Obrazy na stronie
PDF
[merged small][ocr errors]

AncuMENTUM.— Ejusdem pene argumenti est liber iste A jure deputor vobiscum, postremissimus (b) equidem

cum præcedenti, præterquam quod hic curam capilli et cutis magis peculiariter reprobet. I. Pudicitiam quæ ancillas Dei decet, ut a gentilibus differant, totam esse docet in simplici munditie. c. I. II. Studium placendi per ornatum nimium tentationibus viam aperire et spectatoribus esse periculo. c. II. III. Non in carne gloriandum, nisi cum propter Christuwi lacerata duraverit ut in ea spiritus coronetur. c. III. IV. Fideli marito formam non fore spectabilem, infideli suspectam. c. IV. V. Deum vero artificem reprehendi ab iis qui cutem medicaminibus ungunt, genas maculant, oculos collinunt. c. W. WI. Male sibi auspicari, perniciemque reservare. Eas quæ, uti Germanæ et Gallæ, capillum croco vertunt, vel calamistros alieni capitis assuunt. VII. Non a Deo, sed ab angelis peccatoribus esse vestium colores, aurique opera et lapillos. c. IX-XI. WIII. Imo lenocinia formæ cum corporibus prostitutis conjuncta esse ex Scriptura constare. c. XII. 1X. Denique lucere debere opera earum, discutiendas delicias quibus fidei virtus effæminari potest, cum tempore Christianorum tunc vel maxime ferro transigerentur. Edd. Ex PAMelio.

CAPUT PRIMUM. Ancillæ Dei vivi, conservæ et sorores meæ, quo

c. VI-VIII. B

meo jure conservitii et fraternitatis, audeo ad vos facere sermonem (2), non ulique affectationis, sed affectioni procurans in caussa vestræ salutis. Ea salus nec foeminarum modo, sed etiam virorum, inexhibitione præcipue pudicitiæ statuta est. Nam cum omnes templum Dei simus, illato in nos et consecrato Spiritu Sancto, ejus templi ædituus et antistes (3) pudicitia est, quæ nihil immundum (c) nec profanum inferri sinat, ne Deus ille, qui inhabitat, inquinatam sedem offensus derelinquat. Sed modo nos non de pudicitia , cui indicendæ (d) et exigendæ sufficiunt instantia ubique divina præcepta, verum de pertinentibus ad eam, id est qualiter vos incedere oporteat. Pleræque enim, quod ipsum mihi utique [reprehendendo in omnibus] reprehendere Deus permittat', aut ignorantes simpliciter aut dissimulantes audacter ita ingrediuntur, quasi pudicitia in sola carmis integritate et stupri aversione consistat, nec quicquam intrinsecus opus sit, de cultus et ornatus dispositione. Sed enim perseverant in pristinis (4) studiis formæ et nitoris, eamdem sui speciem (5) circumferentes, quam fœminæ nationum (e), a quibus abest conscientia veræ pudicitiæ, quia nihil verum in his, qui Deum nesciunt præsidem et magistrum veritatis. Nam etsi qua in genuilibus pudicitia credi potest, usque adeo eam imperfectam el inconditam constat, ut licet in animo aliquatenus tenax sui agat, in habitus tamen licentia (f) sese dissolvat, pro per

LECTIONES WARIANTES.

Ag96. mutaui sunt, ut videatur iste prope novus factus esse. Inde in sqq. pr£cipuum scripturæ värietatem'ita annotavimus, ut Higaltio novam recensionem tribueremus, semleri nomine scripturam receptam indicaremus. Leopold. (2) Seml. postremissimus omnium, qui de meo jure — ad

{') Hujus libri tot loci a Rigaltio eae auctoritate cod. C nos verba ista facere, non utique affectationi (Rig. affectiop.

[ocr errors]

COMMENTARIUS.

