Obrazy na stronie
PDF

CAPUT WII.

, Nobis continentia ad instrumentum æternitatis demonstrata est a Domino salutis, ad testimonium fidei, ad commendationem carnis istius exbibendæ superventuro indumento incorruptibilitatis ad sustinendam novissime voluntatem Dei. Super hæc enim recogites moneo, neminem non ex Dei voluntate de sæculo duci (1), si ne folium quidem ex arhore sine Dei voluntate dilabitur (2). ldem (5) qui nos mundo infert (a), idem et educat necesse est. Igitur defuncto per Dei voluntatem viro (4), etiam matrimonium Dei volunlale defungitur; quid tu reslaures, cui finem Deus posuit ? quid libertatem oblatam tibi iterata matrimonii servitute fastidis? 0bligatus es, inquit(I Cor.VII,27),nuatrimomio, ne quæsieris solutionem:

A solutus es matrimonio, me quæsieris obligationem (5). Nam etsi non delinquas renubendo, carnis tamen pressuram subsequi dicit (Ib., 10, 28). Quare facultatem continentiæ, quantum possumus, non diligamus (6)? quam (7) primum obvenerit, imbibamus : ut quod in matrimonio mom valuimus, in viduitate sectemur: Amplectenda occasio est, quæ adimit quod necessitas imperabat. Quantum (8) fidei (b) detrahant, quantum obstrepant sanctitati nuptiæ secundæ (c), disciplinæ Ecclesiæ (9), præscriptio Apostoli declarat, cum digamos non sinit præsidere (d), cum viduam aflegi in (10) ordinem nisi univiram non concedit : aram (11) enim Dei mundam (e) proponi oportet. B Tota illa Ecclesia candida de sanctitate describitur (f). Sacerdotium viduitatis, et (12) celebratum est

[merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small]

CAP. VII. — (a) Nos mundo infert. Esthoc verbum infaustum et totum funerale, inde inferiæ mortuorum, id est,cum nati sumus, non tam nascimur,quam inferimur in corpus veluti in custodiam , potius in sepulcrum. Huic opponit verbum, educo, nam mors vera est vita, quæ nos e carcere liberat, e sepulcro cducit. LAc.

(b) Quantum enim detrahant fidei, quantum obstrepaiit sanctitati nuptiæ secundæ, et præscriptio Apostoli declarat. Paulus duabus Εpistolis ad Timotheum et ad Titum, inter episcopi claracteres hunc præscribit, ut sit unius uxoris vir. Sed ea jam ævo Tertulliani disciplina inoleverat, ut virum unius uxoris non esse nec dici debere arbitrarentur eum, qui defuncta uxore aliam duxerat. Itaque digamus dicebatur, qui secundam uxorem in matrimonio habebat, etsi unica gauderet, neque binas nuptias eodem tempore constitutas haberet. Hoc esse ab Apostolo institutum ait Septimius, neque alia fuit ab tanto nuptiarum dehortatore speranda præcepti apostolici interpretatio. Werum huiê interpretatioiii süifragari nolui§se viros jn Ecclesia præstantes, ac Tertulliani quidem ævo proximos, discimus ex Commentariis Chrysostomi, Theodoreli, atque etiam Hieronymi. Etenim hoc uantum voluisse Apostolum , ut episcopus eligatur qui una cum uxore fidem matrimonii sancte colat. RiG.

(c) Nuptiæ secundæ. Vehementer equidem nuptias sedundas exagitat, qua in re cum antiquis Patribus consentire videtur. Nam B. Hieron. epist. ad Geromtiam, secunda vota scortationem vocat et meretricium. Lege eumdem, lib. contra Helvidium, et epist. ad Salvinam. Athenagoras dixit : εὐτράτης μοιχεὰ δεύτ£poc y4μος. Miuo Aiiibrosium lib. I, 0ff. cap. ult. Hilarium in psal. 151 et can. 18, conc. Tol. primi, aliaque locã infinita, ut e profanis illud 101 sanctissimis Patribus in Christianorum dedecus addam ex Anthologiæ lib. I:

[ocr errors][merged small]

C

[ocr errors]

apud nationes, pro diaboli scilicet æmulatione. Re- A virtus coronatur. Quædam enim sunt divinæ libera

gem sæculi, pontificem maximum (a), rursus nubere nefas est : quantum Deo sanctitas placet, cum illam etiam iiiimicus affectat, non utique ut alicujus boni affinis, sed ut Dei Domini placita cum contumelia affectans! CAPUT VIII.

