Obrazy na stronie
PDF

etsi quid tale inveniatur jam dicto lib. adv. Praxean, inlelligi debere de permixtione unionis, non vero permixtione naturarum divinæ et humanæ, ibi annotavimus n. 56. id comprobantes ex aliis pluribus ejus libri locis. Est fides recta (juxta Athanasii Symbolum) ut credamus et confiteamur quod unus sil Christus s non conversione divinitalis in carnem , sed assumptione humanitatis in Deum, unms omnino non confusione substantiæ, sed unitate personae. Deinde illud ibidem : Ante quem nihil præter Patrem, eodem intellectu accipiendum, quo id quod supra adduximus ex Tertul. lib. advers. Ilermog. juxta quod

c. 11. divinitate sermonis in ipsa concretione permixta, A aliter quam jam diximus, quod ibidem minorem Pa

tre dicit ut Filium. Caute etiam debet legi illud, quod yideatur non aliam uiiitatem Patris et Filii interpretari quam societatis concordiam, afferens perperam ad hoc locum, I. Cor. Ill. pro sua sententia; quia calholica fides et Scripturæ etiam veritatem essentiæ agnoscunt in Patre et Filio. Denique quod de Spiritu sancto non videatur consentire catholicæ Patrum traditioni ex Scripturis, factum putamus , non quod negaret Spiritum Sanctum æqualem Patri et Filio; sed nondum re definita , obscurius solent loqui Patres veteres ob materiæ summam obscuritatem , ita tamen ut commodum aliquem sensum pa

annotavimus ad eumdem lib. cap. 31. num. 141. Nec B tiantur.

PROVERBIALES
FORBM IUI L E T TOT TO O P E R E.

H00 TERTULLIANICO CoNTENTÆ, BREVIBUS SCHOLIIS ILLUSTRATÆ,
AUCTO!\1{BUS BEATO RlfENANO ET AND. HOYO BRUGENSI.

[merged small][ocr errors][merged small]

Salire, pro trausilire vel saltu transmittere. Ut sit omnino, aut verba saltem inlermedia præmittere. Ab iis sumptum qui malunt compendium facere itineris, saltu, quam dispendium commodiore ambulatione. Sic, * Maximum campum levissiwo saltu transvolas, » Scaliger ad Cardanum. Explicau se mox Tertullianus: Ademisti tanta de Scripturis, hoc est, intercidisti, rejecisti et abrupisti, ut lacuuæ in librorum contextu permagnæ exstent. Lib. V. adv. eumdem. Quamtas foveas in Epistola fecerit, auferendo quae * voluit. Virg. libro. IW :

itis medium dictis sermonem abrumpit.

[ocr errors]
[blocks in formation]

IO hebescere aciem horum auctoritatis. Habemus enim

Sem. Cons., verumtamen inclusum in tabulis, tanquam gladium in vagina reconditum. » Sic in Apio: Dentes exerti ad vulnera infligenda acuti et erumpentes. - 5. Nihil ad Andromacham. ibid. cap. 8. n. 65. Alludere videtur ad veleris alicujus tragici fabulam, nomiae Andromachæ inscriptam. Et ex Tertull. colligere est, uihil aliud isthoc proverbio significari, quam hisce: Nihil ad versum, nihil ad Bacchum, αυει, *;as &ro;, &*pozòvóvvax, hoc est, aliena a re. Nam hæreuicos cum histrionibus comparat. lli allegoricos gestus accommodanles canticis, alia longe a praesenti et fabula et scena exprimunt (ut videatur ad graeca proverbia respexisse, â«*35 zozzô àpy***%zt, vel ad τό &gao

y***0z, (extra chorum saltare, et desaltare); illi, hæ- A eollocantes, sic illum quum ornant, tum adjuvant,

[blocks in formation]

tionibus immoraris? Porro seipsum exponii, quuin addit: Et loco certaminis. Et, enim idem valet, quod : id est. Non omittendvm, valde signanter loqui Tertull. Nam athletæ et gladiatores produci dicuntur in spec1aculis ab ipsis munerariis qui ludos edunl. Sic mox ; ut ad stadiun tribunalis bene exercitati incommodis omnibus producamur. Ex senleiitia Tertull. esl in iheatrum, arenam, locum publicum eertahinis adducere, ostcnlandi periclitandique artem, vires, gratia, et praemium, sive 32zésio» auferendi , in arenam descendere. Paulus Leopard. lib. 1. Miscell. cap. 22. vocis significatum explicat : et scamma Erasmi et Cælii refutat. B. Ambros, lib. I. 0!fie. t Adhuc athlet;e in scammate sunt, » etiam, proverbialiter, quasi dicat: Etjamnum de præmio certatur, et palma dubia 0S1.

