Obrazy na stronie
PDF

CAI'UT WIIl. Vjdelicet nunc et vir et sexus æmulus fœminas a suis depello (a). An et nobis quædam respectu obediendæ gravitatis (1) (b) propter metum debitum D0mino detrahuntur siquidem et viris propter foeminas, ut foeminis propter viros, vitio naturæ ingenita est placendi voluntas, propriasque præstigias formæ et hic sexus sibi agnoscit, barbam acrius cædere, intervellere (c), circumradere (d), capillum disponere, etiam colorare (2) canitiem, primam quamque subducere totius corporis lanuginem, pigmento quoque muliebri distinguere (5), cætera pulveris cujusdam asperitudine lævigare, tiim speculum omni occasione consulere, anxie inspicere, cum tamen, cognito Deo adempta placendi voluntate, per luxuriæ vacationem omnia illa ut otiosa, ut hostilia pudicitiæ (4) recusantur. Nam ubi Deus, ibi pudicitia, ibi gravitas adjutrix et socia ejus. Quo ergo pacto pudicitiam (e) sine instrumento suo, id est, sine gravitate tractabimus? quomodo autem gravitatem administrandæ pudicitiæ adhibemus, nisi et in facie et in cultu et in totius hominis contemplatione severitas circumferatur? CAPUT IX. Quamobrem erga vestitum quoque et reliqua com. positionis vestræ impedimenta (f) proinde vobis curanda est amputatio et decussio redundantioris nitoris (g). Nam quid prodest, faciem quidem frugi et expeditam et simplicitatem condignam divinæ disciplinæ exhibere, cætera vero corporis laciniosis (h)

A pomparum et deliciarum ineptiis occupare ? IIæ

pomp;e quam de proximo eurent luxuriæ negotium et obstrepant pudicitiæ disciplinis, dignoscere in facili est, quod gratiam decoris cultus societate prostituant; adeo, si desint, irritam et ingratam reddunt, velut exarmatam (5) et naufragam. Contra si forma defecit, adminiculum nitoris quasi de suo gratiam supplet. Ætates denique requietas jam et in portum modestiae (i) subductas splendor et dignitas cultus avocant et severitatem appetitionibus inquietant, compensantibus scilicet habitus irritamentum pro frigore (j) aetatis. Ergo, benedictæ, primo quidem ut lenones et prostitutores vestitus et cultus ne in vos admiseritis; tum si quas vel divitiarum [suarum] vel natalium vel retro dignitatum ratio compellit ita pompatieas pro

B gredi, ut sapientiam (6) consecutae temperare saltem

ab hujusmodi curate, ne totis habenis licentiam usurpetis praetextu necessitatis. Quomodo enim humilitatem, quam christiani profitemur, implere poterimus (7), non repastinantes divitiarum vestrarum vel elegantiarum usum, quæ ad gloriam faciunt ? Gloria autem exaltare, non humiliare consuevit. Non enim utemur (k) nostris? Quis autem prohibet uti? Secundum apostolum tamen, qui nos uti monet mundo isto, hujus mundi (I). Et qui emunt, inquit, sic agant, quasi non possidentes. Cur ita? quoniam præmiserat, dicens : Tempus in collecto est (I Cor., V!!, 29-31). Si ergo uxores quoque ipsas sic habendas demonstrat, tanquam non habeantur, propter angustias temporum, quid de vanis his instrumentis

quasi non abutamur. Præterit enim , inquit, habitus C earum? Non enim et ita multi faciunt, et se spaLECTIONES VARIANTES.