(a) Hoc secundo de cultu fœminarum opusculo multa de primo tractantur uberius, mova etiàm non pauca proferuntur utilius, plena omnia spiritus christiani sublimioris. Ea vero mendis hactenus inquinata in splendorem nativum sic redeunt, ut prope nova haberi debeant. Sunt tamen in ipsis emendationibus pervidenda quædam , quæ nonnisi attentissimi discernant. ltaque indicinæ pretium fuerit. Rig. CAP. I.— í, tus a Gellio. Legit postea Rigaltius equidem meo jure, id est, jure quod ei competebat ut scriberet ad fœminas, quoniam frater erat et conservus. LE PR. — Melius forsitam legeris : Et quidem meo jure. Edd. (c) Quæ nihil immundum nec profánum. Hoc in suum tractatum transtulit Cyprianus martyr. Demusque, inquit, operam, ne quid immundum et profanum templo Dei inferatur; ne offensus sedem, quam inhabitat, derelinquat. RheN. (d) Cui indicendæ et exigendæ, etc. Quibus scripturis indicla sit pudicitia, videre est lib. de Pudicitia, tum Auctoris, tum B. Cypriani. Atqui illud mihi reprehendendo, dandi casu dictum esse annotat Rhenanus, log. est, digno qui reprehendar. Ego vero ex mss. 5. Vatic. lego: Sed enim perseveranî, pro perse

Postremissimus. Superlativus usurpa- D

verent ; et : formæ et nitoris sui, cum Latinio, eamdem nempe formam circumferentes. PAM. (e) Faeminue nationum. Quid de istis loquar? anne illæ pudicæ ? Angylæ (natio est) foeminas suas primis noctibus nuptiarum ádulteriis cogunt parere, mox ad pudicitiam legibus astringunt (narrat Solinus in polyhist.). Longum esset de reliquis sermonem facere. LAc. (f) In habitus tamen licentia sese dissolvat. In antiquissimo exemplari legiuur, 1n ambitus licentias sese dissolvat. Quod explicari non incommode videatur, si quis hic ambitum dici velit, quod supra Tertullianus ipse superficiem dixit, corpus videlicet, atque ipsius corporis ornamenta , quæ animum ambiunt et ves

tiunt. De pudicitia christiana disserit, eamque genüli

erfectiorem esse oportere ostendit. Itaque genti

em pudicitiam adeo perversam esse ait, ut licet animns ienax in pudicitiæ nunquam violandæ proposito perseveret, ipsa tamen pudiciiia in corporis excolendi éxornandique licentias ita sese dissolvat et frangat , ul rem appetat cujus devitat effectum, hoc est , placere appeiat, et adolescentium post se suspiria trahere gaudeat, cum tamen alienæ libidini, quam ipsa excitavit, succumbere nolit. Itig.

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][merged small]

*• - versitate gentilium appetendo (!), cujus rei devitat A Nam qui præsumit, minus veretur, minus præcavet,

effectum. Quota demique est (a), quæ nec placere quidem extraneis concupiscal ? quae non velit idcirco se expingere (b), ut neget appetitum (2)? Quanquam et hoc gentili pudicitiæ familiare sit, non delinquere, attamen velle; vel etiam molle, attamen non denegare. Quid mirum ? perversa sunt ómnia , quæ a Deo non sunt. Videant igitur, quæ non totum bonum obtinendo facile et quod obtinent malo commiscent. Vos ab illis, ut in cæteris, incessu quoque de. vertere necessarium est, quoniam perfectæ esse debetis, sicut Pater vester qui est in cœlis. CAPUT II.

