Obrazy na stronie
PDF

quæ veram vivamque vocem tantum imitatur, sunt A 190. Umbram sine lumine colorare. Tom. III. lib. adv.

sejuncta. Quinct. Actio orationis quasi vita est, rerum inventio ossium instar est: ordo nervos imitatur, elocutio carnem, cutcm et colorem refert; memoria spiritus vice fungitur. Quibus omnibus accedit pronuntiatio, velut motus quidam vifalis. Nullum enim certius argumentum vitæ, quam motus; unde flumiua viva, a motu. B. llieron. in Præfat. Gen. IIabct nescio quid latentis energiæ viva voae. Iluic opponit, ut dixi, Tertull. per Epistolum prædicare. Et aliis : Muli magistri, quæ sunt scripta eorum, qui eruditi ingemii monumenta posteritati litteris mandata reliquerunt,quasi vocis et vitae expertes.

Hermog. &fp. 2. num 12.

Ab arte pictoria, quam Hermogeues exercuerat, tractum. Prima picturæ initia (inquit Plin.) umbra hominis lineis circumducta, quæ linearis dicta, sccunda singnlis coloribus, et monochroimatos appellata. ltaque prima sine ullo colore fuit, adeo ut quos pingerent, adscribere esset institutum. Deinde lineæ colorari cœptæ testa trita. Cujusmodi picturæ in arte tectonica par est iyvoypxpiz, quæ est areæ jacens efformatio et superficiaria descriptio, futuri operis specimen exhibens: Detorquebitur ad sermonis, argumenti, rei demonstratæ obscuritatem.

NAM COPIOSIORA ET ACCUßATIORA N0S SINGULIS CAPITIBUS PRÆFIXIMUS.

CAPUT I. De iniquitate judicandi.
II. Contra Inquisitionem.
III. De Nominis exprobratione.
IV. De Legibus.
W. Contra Idola.
VI. De Legibus neglectis.
VII. De Infantiaidio et Famu Incestus.
WIll. De Fama Incerti.
1X. De Sceleribus Gentilium.
X. De non colendo Idolo.
XI. De hominibus post mortem in Divinitatem
allectis. -
XII. Contra Deorum Simulacra.
XIII. De irreverentia erga Deos.
XIV. De Sacrificamdo.
XV. De Fabulis et Mimis Deorumque foe.lita-
tibus.
XVI. De Capite Asinino et cæteris insignibus,
quæ Cliristiani dicebantur colere.
XVII. De Deo.
XVIII. De Prophetis et Scripturis Dominicis.
XIX. De Moyse Propheta.
XX. De Statu Temporum.
XXI. De Cliristianis et Judæis, Christo et 0m-
nipotente.

CAP.

[ocr errors]
[ocr errors]

CAP.

[ocr errors]

CAP. XXII. De Dæmonum natura.

— XXIII. De Phantasmatibus magicis et dæmoniacis.

CAP. XXIV. De Varielale Deorum.

XXV. De Religiositate Romanorum. XXVI. De Regno Dei XXVII. De Spiritu Dæmoniaco. XXVIII. De IRegno Imperatorum. XXIX. An possint prodesse Idola. XXX. De Precibus Christianorum. XXXI. De 0ratione pro inimicis, pro Imperio et potestate Imperatorum. XXXII. De non jurando per Genium Cæsaris. XXXIII. Pro Imperatore. XXXIV. Pro Augusto Imperatore, XXXV. De Soleminibus Cæsarum. XXXVf. De AEqualitate omnium personarum. XXXVII. Ne malum contra malum. XXXVIII. De Caelu. XXXIX. De disciplina Christianorum. XL. (;ontra Etlmicam rationem, XLI. Quod Deus spernitur et statuæ adorantur. XLII. Quod Infructuosos dicunt. XLllI. De Lenocinio. XLlV. De Custodiis Ethnicorum. XLV. De Innocentia Christianorum. XLVI. De Christianis et Philosophis. XLVII. Quod Philosophi et Poetæ sua cx Lcge Dei desumpserint. XLVIII. De Resurrectione Corporis. — XLlX. De Tolerandis Christianis. — L. Præstantia doctrinæ Christianæ.