[merged small][merged small][ocr errors]

CAP. VIII.--(a) Foeminas a suis depello.Quasi a dotibus suis, abonis suis et propriis, cultu et ornatu. Rig. (b) Respectu obeuntur gravitatis. fnmiiit Tertullianus non leviori censura viros, quam foeminas. notari merito posse, qui, cum gravitatem Deo praesenti deberent, ipsi per luxuriæ vacationem , vel proprias for. mæ præstigias, alteri sexui placere niterentur. Eod. (c) Jntervellere. Niiniam illam venustatis et juventutis affectationem insectatur, qua volsellis pilos avelle])ant ut l;eviores viderentur, quod in nostris etiam Iiominibus carpere facile esset. LE I'r. (d) Circumradere. Optime Rigaltius, cum cæteri vulgò legant circumdare, in quo interpretando mirum quam æstuant. Lacerda et Ramelius erudite quamplurima adducunt ut pravam lectionem explicent. I,E PR. (e) Pudicitiam sine instrumento suo. Instructior est pudicitia, quæ gravitatem habet comitem. I{1;. GAP. IX.— (i) Et reliqua compositionis vestræ impedi1menta. Per impedimenta hic intelligit totam illam cuitiis muliebris supellectilem, quæ sarcinæ cujusdam instar est. Sic, lib. prior: Ideo vmnia ista damnata, et mortuæ mulieris impedimenta sunt, quasi ad pompam fumeris comstituta. RhEN. (g) Decussio redundantioris nitoris. Ad elegantiam

exj)riiuendam vox nitor apprima est, teste Casperio '

in Statium, llorat, : ex nitido fit rusticus, Statitis, in

protrept. Crispini, et in Sylvis, item Martialis. Vel ihoc diéit propter amatores fœminarum; solenne enim latinis hnjusmodi amatores nitidos dici. Plautus [asina: qui postquam amo Gasinam, mqgis niteQ, et Jifvenali§ :' Hilares mitidique vocantur. Q:iod monuit Taubmannus. Sed unde decussio ? an a vento imininente qni flosculos omnes in terram prosternit? Credideriri dicente Tullio, II 0ff. : ficta omnia, et leniter D tanquam flosculi decidunt. Qui tropus invenitur in epist. Jacobi cap. I, ubi και τό άγγος avrov $££*£zs, et fios ejus decidit. Ab hoe itaque Tertullianum sumpsisse metaphoram existimo. LAc. (l) Laciniosis pomparum, ete. Hoc est variis et reduiidantibus, hoc verbo etiam alibi usus est. Rhen. (i) In portum modestiæ. Translatio est a navibus, . qu;e in tulam stationem ex alto mari subducuntur. RiiEN. (j) Compensantibus srilicet habitus irritamentum pro frijore aetätis. Ait fœminas, ætate jam defervescente, çorpora sua tanto studio curare et colere, ut appetiuioiiem sui excitent : et si quid frigus aetatis extinxit, habitus delicati lascivia irritet atque rel;gnant. 16. (k) Non enim utemur nostris ? H;ec sub fœminarum persóna querentium, quod a suis depellantur. Rig. . (I) Präterit enim habitus hujus mundi. Ilabitum dicit quod Paulus azyga. Itig.

42), tam fortem et utique permissam voluptatem

sponte ponentes? Quidam (1) ipsam Dei creaturam

sil)i interdicunt, abstinentes vino et animalibus esculentis (2), quorum fructus nulli periculo aut sollicitudini adjaceni ; sed humilitatem aiiimæ suæ in victus quoque castigatione Deo immolant. Satis igitur et vos us;e estis divitiis atque deliciis, satis dotum vestrarum fructuin decidistis (a) ante notitiam salutarium disciplinarum. Nos sumus, in quos decurrerunt fines s;eculorum. Nos destinati a Deo ante mundum in aestimationem temporum(b); tanquam (5) castigando et castrando, ut ita dixerim, sæculo erudimur a Domino. Nos sumus circumcisio omnium et spiritalis et carnalis, nam spiritu et carne saecularia circumcidimus (4). CAPUT X. Nimirum enim Deus demonstravit succis herbarum et concharum salivis (c) incoquere lanas. Exciderat illi, cum universa nasci juberet, purpureas et coccineas oves mandare : Deus et ipsarum vestium oflicinas commentus, quæ leves et exiles solo pretio