Nam de (1) viduitatis honoribus apud Dominum uno dicto ejus per Prophetam expeditum est : Juste facite (2) viduæ et pupillo, et venite disputemus, dicit Dominus. Duo ista nomina in quantum despectui (3) humano, in tantum divin;e misericordiæ exposita , suscepit tueri Pater omnium (4). Vide quam ex æquo habetur qui viduæ benefecerit, quanti est vidua ipsa, cujus assertor cum Domino (b) disputavit (5)! Non tantum virginibus datum opinor, licet in illis integritas solida et tota sanctitas de proximo visura sit faciem Dei. Tamen vidua habet aliquid operosius : quia facile est non appetere quod nescias , et aversari quod desideraveris nunquam. Gloriosior continentia, quæ jus suum senlit ; quæ quid viderit, novit. Poterit virgo felicior haberi , at vidua laboriosior : illa, quod bonum semper habuit; ista, quod bonum sibi invenit. In illa gratia, in ista

litatis, quædam nostræ operationis. Quæ a Domino indulgentur, sua gratia gubernantur ; quæ ab homine captantur, studio perpetrantur. Stude igitur ad virtutem continentiæ [modestiæ (6)], quæ pudori procurat ; sedulitati , quæ nugas non facit ; frugalitati, quæ sæculum (7) spcrnit. Convictum (8) atque commercia Deo digna sectare, memor illius versiculi, sanctificati per Apostolum : -

Bonos corrumpunt mores congressus mali.

CAPUT IX.

Loquaces, otiosæ, vinosæ, curiosæ contubernales, vel maxime proposito viduitatis officiunt. Per loquacitalem irrepunt verba pudoris inimica ; per olium a severitate (9) deducunt ; per vinolentiam quidvis mali insinuant ; per curiositatem æmulationem libidinis convehunt. Nulla hujusmodi foeminarum de bono univiratus loqui (10) novit : Deus enim illis (ut ait Apostolus) venter est (Phil., III, 19), ita et quæ ventri propinqua. Hæc tibi jam hinc commendo, conserva carissima, post Apostolum quidem ex abundanti relractata, sed tibi etiam solatio futura, quod meam memoriam, si ita evenerit, in illis frequenlabis.

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small]
[ocr errors][ocr errors]

sorte adempto, sectandum sit, ut potui prosecutus A rare (I Cor.,VII, 7). De nubendo vero in Domino, cum

sum. Nunc ad secunda consilia convertamur, respectu humanæ infirmitalis, quarumdam exemplis admonentibus, quæ divortio (a) vel mariti excessu, oblata conlinentiæ occasione, non modo abjecerunt opportuuitatem tanti boni, sed ne in nubendo (b) quidem rursum disciplinæ meminisse voluerunt, ut in Domino potissimum nuberent ( 1 Cor., WII, 39). ltaque milii confusus est animus, ne qui nuper te ad univiratus el viduitalis perseverantiam hortatus sum, nunc mentione (c) nuptiarum, proclivium tibi labendi ab altioribus faciam. Quod si integre sapis (d), certe scis id servandum libi esse, quod sit ulilius.. Quod vero difficile est, et non sine necessitatibus et hoc maximum propositum vitæ supremi praesidii (1). Nec mihi de isto quoque referendi ad te caussæ fuissent, misi graviorem meam (2) sollicitudinem comprehendissem. Nam quanto grandis est continentia carnis, quæ viduitatem ministrat, tanto, si non sustineatur, ignoscibilis videri potest; difficilium enim facilis est venia. Quanto autem nubere in Domino perpetrabile est, uti nostræ potestatis, tanto culpabilius est non observare quod possis. Eo accedit quod Apostolus de viduis quidem et innuptis, ut ita permaneant, suadet, cum dicit : Cupio autem omnes meo exemplo perseve

dicit : tantum in Domino, jam non suadet, sed exserte jubet. Igitur in isla maxime specie, nisi obsequimur, periclitamur, quia suasum impune quid negligas,quam jussum (5), quod illud de consilio veniat et voluntati proponatur, hoc autem de potestate descendat et necessitati obligetur, illic libertas, hic contumacia delinquere videatur.

