Obrazy na stronie
PDF

bimus, si fastidiii (a) ante in fastidio (1) ultionis non A mihi cum ultione, cujus modum regere non possum

erimus? Quem autem honorem litabimus Domino Deo si nobis arbitrium defensionis arrogaverimus? Nos utres (2), vasa fictilia, servulis nostris, assumentibus sibi de conservis ultionen, graviter offendimur; eosque qui nobis patientiam obtulerint suam, ut memores humilitatis, servitutis, jus dominici honoris diligentes, non probamus modo, sed ampliorem, quam ipsi sibi præsumpsissent, satisfactionem facimus. ld nobis in Domino tam justo ad æstimandum, tam potenti ad perficiendum periclitatur? Quid ergo credimus judicem illum, si non et ultorem? Hoc se nobis repromittit, dicens (Deut., XXXII) : Vindictam mihi (b) et ego vindicabo; id est, Patientiam mihi, et ego patientiam remunerabo. Cum enim dicit (Matth.,Vll)

Nolite judicare, ne judicemini, nonne patientiam flagi- B

tat?Quis enim non judicabit alium nisi qui patiens erit non defendendi (3)? Quis idcirco judicat (4), ut ignoscal? Ac si ignoscet,tamen judicantis impalientiam (5) cavit (c), et honorem unici judicis, id est Dei, abstulit. Quantos vcro casus hujusmodi impatientia incursare (6) consuevit (7)! Quotiens pœnituit defensionem ! Quotiens instantia ejus deterior (d) facta (8) est caussis suis! Quoniam nihil impatientia susceptum, sine impetu transigi novit; nihil impetu actum, aut non offendit, aut corruit, aut præceps abiit. Jam si levius defendaris, insanies: si uberius, oneraberis. Quid

per impatientiam doloris? Quod si patientiæ incubabo (e), non dolebo: si non dolebo, ulcisci non desiderabo. CAPUT XI.

Posl has principales impatientiæ materias, ut potuimus, regestas, quid inter cæteras evagemur? Quæ domi, quæ foris (f)? Lata atque diffusa est operatio mali (9): multiplicia spiritus incitamenta jaculantis, et modo parvula, modo maxin)a. Sed parvula de sua mediocritate contemnas,maximis pro sua exsuperantia (10) cedas.Ubi minor injuria,ibi nulla necessitas impatientiæ (11). At ubi major injuria, ibi necessarior (g) injuriæ medela, patientia (12). Certemus igitur quæ a malo infliguntur sustiilere, ut hostis studium æmulatio nostræ æquanimitalis eludat. Si vero quaedam ipsi in nos, aut imprudentia, aut sponte etiam superducimus, aeque patienter obeamus, quae nobis imputamus. Quod si a Domino nonnulla credimus incuti, cui magis patientiam quam Domino præbeamus? Quin (13) insuper gratulari et gaudere nos docet (14), dignatione divinæ castigationis. Ego, inquit, quos diligo, castigo. 0 servum illum beatum, cujus emendationi dominus instat! cui dignatur (h) irasci, quem admonendi dissimulatioiie non decipit! Undique igitur adslricti sumus ofiicio patientiæ administrandae. Quaqua ex parte, aut erroribus nostris, aut mali in

[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small]

bi facta, cum pr;viniserit non esse condonandam pe- D

tulantiam inimici, imo deprimendam ejus superbiam coercendumque inanem illius fastum : Cum hæc, inquam praemiserit, ita ut lector possit putare in vindi&tam sui aspiraturum Gregorium, egregie legentes fallit subjiciens : 3r»c 8' &v y£vovro 0*3; us) nores ; ut autem id fiât, Deo erit curæ. Id est, injuria mihi facta Deum habet ultorem; illi permitto qui meas audit querelas. I. Ac.

íl Tamen judicantis impatientiam cavit. Hoc est, adhibuit impaiientiam judicantis, seu persequentis injuriam judiéio. Cavit impatientiam injuriæ, actionem èjus aggressus judicio, etsi non peregit. Cavit, tanquam periclitaretur reposita apud Deum ultio ; eaque cantioiie honorem unici judicis, id est Dei, abstulit. Cavere impatientiam dixit Tertullianus eadem forma qua Ulpianus et Scævola, Cavere chirographum, lib. V; D. Commodati, et lib. LXXXIX. De solut. et liber. quod est, Cavere per chirographum. Sic cavere

impatientiam, hoc est, Cavere per impatientiam, próspicere sibi ultionem per impatientiam jyie. 10. (d) Instantia ejus deterior facta est caussis suis. Imstitit acrius et asperius æquo. Non suberat causa taui sævæ tamque atröcis aut pertinacis instantiæ. Exegit plus quamlex ulla dolori concessit. RiG.