[ocr errors][ocr errors][merged small]

donatui assignant propter regnum Dei (Matlh., XIX, A graves essent; Deiis et auri tanta opera produxit,

complectendis et dislinguendis lapillis; scrupulosa Deus auribus vulnera intulit (d), et tanti habuit vexationem operis sui et cruciatus infantiæ tunc primum dolentis, ut ex illis ad ferrum nati corporis (e) cica* tricibus grana nescio quae penderent, quæ plane Parthi per omnia quæque sua (5) bullarum vice inserunt, quanquam et aurum ipsum, cujus vos gloria occupat, cuidam genti ad vincula servire referunt gentilium litterae. Adeo non veritate bona sunt, sed raritate; artibus autem per angelos peccatores (f), qui et ipsas materias prodiderunt, inductis, operositas (q) cum raritate commissa pretiositatem et ex ea libidinem possidendæ pretiositatis foeminarum excitavit. Quod si iidem angeli, qui et materias ejusmodi et illeB cebras detexerunt, auri dico et lapidum illustrium et operas eorum tradiderunt, et jam ipsum calliblepharum (h) vellerumque tincturas inter cætera docuerunt (6), damnati a Deo sunt, ut Enoch refert (i) : quomodo placebimus Deo, gaudentes rebus illorum, qui iram et animadversionem Dei provocaverunl ?

VARIANTES.

5) Rig. Parthi peronibus quoque suis bull. vice ins.

6) Inde a ry. Adeo non veritate, etc., secuti sumus recensionem Rigaltui, quam quæ a cæteris edita sunt intelligi. nequeunt. Leopold.

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors]

Nunc Deus ista prospexerit, Deus permiserit; nullam A ædificentur in vobis, ut, quomodo ait Apostolus,

de conchylio vestem lsaias (Is., III, 18 et seqq.) in-
crepet, nullas lunulas reprobet, nullum botrona-
tum (a) retundat tamen non ut gentiles, ita nos
quoque nobis adulemur, institutorem Deum solum-
modo existimanles, non etiam (b) dispectorem insti-
tutorum suorum. Quanto enim melius (1) et cautius
egerimus, si præsumamus, omnia quidem a Deo pro-
visa tunc et in sæculo posita, uti nunc essent (2), in
quibus disciplina servorum ejus probaretur, ut per
licentiam utendi continentiæ experientia procede-
rel (3). Nonne sapientes patresfamiliæ (c) de indu-
stria quædam servis suis offerunt atque permittunt,
ut experiantur, an et qualiter permissis utantur, si
probe, si modeste (4)? Quanto autem laudabilior, qui
abstinuerit in tolum, qui timuerit etiam indulgentiam
Domini? Sic igitur et Apostolus : Omnia, inquit, li-
cent, sed non omnia ædificant (5) (I Cor., X, 25).Quanto
facilius illicita timebit, qui licita verebitur?

CAPUT XI.

Quæ autem vobis caussa est exstructius prodenndi
cum remotæ sitis ab his, quæ talium indigent. Nam
nec templa circuitis, nec spectacula postulatis, nec
festos dies gentilium nostis, Propter istos enim con-
ventus et mutuum videre ac videri omnes pompæ in
publicum proferuntur, ut aut luxuria negolietur aut
gloria insolescat ? Vobis autem nulla procedendi
caussa non tetrica (d): aut imbecillus aliquis ex fra-
tribus visitandus, aut sacrificium offertur (e), aut Dei
verbum administratur. Quidvis horum gravitatis
et sanctitatis negotium , et cui opus non sit habitu
extraordinario et composito et soluto (6). Ac si ne
cessitas amicitiarum officiorumque gentilium vos vo-
cat, cur non vestris armis indutæ proceditis ? tanlo
magis, quanto ad extraneas fidei ? ut sit inter ancillas
diaboli et dei discrimen, ut exemplo sitis illis, ut