LECTORI CANDIDO s. P D. SIGEBERTUs HAvERCAMPUs. <&(j»%»>

Semper Africa novi aliquid. Illa, solitudine horrida, D genus , triste malum uvis, protuberantivus primum in frustrandisque bestiarum morsibus artifices, impetum A Græcas Romanasque tractamus. * Merito itaque nobili

ferarum altriae, scholas bestiarum, Romanorumque olim munera, mille, diversa horroris specie roborisque amplitudine, dilarit animalibus. Illa in sanctissima Martyrum corpora, spectante læta Romuli plebe, spectatoribus non dissimilia Lybica immisit monstra. Fuit eadem Africa, quæ non vulpes solum, doli plenum

Ecclesia Christiana vitibus, procreavit ; sed et metuendos dentibus apros, vineta ipsa effodientes, horre adum rugientes leones, immitesque ursos subministra: : , .it vero sicut ad temperandam Urbis Æternae , qur falso nomine sibi blandiebatur Roma, lætitiam , Afri praesertim efflagitabantur venatores, qui, viribus valentes, earum eluderent, ipsasque conficerent ; sic etiam satis magnum æterna vere Dei veri Civitas contra Valenti. mianos, Gnosticos, Arianos, similiaque Naturæ portenta, genitum ex eadem sibi Africa vidit præsidium. Quid enim Augustini ego subtilitatem et eruditionem laudem ? mellifluam Lactantii e'oquenliam probem ? Arnobii doctam curiositatem persequar ? Undique in Cypriani scriptis relucentem pietatem , quam ipse sangnine suo signavit, suspiciam ? Quid denique , qui uno etiam libello multim veræ gloriæ meruit, Minucii admirer rotundum et lenefluens eloquium ! Unus instar omnium est TertulliANUs, in quo multum sibi placet Augustinus; 0/nnis generis litterarum peritiam agnoscit Lactantius; Quem sequendum sibi proponit Arnobius ; Ma

[graphic]
[graphic]

gistrum , quoties libros ejus poscit, vocat Cypriamus; B

in suo denique Dialogo, qui velut comtractum cae vasto Apologetici hujus pelago sinus est curvamen , tantum non transcribit Minutius. De quo quidem TERtulliANo, quid Veteres et Recentes Auctores non sine laudum cumulo senserint, quamvis hic exscribere mihi non sit propositum, tamen non possum , quin pauca delibem. Et Veterum quidem perhonorifica testimonia hisce contraxit Vincentius Lirinensis, quinti seculi , cui illum Cangius, assignat, non infacundus scriptor. Ilie, inquit, apud Latinos nostrorum omnium facile princeps judicalidus. 'Quid enim hoc viro doctius ? Quid in Divinis atque Iiumanis Rebus exercitatius ? Nempe omnem Philosophiam et cunctas Philosophorum Sectas, auctores assertoresque Sectarum , omnesque eorum disciplinas, omnem historiarum et studiorum, varietatem mira quadam mentis capacitate complexus est. Ingenio vero nonne tam gravi et vehementi excel!uit, uti nihil sibi pene ad expugnandum proposuei it, quod non aut acumine irruperit, aut pondere illiserit ? Jam porro orationis suæ laudes quis exequi valeat ? Quæ tanta, nescio qua, rationum densitate conserta est, ut ad consensum sui, quos suadere non potuerit, impellat: cujus quot pene verba, tot sententiæ sunt, quot sensus, tot victoriæ. Eae Recentioribus quidem, Illustris Nobilitatis Josepho Scaligero sublimius et perfectius in omni genere doctrinæ et Scientiarum non novit 0rbis eruditus. Vide itaque quantum sit a laudato laudari. Verba ejus sunt in Pri

litterato, et diffusæ eruditionis Barthio audit PATER EruditioNUM, lib. Adversar. xiii. Cap. xvi. Apud quem lib. xix. Cap. 1. harc etiam legi possunt. t Scriptorum, quantum ad nos venit, eruditior nemo est, exque ¢ quo plura condiscere possis, quam TERTUlliANUs, « Nullus in eo aper est non cum cura positus, ut, quo « pacto alii inopia, hic abundantia litterarum peccare « monnunquam videalur. » Quibus merito adjungendum Thomæ Campanellæ testimonium , viri cujus ingenii vehementiam et judicii acrimoniam sæpe sum admiratus. Ille in Libello de Libris Propriis et Recta I'atione Studendi Cap. ix. Edit : Crenianæ pag. 216. ubi virtutes