(e) Quod si patientiæ incubabo. Incubare proindormire, translatione sumpta a rebus caris, quas ne perdamus, etiam cum dorminus, nobis supponimus custodiæ caussa. Cyprianus, de Eleemos. : Quid divitiis tuis solis incubas? sic in libro de Præscript. Tertullianus, et dc Resurrect. carnis. Ithen.

[merged small][ocr errors]

siliis, aul admonitionibus Domini intervenit (a) usus, A apud altare perficiet, nisi prius reconciliando fratri

ejus officii magna merces, felicitas scilicet. Quos enim felices Doininus, nisi patientcs nuncupavit, dicendo : Beati pauperes spiritu, illorum est enim regnum cælorum (Mauh., W.)? Nullus profecto spiritu pauper, nisi liuimilis; quis enim humilis, nisi patiens? quia nemo subjicere sese potest, sine prima patientia subjectionis ipsius. Beati , inquit, flentes atque lugentes. Quis talia sine patientia tolerat ? Itaque talibus et advocatio (b) el risus promittitur. Beali mites. Hoc quidem vocabulo impatientes non licet omnino censeri. Ilem cum pacificos eodem titulo felicitatis notat, et filios Dei nuncupat, numquid impatientes pacis affines ? Stultus lioc (1) senserit. Cum vero, gaudete et eruluale, dicit, quotiens vos maledicent et persequentur, merces enim vestra plurima in cœlo; id utique non exultationis impatientiæ pollicetur, quia nemo in advérsis exultavit (2), nisi ante ea contempserit; nemo contemnet, nisi patientiam gesserit. CAPUT XII. Quod ad pacis gratissimæ Deo attinet diseiplinam. quis omnino impatientiæ natus vel semel ignoscet (3) fratri suo (non dicam septies, sed et (4) septuagies septies (Mauh., XVIII)? quis judicium (5) cum adversario suo dirigens, ( Luc., VI; Matth., W), negotium convenientia (c) solvet, nisi prius animi dolorem, duritiam, amaritudinem, venena scilicel impatientiæ amputarit? Quomodo remittes, et remittetur tibi, si tenax injuriæ per abseutiam patientiæ fueris?

reversus ad patientiam fuerit. Sol super iram nostram si occiderit, periclitamur. Non licet nobis una die sine patientia manere. Atenim cum omnem speciem salutaris disciplinae gubernet (Eph., IV.), quid mirum quod etiam pœuitentiæ ministrat, solitæ lapsis subvenire, cum, disjuncto matrimonio, ex ea tamem causa, qua licet feu viro, seu foeminæ ad viduitatis perseverantiam sustineri, haec exspectat (d), hæc exoptat, hæc exorat (6) pœnitentiam quandoque imituris salutem. Quantum (7) boni utrique confert ! alterum non adulterum (8) facit (e), alterum emendat. Sic et illis dominicarum similitudiiium exemplis de patientia sanctis adest. Erroneam ovem patientia pastoris (f) requirit et invenit. Nam impatienlia unam facile contemneret. Sed laborem inquisitionis patientia suscipit, et humeris insuper advehit hajulus patiens peccatricem derelictam. lllum quoque prodigum filium patientia patris et recipit, et vestit, et pascit, et apud impatientiam irati fratris excusat. Salvus est igitur qui perierat, quia poenitentiam iniit. Poenitentia non perit (9), quia patientiam invenit. (g) Nam dilectio summum fidei sacramentum, Christiani nominis thesaurus, quam Aposlolus totis viribus Sancti Spiritus commendat, cujus nisi patientiæ disciplinis eruditur? Dilectio, inquit, magnanimis (h) est. Ita patientiam sumit. Benifica est; malum patientia non facit. Non æmulatur; id quidem patientiæ proprium est. Ncc protervum sapit;

Nemo convulsus animum in fratrem suum mullus C modestiam de patientia traxit. Non inflatur, non pro-
LECTIONES WARIANTES.