magnificetur Deus in corpore vestro ( Phil., I, 20;
1 Cor., VI, 20); magnificatur autem in corpore per
pudicitiam, utique et per habitum pudicitiæ compe-
tentem. Sed enim dicitur a quibusdam , ne blasphe-
metur nomen ejus in nobis (Rom., II, 24), si quid
de pristino habitu et cultu detrahamus. Non aufe-
ramus ergo nobis et vitia pristina (7); simus et
moribus iisdem, si et superficie eadem, et tunc vere
non blasphemabunt nationes. Grandis blasphemia
est, qua dicatur (8): ex quo facta est christiana,
pauperius incedit. Timebis pauperior videri, ex quo
locupletior facta es, et sordidior, ex quo mundior ?
Secundum gentilium, an secundum Dei placitum iii-

cedere christianos oportet?
B CAPUT XII.
0ptemus tantummodo ne justæ blasphemationis

caussa simus. Quanto autem magis blasphemabile
est, si, quæ sacerdotes pudicitiæ dicimini, impudi-
carum ritu procedatis cultæ et expictæ ? Aut quid
minus habent infelicissimæ illæ publicarum libidinum
victimæ ? quas si quæ leges a matronis (9) et
matronalibus decoramentis coercebant , jam certe
sæculi improbitas quotidie insurgens honestissimis
quibusque fœminis usque ad errorem dignoscendi
coæquavit; quanquam lenocinia formæ nunquam
non prostituto corpori conjuncta et debita etiam Scri-
pturæ suggerunt. llla civitas valida, quæ super septem
montes et plurimas aquas præsidet, cum prostitutæ
appellationem a Domino meruisset (10), quali habitu
appellationi suæ comparata est ? Sedet certe in pur-

C pura et coccino et auro et lapide pretioso. Quam

maledicta sunt, sine quibus non potuit maledicta et pro-
stituta describi! Thamarilla (Gen., XXXVIII, 14, sqq.),
quia se expinxerat et ornaverat, idcirco Judæ suspi-
cione visa est quæstui sedere (f); adeo, quia sub
velamento latebat, habitus qualitate quæstuariam

LECTI0NES VARIANTES.

(1) Rig. utilius. - -

$, Itú recte li. l emend. Fr. Junius; cæteri, esset.

5) Rig. comt. experimeuta procederent.

(4) Rj. moderate.

$ Rig. expediunt. — -

6) A. Neander emend. hab. extraord. et soluto, sed
composito.

7; Vr. nobis et delevit Rig.

§, Gelenius aliique, blasph., si qua dic. — incedere.
Rig. blasph. est, ex qua dic. — incedit.

{i) Al. mavitolibus. Rig. maritalibus.

(10) Rig. praesidet, proStitutæ app. a Doim. meruit. Sed
quali hab., etc.

COMMENTARIUS.
(a) Nullum botronatum retundat. Botronatum dicit D Hoc est, Nulla procedendi causa non gravis, non seria,
umentiente (), ct fecit, ut quæstuariam et voluit et A non amat tenebras, sed gaudet videri et ipsa (f) de-

[ocr errors]

(b) Despectorem. Ita legit Rhenanus. Despector, ut
ct ante plus semel, pro dispectore, qui curam habeat,
et considerationem institutorum suorum. Sic et in
lil). de velandis virginibus : Sed nec inter consuetudi-
mes, inquit, despicere voluerunt illi sanctissimi anteces-
sores. I{heN. -

(*) Patres familiæ. Istud usurpat auctor, contra
quem sentit Varro, lib. V II. ubi dicere debuis w I Plu-
tresfamilias. 1.odemmodo Mart., lib I : Pat, r miliæ
verus est Quirinalis. PAM.

: CAI'. XI. — (d) Nulla procedendi causa non tetrica.

non sancta. RiG.

(e) Sacrificium offertur. Sic dixit , Sacrificiorum
orationes, in quibus scilicet eucharistica mysteria par-
ticipanda FiJelibus offeruntur. Rig. — Aut stúrifi-
cium offertur. Intelligi Missæ sacrum manifestius
est quam ut debeat manifestari, contra imp idem-
1iam Junii qui quaspiam orationes generatim inleIIigit.
Videndus Grelserus Noster in notis contra Juniuim,
cap. 5. LAc.