et vitia Scriptorum quo umdam, qui Theologica trac

tarunt, enumeravit, ita in hoc Nostro Auctore finit. « TertulliANUs demique ut Theologorum Magister, plus probat duobus verbis , quam cæteri mille argu« mentis : gravis, arduus , acer , efficax , brevis , con« cinnus : philosophicæ grammaticae , non autem civ vilis cultor, et suo africanismo homines velut ad « peregrinas merces alliciens. » Quid igitur mirum, si tantus Auctor non tantum tam insignes laudatores, sed et omnium Gentium invenerit Commentatores. Cum TentulliANi enim nomine consecrata AEternitati, ex omni statu et disciplina, manebitnt nomina RiieNANomuM , PAMELioRUM, JuNioRUM , DE LA CeRdAtiUM , Hem AldoruM , GothofredoRUM, SALMAs 10RUM, RIGALTioRUM. Ut jam taceam Zephynos, BARraeos, GAGNÆos, LATiNios, GelENios, Mercefios, Wouwerios, aliamque satis numerosam eruditorum turbam, qui hujus Auctoris studium publicis ingenii sui monumentis testatum posteris vcluerumt. Et ex his quidem plurimi cuncta nobis TertulliANi Opera elucidationibus suis erormata dederunt. Inter quos primus RinENANUs, (cui et hunc et plurimos alios Auctores in lucem protractos grata debet posteritas) bis terve repetitis editionibus, GeleNiUM BARRAEUMQUe habuit secut0res, PAMELiUM dehinc JuNiuMQUE, et egregiæ doctrinæ LUdovicuM DE LA CERDA. Post quos, ut et quemdam GEORGIUM AMBINATEM, qui operosi sui 0mniloquii trium voluminum hiatu nihil dignum præstitit, tantum non eae mortùis redivivum retraxit notæ doctrinæ vir NicoLAUs RigAltius. Cujus editiones sæpissime Parisienses sub prælum revocarunt, Philippi PRioRii auspiciis, sed

mis Scaligeranis pag. 96. • TertulliANUs semper in D ipsius Rigaltii inquinatiores multo, ut sæpius a Nobis sum ausus, non ut studium meum diligentiamque vin- A tris repraesentavimus. Accessit insuper accurata Codicis

manibus habendus accurateque legendus est, tum « propter Linguæ Romanæ proprietatem, tum propter * disciplinarum ac litterarum omnium cognitionem; * Fuit enim doctor omniscius et argutus, qui illotis t manibus tractandus non est , nec obiter legendus, t ubique enim remoratur lectorem. TeRTULLiANUs ccrle earcellentissimus auctor est in omnibus. Earstant ctiam doctissimi et accuratissimi Lipsii litteræ, lib. iv. Ep. ix. ad Jacobum Pamelium, in hunc sensum. « Audio te, « clarissime Pameli, in emendando TertUll1 ANo esse. « Major, an utilior a te res suscepta, nescio. Scrip— torem plenum antiquæ et reconditae doctrinæ corrigere « arduum; eumdem correctum dari, non solum vestra « Theologorum interest, sed nostra omnium, qui litteras

in hoc uno libello est ostensum, Per partes rero iverunt reliqui, vel Emendationes Notulasque ab Auctoris opere separatim editas reliquerunt. Quos inter eminet industria Desiderii IIem Aldi, qui in hunc Apologeticum, cui et Nobis animnm et cogitationes primum applicare libuit,Commentarium variæ eruditionis plenum, Digressionumque libros sane doctos condidit; sed et scriptum hoc jam olim FRANciscus Zephymus Paraphrasi quadam utcumque illustraverat, et Aldus Baptistæ Egmatii secutus curam, ediderat separatim ad calcem Lactantii, Anno mdxv. et mdxxxv. Quem tamen præoccupaverat Joannes Tacuinus, qui itidem Lactantio annexuerat illum Venetiis, anno wdix. Et tamen post tot tantosaue viros in publicum prodire ditarem, aut ex reprehensione florilegiisque aliorum , quod detestor et odi, mihi laudis corollam texerem, sed ut Theologus Theologo TERTUlliANo, Theologisque nostris meam qualemcumque navarem operam ; Ut ad Auctoris, omnium elogio, Græcarum Romanarumque antiquitatum et disciplinarum peritissimi, intellectum subministrarem, si quid se mihi, dum illum forte sub mamibus tero, in utriusque Linguæ Scriptoribus , quod ad hoc ejus Scriptum faceret, obtulit ; quorum quidem lectione et versalione non inficior me a temeris valde fuisse delectatum raptumque ; Denique , ut illi , si quis alius, posl tot medicos, corruptissimo adhuc et pessime affecto , medicinam aliquam facereum. Quod ultimum , cum haud ignotum mihi esset, quam sit difficile, in hoc præsertim Auctore , vel ex his Jlagni Scaligeri verbis in Scaligeranis pag. 47. t Beza aliquid fecerat in Ter« tullianum , sed bene fecit, quod mom edidit : difficile ι est aliquid in illum Auctorem edere sine }1SS. cæpi a circumspicere subsidii illud genus, quo certe eruditi