[merged small][ocr errors]

prius ab eo caventes, Unde forlassis vulgo Afroruin usitatum id temporis proverbium, ut tere collocalitio aliquid fieri diceretur, aut dives quispiam esse jactaretur, qui propriis opibus non polleret, sed commodatitiis et alienis. Sane apud Irenæum alio loco de hoc ipso Sotere legitur : In eum disponentibus velut florem suum, ut collocatilium, sit hic deposititium. Idem sensus erit, si collatitio legas, aut certe non magnopere diversus. Equidem apud veteres multa fiebant ære collato; quibus operibus inscribebantur hæ notæ : Æne coi.. Ad quem morem fortassis hic respexit Tertullianus. Stips collatitia quæ in pauperum usus erogatur; et collatio sive co!lecta, quæ et indictio, pensitationis pecuniariæ genus cst , et cùp6o) oo, collatio in cœn;c apparatum sive pecuniaria, sive penuaria. Unde Cœna collatitia soJalium aut contubernalium accubatio, ubi suas quisque afferunt epnlas, ἐρανος, proverbium im eos conveniet qui per se nihil valent, sed toti alienis nixi sunt opibus, quibus substractis corruant, et fide fortuiiaque fiant expertes. Divites in ære alieno, uti Iloratius dixit : Meo sum pauper in ære.

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors]
[ocr errors]

8. Ex ære collatitio. Tom. III. lib, adv. Valent, cap. 12. num. 136.

RhENANUs. Qanquam hic symbolæ et collationis fit mentio, (nam Tertull. conferunt, inquit, in mediunt, et mox, unum omnes bonum conferebant. Item Irenæus: Unumquemque, inquit, eo quod habebat in se optimum florentissimumque conferentes, collationem feeisse. Rursum mox : Et secundi Christi, quem Soterem dicunt, ex collatione composita fabricatio) mihilominus, quando vel exemplaria constanter habent : ære collatitio , video non tam collatitio legi posse, quod omnibus obvium est, quam collocauitio, pro ære mutatitio et alieno; quod in unum conferentes boui viri, et apud amicum negotiationi intentum

[ocr errors]
[merged small][merged small][ocr errors]

IIl. lib. advers. Hermog. cap. 41, num 142. et Tom. W. lib. de Pudic. cap. 9. num. 75.

In lib. de Pudicit. Non enim admittetur exemplorum adæquatio, licet in agina congruentissima, si fuerit saluti nocentissima. Si, ut ait Rhenan. ex Festo, Agina est foramen illud in quo inseritur scaptis trutinæ, hoc est, in quo agitur sive vertitur trutina, et lum in media agina consistere trutina dicatur, quoties accidit æquipondium, ut neutra pars propendeat:

- -» - - - - - _ - r, 11. Agiiia média, seu Aginæ æquilibrio ferri. Tom. A 15. Aristide juslior. Toni. 1. Apolog. cap. 11.

[blocks in formation]

num. 175.

Tam celebris apud Græcos, et præsertim Athemienses, justitia et æquitas Aristidis, ut του δικαιον cognomentum meruerit. Tanta non legum modo, sed aequi boni etiam fuit in homine observantia ; ut hoc solo nomine in exsilium ab improbis sit ejectus, et diversis studiis cum Themistocle Remp. administrarit.

16. Aspis a vipera venenum mutuatur. Tom. III. lib. lll. adv. Marc. cap. 8. n. 53.

De Aspide sic Plin. lib. VIII, cap. 25. Colla aspidum intumescere nullo ictus remedio præterquam si confestim partes contactæ amputentur : tam præsentaneum scilicet est venenum. De vipera, eodem lib. cap 29. Serpentum vipera , sola terra dicitur condi, cæteræ arborum aut saxorum cavis. Sed Aristot. lib. W. de Natura animal. coiitra tradit viperam sub petris sese condere, reliquas serpentes in terra abdi ; omnes secessus tempore veneno orbe dormiunt. Lib. 7. cap. 2. ait qui montem Athon incolant, viperinis carnibus ali.Quod certe argumentum est veneni minus efficientis. Proverbio igitur isto significabitur pestilentissimum a minus malo ad nequitiam edoceri.

17. Attalicæ divitiæ. Tom. W. lib. de Jejun. cap. 15. mum. 95.

Si Altalicæ legatur, nihil dif(icultatis; motæ Atlali,

Regis Pergameni, divitiæ, queis pop. Rom. ex hereditate adierit. De quo Horat. in 0dis :

Non opes neque Attali

Ignotus hæres regiam occupavi. Et Attalicis conditionibus. Ut magnificæ et supervacaneæ illæ divitiæ atque deliciæ, pani opponantur ; hoc est simplicissimo victui. Sin Attellanæ, personatæ illæ in cultu et vestibus lautitiæ intelligentur, Nam Attellanis (ex Atella Campaniæ oppido) histrionibus celeberrimis, hoc jus co:;cessum erat, ut Persona:m in scena deponere non cogerentur. Unde fabulæ personatæ pro Attellanis zατ' ίζοχην. Dicetur in vestitum supervacaneum, et ad luxum 0stentationemque comparatum.

