Obrazy na stronie
PDF

tur. Scd est tandem aliquando desinendum, ne nimii A disputatariim natura, vel, quibus oppressi in iis pro

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

1. De angelis desertoribus qui duxerunl filias homi„um. Tom. 11. lib. de Idolol. c. 9. n. 47. Libro de Habitu mulieb. cap. 1. num. 17. lib. de Cultu fœmin. c. 10, num. 56, et l. de Welandis Virgin. c. 7, num. 52. Item tom. III. lib. V. adv. Marc. cap. 18.num. 391. (Juxla edit. Pamelii, Antverp., 1579; Paris., 1585.) IIujus Paradoxi Tertullianus prinitis auctor non esl, neque postremus; sed, sicuti partim adnotavinius ad lib. de Habitu virg., ubi maxime ex proposito illud tractat, ante eum Joseph. Antiquit. lib. I, S. Justinus Mart. Apolog. utraque, Athenag. in Apol.', Clemens Alexand. lib. III et W. Stronat post cum Lactant. lib. II. Instit. divin. cap. 15., S. Cyprian. lib. de Disc. et Ilab. virg. num. 54., Euseb. lib. V. Evang. Præpar. ,

[ocr errors]

dit, quod LXX editio Græca vetus , quam illi secuti sunt, post Pliilonem legeret : zt 377*) ot τοῦ 0*2$ , et Latina Italica, vel SS. Ambros. August. Procopio testibus, Angeli Dei, pro eo quod postea lectum inveiiitur et viei rc£ eszó, et Latine, filii Dei, quam utrumque agnoverunt suo tempore S. August. et Procopius. verum pulchre eam sententiam per absurditatem refutat s. Chrysost. hom. 22. in Genesim, asserens nusquam alibi in Scripturis (nempe juxta editionem LXX quam solam noverat) vocari angelos filios Dei, item S. Ambros.lib. de Noe et Arca, cap. 4., S. Angust. qu. 3. in Gen. et latius lib. XV. de Civit. Dei, cap. 15.; S. Epiphan. Epit. divin. dogmat. et Procopius in Comment. quorum Chrysost. et August. etiam auctoritatem libri Enoch, quo niti videtur Tertulliai.us, impugtiant. Qui omnes et angelos et filios Dei , posteros Seth, utpote Dei cultores, interpretantur, sicuti etiam B. Ilieron. lib. de Tradit. Hebr. in Genesin; denique ven. Beda, Rhabamus noster et IIaymo Com. in Gen. scribentes et in Scripturis sacris frequenter angelorum nomine viros fideles et justos appellari. Quid , quod Philastrius lib. de IIæres. cap. A08. inter hæreseis recenset eos qui asserunt angelos miscuisse se cum fœminis ante diluvium, et inde natos esse gigantes? 2. De angelorum apparitionibus in vera humana carne. Tom. III, lib. III adv. Marc. cap. 9. num. 61. ac cap. 11, num. 72.

Videntur quidem tale quid sonare verl)a illa Tertul

liani : Dehinc scito, nec illud concedi tibi , quod putativa fuerit angelis caro, sed veræ et solidæ substantiæ humanæ. Sed in aliis libris eodem conscriptis tempore ita seipsum explicat sicuti adnotavimus ad lib. de Carne Christi, cap. 6, num. 60. ut nihil certi ea de re voluerit asserere, alioqui enim sibi videl)itur contrarius. Constat, inquit ibi, angelos carnem propriam non gestasse, upote natura substantiæ spiritalis, et si corporis alicujus, sui tamen generis, in carnem autem humanam tranfigurribilis ad tempus, ut videri et congredi cum ho

minibus possint. Et apertius lib. de Resurrect. carm.,

c. 62: Quia et angeli, inquit, aliquando tanquam homines [uerunt, edendo , bibendo et pedes lavacro porrigendo ; humanam enim superficiem induerant, salva intus substantia propria. lloc $ufficere ubique visum est Auctori, quod dogmati Apellis non consentiret , qui