« carere non possunt, nec arceri debent. Nec tamen

mihi excurrendum putabam Augustam Taurinorum usque, ubi sercentorum annorum ætatem referentem hujus Apologetici Codicemu offendisse se testatur Mabillonius in Itinerario Italico, pag. 8. Consulant Membranas istas , quibus licet esse tam beatis. Nobis vero sese obtulit insignis Codex Membranaceus, in quo præter hunc libellum plurima TentulliANi scripta continen

tur. 0ccupat ille secundum inter MSS. instructissimæ C

bibliothecæ Lugduno-Batavæ locum, ibique, pag. 524. recensetur. Quem sicut valde veterem asserere non audemus, tamen ex optimo et vetustissimo esse derivatum, nobis conferentibus liquido constitisse, et cum Fuldensi aliisque optimis in multis convenire, asseveramus. Non enim puto usquam terrarum aliquos exstare Codices hujus Apologetici, qui cum illo, qui quondam in Bibliotheca Fuldensi fuit, singularitate et præstantia comparari possit. Hujus Codicis Lectiones Variantes ad exemplar quod Michael Julianus (non vero ut JuNius, qui illam editionem , quæ hinc a nobis etiam accurate est recensita, non inspexit, scribit , I{ENAtus LAURENτιιs) Lutetiæ Parisiorum Anno mdi.xxx. It ENAto LAUrex rio BARRÆo auctore edidit, adscripserat Franciscus Modius Brugensis, vir diligentissimus doctissimusque ; quae cum postea in Gasparis Scioppii manus pervenisseut, ab illo ad JuNiuM sunt transmissæ. Sed quum iota jam adornata esset ejus editio, ab illo ad calcem TeRTvlli ANARUM suarum notarum fuit rejecta. Quod vero mihi maxime semper mirum est visum, nec de LA CeRdA, nec ipse HERAldus oculos in hanc tam mobilem Collationem conjecerunt, latuitque post illas JuNii Notas , nulli fere nisi Gothofredo cognita. Donec acris vir doctrinæ NicolAus IÙigAltius illis in emendatiore sua prioribus editiore usus est, sed ita, ut quæ ipsi placuerint, inde desumpserit, neque ullam reliquarum , quæ satis multæ erant, in Notis suis mentionem fecerit. Itaque et nobis satis fæcundum ex illa ipsa Collatione reliquit Spicilegium, cujus Lecliones ubique fideliter , prout fide dignissimus excerpsit Modius, in Notis nos