CAPUT II,

Igitur cum quædam istis diebus nuptias suas de Ecclesia tolleret, id est, gentili conjungeretur, idque ab aliis retro factum recordarer, miratus aut ipsarum petulantiam aut consiliariorum prævaricationem, quod nulla scriptura ejus facti licentiam profert. Numquid,

B inquam, de illo capitulo sibi blandiuntur primæ ad

Corinthios (1Cor.,VII,12-14),ubi scriptum est: Si quis frater (4) infidelem habet uxorem, et illa matrimonio consentit, ne dimittat eam; similiter mulier fidelis, infideli nupta, si consentaneum (5) maritum experitur, ne dimiserit eum; sanctificatur enim infidelis vir a fideli uxore et infidelis uxor a fideli marito ; cæterum immundi essent filii vestri. Ilanc monitionem (6) fors de fidelibus junctis (7) simpliciter intelligendo (8) putent (9) etiam infidelibus nubere lice

LECTIONES VARIANTES.

(1) Locum corruptum e cod. Agobardi sic restituisse sibi visus est Rigaltius : Nunc tuent, iiupt., procliyium tibi cavendi ablationem faciam. Quod si i. s., certe istud servandum ibi esse, quod sit utilius. Quod — necess. hoc max. prop. vitæ, subresedi.

(2) Rigalt. in ea. .

(5) Cod. Woumeri : quia tam suasum etc. Rig. : quia suas. imp. quis negligat, etc. Fortasse scribendiim : quia

su.imp. quidem negligas, neutiquam jussum.
4) Rig. fratrum.
5) Rig. et Pam. consentaneum, Seml. consentanea.
6) Mòtionem ed. 1. Rhen.
7) Inventis Rhen. injunclis Fran. Par.

$ Intelligendum Seml.
9) Intelligendam putent Fram. Paris.

COMMENTARIUS.

[ocr errors][merged small]

(c) Ne nunc mentione nuptiarum proclivium tibi cavendi ablationem faciam. Qui superiore libro uxori consilium dederat ut secundis nupliis abstineret, dicturus jam de iisdem nuptiis, si in earum necessitatem incidat, nonnisi cum christiano faciendis, vereri se ait, ne istius secundariæ adhortationis indulgentia, prioris austeritatem deseruisse, aut de ea plurimum remisisse videatur, quam nibilominus observari veheimenter cupiat. Itaque mihi confusus est animus, inquit, ne qui te nuper ad univiratus et vidnitalis perseverantiam hortatus suiu, nunc nentione nuptiarum proclivium tibi labendi ab altioribus faciam. Sic editiones Rhenani et Pamelii. At liber Agobardi exuremam clausulam exliibet verbis ad Tertulliani sensum aptioribus, ne proclivium tibi cavendi ablationem faciam. hoc est, ne ablatio cavendi sit tibi velut proolivium. Vereor, inquit, ne mentio ista secundarum nuptiarum sit ablatio prohibitionis, atque inde ad secundas nuplias iter in proclivi. Proclivium dicit, labendi periculum, quod sane promptius est in proclivi. Proclive autem, seu proclivium, fieri videtur ablatione cavendi, quoties auferuntur obices aut præciduntur ansæ, quibus apprehensis caveri potuisset. Le Pa.

(d) Quod si integre sapis, certe istud, servandum ibi esse, quod sit utilius (juxta lect. Var.). Hic multa emendavinius, Agobardi libro sic suadente. Ait Tertullianus ad uxorem : Si integre ac perfecte sapis, ibi, hoc est, in mentione nuptiarum sectandum esse quod sit uiilius, ut meinpe secundis nupliis abstineas.Quia vero arduum ac diffiéile hoc vitæ propositum esse scio, subresidere ac subsistere placuit, et pausam aliquam scribendi facere, dum me ad subsequens istud consilium colligo, meque de isto quidem ad te relulissem, nisi difficultatem com.

(Quarante et wne.)