Perfectæ autem, id est, christianæ pudicæ (5), appelitionem sui, non tantum non appetendam , sed etiam exsecrandam vobis sciatis : primo quod non de integra conscientia venit studium placendi per decorem, quem naturaliter invitatorem libidinis scimus; quid igitur in te excitas malum istud? Quid invitas, cujus te profiteris extraneam? Tum quod tentationil)us viam aperire non debemus, quæ no;inunquam quod Deus a suis abigat instando perficiunt, certe vel spiritum scandalo permovent (c). Debemus quidem ita sancte et tota fidei substantia incedere, ut confessæ et securæ simus de conscientia mostra optantes perseygrare id in nobis, non tamen præsumentes.

plus periclitatur (4). Timor fundamentum salutis est, praesumptio impedimentum timoris (d) Utilius ergo, si speremus non posse delinquere , quam si præsumamus non posse; sperando enim timebimus, timendo cavebimus, cavendo salvi erimus; contra si præsumamus neque timendo neque cavendo, difficile salvi erimus. Qui securus agit, non esl sollicitus, non possidet tutam et firmam securitatem. At qui sollicitus est, is vere poterit esse securus. Et de suis quidem servis Dominus pro misericordia sua curet, ut etiam praesumere illis de bono suo feliciter liceat. Quid autem alteri periculo sumus ? quid alteri concupiscentiam importamus? quam si (e) Dominus ampliando legem (f) a facto stupri non discernit in pœna (δ), nescio an impune habeat, quæ alicui fuerit caussa perditionis. Perit enim ille simul in tua forma, si concupierit (6), et admisit jam in animo, quod concupivit, et facta es tu gladius illi (g). Ut (7) a culpa vaces, ab invidia non liberaberis; ut cum in alicujus agro latrocinium gestum est, crimen quidem dominum mon contingit (8); dum rus tamen ejus ignominia notatur, ipse quoque infamia aspergitur. Expingamus mos, ut alteri pereant ? Ubi esl ergo : Diliges proximum tuum sicut te ipsum ; nolite vestra tanlum curare (9), sed alterius? Nulla enunliatio Spiritus

LECTIONES WARIANTES.

(1) Seml. dissolvat propter veritatem (al. pr. vanitatem) gentilium, solatium appetendo etc.

(2) Rig. quæ non vel idcirco se expingi curet? et neget appetituiim? C

(5) Rig. quoniam perfectæ i. e, chr. pudicitiæ, app. etc. caeleris verbis omissis.

(4) Rig. Nam qui præsumit, minus jam veretur; qui mimus verétur, minus præcavet, qui minus præcavet, plus periclitatur.

(5) Cod. Agob. quasi Deus non ampliando legem a facto stupri concupiscentiam non discernat in pœna.

(6) Simul ut tuam formam concup. Rig., qui etiam delevit vv. quæ sequuntur, et admisit — conciipivit.

(7) Rig. gladius illi, ut etsi a culpa vaces, ab inv. n. liberepIS.

(8) Rig. continget; Seml. constringit , dum res taumen etc.

(9) Seml. nolite vestra curare.

COMMENTARIUS.

(a) Quota denique est, quæ ne placere quidem extraneis concupiscat. Quota est, inquit, pudicarum hodie christianarum , quæ tam austera sit et serio pudica, ut ne placere quidem extraneis concupiscat? quæ non curet se expiigi et exornari, vel idcirco, ut iis placeat ? Quota denique est, quæ negare velit, aut qüam non pudeat negare se unquam fuisse appetitam ? quanquam ea sii et gentilitim pudicitia, ut non quidem delinquant, attamen eo se habitu exhibeant, ut velle videantur quod nolint ; sic incedant, ut incessu ipso cultuque non denegent quod promittunt impu- D dicae. Tum ingerit : Quid mirum ? perversa sunt omnia quæ Dei non sunt. Rig.

(b) Quæ non sunt velit idcirco se expingere. Arguit hié medicamenta et fucum quem adhibebant mulieres ut mitorem sibi conciliarent, atque in eo , ut habet Clemens Alex.,) Pædag. III, cap. 2, rerum omnium opificem reprehendere videntur, qui non satis pulchritudinis largitus sit. LE PR.