Agobardini Collatio, non quidem illius, ex quo tantum non ex inferis ercitata jam leguntur reliqua TEntul.liANi scripta , et in quo solo et unico , depravatissimi hinc hactemus duo ad Nationes libri inveniuntur; sed tamen notæ satis bonæ , nullisque hactenus, quod et de Codice Lngduno-Batavo dictum sit, editoribus Tentvl.liANi inspecto. Diversos esse duos istos Codices Agobardinos tribus mihi argumentis persuadeo. Primo, quod RiGALTius, qui quamplurimos Tertulliani libros ex IIS. antiquissimo Agobardino ante octingentos , et quod ereurrit, annos scripto, emendavit, singulisque libris prænotavit, ex quo libro et quol locis emendaverit, ante Apologetici libellum hujus Qodicis non meminerit. R Secundo, quod in accuratissima Agobardini istius antiquissimi MS. Collatione , quam juxta Pamelianam Editionem sua manu instituit, Agobardi , ut ipse adscripsit, Anno i625. JosiAs Mercettus, nom vero JoANNEs Mercehius, ut impressum in Bibliotheca, pag. 71. nisi plane fallat me memoria, qui illo libro sæpissime sum usus, Apologetici oræ nullis notis conspersæ sint. Visitur autem hodieque is liber in Bibliotheca LugdunoBatava, p. 71. Tertio præcipue , quod JAcobus Gothofredus, Librorum Ad Nationes editor, qui ipse insignis hujus Thesauri, antequam Regis Gallorum Bibliothecæ inferretur, fuit possessor, ubi in Præfatione librorum Ad Nationes diligenter catalogum conterit illorum Librorum , qui Codice isto comprehendamtur, Apolog£TicuM illis non annumeret. Hæc vero Collatio alterius Agobardini Codicis, quam Nos jam damus itidem a Josiae Mefceni, qui a JoANNE Merceitio, qui Antecessor Biturencensis fuit, et Notas in Tertulliani librum de Pallio conscripsit , et multum ante virit, distinguitur , diligentia profecta est. Testatur id manus PAuli Colowesii, qui hæc orae Rigaltianæ editionis alleverat. t I n 1 margine hujus voluminis habes Josiae Merceai Notas v et Varias Lectiones e Codice Agobardino ab eodem « erutas Descripsit Soudlejæ, prope Windsoram in AEdibus. Vossianis PAulus ColoMesius, Anno MDci.xx* xii. » Ilujus libri mentionem injecerat mihi FRANciscus FAbiicius, SS. Theologiæ in Academia Lugduno-Batava Doctor et Professor celeberrimus, seque eum possidere dixerat, petenti dein proferri jussit, et pro singulari sua humanitate copiam ejus fecit. Sed jam ope æ ad finem usque Cap. xi. erant progressæ, quare postulare mihi res visa fuit , ut priorum undecim Capitum Collutio Addendis insereretur. Par ratio habenda fuit alterius 11 S. Membranacei, qui recensetur in Bibliotheca Lugd. Bat. pag. 376. cum Cupriani aliorumque scriptis colligatus. Fugerat is liber primo diligentiam Nostram, sed tamen nuperrime a Nobis diligentissime collatus est, iisdemque Addendis Varie ejus Lectiones insertæ sunt. Codex erat sane præstans, et licet scriptionis ratione prioribus Lugd. Bat. Membranis minus nitidus, vetustate tamen et accuratione superans. Usus sum præterea JuNIl Editione, cui JosEpiius ScALiGER conjecturas nonnullas adscripserat, quæ debito honore nomini tanti viri ubique sunt redditæ ; ut et ejusdem editionis exemplari , cui Petrus ScRiveRius emendationes nonnullas ex Co

255

dicibus vetustis adjecerat, quod mihi dudum ex Bibliotheca almeloveniana in ejus distractione comparaveram. Referri forsan debent ad Codices Jesuitæ docti et amici Scriverii, Heriberti Rosvveidi. Ad illum rerte pertinent hæc, quæ libro suo olim præfixit doctissimus Scriverius : ¢ Heribertus Rosvvey epistola amno mdciii. sexto v Maii ad me scripta : Nactus sum nuper duo exemv plaria MScripta Apologetici Tertulli Anei , quæ v mire conspirant, et veteres lectiones tuentur contra « Criticorum acumem. Sane miratus sum magnum Scav ligerum, quod Gomphosin nobis in TertulliANo eae• cogitarit, plausibili quidem conjectura, sed minime v necessaria, etc. » Nec plus apparet ibidem, Præter hanc MStorum Codicunw accessionem, quotquot hactenus exierunt TertulliANi Operium , vel Apológetici hujus editiones, diligenter conquisivi, contuli, et in quo variarent annotavi ; ut nemo imparatum me ad tantum Auctorem, et tam mobile ejus Scriptum , quale in primis hic Apologeticus, accessisse dicturus sit. Quid vero præstiterim æqui lectoris erit judicare, qui sicubi lapsus fuero, quod et maximiis ante me Viris in hoc ipso opusculo sæpissime accidit , et in isto scribendi genere evitari non potest, facile, ut puto, condonabit. Supersunt adhuc quædam dicenda mihi, quæ pertineant ad vitam Tertuli.iANi, mores, opiniones, non omnes in omnibus cum orthodoxa Ecclesia consentientes, tempus quo ApologeticuM hunc scripserit, quibus tunc partibus, et an Montani fuerit addictus, et cur huic Apologetico quasi antebulones fecerit duos Ad Nationes Libros, Justiui Martyris scilicet, ut mihi observatum est, exemplo; sed huec pariim uberius ab aliis pertractata sunt, partim in ipso hoc Commentario perstringuntur, partim etiam proferenlur a nobis in Prolegomenis ad reliquos, quos adversus Gentes variis titulis composuit 'libros, quos brevi jam si Deo humanarum rerum arbitro placuerit, Notu.is Nostris aliorumque illustratos, edere est animus. Et sane non mediocrem in illis diligentiam a Nobis positum esse, vel inde patet,