[graphic][graphic][graphic]

re (1). Qui ita interpretatur, absit ut sciens se cir- A minatur; districta (e), expedita sententia est et ipsa

cumscribat. Cæterum manifestum est scripturam istam eos fideles designare, qui in matrimonio gentili inventi a Dei gratia fuerint, secundum verba ipsa : Si quis, inquit, fidelis uxorem habet infidelem. Non dicit: έ uxorem ducit infidelem. » Ostendit jam in matrimonio agentem mulieris infidelis, mox gratia Dei conversum, perseverare cum uxore debere, scilicet propterea, ne quis fidem consecutus putaret sibi devertendum esse ab aliena jam et extranea quodammodo foemina, Adeo et rationem subjicit, in pace nos vocari a Domino (2), et posse infidelem a fideli per usum matrimonii lucrifieri. Ipsa etiam clausula hoc ita intelligendum esse confirmat, ut quisque, ait, vocatur a Domino ita perseveret (1 Cor. VII, 15-17). Vocantur

autem gentiles,opinor,non fideles.Quod side fideli ante B

matrimonium pynuntiasset absolute , permiserat sanctis vulgo nubere; si vero permiserat, nunquam tam diversam alque contrariam permissui suo pronuntiationem subdidisset, dicens : Mulier defuncto viro (a) libera est : cui vult nubat, tantum in Domino. llic certe nihil retractandum est; nam de quo retractari (3) potuisset, Apostolus (4) cecinit: ne quod ait, cui velit nubat, male uteremur, adjecit, tantum in Domino, id est in nomine Domini, quod est indubitate, christiano. Ille igitur apostolus (5) sqnctus, qui viduas et innuptas integritati (b) perseverare mavult, qui nos ad exemplum sui hortatur, nullam aliam formam repetundarum nuptiarum nisi in Domino præscribit, huic soli conditioni continentiæ detrimenta concedit : Tantum, inquit (c), in Domino. Adjecit pondus legi suæ tantum. Quo sono et modo enuntiaveris dictum istud, onerosum est; et jubet et suadet, et præcipit, et hortatur (d), et rogat et com

sui brevitate facunda. Sic solet divina vox, ut statim intelligas, statim observes (6). Quis enim non intelligere possit pericula multa et vulnera fidei in hujusmodi nuptiis, quas proliibet, Apostolum providisse, et primo quidem carnis sanctæ in carne gentili inquinamentum præcavisse? IIoc loco dicet aliquis: Quid ergo refert inter eiim qui in matrimonio gentilis a Domino allegitur, et olim, id est ante nuptias fidelem, ut non proinde carni suæ caveant, cum alter a nuptiis infidelis arceatur, alter in iis perseverare jubeatur? Cur si a gentili inquinamur, non ille disjungitur, quemadmodum iste non obligatur? Itespondebo: Si spiritus dederit, ante omnia allegans Dominum magis ratum habere matrimonium non contrahi, quam omnino disjungi: denique divortium prohibet, nisi stupri caussa, continentiam vero commendat. Ilabet igitur ille perseverandi necessitatem, hic porro etiam non nubendi potestatem. Tunc si secundum Scripturam qui in matrimonio gentili a fide deprehenduntur, propterea non inquinantur, quia cum ipsis alii quoque sanctificantur: sine dubio isti, qui ante nuptias sanctificati sunt, si extraneæ carni commisceantur, sanctificare eam non possunt, in qua non sunt deprehensi. Dei autem gratia illud sanctificat, quod invenit. Ita quod sanctificari non potuit, immundum est; quod immundum est, cum sancto non habet partem, nisi ut de suo inquinet et occidat. CAPUT III.

Hæc cum ita sint, fideles gentilium matrimonia subeuntes stupri reos esse constat et arceiidos ab omni communicatione fraternitaiis,ex litteris Apostoli dicentis, cum ejusmodi nec cibum sumendum (I Cor., W, II). Aut numquid tabulas nuptiales (f) de illo apud tri

LECTI0NES VARIANTES.

(1) Ita h. 1. emend. Rigalt. Alii : fgrs fidelibus invinctis al. injunctis, al. inventis) simpl. intelligendam putent, et. i. n. licere, qui ita interpretantur. Absit, etc.

2) Rig. ad D9minum deum.

§, Píæter Rigaltium cæteri, de eo quod tractari pot.

(4-8) Utroque in loco Rhen. in Mss. legit : Christus. Rig. Spiritus.

(6) Rhen. et Pam. : detractata et exerta sententia est et ipsa sui brev. fœcunda. Sic solet. Divina, uxor statim observes. Quis enim alius possit — apostolus providisse ?