C ex aerea substantia angelos creatos dicebat, ut ne

videretur illi el in hoc consentire, quod Christi corpus ex aetherea materia origiiiem haberet suam. At

qui qualia corpora, et unde assumpta ab angelis fue

rint, etiam hojlie controversum est apud Magistrum Sententiarum, lib. II. dist. 8. § 4: nos loco jam citato cum S. Bernardo de hoc sententiam nostram suspendere maluimus quam certi quid defiiiire. An autem senserit Auctor, quod illi quidam impingunt, corporeos esse angelos et dæmonas, non immerito dubitare licet. Maxime quum auctor, etsi videatur hic sui gemeris corpus angelis tribuere , tamen faciat eos substantiæ spiritalis , sicuti etiam non semel in Apologetico, et nominatim c. 22. spiritales vires et angelis

D et dæmonibus attribuit, et spiritus vocat. Magis ta

men recepta est, mihique placet eorum seiitentia , qui incorporeos faciunt, inter quos veniunt commemorandi SS. Dionys. Areop. c. 2. Cœlesl. Ilierarch., Athanas. de Commun. Essent. Pairis et Filii et Spiritus sancti Chysost. homil. 22. in Gem. Cyrill. libro 4, in Joann. capite.

5. De anima primi hominis ex materia Dei. tom. III. lib. IV. adrers. Marc. c. 38. num. 611.

Huc quidem pertinere videntur illa auctoris verba explicantis i!lud Luc. XX. IReddite quæ sunt Dei Deo : Ilominem igitur reddi jubet Creatori, in cujus imagine et similitudine et nomine et materia expressus est. Qui locus fortassis in causa fuit uti sic scribat de i!lo essentia ad creaturarum naturam credamus deductum, ut Plato el Tertullianus. Werum quum S. August. qui toties deducit animam non posse partem Dei dici, nihil tale illi attribuat, ego etiam a tam absurda hæresi ipsum purgandum existimo. Atque adeo nihil illum aliud voluisse dicere quam quod ex afflatu Dei sit animæ origo, juxta illud Gen. II : Et flavit Deus flatum vitæ in faciem hominis, et factus est homo

[graphic]
[graphic]

Cennad. lib. de Dogmat. Eccles.: Nihil ex Trinitatis A est, qui etiam ipsum crealorem Deum, non esse nisi

in animam vivam, sicuti frequentissiine ipse inculcat,

maxime vero lib. de Anima c. 11. Quo loco, sicuti etiam lib. de Bapt., c. 5. nu. 45, eam interpretationem consentire ostendimus cum SS. Iren., Prudentio, Chrysost., August. et Theodoreto. Quorum iste : Nomine flatus, inquit, non intelligimus partem aliquam essentiæ divinæ secundum Cerdonis et Marcionis rabiem, sed animæ naturam per id denotari, quod anima spiritus sit rationalis et intellectualis. Quæ verba milii etiam aliam conjecturam faciunt, loqui Auctorem non ex sua, sed ex Marcionis sententia, præsertim quum ex Fragmentis lib. de Censu Animæ adv. Hermog., constet, sensisse illum animam longe Deo inferiorem, utpote passibilem, etsi immortalem. Et vero etiam repetendum, quod utrobique adnotavimus recte censuisse S. Aug. libro de hæres., quod Philastrius multas haereses recensuerit quæ Ilaereses non sunt, qualis est non hæresis, sed Callnolica Patrum sententia, Flatum, seu spiraculum vitæ de anima rationali interpretatur.

4. De Animabus posterorum Adæ ex traduce, Tom. lll. lib. de Anima cap. 9. num. 123. cap. 19. num. 256. cap. 22. num. 294. et integris capitibus. 27 et 36.