(1) Hæc Fran. Paris hoc Jun. mavult. (2) Exullabit Fran, Paris. (5j Ignoscit Rhem. 4) Vel Latin. Jun.

$ Quis judicem Rhem.

6) Hæc exhortatur Paris. 7) Salutem ? quantum etc. Jum. 8) Adulterum non Fran. Puris. Jun. 9) Poenitentia non periit. Jun.

C0MMENTARIUS.

(a) Aut admonitionibus Domini intervenit. Intervenimus erroribus nostris aul mali insidiis, cum nos illis opponimus, non consentiendo, sed evitando potius. Sic oiiim tribunus senatusconsultis intercedebat. At admonitionibus Domini iiitervenimus, cum illis obsequimur. RhEN. (b) Talibus advocatio et risus promittitur. Advocalio rapázxneac , consolatio. Sic voces ndvocationis, i est, consolationis. Advocare languentes, id est consolari ægrotantes. Advocator pauperum, id est consolator. Rig. CAP. XII. — (c) Negotium convenientia solvet. IIoc est, conventione, paclo amicabili. Rig. (d) Hæc exoptat, hæc exorat. Patientia non solum exspectau atque exoptat, verum etiam extorquet pœnitentiam, lioc est cogit eos quos sic æquanimiter tolerat, ad pœnitentiam faciendam, ut aliquando salutem inire possint, Et quia addit, solitæ lapsis subvemire, loqui videtur de christianis, seu viris seu fœminis, qui se ethnicis in matrimonio conjungunt. Ilic aliquando contingebat, ut uxor christiana marito ethnico tandem cóntinentiam persuaderet, quam amplexus ille servabat; mulier vero pœnitentiam agebat, alque prius factum expiabat apud Ecclesiam, juxta ritum ejus temporis; atque lioc est quod sequitur. Quantum boni utrique confert ! alterum adulterum non [tcit, alterum emendat. Consentit quod infra dicit, Poenitentiain exoptat, exomologesiii assigaat. ßhsN.

(e) Alterum adulterum non facit. Sic Rhenanus, editione postrema ; sic Pamelius; sic alii. At in anliquissimis exemplaribus legitur, alterum ad alterum non facit; quod ab ipso esse Tertulliani stylo facile adducimur credere. Disjuncto, inquit,'ex caussa adulterii matrimonio, patientia intercedit, ac plurimum boni utrique confert : alterum non facit, hoc est, conjugem, repudiata conjuge adultera, uon mittit ad* alterum conjugium. Sic est omnino: Non facit, nou mittit, vadere non sinit. Ut libro de Pallio : Quæ ad illum ex Lybia Ammom facit, hoc est, venit. Rig. (f) Patientia pastoris. Id est Christi, qui pastor patientissimus, Ignat. Mart. ep. ad Philadelph. ποιμένος τραοτάτον, pastoris mansuelissimi. Greg. Naz. orai. t. inler Christi elogia, etiam hoc liabet. Sic et a Pelro Chrysol. serm. 6. Christus dicitur pastor misericors, datque eidem pastoralem disciplinam et lenitatem. LAc. (h) Dilectio summum fidei sacramentum. Qua^ vel sola exhibet in se av\\y£q» omnes virtutes christi;;. 1G. (b) Dileclio, inquit, nuagnanimis est. Paulinum verbum, aaxpo0vpsi, vertit Tertullianus, magnanimis est; quod vocabulum latinis insolens est; sed suo more loqui solet. Cyprianus aemulator Tertulliani, sed styli purioris : Caritas, inquit, muagnanima . est. ldem a4«po0vpaiw» magnanimitatem reddidit in libro de Eleeumosyna. Aliis placet magis longanimis et longaniini-; tas. [ι hEN.

[ocr errors]

terit (1) (a); non enim ad patientiam pertinet. Nec A nem ad regna coeli levât. Quod de virtute animi venit,

sua requirit, si offert sua (2), dum alteri prosit : nec incitatur ; cæterum (3) quid impatientiæ reliquisset? Ideo, inquit, dilectio omnia sustinet, omnia tolerat, utique quia patiens. Merito ergo nnnquam excidet; nam cætera evacuabuntur, consummabuntur. Exhauriuntur (4) linguæ, scientiæ, prophetiæ ; permanent fides, spes, dilectio : fides, quam Christi patientia induxit : spes, quam hominis patientia exspectat; dilectio, quam, Deo magistro, patientia comitatur.