CAP. II. — (c) Certe vel spiritu scandalum permovent (ita Rig.). Spiritum concutiunt, inquietant. Etenim spiriium Dei habent fideles seu sancti. Itaque si quid admittant a malo, spiritum Dei permovent, spiritum, quem a Domino sumpsere, saecularis rei gratia concntiunt. Lata atque diffusa est operatio mali, multiplicia spiritus incitamenta jaculantis; sic ipse Tertullianus loquitur. lib. de Patientia, et lib. de Spectaculis : Deus, inquit, Spiritum Sanctum, utpote prò naturæ suæ bono tenerum et delicatum, tranquillitate, et leni:ate, et quiete, et pace tractare præcepit. ldcirco placuit Eliberiiii Con

cilii Patribus cereos per diem in cœmeterio non incendi , can. xxxiii : Inquietandi enim spiritus sanctorum non sunt. Inquietantur autem ritu profano et gentili. Nam per noctem quidem nulli , opinor, grave aut molestum fuerit, cum sit plane , et luminis solatio, et pudicitiæ testimonio necessarium. De cereis et lucernis per diem accensis nonnulla observabimus. lib. II ad Uxorem , ad illud, Et procedet de janua laureata et lucernata, ut de novo consistorio libidinum publicarum. Rig. (d) Præsumptio impedimentum timoris. Argumentum hoc, quam necessarius sit timor Dei ad salutem consequendam , tractat Prosper Aquilan. lib. III de Vita contempl. cap. 1! ; ubi etiam loquitur de timore cum oppositione ad praesumptioiiem, ut hic Tertullianus ; ait enim homines cessare a timore Dei , illectos spe præsumplæ impunitatis. LAc. (e) Quam si Deus, ampliando legem, a facto stupri non distinguat in pæna, nescio an impune habeat quæ alicui fuerit cuusa perditionis. Ampliavit legem Christus cum ait : Audistis quia dictum est antiquis : Won maechaberis. Ego vero dico vobis : Quicumque aspicit mulierem ut concupiscat, etc. RiG. (f) Non ampliando legeni. Sic lib. de Orat. Exinde apérte Dominus, ampliaus legem, iram in fraurem homicidio superponit. Eodemque sensu lib. de Monog. dixit: Quæ ad justitiam spectant, non tantum reservata permaneant, verum et ampliata. Rig. (g) Facta es tu gladius illi. Cyprianus, lib. de Hab. virg. : Ut etsi ipsa non pereas, alios tamen perdas ,

[graphic][graphic][graphic][graphic][graphic]

Sancti ad præsentem tantum materiam et non ad om- A humilitatis ex praescriptis Dei. Deinde si omnis'gloria

nem utilitatis occasionem dirigi et suscipi debet (1). Cum igitur el nostra et aliorum caussa versetur in studio periculosissimi decoris, jam non tantum confictæ et elaboratæ pulchritudinis (2) suggestum (a) recusandum a vobis sciatis, sed etiam naturalis speciositatis obliterandum dissimulatione et incuria, ut proinde oculorum incursibus molestum. Nam etsi accusandus decor non est, ut felicitas corporis, ut divinæ plasticæ accessio (b),ut animæ aliqua vestis urbana (3); timendum tamen est vel propter injuriam et violentiam spectatorum, quæ (4) etiam pater fidei Abraham in uxoris suæ specie pertimuit, et (c) sororem menlitus Saram (5) (d), salulem contumelia redemit. CAPUT III. Nunc non sit timenda dignitas formæ, ut nec possidentibus gravis, nec appetenlibus exitiosa, nec conjunctis periculosa ; non exposita tentationibus, non circumdata scandalis existimetur : sufficit, quod angelis Dei (e) non est necessaria. Nam ubi pudicitia, ibi vacua pulchritudo, quia proprie usus et fructus pulchritudinis luxuria, nisi si quis aliam messem decori corporis arbitratur. Illæ sibi formositatem et datam extendant et non datam conquirant, quæ quod ab illa flagitatur, sibi quoque præstare se putant, cum alteri præstant (f). Dicet aliquis : Quid ergo non, et exclusa luxuria, et admissa castitate, laude formæ sola frui et de bono corporis gloriari licet (6)? Viderit, quem juwat de carne gloriari. Nobis autem primo quidem