18. A toga ad pallium. Tom. I, lib. de Pallio gap. 5. n. 94, et cap. 6, n. 116.

D RiiENANus. Pallium Græcorum erat' et philosophopitat. Tertullian. sic interpretatur. Ab eodem ratio- A solent aperire. Ex quibus et hujus et sequentis pro

rum. Hoc etiam Romani, toga rejecta , amiciebantur. Ilinc illud admirantis vulgi dicterium de potentioribus ad christianam religionem transgressis, A toga ad Pallium. Unde motus Tertull. ut scriberet pro Pallio librum. Ammian. Marcell, de Juliano. Aug. Namque in pacc, inquit, ejus mensuram tenuitas erat recte noscentibus admiranda, velut ad pallium mox reversuri.

19. Cæcus a c;eco in eamdem deductus foveam. Tom. III, lib. III, adv. Marc, c. 7. n. 44.

Proverbium vel ipsi Servatori usitatum, Luc XVI. quoties indoctus indoctum docere conatur, vel imprudens imprudenti dare consilium, atque ita in eosdem errores, aut pravas opiniones secum præcinem errorum et ducatum mutuari.

[blocks in formation]

verbii usus patet.

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][merged small]

Annutabo tibi capite, ut bene fida quiescas; Hoc si quidem magnum est diis cum immortalibus a me Judiciuim, neque enim revocabile mi, neque fallax, Quodque tibi capite aunulal)o, neque imperfectum. Dicta superciliis Saturnius annuit atris. Unde Plinius, lib. I. epist. ad Octavium Rufum : Vide in quo me fastigio collocaris, quum mihi idem polestatis, idemque regni dederis, quod Homerus Jovi, τίς δ' ίτιρον μι» ίόux* ravîg, fxvaov δ' ἀvivwaw. Unum concessit volo pater, annuit unum. Nam ego quoque simili nutu ac renutu respondere volo tuo possum. lluc pertinere non temere existimem : Censorium supercilium, quasi qui supercilio solo vel damnet, vel probet, quod alii letricam severitatem interprelantur.

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

D Sermone me suasisti medicamine sapientissimo : ex et apud Ciceron. lib. de Amic. ubi de Catone Lælius: A suas non intelligendo, valetudinis corruptelam suspi

[ocr errors][merged small]

Aut enim nemo, aut si quisquam , ille sapiens fuit. Et in lib. de Senect. qui Catonis hujus nomine inscribitur. 28. Caucaso abruptior. Tom. I. lib. I. adv. Marc. cap. 1. num. 15.

[merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors]

Chrysippus, Cleanthis discipulus, homo acerrimo iiigenio, de quo versiculus, Et £ fá? iv x£ovrros, vìx á, § xvza . . . . Nisi fuat Chrysippus, aut fuat Stoa. Refert Val. Max. lib. VIII. cap. 7. Carneadem cum Chrysippo disputaturum, elleboro se ante purgare solitum, ad exprimendum ingenium suum attentius, et illius refellendum acrius. Idem A. Gel. lib. XVII. cap. 45. Carneades Academicus scripturus adversus Stoici Zenonis libros, superiora corporis elleboro candido purgavit. Et cap. ubi ellebori efficientem et duplex geiius explicat. Et Plin. lib. XXV. c. 5. idem Carneadi attribuit, et ellebori naturam des-ibit. Tertull. ipsi Chrysippo tribuere videtur. Sententias

cari. Quod Walerius de Chrysippo eodem capite scribit : Cujus studium in tractandis ingenii sui monumentis tantum operis laborisque sustinuit, ut ad ea quæ scripsit, penitus cognoscenda, longa vita sit opus. Et ut Cic. de eodem : Quædam, inquit, proponebat, quæ ne ipse quidem potuit dissolvere. At Lucianus fabulatur in II. verar. Narrat. lib. Non licuisse Chrysippo in beatorum insulam immigrare, nisi quartum jam sumpto elleboro. Alludens huc, quod ter in vita bibisse memoratur. Hinc elleborum libere, edere, eoque se purgare jubentur, qui mientis capitisque vilia sibi levari velint. 52. De cœlo supervenit. Tom. I. Apolog. cap. 10. mum. 162.

[ocr errors][ocr errors][merged small][merged small]

I) niliil esse reliqui, Proverbio significabitur.

55. De Corio suo ludere. Tom. I. lib. de Pa!lio, cap. 5. num. 49.

A Chamæleonte tractum, qui toto corpore reddit colorem quemcumque proximum attigerit, praetcr rubrum et album. ltaque adagium patet in homincm versipellem, inconstantem ac pro tempore in omncm habitum sese vertentem. Cui simile, Proteo mutabilior. 56. Crœso et Crasso copiosior. Tom. I. Apoloq.

cap. 1 1. num. 175.

Crœsi, Lydorum regis, opulentia apud Græcos in Provcrbiuin abiit, qui Cyro Persæ bellum faceto ausus, M, Crasso apuJ Romam, divitis cognomentum

« PoprzedniaDalej »