CAPUT XIII. Usque huc de patientia tandem (5) simplici et uniformi, et tantum in animo constituta ; cum eadem (6) etiam in corpore, demerendo Domino

in carne perficitur, carmis patientia in persecutionibus denique præliatur. Si fuga urgeat, adversus incom- . moda fugæ caro militat. Si et carcer premat (11), caro in vinculis, caro in ligno (d), caro in solo (e), et in illa paupertate lucis, et (f) in illa penuria (12) mundi. Cum vero producitur ad experimentum felicitatis, ad occasionem secundæ intinctionis (g), ad ipsum divinæ sedis ascensnm, nulla plus illic quam patientia corporis: Si spiritus promptus, sed caro sine patientia infirma (Malth., XXVI), ubi salus spiritus et carnis ipsius. At quum hoc Dominus de carne dicit, infirmam pronuntians, quid ei firmandæ opus sit, ostendit, patientia scilicet adversus omnem subvertendæ fidei vel puniendæ (h) paraturam (13), ut ver

multipliciter allaboret, utpote quæ ab ipso Domino B bera, ut ignem, ut crucem, bestias, gladium con

in corporis quoque virtute edita est, siquidem rector animus facile commnnicat spiritus invecta (7) cum habitaculo suo. Quæ igitur negotiatio patientiæ in corpore ? In primis afflictatio carnis, hostia Domino placatoria per humiliationis sacrificium, cum sordes cum angustia (8) victus Domino libat, contenta simplici pabulo puroque aquæ potu, cum jejunia conjungit, ciim cineri et sacco inolescit (b). Hæc patientia corporis precationes commendat, deprecationes affirmat : haec aures Christi (9) Dei aperit (c), severitatem dispergit, clementiam elicit (Dan., IV). Sic ille rex Babylonius, offenso Domino, cum squalore et pædore septenni ab humana forma exulassel, immolata patientia corporis sui, et regnum recuperavit, et quod optabilius homini est, satis Deo fecit. Jam, si altiores et feliciores gradus corporalis patientiæ digeramus, eadem sanctitati quoque procurat continentiam (10) carnis (Matth., XIX). Haec et viduam tenet, et virginem assignat, et voluntarium spado

[merged small][merged small][ocr errors][merged small]
[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]

Quale vexillum de inimico gloriæ suæ extulit, cum A dem munit, pacem gubernat, dilectionem adjuvat,

illo homo, ad omnem acervum (1) nuntiorum (a) nihil ex ore promeret, nisi Deo gratias; cum uxorem , jam malis delassatam, et ad prava remedia suadentem exsecraretur. Quid? Ridebat (2) Deus. Quid? Dissecabatur malus : cum Job immundam ulceris sui redundantiam magna aequanimitate destringeret; cum erumpentes bestiolas (b) inde in eosdem specus (c) et pastus reformosæ (5) carnis (d) ludendo revocaret. Itaque operarius ille victoriæ Dei, retusis omnibus jaculis tentationum lorica clypeoque patientiæ, et inlegritatem mox corporis a Deo recuperavit (4), et quae amiserat conduplicata (5) possedit. Et si filios quoque restitui (e) voluisset, pater iterum vocaretur. Sed maluit in illo die reddi sibi. Tantum gaudii, securus sic de Domhno, distulit; sustinuit tam (6) voluntariam orbitatem, ne sine aliqua patientia viveret. CAPUT XV. Adeo satis idoneus patientiæ sequester Deus. Si injuriam deposueris peneseum, ultor est; si damnum, restitutor est; si dolorem, medicus est; si inortem, ressuscitator est. Quantum patientiæ licet, ut Deum habeat debitorem! Nec immerito. Omnia enim placita ejus tuetur : omnibus mandatis ejus intervenit. Fi

LECTIONES

MY Acerbum nuntium Fran. Paris. C.

2) Qui deridebat deus ? Jum.

3) Foraminosæ Fran. Paris. alii reformatæ, vel refossæ, vel reforatæ; formicosæ Jun.