nullum gloriæ studium, quia gloria exaltationis inge- C

nium est. Porro exallatio non congruit professoribus

vana et stuporata (g), quanto magis quæ in carne nobis luntaxat ! Nam etsi gloriandum est, in spiritus bonis, non in carne placere velle debemus, quia spiritualium sectatores sumus; in quibus operamur, illis et gaudeamus; de his gloriam carpamus, de quibus salutem speramus. Plane gloriabitur Christianus etiam in carne, sed cum propter Christum lacerata duraverit, ut et spiritus in ea coronetur, non ut oculos et suspiria adolescentium post se Irahat. lla quod ex omni parte in vobis vacat, merito et non habentes fastidiatis et habentes negligalis. Sancta fœmina sit naturaliter speciosa, non adeo sit occasioni; certe si fuerit, non ignorare, sed etiam impedire se debet (7). CAPUT IV.

Quasi gentilibus dicam, gentili et communi omnium præcepto alloquens vos, solis maritis vestris placere debetis (l). In tantum autem placebitis eis, in quantum alteris placere non curaveritis. Securæ estote, benedictæ; uxor nulla deformis esl marito suo ; satis placuit, cum electa est, seu moribus, seu forma commendata. Ne qua vestrum putet, si temperaverit a compositione sui, se (8) odium et aversionem maritorum prosecuturam. Omnis maritus castitatis exactor est; formam vero fidelis non expostulat, quia nom iisdem bonis, quæ gentiles putant, capimur; infidelis contra etiam suspeciam habet, vel propter illam sceleratam in nos opinionem (9) gentilium. Cui ergo pulcliritudinem tuam nutris? Si fidelis, non exigit; si gentilis, non credit (10). Quid gestis aut suspecto aut non desideranti placere?

[blocks in formation]

velut gladium te et venenum ejus sideri; praebeas. IG. (a) Elaboratæ pulchritudinis suggestum. Non solum de còma verba hæc accipienda, sed de lotius corpoí; £u , per suggestum vero apparatum inlellige. E PR. (b) Ut divinæ plauticæ accessio. Cyprianus martyr de hàbitu virginum : Quod opus Dei et factura ejus et plastica adulterari nullo modo debeat. Rhen. (c) Et sororem mentitus Saram. In exemplari legitùr : Et Isaac sororem ementitus Rebeccam. Rig. \ (d) Et sororem mentitus Saram. Multorum exercuit ingeiiia locus hic ; qui enim mendacii patrocinium susceperunt, hoc loco vere abutuntur, et in suum sensuim detorquent. Hac de re consulendus B. Augustinus lib. de Mendacio ad Consentium, et lib. XXII, adv. Faustum. Le Pr. CAP. III. —(e) Angelis Dei. Fidelibus, Sanctis. Rig. (f) lllæ sibi formositatem, et datam extendant, et non datam requirant, quæ, quod ab illa flagitatur, sibi quoque præstare se puiant, quod alteri præstant. Quæ $ic interrogantis accentu legenda sunt, ut si diceret : Nonne pudeat christianas, nativum sibi formæ decus augere, vel si desit, arte mendacioque supplere quæ