CAP. XII.—(f) Thamar illa visa, etc. Visa est quaestui.
Id est, ad quaestum sedere, etc. Etiam hanc scripturam
posteriori loco citat B. Cypriamus, ut ostendat miilierea,
ornari saeculariter non debere, in hæc verba : Thamar
cooperuit se pallio (quod appellat et B. llieronymus
llieristrum) et adornavit, et cum aspexisset eam Judas,
visum est ei meretricem esse. Illud autem , et voluit,
accipere videtur auctor,pro coucupiscentia ejus exarsit.
PAM. — Quæstui sedere. Sedere, mulierum est qu;e
fornicariæ sunt. De eadem Thamar, Gem., XXXVIII,

compellavit et pactus est (1). Unde addiscimus ad-
versus congressus etiam et suspiciones impudicas
providendum omni modo esse. Quid enim castæ men-
tis integritas in alterius suspicione maculatur ? Quid
speratur in me, quod adversor? Quid non mores
meos habitus pronuntiat, ne spiritus per aures ab
impudentia vulneretur (b)? Liceat videri pudicam,
certe impudicam non licet (2).
CAPUT XIII.

Aliqua forsitan dicat : Non est mihi necessarium
hominibus probari, nec enim testimonium hominum
requiro; Deus conspector esl cordis (I ßeg., XVI, 7).
Scimus omnes, cum tamen (3), quid idem per Apo-

stolum dixerit, recordemur : Probum vestrum (c) B

coram hominibus appareat ( Phil., IV 5). Ad quid,
nisi ut malitia ad vos accessum omnino non habeat,
et ut malis et exemplo et testimonio sitis? Aut quid
est : luceant opera vestra? Aut quid nos l)ominus lu-
men terræ vocavit (d) ? Quid civitati supra montem
constitutæ comparavit (Matth.,V, 14), si non reluce-
mus inter tenebrosos (4) et exstamus inter demersos?
Si lucernam tuam sub modium abstruseris, in tene-
bris derelicta a multis incurseris necesse est (e). II;ec
sunt, quæ nos luminaria mundi faciunt, bona scilicet
nostra. Bonum autem, duntaxat verum et plenum,

notatione sui exsultat (5). Pudicitiae christian;e satis
non est esse, verum et videri. Tanta enim deljet esse
plenitudo ejus, ut emanet ab animo in habitum et
eructet a conscientia in superficiem, ut et foris inspi-
ciat quasi suppellectilem suam, quæ conveniat filei
continendae in perpetuum. Discutiendæ enim sunt
deliciæ, quarum mollitia et fluxu fidei virlus effemi-
nari potest. Cæterum nescio (g) an manus spalalio cir-
cumdari solita in duritia catenæ stupescere sustineat.
Nescio an crus de periscelio (6) in nervum se patiatur
arctari (h). Timeo cervicem, ne margaritarum et
smaragdorum laqueis occupata locum spathae non
det. Quare, benedictæ, meditemur duriora, et non sen-
tiemus; relinquamus lætiora, et non desiderabimus;
stemus expeditæ ad omnem vim, nihil habentes quod
relinquere timeamus. Itetinacula ista sunt spei nostr;e.
Projiciamus ornaulfenta terrena, si cœlestia optamus.
Ne dilexeritis aurum, in quo prima (7) delicta populi
lsraelis denotantur (Cf. Exod., XXXII, 2, sqq.). Odisse
debetis, quod Judæos perdidit (8), quod derelinquen-
tes Deum adoraverunt. Etiam tunc aurum ignis
est (i) esca (9). Cæterum tempora christianorum sem-
per et nunc vel maxime non auro, sed ferro transi-
guntur. Stolæ martyriorum præparantur, angelis ba-
julis (10) sustinentur (j). Prodite vos jam medica-

LECTI0NES WARIANTES.