Paradoxon istud Tertulliano adscribunt Rufinus Apolog. pro Origene, et S. llieron. libro. Il. et llI. Apolog. adv. eumdem, quorum ille nihil definiendum putat, hic satis dubie loquitur, quanquam magis sentire videatur esse damnatam sententiam. Nam tum maxime Apolog. ad Pamach., adversus Errores Joann. Ilieros. disertis verbis dicit, Ecclesiasticaiii esse sententiam Deum novas quotidie animas corporibus jam conceptis infundere, allegans ad id Scripturas Joan. v, Zach., XII, Psal. XXXII, quanquam interim epist. 99. quæ est ad Marcellinum et Anapsychiam, mitius loquatur, et illud quidem sibi videri scribat, sed ad S. Augustinum remittm utpote niliil volens certi definire, quod illum legisset dubiam adhuc suspendere sententiam : alludens ad Epist. illius ad se scriptas, et 157. ad 0ptatum de origine animarum, in qua Tertullianum non tam damnat quod ex traduce , quam quod corporeas animas faceret , de quo Paradoxo paulo post latius. Nam et illi , inquit , qui animas ex illa una propagari asserunt, quam Deus primo homini dedit, atque ita eas ex parentibus trahi dicunt, si Tertulliani opinionem sequantur, profecto eas non spiritus, sed corpora esse contendunt, et corpulentis seminibus exoriri. Quo perversius quid dici yotest? Neque hoc Tertullianum somiiiasse mirandum

corpus opinatur. Sed de illo quoque Paradoxo infra ex eodem Augustino latius. Gennadius autem lib. Eccles. Dogmat. [quem vel hinc patet S. August. non esse], enarrata 0rigenis sententia, et jam dicta, ut dicit, Luciferianorum Cyrilli, et aliquorum Latinorum (inter quos haud dubie Tertullianus), definit, formalojam corpore animam a Deo creari et infundi. Nec aliter auctor Dialogi de Animarum origine inter SS. Ilieron. et August. Nos tamen nihil tanquam fidei docere maluimus, quandoquidem et Ecclesia tot jam inde celebratis Conciliis nihil expresse, quod quidem sciam, definitum reliquerit. Sufficiet autem quædam in Annotationibus adjecisse, quibus tum S. Hieron. sententiam nihil magis probari significavimus, tum ad argumenta Tertulliani absurda, qui sentit ex corpulentis seminibus animam exoriri, ex S. August. et Lactantio paucis respondimus.

5. De animæ sexu. Ibid. cap. 36.

Iloc quidem colligit Tertull. ex prædicto paradoxo. Si enim anima simül seminatur cum corpore, videtur illud consequi ; sed disertis verbis contrariam defimiunt sententiam S. Cyrill. Ilieros. Cathec. 4. et S. August. lib. I. de Anim. et ejus origine ad Wincentium cap. 8. IIujus verba quædam adduximus in annotat. nostris, quo Lectorem remittimus, llle sic habet : 0mnes Animæ tam virorum quam mulierum pulchræ el similes sunt, sed membra tantum corporis discrimen faciunt.

6. Animam peccatricem potius quam carnem. Tom. III. lib. de Anima I, integro cap. 40. et c. 58. num. 650. et lib. V. adv. Marc. c. 10. num. 16ö.

: Ad istud Paradoxum in hæc verba alludit, et eadem opera confutat Petrus Lombardus, verbis etiam a nobis illic citatis lib. II. Sentent. cap. 51. Putaverunt, inquit, quidam secundum Animam trahi, originale peccatum, non solum secundum carnem, quia non solum carnem, sed et animam ex traduce arbitrati sunl. Ideoque sicut de corrupta carne caro semiliatur, ita etiam de Anima peccatrice Animam peccatricem corruptione originali infectam a gignentibus trahi. IIoc autem, inquit, fides Calholica respuit, et tanquam veritati adversum damnat, quæ non Animas,

D sed carnem solam ex traduce esse admittit. Allegalibro X. de Gen. ad litt., duobus ultimis capitibus, el A torum ejus, quam vult de semine exiguo æquari corsit dici anima, scse explicat libro adversus llermo- A

vimus ibidem num. 455. pro contraria sententia SS. Ambros. et Augusl. locos ab eodem Lombardo cital0S.