quod ab ea pulchritudine flagitatur, nempe vehementioris libidinis incendium, ac per hoc animæ perniciem, sibi quoque præstare se putant, quia alteri præstant ? Sane si vere sunt christianæ, haud aliter secum pulabunt.Ric.—Ut mihi vero videtur, locum hic non habet interrogatio, sed ea quæ a Rhetoribus dicitur concessio: solas nempe posse formositatis habere curam, quæ carnis opera non minus sibi, quam alteri præstare velint, id concedit Tertullianus. Edd. (g) Si omnis gloria vana et stuporata. Stuporatam dicit pro stolida et hebeli. Quo sensu dixit Catullus, Talis iste meus stupor nil videt, nihil audit. lpse Tertullianus, libro superiore, ubi de lapillis et calculis, Solum hunc mulierum sluporem eainar, gerunt. Io. CAP. IV. —(b) Solis maritis vestris placere debetis. Ironiam hic noii àgnosco quam putat löhenanus: sensum esse existimo, Tertullianum severioris disciplinæ oblitum permittere fœminis ut ornaliores paulisper incedant, modo ne id alio animo faciant, quam ut maritis placeant. Sic enim Clemens Alexandr. indulgere videtur, Pædag. llI, iis quæ maritis minus continentibus nupserunt. LE PR.

CAPUT V.

II.vc utique non ad crudam in totum et ferinam habitudinem insinuandam (1) vobis suggeruntur; nec de bono squaloris et pædoris suademus (2), sed de modo et cardine et justitia corporis excofendi (a). Non supergrediendum ullra quam simplices et sufficientes munditiæ concupiscunt, ultra quam Domino placet. In illum enim delinquunt, quæ cutem medicaminibus ungunt (3), genas rubore maculant, oculos fuligine (b) collinunt (4). Displicet nimirum illis plastica (c) Dei, in ipsis redarguunt (5), reprehendunt artificem (d) omnium. Reprehendunt enim, cum emendant, cum adjiciunt, utique ab adversario artifice sumentes additarmenta ista, id est, diabolo (6). Nam quis. corpus mutare monstraret, nisi qui et hominis spiritum malitia transfiguravit? Ille indubitate hujusmodi ingenia concinnavit, ut in nobis quodammodo manus Deo inferret (7) (e). Quod nascitur, opus Dei est; ergo quod fingitur (8), diaboli negotium est. Divino operi Satanæ ingenia superducere quam scelestum est ! Servi nostri ab inimicis nostris nihil mutuantur, milites ab hoste imperatoris sui nihil concupiscunt. De adversario enim ejus, in cujus manu sis,aliquid usui postulare,transgressio est. Christianus a malo illo adjuvabitur in aliquo? nescio an hoc nomen ei perseveret. Erit enim ejus, de cujus doctrinis instrui concupiscit.Quantum autem a vestris disciplinis et professionibus aliena sunt, quam indigna nomine christiano faciem fictam gestare, quibus simplicitas omnis indicitur; effigie mentiri, quibus

A cere, quibus studium pudicitiae est (10) ! Credite, ho

nedictæ, quomodo præcepta Dei custodielis, liiiiamenta ejus in vobis non custodientes?

CAPUT VI.

Video quasdam capillum croco vertere, pudet eas etiam nationis suæ, quod non Germanae aut Gallæ sint procreatae; ita patriam capillo transferunt (1 3); male ac pessime sibi auspicantur flammeo capite (g), et decorum putant, quod inquinant. Atquin et detrimentum crinibus medicaminum vis inurit et cerebro perniciem, etiam cujuslibet sinceri humoris assiduitas reservat, tum solis animando simul et siccando capillo (l) exoptabilis ardor (12). Quis decor eum injuria? quæ cum immunditiis pulchritudo ? Crocum

B capiti suo mulier christiana ingeret, ut in aram?

Quodcumque enim immundo spiritui excremari solet, id nisi probis et necessariis et salutaribus usibus adhibeatur, ad quod creatura Dei prospecta est, sacrifificium videri potest. Sed enim Dominus ait : Quis vestrum potest capillum atrum ex albo facere, aut album ex atro (Matt.,V, 36)? Itaque revincunt Deum; ecce, inquiunt, pro albo vel atro flavum facimus gratia faciliorem; quamvis et atrum ex albo conantur facere, quas pœniteat ad senectam usque vixisse. Pro temeritatem ! erubescit ætas exoptata votis (i), furtum confitetur (15), adolescentia, in qua delinquimus, suspiratur, occasio gravitatis interpolatur. Absit a sapientiæ filiabus stulitia tanta. Senectus, cum plus occultari studuerit, plus detegetur (14). Hæc est æter

lingua non licet; appetere (I), quod datum non C nitas nostra de capitis juventute (15). IIanc incorru

