo legendum, Coestibus, et scite admodum caestus dixit, pugnos vilis plebeculæ callosos.

C habuiuque in mente illud Juvenalis :

... et pugnis concisus adorat,

Ut liceat paucis cum dentibus inde reverti. (Sat. 3.) Ait igitur Septimius : Si christianus aliquis in turba Tlorte, ad populum verba faciens, de resurrectione corporum sermonem liabeat , de qua Caio aut Sempronio ipsum Caium et Sempronium resurrecturos asserat, is bene a populo secum agi putabit, si pugnis tantum, et non magis lapidibus èxigatur. Ipse Tertullianus ad Marcioiiem lib. IV, pag. 568, làpidationem dixit popularibus cœtibus, et inérmi tumultui familiarein. Et lib. II, ad Nat., lapi

deim, telum esse ait vulgare Ę caninum. RiG. (g) Quæcumque ratio præest. Ita explico: quasi non omnis arguinenlorum vis, quibus præstruitur et defenditur reciprocatio animarum humanarum et in alia corpora transmigratio, magis etiam stringit si aflirmetur revocari animas ad sua quasque corpora. In hoc enim sensu verbum præesse usurpatuim disci

D mus ex lil). De Carne Christi, cap. XVII. Ante omnia

autem commendanda erit ratio quæ præfuit. Cum vero totus ordo dictionis a me ex Cod. Fuld. sit transumplus, æquum est ut etiam vulgata lectio apponatur, çuæ ita se habet : Si quæcumque ratio præest animarum humanarum reciprocandurum in corpora, cur non in eamdem substantiam redeant ? cum hoc sit restitui, id esse, quod fuerat? Jam non ipsa sunt quæ fuerant, quia non potuierunt esse quod non erunt, nisi desinant èsse quod fuerant. Et omissis quæ uberiora in MS. F. exstánt, sequitur Multis, etc. Ubi in Juniana editione post erùnt interseritur etiam nisi desinant esse quod iionerant. Apparel id quod statuimus verum esse, bis a Tertulliariö Apologeticum suum publicatum.HAV. (b) Aut aliud fáctæ non erunt ipsæ. Si enim, Euphorbi animia corpus iiìdual Pythagoræ, jam iste homo non Euphorbu§ est amplius, sed Pythagoras. Itaque non rediit totus homo, quia is anima et corpore constat.

[ocr errors]

vire, quisinquambestiam reformari videretur (1) (a). A nihil fueras priusquam esses, idem nihil factus (e)

Sed de nostra magis defensione, qui pr0p0nimus, multo utique dignius credi, hominem ex homine rediturum (b), quemlibet pro quolibet, dum hominem, ul eadem qualitas animæ (c) in eamdem restauretur conditionem, etsi non effigiem, certe quia ratio restitutionis destinatio judicii est, necessario idem ipse qui fuerat exliibebitur, ut boni seu contrarii meriti judicium a Deo referat. Ideoque repræsentabuntur et corpora, quia neque pati quicquam (d) potest anima sola sine stabili materia, id est carne;etquod ommino de judicio Dei pati debent animæ, non sine carne meruerunt, intra quam omnia egerunt. Sed quomodo, inquis, dissoluta materia exhiberi potest? Considera temetipsum, o homo, et fidem rei invenies. Recogita quid fueris, antequam esses : utique nihil; meminisses elim, si quid fuisses. Qui ergo

cum esse desieris, cur non possis esse rursus de nihilo, ejusdem ipsius auctoris voluntate, qui te voluit esse de nihilo? Quid novi tibi eveniel? qui non eras, factuses; quum iterum non eris, fies. Redde si potes rationem qua factus es, et tune require qua fies. Et tamen facilius utique fies quod fuisti aliquando, quia æque non difficile factus es, quod nnnquam fuisti aliquando. Dubitabitur (2), credo, de Dei viribus, qui tantum corpus hoc mundi de eo quod non fuerat, non minus quam de morte vacationis et inanitatis composuit (3) animatum spiritu omnium animarum animatore, signatum (f) et per ipsum (4) humanæ resurrectionisexemplum in testimonium vobis. Lux quotidie interfecta resplendet (g), et tewebræ pari vice decedendo succedunt (5), sidera defuncta revivis

LECTIONES VARIANTES.

[ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small]

Juvat adscribere sententiam aurei oris, magni illius Chrysostomi. Is, llomil. 1, de Resurr.: Ad hæc, si non resurgit corpus, non resurgit homo. Homo enim non est anima sola, sed corpus et anima. Si ergo anima sola resurget, dimidium animal resurget, et ita non integrumi. Sed et de animæ non proprie dicitur resurrectio. 1'esurrectio enim ejus est qnod cecidit, et quod dissolutum est. Anima autem non dissolritur, sed corpus. Hav. (a) Quis in quam bestiam reformari videretur. Editi veieres, ut Aldi, Barræi, Pam. et MS. L. B., quis, inquam, bestiam reformari vidit ? Rhenan., unquam, insulse. Sed ex Vet. Cod. correxit Wouwefius velit, quasi rogetur mulier, utrum gallina am vacca, vir vero, an passer, tanrus, an scarabæus esse velit. Sed praestat lectio Fuldana, quam amplexus est Scioppius et Itigall., et ex suis MSS. probávit etiam Heralílus, videretur; cui assensum non tantum præbent Latinius ct Junius ex MSS. Put. et Ursini, sed et Cod. Agob. Sjc qu;ereretur vir bellicosus, avarus, timidus, voluptuarius, in quæ animalia post mortem corporis aniinam velit migrare, prout commode Micyllus : ille, somnio dives et nunquam non aurei illius insomuii memor, sciscitatus quis ipse olim fuisset, a contubernali gallo suo docetur fuisse formicam indicam cx illis quæ, aurum effodiunl, ut jocatur Lucianus in Gallo. liuo et hominem iudula rursus pythagorica illa anima deberet simillimum priori eòìtubernali reddere. Et quantum, ipse Mnesarchi filius a Panthoide aliisque abfuerit, more suo, id est jocose docet

sint quidem graeci, qui de his dubitant, iis dicemus innumerabilia. Quidnam ? Sunt enim apud ipsos qui animas ad plantas deducunt, ad frutices, et canes. Dic mihi, quid est facilius, suum corpus accipere, an alienum ? HAv.

(c) Ut eadem qualitas. Etiam hoc inter Tertulliani errores, quod videatur animæ effigiem attribuere, aut si de hominis effigie agat, etiam caute legendum erinde ac si videatur non satis intellexisse eumdem É in eadem effigie resurrecturum. Seipsum autem explicat paulo post dum dicit, sed erimus iidem

[ocr errors]

ei pati debent. H;ec verba al)sunt a libro Puteaui. PAM. (d) Quia neque pati quidquam, elc. llis locis, ubi de anima disserit, caute legendus : animas impiorum post mortem nihil pati ait, cum eae sint a corpore separatae; quodinterTeriulliani errores nnmerandum, nisi moleste ferant Magdeburgenses, qui inter dogmata illud reeeiisent. LE PR. (e) Idem nihil factus. Caute etiam hic legi debet et aiictor, et Minutius, neque enim nihil sumus, aut esse desinimus post obitum, sed ad illud videtur alludere, quod niortuus homo non sit homo. PAM. (f) Signatum et per ipsum. Non solum creavit mundum ex nihilo, illumque animavit, scd in ipso signata notataque sunt exempla plurima resurrectionis animorum, ut sint illa in testimonium gentibus. Quæ hæc sint narrat in sequentibus. LAc. (g) Luae quotidie interfecta resplendet. Ad hæc et sequentia videri potest industria Elmenliorstii qui ad

Tertull., lib. De Anima, £ap. XXXI: Ecce enim Eu- D illa Minutii a Nöstro desumpta p. 39. Sol demergit et

phorbum mililarem ei bellicam animam satis constat vel de ipsa gloria clypeorum consecratorum : Pythagoram vero ttum residem et imbellem, ut prælia tunc Græciae vitans, Italiæ maluerit quietem, geometriæ et astrologia, et musicæ devolus, alienus stiidio et affectu Eupluurbi. Scd et Pyrrhus ille fallendis piscibiis agebat, Pyihagoras contra, nec adeundis, ut ánimalibus abstimeus. Aethalides, autem et Hermotimus fabam quoque in pabulis communibus inruerat; Pylhagoràs vero he per fubalia quidem transeundum discipulis suis tradidit. Qüomodo ergo eædem animæ recuperantur, quæ nec ingeniis, nec institutis jam, nec victibus eædem probabuntur? HAv.

(b) Hominem ex homine rediturumi. Minucius p. 58. Cæterum quis tam stultus aut brutus est, ut audeat repugnare, hominem a Deo, ut primum potuisse fingi, 'ita posse denuo reformari? ubi vide notám Elmenliorstii. Pertinet et liiic Chrysostomi simillimus locus in I pist. Pauli ad Thessüion. I, cap. IV, liomil. VII: Si

[ocr errors]
« PoprzedniaDalej »