(1) Rig. adeoque sub vel. lat., hab. qual. quaest. ment.,
ut quæst. et voluerit et compellaverit ei pactus sit.
2) Rig. e cod. Agob. certe impudicam scilicet.
3 Fr. Junius conj. Scimus omnes; verumtamen quid
idem, etc.
(4) Iliq. reluc. in tenebris; alii, reluc. inter tenebras.
(ö) Itig. in ipsas deuotationes exultat.

(6) Rig. crus periscelio lætatum, etc.

(7) Rig. omnia.

(8) Rig. patres.

ß) Rij. quod relinquentibus Deum adoratum est. Etiam

(alii, jain) iunc aurum ignis est. Cæterum, etc.
(10) Rig. angeli bajuli sust.

C0MMENTARIUS.

0peruit se peplo et obterit se, conseditque in porta ocu-
lorum ; vel, ut Vulgatus, mutato habitu sedit in bivio
itineris, et Jeremiæ, cap. III, vide ubi non prostrata sis,
in viis sedebas. Fuit enim solemne Hel)raeis, ut njere-
trices publicas obsiderent vias. Unde illud Ezech.,
XVI : ÄÄ omne caput viæ ædificasti signum prostilutio-
nis tuæ : et iterum ; ædificasti lupanar tuum in capite
omnis viæ. Inde etiam apud Romanos pr9sedae, qua-
rum meretricum frequéns mentio, qiod ante fòres
£cderent. Plautus in Poem. Prosedas, pistorum amicas
reliquias alicarias. LAc.
(a) Habitus qualitate quæstuariam mentiente. Per-
stringit fortasse quamdam njulierem quæ in illo luto
Ilaserat, qua ratioiie, Sat. 6, Juvenalis Messalinam tan-
git quæ, miuda papillis Constitit oratis titulum mentita
Lyciscæ, quæ scilicet cellam intravit in qua foedum
rostibulum sederat mentiendo se quæslum corporis
acere. LE PR.
(b) Spiritus per aures ab impudentia vulneretur. Ab
impüdeiitia scilicet juvenum protervorum, qui te in
tali habitu pro impudica compellare, et impudenti
alloquio spiritum tuum lacessere et inquietare aude-
bunt, atqiie ita per aures tuas pudorem tuum vulne-
rahunt, sic spiritum sæculuris rei gratia concutit. Et spi-
ritum scandalo permovent. Concil. Eliber. Spiritus
sanctorum inquietantur. Rig.
CAP. XIII. — (c) Probum vestrum coram, etc. Ad
verbum expressit quod graece est apud apostolum,
quo nominé ubique S. Paulum Apostolum intelligit,
Philipp., II, r3 έπιείzες υμών pro quo iivs: r vulga'us
interpres paraplurasticòs, modestia vestra. PAM.
(d) Aut quid nos Dominus. Cum apud Matth., græ-

ce legatur *$ p&c ro5 K%auov, nusquam autem «***• :
pro terra usurpetur, etiam hic videtur memoria lap-
sus auctor, eo quod paulo ante praecessit, sal ter ue,
cum alioqui debuisset dicere lumen mundi, quemad-
modum lunuinaria mundi. PAM.
(e) In tenebris derelicta a multis incurseris nec sse
est. Vulgo legitur, a multis incurseris. ln codice Ago-
bardi, incluseris. Scribendum, incurseris, lioc sen- n :
Fieri non potest, quin multi offendant tibi in tenebris
relictæ. Incursari vocabulum hic ambigtium cst ;
nam et incursi foemina dicitur, quæ cæco libidinan-
tium impetu opprimitur. Sic ipse Tertull., Iib. I ad
Nat. Quoties in temebris incursasset incesta. Et : Nola
diligenter, ut cum tenebræ irruerint, non erres. erira-
meam incursans. Et lil)ro de Pudic. Nec enim interest,
nuptam alienam aut viduam quis incurset. PAM.
(f) In ipsas denotationes, etc. Fabius, declam. 19,
omuium denotatione damnatus. PAM.
(g) An manus spatalio circumdari solita. Spatha-
liuim muliebre ornamentum &rrà rò arg0á» quod deli-
ciari significat. RhEN.
(h) Nescio an crus periscelio. Periscelide sive pe-
riscelio crura vel tibiæ exornabantur: axt, vt Græci
crus vocant. RiirN.