LECTOItl CANDI00 S. P. D.

SIGEBERTUS HAVERCAMPUS. $56

A quod ex duobus parvis Ad Nationes Libellis, non quæsita sed ultro oblata occasione, in hoc Nostro Commentario plus viginti mendas sustulerimus, in quibus, quomiam nullum a MSS. unico tantum superstite, superes! subsidium, ingenio fuit indulgendum.

Id tamen seiri velim, magnam mon modo curam in

hoc Apologetico a TertulliANo adhibitam, sed et his idem hoc Scriptum, liic illic paulum in verbis et oratione immutatum, ab illo in publicum emissum esse, quod Lectori evidenter, ut putamus, apparebit, si conferat, quæ a nobis afferuntur paginis 202. b. 313, a. 409. b., et præsertim 459, a. b. Nec id mirum videri debet, etiamsi nullus ante nos observaverit, cum idem et Lucretio et Lucano accidisse in promptu sit osten

p dere; adeoque non immerito Hugo ille Grotius idem judicium de Lucano ferat lib. VI. versu 187. agnoscatque in multis Auctoribus id observari posse Conradus Rittershusius, in Commentario ad 0ppianum, cujus verba inde excerpta exhibentur a Gaspare Scioppio De Arte Critica pag. 87. invictis denique argumentis evicerit magnus Salmasius in Notis ad Achillem Tatium.

Et hæc quidem hactenus, quæ si tibi placuerint, be

nigne Lector, spondemus, indesinenter operam nostram usui tuo profuturam, nam et multa habemus inchoata, semiperfecta, absoluta etiam, quæ non parco excutiemus sinu, dum auimus et otium suppetit, et dum

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors]
[graphic]
[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small]

Imperante Septimio Severo, et cum Antonino filio res
Romanas administrante, Tertullianus, veræ religionis
ardore flagrans, illius utpole sacris initiatus, molesle,
pro eo ac debuit, patiebatur religionem, quæ efferre
sese quodammodo coeperat, opprimi, sub initium

persecutionis quintæ, qua sæviente, insontes passim - Christiani, mulla sexus aut aetatis habita ratione, inauditis ante illam diem suppliciis cruciabantur. Pro summa qua tunc pollebat facundia, Christianorumn patrocinium suscepit, quorum adeo deplorata erat conditio, ut indicta caussa, et solius nominis præjudicio damnarentur. Communi malo ac publico occurrere, et erumpentem in dies tempestatem, quantum in se erut, compescere, partes suas duxit, missaque hanc ob caussam ad antistites romanos apologia, effrænatos adrersariorum impetus fregit tantisper ac debilitavit. Eo quippe vigore eaque eruditione caussam egit, ut si rationibus et veritate disceptandum fuisset, gentiles

omnes redegisset ad incitas. Justini martyris et Aristidis vestigia premere poterat, verum ita eloquentiam est imitatus, ut et dicendi charactere, et argumentorum pondere ac doctrinæ varietate, utrumque superasse videatur.

CAPUT PRIMUM.

ARGUMENTUM.— Cum sub Severo negatum esset Christia

mis in judicio se defendere, scriptum hoc præsidibus Romani imperii obtulit auctor, ostendens hoc capite iniquam istam judicandi formulam, per quam defensio negatur insontibus, et veritas absconditur; cum interim tot tantique, qui quotidie ad hanc sectam transeant, illam aliqua consideratione dignam faciant, qui sane

. omnes, remoti ab aliqua perversitatis culpæ, ostendant

sese longe alium affectum induisse, quam istum qui in maleficis semper deprehenditur.

Si non licet vobis, Romani imperii antistites (a),

CAP. I. — (a) Imperii anlistites. Antistites vero ap

« PoprzedniaDalej »