7. De Anima corporea. Tom. 1. Apolog. c. 48. num. 608. ac 609. et Tom. III. lib. de Anima, integris capiuibus 5. 6. 7. 8. 9. 22. 56. 57. libro de Carne Christi, cap. 11. num. 98. lib. de Resurr. carmis c. 17. num. 131. cap. 45. num. 520. et c. 55. mu383. lib. 5. adv. Marc. c. 10. num. 158. et c. 15. num. 248. Quod proinde proprie spiritus non sit, ibid. lib. de Anim. cap. Mt. et Tom. 4. in Fragmentis lib. de Censu animæ adversus Hcrmogenem. ,

Paradoxon istud Auctori impingunt SS. August. lil)to de llæres., et Fulgent. libro II. de fide ad Petrum. Sed non tan quod corpoream faciat (quod aliquo sensu commode in Ililario, Cassiano, et Hieronymo adscripto Commentario in Job, quidam interpretantur) atque quod effigiatam et coloratam dicat, ille arguit. Sic enim loco priori : Denique Tertullianus, inquit, quia corpus esse animanm credidit, non ob aliud fecit, nisi quod eam incorpoream cogitare non potuit, et ideo timuit i:e nihil esset, si corpus non esset. Qui sane, quanquam acutus est, interdum contra opinionem suam visa veritate superatur. Quum enim animæ colorem darel aereum ac lucidum, ventum est ad sensus quibus eam membratim quasi corpus instituere conatus est, et ail : Hic erit homo interior, alius eaeterior, dupliciter unus, habens et ille oculos et aures suas, quibus populus Deum videre et audire debuerat, habens et caeteros artus, per quos in cogitationibus utitur, el in somnis fungitur. Ecce quibus auribus et quibus oculis debuit audire et videre Deum populus, quibus anima in somnis fungitur, quum si ipsum Tertullianum quisquam videret in somnis, nunquam se diceret ab eo visum, et cum eo locutum, quein vicissim ipse non vidisset. Postremo si anima seipsam videt in somnis, quum jacentibus utique uno in loco membris corporis sui, ipsa per varias imagines evagatur, quas videt, quis eam vidit aliquando in somnis aerei coloris ac lucidi, nisi forte ut cætera, quæ similiter falso videt? Nam et hoc potesl videre, sed absit, ut eam talem, quum evigilaverit, credat; alioquin quando se aliter viderit, quod magis crebrum est, aut inulala erit anima ejus, aut nec tunc animiæ videtur substantia, sed imago corporis incorporea, quæ miro modo sicut in cogitatione formatur. Quis enim AEthiops non pene semper se iiigrum videt in somnis; aut si in alio colore se vidit, non magis miratus est, si fuit cum illo memoria; aereo tamen colore ac lucido nescio utrum se unquam vidisset, si nunquam istum legisset vel audisset. Quid quod ducuntur homines talibus visis, et de Scripluris nobis vulunt pr;i scribere tale aliquid esse non animam, sed ipsum Deum, qualis figuraliter Sanctorum spiritibus demonstratus est, qualis ctiam in sermone allegorico ponitur. Similia quippe sunt illa visa talibus dictis, sic errant, constituentes in corde suo simulacra valiæ opinionis, nec intelligentes ita Sanctos de suis visis talibus judicasse, qualiier judicant, si talia divinitus in figuris dicta legerent vel audirent, sicut septem spicæ , et septem boves, septem anni sunt, sicut.linieum qualuor lineis alligatum, velut discus plenus variis animalibus, orbis tcrrarum est cum omnibus gentibus; sic etiam cætera, eu multo magis quæ de rebus incorporeis, corporalibus significanlur, non rebus, sed imaginibus. Et item sequenti eapite : Noluit tamen Tertullianus animam crescere substantia sicut corpus; asserens etiam timoris sui caussam, ne etiam decrescere substantia dicatur, inquit, atque ta et defectura credatur; et tamen quia per corpus 9am loca!:trr !e::dit, n^;i invc:ii! cxi:t;:m ii:c en;eii

poris quantitati, et ait: Sed vis ejus, in qua maturalia peculia consita retinentur, salvo substantiæ modulo, quo a primordio inflata est, paulatim cum carne producitur in membris. IIoc forte non intelligeremus, nisi adhibita similitudine eorum quæ videmus, planum faceret quod dicebat. Constitue, inquit, certum pondus auri, vel argenti rudem adliuc massam, collectus habitus, est illi, et futuro interim minor, tamen continens intra lineam moduli totum, quod natura est auri vel urgenti ; deliinc quum in laminam massa laxatur, major efficitur initio suo, per dilatationem ponderis certi, non per adjectionem, dum extenditur, non dum augetur. Etsi sic quoque augetur, dum extenditur; ' licet enim habitu augeri, cum statu non licet. Tunc et