(i) Etiam tunc aurum ignis est. Libro superiore dixit
de auro, Nomen terræ in igne reliquit. Itaque jam ab
igne habet quod auriim e$t. Ignis autem mentione,
perpetuo alludit ad ignem paratum supplicio propha-
norum. Rig.

(j) Angeli bajuli sustinentur. IIoc est, angeli eos
spcctantur, qui iu cœlum sublevent obviau Chrislo

mentis et ornamentis exstructae (1) prophetarum et A maritis subjicite, et satis ornatæ eritis. Manus lanis

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small]

Att. IV. De nova editione Parisiensi. VITA Q. SEPT. FL0RENT. TERTULLIANI, auctore Jacobo Pamelio. - 41 DISSERTATI0 de vera aetate ac doctrina Scriptorum quae supersunt (). S. F. Tertulliani, auctoribus C. Lumper et Aug. Noesselt. - 85 Art. I. De Tertulliani ingenio, stylo et existimatione. 89 Art. II. De libris Tertulliani quiorum et aetas et orlhodoxia constant. 96 Art. III. De libris Tertulliani quorum et ætas et montanismus constant. 22 Art. IV. De libris Tertulliani quorum vel ætas, vel d,ic trima, vel §$. lalet. 1 44 Art. V. De libris quorum non nisi montanismus patet. 437 Art. VI. De libris quorum nec ætas, nec doctrina clara

[blocks in formation]

(333%)———

Caput IV. De dnobus Tertulliani ad Nationes libris. 7:;:; Caput V. De Tertulliani libro ad Scapulam. 774 Caput VI. Novæ in hos libros observationes, quibus primum ostenditur christianam religionem fultam esse sacris Veteri Testamenti scriptis. 781 Caput VII. De Deo, divinisque ejus attributis, ac quot qualesve gentilium philosophorum de illa disseiisiones et ettores. 804

Caput VIII. De Christi divinitate. 822 Caput IX. De Christo Deo et homine. 854 Caput X. De Angelis et hominibus. 867

Caput XI. De mortuorum hominum ad vitam revocatione, extremo Dei judicio, æternis impiorum pœnis ac præmiis justorum, atque aniiuarum ante ültimumi judicium receptaculis. - 891 Caput XII. De Christianis, illorumque moribus ac legi;

Caput XIII. Quam absurde ethnici jactaverint pares alias philosophorum suorum atque Christianorum viruùtes. 925 Caput XIV. De Christiaiìorum jejuniis, pœnitentiæ o \e

ribus ac variis ritillus. 955 Caput XV. De sacris Christianorum synaxibus. 948 Caput XVI. De christianis marlyribus. 9(;5

Caput XVII. Quibus argumentis Tertullianus demonstret Christianos iniquissime et contra omninm legum præscripta ab ethnicis vexatos et trucidatos fuisse. 97t5 Caput XVIII. Quam absurde ethnici objectarent se aul vexandos negandosque Christianos quibusdam suis legib;;s teneri, qui quoslibet sanctiores tam sæpe quam impuiio violabant. {}$;3 Caput XIX. De legibus in Christianos datis et imperatorum in eos odio vel favore. 1(){}`; Caput XX. De læsæ divinæ majestatis criminibus quorum Christiaui tam falso quam impudenter ab ethnicis illorum reis accusabantur. 10{5 : Caput XXI. De læsæ majestatis humanæ criminibns quorum reos agere Christianos ethnici perperam enum; 0{0 Caput XXII. Christianos nec publicos esse hostes nec factiósos, sed gentiles qui illos horum criminum accusa.

[blocks in formation]
« PoprzedniaDalej »