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][merged small]

CAP.V.— (a) Justitia corporis excolendi. Sic libro de

Pallio, justitiam pallii dixit, pro pallio bene convenienti, l)ene sedenti , et supra colorem injustum. RiG. (b)0culos fuligine. Stibio, πλατυκρ%λμα. Sic supra, illum ipsum nigrum pulverem, quo oculorum exordia producuntur. Rig. Oculos fuligine porrigunt. Forte perlinunt. Ka)) £)£pxpo» intelligit quo ad palpebrarum venustatem utebantur. Apud Petromium, corymbio dominæ pueri adornat caput, immo supercilia etiam profert de ' piride. Mart., lib VIIII, epigr. 58, et lateas centum condita pixidibus. Juvenalis... Ille supercilium madida fuliginetinctum , obliqua producit acu. Uxorem suaim laudat Philostratus in epist. quod fuco genas non inficeret, neque inter picturatas mulieres adscriberetur, sed inter vere pulchras. Clemenli Alex. et veteribus, ut est apud Athenæum, lib. XV, 3902),uov; vt oyp4£s29a 1 est illud de quo hic agitur. LE PR. (c) Plastica Dei.`Cypriamüs : 0pus Dei, et factura ejus, et plastica adultèrari nullo modo debet. Rig. (d) Iteprehendunt artificem, etc. Tantum Tertulliano displicuit p.) oxoapta, ut ipsius artificem diabolum asserere noii vereátur : cuin enim quod nascitur

TERTULLiANi I.

Dei sit, sequitur diaboli opus esse quod affingitur Monuit etiam injuriam Deo fieri, cum ejus opus ex traneo fuco et emendicato nitore ornatur. LE I'ia. (e) Manus Deo inferret. Cyprianus : Manus Deo inferunt, quando id quod ille formavit, reformare et transfigurare contemdunt. Rig. (f) Appetere quod datum non sit. Vetus codex : Quod ad tuum non sit. Rig. CAP. VI.—(g) Pessime sibi auspicantur flammeo capite. Sic, I. I ad Uxor.: Ignis illius inextinguibilis imaginem tractant, auspicia pœnæ suæ. Cyprianus : Malo præsagio futurorum capillos jam tibi flammeos auspicaris. Hieron. ad Lætam : Nec capillum inrufes, et ei aliquid de gehenne ignibus auspiceris. RIG. (h) Solis ardor animando cap. Animando, colorando, ut Animatæ fruges, Lucretio, et Animata eaeta. Arnobio. RiG. (i) Erubescit ætas exoptata votis. Q. Serenus :

Quos pudet ætatis longæ, quos sancta senectus 0ffendit, cupiunt properos abscondere canos,

Et nigrum crinem fuco simulare doloso, etc. Rig.

(Quarante-deur.)

[ocr errors]

ni, quam &«*«*« pollicetur (1) (a). Bene properatis A deat inquinamenti, ne exuvias alieni capitis, forsitam

ad Dominum, bene festinatis excedere de isto iniquissimo sæculo, quibus in fine (2) appropinquare deforme est. CAPUT VII.