B splendor ipse provehitur auri vel argenti, qui prius fuerat

quidem et in massa, sed obscurior, non tamen nullus. Tunc et alii atque habitus accedunt pro facilitate materiæ, qua duxerit eam qui agit, nihil conferens modulo nisi effigiem. Ita et animæ crementa reputanda, non substantiva, sed prorocativa. Quis hunc crederet cum isto corde tam disertum esse poluisse? sed trcmenda ista sunt, non ridenda; ad hoc enim nunquam cogeretur, si aliquid cogitare posset quod et sit, et corpus noii sit. Quid autem absurdius quam putare massam cujuspiam metalli ex aliqua parte crescere posse dum tunditur, nisi decrescat ex altcra, vel augeri latitudine, nisi crassitudine minuatur? Aut ullum esse corpus manente naturæ suæ quantitate , quod undique crescat nisi rorescat? Quomodo igitur implebit anima ex illa stilla seminis magnitudinem corporis quod aniinat, si et ipsa corpus est, cujus substai;tia nullo accessu crescat? quomodo, inquam, implebit carnem quam vivificat, nisi tanto rarior fuerit, quanto graviùs quod animaverit ? Timuit videlicet , ne deficeret etiain minuendo si cresceret, et non timuit ut deficeret rarescendo, quum non cresceret. Sed quid amplius immorer, quando et sermo pergit in prolixiorem modum, quam patitur terminandi necessitas, et seniei;tia mea jarn satis sit nota vel `quid certum teneam , vel unde adhuc dubitem, et quare dubitem. Loco item posteriori : Animam dicit immortalem quidem, sed eam effigiatum corpus esse contendit. liactenus S. Augustinus. Nos etiam An

D notationibus nostris in cap. 6. et ex S. Gregorio et

Nysseno et Nazianzeno, ac C'audiano, de Statu animæ, argumenta Platonicorum de anima incorporea comfirmavimus; et in cap. 7. ac partim 8. argumenta ipsius Auctoris, vel ex Scripturis quædam, non concludere, ex SS. Justimo Mart. Gregorio Nysseno, August. Epiphanio, et dicto Claudiano ostendimus, et c. 9. n. 109. el 110. citavimus contra animæ efligiem , et Platonem, et Clementem Alexandrinum. Deinde c. 11. allegavimus locum Auctoris lib. de Poenitent. c. 3. n. 12. ubi conlrarium antea senserat, animam vocans spiritum , Dei afflatu comsum:matum. Neque vero ex Scripturis Isaiæ XLII. et LVII. quas ibi pro se citat, concludi potest anima:m, spiritum in aliis Scrip:uris i;on vcc. ii. C;e:erum quo sen u co p':s 1 osgenem, cap. 35. num. 124. in haec verba : Ut concedam, inquit, aliquid esse incorporale de substantiis duntaxa:, quum ipsa substantia corpus sit rei cujusque. Videtur itaque ad id absurditatis de anima acrei et lucidi cokoris fuissc seductus, per falsas quasdam revelationes cujusdam montanisticæ femiiiæ, non quidem Priscillæ aut Maximillæ [uti aliquaudo existimavimus], quæ jamdudum antea suspendio perierant, sed cujusdam earum discipulæ, sicuti patet ex dicto lbro de Anima, cap. 9. num. 111. Idipsum Paradoxon attribuit alicubi Origeni S. llieron. atque adeo tiam ad illius opera hoc Antidotum usui esse polerit. 8. Animam nihil pati posse sine corpore. Tom. l. Apolog. c. 48. num. 6υ9. libro de Testim. amim. cap. 4. num. 14. Magdeburgenses Centuriatores non inter Paradoxa, sed inter dogmata filei illud collocant, et ex Tertulliani jam dicto loco confirmant, sed frustra. Ipse enim Auctor, quasi retractans quod initio fidei non salis caute pronuntiaverat, postea de fide Catholica melius institutus, libro de Anima , integro cap. ult., late et pulchre deducit : Animas pati interim apud in[eros, id est, usque ad judiciuili extremum, ubi inter cætera : Quid ergo fiet in tempore isto? Dormiemus ? At enim animæ nec in viventibus dormiunt. Jam vero quam iniquissimum eliam apud inferos, si et nocentibus adhuc illis bene est ? Nonne et de suo suffi