COMMENTARIUS.

perirem, majorem ea quam sermone superiore pro§pexeram. Deinde ostendit gravius peccare foeminam, quod gentili nubat , quam quod secundas ac tertias iiuptias subeat. Mox de christianis extra Ecclesiam nuptias quærentibus asserit, et graviter st9machatur. LE PR. CAP. II.— (a) Mulier defuncto viro. Ilic paraphrasticôs transfert defungit, pro dormire, et græce et latine est apud Apostolum his verbis: Quod si dormierit vir ejus, familiárissima Scripturæ phrasi. PAM. . (6) innuptas integritati. Ablativus est, non dativus. Ita pie hic casus in ómnibus nominibus utramque sortituir terminationem. Etenim caput in auferendi facit, capite, nihil clarius, et tamen Virgilius dixit : Capiti tremit ærea cassis. Et : latus mittit latere, et tamen idem : Includunt cæco lateri.

Ul)i capiti et lateri dixit pro capite et latere. Sic ruri et vesperi pro rure et vespere passin): LAc. (c) Tantum inquit in Domino. Septimius noster adèo rigidus fuit christianæ disciplinæ cult9r, ut in quibusdàm nimia, si dicere fas est, sanctitate peccasse videatur; cujus peccati argumentum erit, quod

[ocr errors][merged small][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

tractum (1) allegabimus? quod vetuit ipse, non adulterium esl? quod prohibitum est, non stuprum est? Extranei hominis adinissio minus templum Dei violat, minus membra Christi cum membris adulteræ commiscet? Quod sciam, non sumus nostri (a), sed pretio empti; et quali prelio? sanguine Dei. Lædentes igitur carnem istam, eum lædimüs. De proximo quid sibi voluit ille qui dixit, delictum quidem esse extrameo nubere, sed minimum, eum alias, seposita carnis injuria ad Dominum pertinentis, omne delictum voluntarium in Domino grande sit. Quanto enim: potestas vitandi fuit, tamlo contumaciæ crimine oneratur. Receuseamus nunc cætera pericula et vulnera, ut dixi, fidei ab Apostolo provisa, non carni tantum, verum etiam ipsi spiritui molestissima. Quis enim dubitet obliterari quotidie fidem commercio infideli ? Bonos corrumpunt mores confabulationes malae ; quanto magis convictus et individuus usus? Qu;evis mulier fidelis Dominum observet necesse est. Et quomodo potest duobus dominis deservire, Domino et marito, adde, gentili? Gentilem enim observando gentilia ex

[ocr errors]

bunal Domini proferemus? et matrimonium rite con- A hibebit, formam, exstructionem (b), munditias sæcu

lares, blanditias turpiores, ipsa etiam matrimonii secreta maculosa ; non ut penes sanctos officia (c) sexus cum honore ipsius necessitatis tanquam sub ocnlis Dei modeste (d) et moderate transiguntur, CAPUT IV. Sed viderit, qualiter viro officia pendat. Domino certe non potest pro disciplina satisfacere, habens in latere diaboli servum, procuratorem Domini sui ad impedienda fidelium studia et officia: ut si statio facienda esl, maritus de die (e) condicat ad balneas; si jejunia observanda sunt, maritus eadem die convivium exerceat; (I) si procedendum erit, nunquam magis familiæ occupatio obveniat. Quis enim sinat conjugem suam visitandorum fratrum gratia vicatim (g) aliena el quidem pauperiora quæque tuguria circuire ? quis nocturnis convocationibus, si ita oportuerit, a latere suo adimi libenter ferel ? quis denique solemnibus Paschæ abnoctautem securus sustinebit ? quis ad convivium dominicum illud, quod infamant (h), sine sua suspicione dimittei? quis in carcerem ad osculanda vincula martyris reptare

LECTIONES VARIANTES. {t) Hæc W. matrimonium rite contractum desuut in ed. Rigalt. COMMENTARIUS.