(4) Recuperatam Rhem.

humilitatem instruit, pœnitentiam exspectat, exomo — logesim adsignat, carnem regit, spiritum servat, linguam frænat, manum continet, tentationes inculcat, scandala pellit, martyria consummat, pauperem consolatur, divitem temperat, infirmum non extendit (/),

valentem non consumit (g), fidelem delectat, genii

lem invitat, servum domino, dominum Deo commendat, fœminam exornat, virum approbat : amatur in puero, laudatur in juvene, suspicitur in sene; in omni sexu, in omni ætate formosa est. Age jam, si (7) et effigiem habitumque ejus comprehendamus. Wultus illi tranquillus et placidus, frons pura, nulla moeroris aut iræ rugositate contracta; remissa aeque in lætum modum supercilia, oculis humilitate, non infelicitate, dejectis. 0s taciturnitatis honore signatum. Color, qualis securis et innoxiis. Motus frequens capitis in diabolum, et minax risus. C;cterum amictus circum pectora candidus, et corpori impressus, ut qui nec inflatur, nec inquinatur (8). Sedet enim in throno spiritus ejus mitissimi et mansuetissimi, qui non turbine glomeratur , non nubilo livet, sed est tenerae seremitatis apertus et simplex, quem tertio vidit Elias (h). Nam ubi Deus, ibidem et alumna ejus, patienlia scilicet (Matth., XVII): cum ergo spiritus Dei

VARIANTES.

(8) Reduplicata fran. Paris. centuplicata Rhen. (6) Tum Jum. jam irouw. MS.

% Sis Jum.
8) Inquietatur Rhem.

COMMENTARIUS.

Quale trophæum de diabolo Deus erexit! Olim circumferebantur arma devictarum gentium in pompa, mox suspendebantur ; apte ergo loquitur : Quale vexillum. RhęN.

(a) Ad omnem acervum nuntiorum. Sic etiam libri veteres, el recte ; nam tristia illa quam plurima nuntiata sunt Jobo confertim : Adhuc illo loquente, inquit Scriptura. Deinde : Adhuc illo loquente, elc. Rig.

. (b) Erumpentes bestiolas. Non video cur Pamelius id arguere possit; quod in toto libro vix ulla fiat hestiolarum mentio. Patienliae enim illud miraculum, cum in putredinem fluxerit totus, corpusque vermi- D bus undequaque scateret. Minime mirum, si ita loqnatur Tertullianus. LE PR.

(c) In eosdem specus et pastus reformosæ carnis. Sic €mendavimus, vestigia secuti veterum exemplarium, in quib. legitur, reformasse. - Reformosam carmem Jobi dixit, ulceribus deformem, et vermiculante purulentia scatentem. Rig. (d) Reformosae carnis. Ita Rigaltius. Olim refossæ et reforátæ habebatur; sed Rheuanus correxit, foraminosae ; fortasse melius ; ejus quippe corpus undique perforatum erat ac veluti cribrum, ut Plautina voce utar. Le PR. (e) Et si filios restitui voluisset, pater iterum vocarelur. imo, inquiunt, pater iterum vocatus est : nam id aperte Scriptura tradidit : Fuerunt illi septem filii et tres filiæ. Fuerunt quidem ; verum post Jobi restitutionem geniti. At illos totidem uno ruinæ impetu ademptos non recepit, nec ab iis pater iterum voca

tus est.Horum igitur orbitatem sustinuit voluntariam, ne sine aliqua patientia viveret, sed istis non recep tis, quo paéto constabit ejusdem Scripturæ fides, affirmántis Deum omnia quæ Jobi fuerant auxisse in duplum ? Sane acquiescimus eorum sententiae, qui Scripturam tam scrupulosa trutina examinari cavillatoriæ curiositatis vitio tribuunt. Tametsi commodissime dicatur, septem illos priores ideo non fuisse redhibitioni cæterorum annumeratos, quia non sicut cætera perierant, sed penes Deum in perpetuum per gloriam Jobo ipsi vivere intelligebantur. ßiG. CAP. XV.— (f) Infirmum non extendit. lmbecillum non premit aut gravat onere. RiG.

(g) Valentem non consumit. Robusti vires non exhaurit. Rig.