cit sibi ad titulum passionis ? quoliens illæso corpore C

auiina sola torquetur bile, ira , taedio plerumque nec sibi moto ? Adeo novit et apud inferos anima dolere sine carne, quia et in carne illæsa, si volet, dolet. Hoc si ex arbilrio suo in vita, quanto magis ex judicio Dei post mortem ? Nam et solos cogitatus et nudas voluntates censura divina perscquitur. Ergo propter hoc congruenlissimum est, animam, licet non expectatu carne, puniri, quod non sociatu carne commisit. In summa, quum carcerem illum, quod Evangelium demonstrat ( Mallh. .V) inferos intelligimus, et movissimum quadrantem, modicum quodque delictum illic luendum interpretamur; muemo dubitabit, animam aliquid pensare apud imfe*os. Id ipsum etiam iuculcat libro de Itesurrectione carnis, cap. 17, num. 155 ac 154. Ad quod

caput etiam aelduximus similia testimonia Auctoris ID

quaest. el rcspons. inter opera S. Justiui Mart., Lactantii et S. Augustini, ct indicavimus eam esse conformem Palrum sententiam.

9. Animam Sync:orum insinu Abrahae, seu Paradiso, sive sub altari, seu loco non coelesti, sed tamen inferis superiori, foveri et gaudere, ad diem usque judicii Domini. Tom. I. Apolog. cap. 47. mum, 601. Tom. Ill. libro de Anim. capite 7. num. 94. 95. 96. 97. cap. 9. n. 124. capite 55. n. 66. 58. 610. 611. cap. 56. n. 622. ac cap. ult. n. 644. lib. de Resurrectione car. cap. 17. num. 152. 154. libro III. advers. Marc. capite 34 num. 548. 549. 550. 551. et Scorp. adv. Gnost. capite 12. num. 95. Tom. 4, libro de

Judic. Domini cap. 11. num. 15. et in Fragment. libro de Parad. Denique tom. W. Novatiani lib. de Trinit. cap. 1. num. 10.

Huic Paradoxo non solum apud Tertull. et Novatianum, sed etiam apud alios veteres occasionem dederunt, tum Lazari sive historia sive parabola, (Luc., XVI ) quem vidit dives in sinu Al)rahæ, tum visio S Joan. Apostoli Apocal. VI. qua vidit animas Martyrum sub altari indutas stolis albis, quibus dictum est ut requiescerent, doiiec impleretur numcrus conservorum suorum, tum denique illud Christiad latronem (Luc., XXIV), Hodie mecum eris in paradiso. llinc enim, quum viderent distinguendum essc slatum animarum sine corpore usque ad futurum judi

B cium, a statu perfectiori animarum cum corporibus

post;rcsurrectionem universalem, dictis sinus Abrahæ, quietis placidæ sub altari, et paradisi appellationibus nuncup:irunt: quemadmodum statum illum sccundum, contrario, caelestem sinum, altare superius, et caelestem portum. Non vero, quod sentirent animas sanctorum tantisper carere divini intuitus gloria, sicuti hodie Anabaptistæ et Cornelius Agrippa eorum assecla, ut pote qui legissent apud Apostolum (Philipp. I): Desiderium habeo dissolvi, et esse cum Chrislo. Item illud (II. Cor. W) : Bonam voluntatem habemus percgrinari a corpore, et præsentes esse ad Dominum. Et illud de ipsa Dci visione : Nunc videmus per spcculum in ænigmate, tunc aulem facie ad f;iciem. Certe ipse auctor suam sententiam indicare videtur in hæc verba dict. lib. de Anima, cap. 56. niim. 622: Usquequo perfectum illud repromittitur ad angelicae plenitudinis mensuram temperatum. Si quis interim apud eum sit locus, aut alios Patres, qui hanc conmodam interprelationem non recipiat , meminerit Lector, hunc errorem non officere eruditioni et pictati tam illustrium Scriptorum, quum Ecclesia illorum temporibus nihil adhuc ccrti de hoc articulo credendum statuisset. Sed circa Synodum OEcumenicam Florentinam, quae posl primam damnationem faciam Epist. Dccrctalibus Innocentii IlI. et Benedicti XII. id delinivit, aliter sentire non licet. lllius adversus errores Armenorum hæc sunt verba : Definimus illorum aniilias qui post baptisima susceptum nullam ommit:o peccati maculam incurrerunt, illas etiam, qiiæ post contractam peccati maculam vel in suis corporibtis, vel eisdem exutæ corporibus, prout stiperius dictum est, sunt purgátæ, in coelum niox recipi, et intueri clare ipsum Dominum trinum et unum, sicuti cst, pro meritorum tamen diversitate alium alio perfectius : illorum autem animas, qui in actuali mortali peccato, vel solo originali decedunt, | oeiis tamcn disparibus, puniendas. Quid? quod dicta Scripturarum loca pro alia non faciant sententia, si diligentius inspiciantur. Primum enim etsi Lazarum ct alios Patr, s Weteris Testamenti in sinu Abrahæ, et latroncm ibidem , sive in paradiso aliquamdiu fuisse, satis in coufesso sit: tamen inde per Christum in cœlum sunt deducii, juxta illud Psalm. LXVII. et Ephes. IV ; As