tribunal Domini proferemus? et allegabimus quod vetuit ipse? Erant scilicet quæ maritis non christiánis nuberemt, ac nihilominus in Domino nubere crederent: mupliis videliceljiistis ac legitimis, et liberorum quærendorum, non libidinis, caussa; verum hosce colores diluit Tertullianus, conversusque ad uxorem : noa satis est, inquit, rite ac legitime nupsisse, et conjugii fidem sancte coluisse: nec tibi caussam ante Domini tribunal dicenti quicquam proderit tabulas nuptiales proferre, nam tabulas allegando, conjugium allegabis cum in. fideli : et allegatione tua te ipsam damnábis peccati , quod evitari Doininus per Apostolum jussit. Quid enim his verbis, Tantum ini Domino, vetitum putas? Stuprum ? Adulterium ? Hæc alio quidem legis capite vetantur, non isto. Christianus, seu vir, seu fœmina, templum Dei est. Fœmina christiana, quæ viro nubit non christiano, templum Dei contaminari et inquinari patitur ; imo turpius, quam adultera. Nempe alieni viri admissio templum illud minus violat, minus membra Christi cum membris adulteræ commiscet. Quod ut scias ac diligenter perpendas etiam atque etiam volo. Non sumus nostri ; sed pretio empti, et quidem sanguine Dei. Lædentes igitur carnem istam, Deum lædimus de proximo qui carnem ejus lædimus, carnem sanguine ipsius redemptam. llæc omnino fuit mens Tertulliani. Rig. (a) Quod sciam, non sumus nostri. Vetus exemplar, Quod sciat, Scribendum, quod scias, vel, quod sciam, usitatissima Tertulliano formula. Rig. (b) Formam, exstructionem. Exstructionem intellige capilli struicem, suggestum, quo Juv. in 6. altum aedificat caput. Rig. (c) Ut penes sanctos officia sexus, etc. De hac voce jam diximus, hic autem per officia sexus intelligit &)»*,» avzarpopì», vitam castissimam, ut est apud B. Petrum Epist. prioris cap. 3. LE PR. — (d) Tanquam sub óculis Dei modeste et moderate transiguntur. In eamdem sententiam Hieronymus in Epist. ad Titum, cap. 2 : Ut cum pudore et verecundia, et quasi mecessitate sexus, reddat potius debitum viro quam ipsa exigat ab eo, et opera libe£go, ante oculos Dei et Angelorum perpetrare se credat. 1G.

[merged small][ocr errors]

CAP. IV. — (e) Maritus de die condicat ad balneas. Wetus exemplar, Concedat. Rig.

(f) Si procedemdum erit. Veterem procedendi seu supplicandi ritum in Ecclesia notat, hicque locus illustris est ad confirmationem rituum plurimorum. Atque mirari subit oscitantiam Magdeburgensium, qui cum procedendi ritum seu processivnes ad hæresim Montani referunt, cum tamen alibi librum hunc a Tertulliano scriptum fateantur antequam hæresi Montani nomen dedisset. Nescio an satis tute illos derideat Albaspineus, qui de procedendi ritu has voces intelligunt, cornicum oculos, ut puto, confixit. LE PR.

g) Vicatim. Wetus exemplar, Viatim. Rig.

(h) Ad convivium illud dominicum. Sub finem hujus libri, dicet, Convivium Dei, Utrobique autem significari videtur, quod Paulus priore ad Corinthios, cap. XI dixit, Kvpiaxàv òsjrrvov, Cœnam Dominicam, increpans Corinthios, quod ad Dominicam accederent ut ad suaim, rò «vp*** i8uorvxòv to ********; quod eucharistica munera potentiores aut diliores soli invaderent el consumeremt, non exspectatis aut non adinissis in partem tenuioribus. lloc certe non erat Dominicam coenam manducare, quæ cum sit corpus Domini, digne tractari debuerat. Indignissime aùtem tractabant, qui cæteros fideles, quamvis pauperes, fratrum loco non habebant, tam caritatis quam humilitatis expertes, ac proinde rei corporis et sanguinis Domini, qui tain impudenter ad se raperentTquod erat omnium commune. Ilæc ita interpretari videtur Hieronymus. Theodoretus vero ad Agapas referre maluit, quæ solemnibus diebus post Coeiiam Dominicam celebrarentur, ut Apostolus ad superbiam aiit gulam divitum corinthiorum increpandam Cœnæ Doiminicae mentionem injecerit, quo magis eorum inverecundiam retunderet, qui statim a Cœna Dominica, quam ipsi cum tenuissimis quibusque ex æquo, utpote fratribus, participaverant, talem mox ad Agapas tastum induerent, ut occuparent epulas primi, tenuioribus in partem minime vocatis aut exspectatis, quod erat Coenæ Dominicæ indignissime, hoc est, perfide

[ocr errors]

inlerprclaliouis luoulenio si forie adeo impellimur,

[graphic][graphic][graphic]
[graphic]
[graphic]
« PoprzedniaDalej »