Quid enim tanta ornandi (3) capitis operositas ad salutem subministrat? Quid crinibus vestris quiescere non licet, modo substrictis, modo relaxatis, modo suscitatis, modo elisis? Aliæ gestiunt in cincinnis (4) coërcere, aliæ, ut vagi et volucres elabanttir, non bona simplicitate. Affigitis præterea nescio quas enormitates (b) sutilium (5) atque textilium capillamentorum, nunc in galeri modum quasi vaginam capiti et operculum verticis, nunc in cervicem retro suggestum. Mirum, quod non contra Domimi præcepta

immundi, forsitam nocentis et gehennæ destinali,

sancto et christiano capiti supparelis. lmo omnem

hanc ornatus servitutem a libero capite propellite,

Frustra laboratis ornatæ videri, frustra peritissimos quosque structores capillaturæ adliibelis (d). Deus vos velari jubet, credo, ne quarumdam capitavideam. tur. Atque [utinam miserrimus ego] in illo üie christianæ exsultationis [vel inter calcanea vestra caput elevem (7) (e)!] videbo, an cum cerussa et Wurylrisso et croco et in illo ambitu capitis resurgatis, an taliter expictas angeli in nebula sublevent obviam Christo. Si nunc bona et Dei sunt, tunc quoque 00current resurgentibus corporibus et sua loca agn0scent. Sed non potest resurgere, nisi car0 et spiritus

contenditur. Ad mensuram neminem sibi adjicere J) solus ac purus; damnata sunt igitur, quæ in carmee!

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small]

novam domum quam monarchia pollicetur. Sic autem C

en:endavimus ad veteris scripturæ vestigia, quæ in :gobarii libro cermntur hujusmodi : Hanc incorrupiibilitatem habemus semper induere ad norum dum qua monarchia pollicetur. Succenset fœminis christianis, quæ circa corporis ornatum nimis occupalae parum ineininerant Apostoli, ad multo præstantiorem corporum nostrorum apud Deum gloriam provocanijs. Ailudit autem ad illa Pauli ad Cor., I, 15, et II, 5, jubentis christianos bene de resurrectione sperare, , iu;e wortalia corpora superinduet imnortalitate. 'i'unc enim futurum ut l)eatorum animæ ad corpora redeant sua, tamquam ad domiciiia nova ; quippe jam ;eterna ; quippe superinduta immortalitate, taiiqiiam vestimento novo, nullis unquam posthæc ætatibus deterenda. Ait igitur, frustra occultari senectutem, quae quo magis premitur, eo magis erumpit; quo plus occultatur, plus accusatur. Dein cum indignatione simul et risu, Hæc est, inquit, æternitus vera, de capilli juventute. Hanc incorruptibilitatem habemus superinduere ad novam domuin, quam monarchia pollicetur. Monarchiam dicit, Deum optimum maximum, sanctissimæ Trinitatis. unitalem, quo sensu vocabulum islud frequentissime usurpavit adversus Praxeam disputatione. IIæc certissima est loci depravitissimi scriplura. Nec jam moveor illa codicis i)ivionensis aut Pithoeani cunctis hactenus editionibus rcceptissima : ad domum I)omini quam acacia pollicetur. Quamvis acaciam Plivitis et Medici describant spinae gentis in Ægypto, Gappadocia et Ponto, unde succiis sive gummiTt;intâ ad spissandum vi, ut gaii;e vicem præbeat coriariorum oiïicinis, adscitam et mulierum fucis, adstringend;e cgitis lax, tali, et rugis inducendis, atque etiam έapillo fingend9 σύνau», *z** a*g*r*x*v, μελανει δε xai tpizzs, it, (|uit, Dioscorides, et \iarcellus, inter inedicaiììáíá

qti;e, capillo nigrando et incrispando dictari :etate sua

soi£bant, acaciæ meminit. Verum h;ec neque Apo

§!li, neque Tertulliani sententiae conveiiiiint satis.

[ocr errors]

» fav dicunt, Rhenanus, Pamelius, et alii lentavere

codicis subvetusti depravatione decepti. RiG. CAP. VII. —(b) Nescio quas enorniitales. Degaler0

seu galericulo id intellige, quem ob capillorum raritatem

adhibebant tam viri qiiam mulieres, adjectispillis hiis:

camanis : ea autem indiistria capiti conglutinalilseral,

§. ;};alis, non ascititia coma viderelur. De e0 Juvem,

at. 6 :

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]
« PoprzedniaDalej »