cendens Chrisfus in altum captivam duxit captivita- A sacerdotis et Hieremiæ Prophetæ. Ut ut sit, S. Augus

tem : id est, vel ipso Apostolo interprete : super omnes coelos. Deinde loco illo citato (Apoc. VI.) S. Augustinus stolas interpretatur albas, Serm. 4. de Solem. Sanct., mercedem baptismi, præmium Martyrii, et gaudium cœlestis patriæ : allegans ad hoc verba sequentia (Apoc. 7.): Stabunt ante thronum in conspectu Agni, amicti stolis albis, et palmæ in manibus eorum; unde concludit : Stant in conspectu Agni ante thronum Dei coronali, nulla illic ratione a contemplanda ejus gloria separandi. Nos itaque locos similes et Cypriani et ejusdem S. Augustini, ac SS. Ambrosii et Chrysost. (apud quos etiam loca quædam obscura reperiuntur) citavimus in Annotat. nostris ad Epist. S. Cypriani 16. num. 19. Annotavit etiam

aliquot pro nobis loca Feu-ardentius in S. Irenæo, B

contra quam alii sentiunt, lib. I. cap. 2. num 3. et alibi. Si quis. plura desideret, videat Sixt. Senens. Bibl. Sanctæ libro 6. Annot. 264. et 545. Hinc interim addemus, quod Auctor, ubi lib. de Anim. cap. 55. Solis Martyribus patere paradisum dicit, quum alibi omnium Sanctorum commune receptaculum vocet: sic explicet B. Cyprianus ejus discipulus, Epist. 52. ad Antonin.: Aliud est ad veniam stare, aliud ad gloriam pervenire, aliud missum in carcerem non exire inde donec solvat novissimum quadrantem , aliud statim fidei et virtutis accipeie mercedem ; aliud pro peccatis longo dolore cruciatum emundari ct purgari diu igue, aliud peccata passione purgasse ; aliud denique pendere in die judicii ad sententiam Domini , aliud statim a Domino coronari. Quod ipsum facere ad confirmandam traditionem Ecclesiæ de Purgatorio, ibidem annotavimus numer. 59. et ad Tertulliani lib. de Anima capit. 55. num. 611. Cæterum Auctori , qui omnes animas etiam fidelium priorum sequestrari vul usque ad diem judicii, prorsus contraria est illa B. Augusl. affirmatio, lib. 20. de Civit. Dei : Jam inde quo sanguis Christi antiquos sanctos ex inferis eruit, deinceps boni fideles, effuso illo pretio redempti prorsus inferos nesciunt.

10. Animarum Mortuorum omnem exhibitionem incorporalem præstigias esse. Tom.lII. libro de Anim. capite 57. num. 643.

tinus pulchre hac de re sic scripsit libro de Cura pro mort., c. 10. 11. 15, ac 16 : Narrantur visa quaedam, feruntur mortui nonnulli vel in somnis, vel alio quocumque modo apparuisse viventibus, atque ubi eorum corpora jacerent inlhumata nescientibus, locis demonstratis admonuisse, ut sibi sepultura quæ defuerat, præberetur. Hæc si falsa esse responderimus contra quorumdam scripta fidelium (utpole, exempli gratia, S. Ambrosii Serm. de Inventione corporum SS. Gervasii et Protasii, et S. Luciani de Inventione corporis Sancti Stephani Protomartyris, et aliorum ) et contra eorum sensus qui talia sibi accidisse confirmant, impudenter venire videbimur. Angelicis igitur operationibus fieri , inquit, crediderim , sive permittatur desuper, sive jubeatur. Id autem aliquando utiliter fit, sive ad vivorum qualecumque solatium, sive ut his admonitionibus generi humano sepulturæ commendeiur humanitas. Deinde post multis in utramque partem productis argumentis, sic concludit: Mitii quoque ad vivos aliquos ex mortuis, sicut o contrario Paulus ex vivis in paradisum raptus est, divina Scriptura testatur. Nam Samuel Propheta defunctus vivo Sauli Regi futura prædixit ( quamvis nonnulli, inter quos, uti jam dixi, Auctor noster, non ipsum fuisse, qui potuisset magicis artibus evocari, sed aliquem spiritum tam malis operibus congruenlem illius existiment similitudinem figurasse ), quum liber Ecclesiasticus, quem Jesus filius Sirach scripsisse traditur, et propter eloquii nonnullam similitudinem Salomonis (etiam ab ipso Tertulliano alicubi) pronuntiatur, contineat in laude Patrum (c.XLVI.) quodSamueletiam mortuus prophetaverit. Sed si huic lib. ex llebraeorum, quia in eo non est, Canone contradicitur, quid de Mose dicturi sumus, qui certe et in Deuteronomio mortuus, et in Evangelio cum Ilelia, qui mortuus non est (Matth. XVll.), legitur apparuisse viventibus ? Ilinc et illa solvitur quæstio quonaiu modo Martyres, ipsis beneficiis quæ dantur orantibus indicant se interesse rebus humanis, si nesciunt mortui quid agant vivi. Non enim solis beneficiorum effectibus, verum etiam ipsis hominum aspectibus, Confessorem apparuisse Felicem ( quod ipsum etiam S. Paulinus adtestatur Carmine in Felicem ), quum a Barbaris : Nola op

Prima quidem facie videtur istud Paradoxon, sed p pugnaretur, audivimus, non incertis rumoribus,

agit Tertullian. ex instituto contra Simonis Magi discipulos hæreticos, qui etiam Propletarum animas ab inferis movere se spondebant, quod non nisi mendacio in anima Samuelis Pythonico spiritui licuisse, (I. Reg.XVIII.)ipse sentit: sed transfiguratum Satanam angelum lucis : de quo etiam alios Patres quosdam dubitasse ibidem adnotavimus num. 658. Deinde seipsum explicat adjiciens : nulli animæ inferos patere, idque adprobans ex dictis Abrahæ ad divitem (Luc. XVI.). Quum interim fateatur quasdam animas in corpora Dei virtute posse revocari, quidni et ex peculiari Dei privilegio extra corpus etiam exhiberi ? maxime quuin (de quo etiam ibi, num. 6i3.) exemplum ha.

beamus in Libris Machabæorum de apparitione Oniæ

sed testibus certis. Verum ista divinitus exhibentur, longe aliter quam sese habet usitatus ofdo, singulis crea'urarum generibus attributus. Quahquam ista quæstio, inquit, vires intelligentiæ meæ vincat, quemadmodum opitulentur Martyres his quos per eos certum est adjuvari. Res hæc altior est quam ut a me p0ssit attingi, et abstrusior quam ut a me valeat perscrulari ; et ideo quid horum duorum sit, an vero forlassis utrumque, ut aliquando ista fiant per ipsam præsentiam Martyrum, aliquando per angelos suscipientes personam Martyrum, definire non audeo : mallem a scientibus ista perquirere, quæ ipsa in compendium contraxit auctor libri de Spiritu et Anima, cap. 26, exstantis inter opera B. Augustini.

« PoprzedniaDalej »