(h) Quem tertio vidit Elias. Ipse optimus sui interprés lib. 4, adv. Marcionem cap. 25, ubi de clemeniia Dei : Talis, inquit, utique multo magis homines non erat crematurus ; nam et tum ad Eliam : Non in igne, inquit Dominus, sed in spiritu miti. Utrobique autem adspicit ad historiam Eliæ IlI. Reg. c. 40. et patientiam dicit sedere in throno spiritus mitissimi et imansuetissimi, quem tertio vidit Elias. Etenim tres illic visiones Eliæ sese offerunt; prima et secunda angelus Domini mandata affert ad Eliam, tertia ipse Dominus non in vento confringente petras,non in terræ motu, non in igne, sed post auram tranquillam et mivem älloquitur prophetam suum. In illo igitur spiritu leni ueneræ serénitatis, aperto et simplici sedere ait patientiam Septimius. RiG.

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

descendit (a),individua patientia comitatur eum (1). Si A lenociniis negotiantes (b) uxorum potestatibus subji-
non (2) cum spiritu admiserimus, in nobis morabitur cit; quae occupandis orbitàtibus (c) omnem coacti ob-
semper? Imo nescio an diutius perseveret (3). Sine sequii laborem mentitis affectionibus tolerat; quæ ven-
sua comite ac ministro, omni loco ac tempore angatur trisoperarios (d) contumeliosis patrociniis (6) subjec-
necesse est. Quodcumque inimicus ejus inflixerit,solus tione libertatis gulae(7)addicit.Talia nationes patientiæ
sustinere non poterit, carens inslrumenlo sustinendi. studia noverunt; et tanti boni nomen foedis operatio-
- CAPUT XVI. mibus occupant : patientes rivalium et divitum et in-
Hæc patientiæ ratio, hæc disciplina, hæc opera cæ- vilatorum (e), impatientes solius Dei vivunt. Sed vi-
lestis et vera, scilicet christiana (4); non, ut illa pa- derit sua (f) et sui præsidis (g) patientia (8), quam
tientia gentium terræ, falsa, probrosa.Nam ut, in isto subter ignis (h) exspectat. Caeterum mos amemus
quoque, Domino diabolus æmularetur, quasi plane ex patientiam Dei, patientiam Christi : rependamus illi
pari, nisi quod ipsa diversitas mali el boni æqualiter quam pro nobis ipse dependit (9). Offeramus patien-
magnitudinis (5) par est, docuit et suos patientiam uiam spiritus, patientiam carnis, qui in resurrectio-
propriam : illam dico, quæ maritos dote venales, aut nem (10) carnis et spiritus credimus.
LECTI0NES WARIANTES.

(1) Eam. Si nos eam cum spiritu jrouw. Ms. Jun. ma- (5) Magnitudine Jum.
vult, patientia comitatur. Eam si nos cum spirilu adm. etc. $ Contumeliosos patronis m^ouw. MS. Contumeliosis

(2) Nos Fran. Paris. patrònis Rigalt.

(5) Itmo nescio an diu 35 perseveret sine sua comite (7) GulaTirouu. Ms, utrumque abest Rigalt. Jun. semper: imo n. a. d. perseveret sine sua c. a. mini- {} Yiderint suam sui præsides quam Fram. stra, 0mnii l. t. uamgatur n.Test Rhen. 91 Defendit Rhem.

(4) Hæc opera cœlestis et veræ, scilicet Christianæ {\) Qui resurrectionem Jun.

Rigalt.
COMMENTARIUS.

CAP. XVI.—(a) Cum ergo spiritus Dei descendit,etc. B tibus. Notat testamentorum captatores, quos satyra Sensus, est : Spiritu Dei, in christianum quempiam duodecima arguit Juvenalis. RåEN. descendente, una etiam descendit patientia, comes (d) Quæ ventris operarios. Appellat operarios venindividua. Admittendus igitur cum sua comite. Quam tris,' cùm parasito$ et alienárum mehsarum assesi non admiserimus cum Spiritu, credimusne fore ut clas, quibu$ niliil aliud est magis curæ, quam ut Spiritui semperim nobis morari libeat? Imo, nescio an ventri $atisfiat; tum eos qui se in divitum clientelam resideat aliquantisper. Etenim sine sua comite agmi- tradunt, quibus illi postea abutantur. RHEN.—Ventris nistra ubique semper anxius ac perplexus laborabit : operariös! Parasitos quos et Lucilius, Ventres:

quodcumque diabolus inflixerit, solus sustinere non Vivite. lu dones. wiwi -
poterii, cärens satellite suo, patientia scilicet, fortis- te, iurenes, emeones, siste, wentreS
simo sustinendi instrumento. RiG. Ipse Tertull., in Apolog.: Parasiti apud vos affectant

(b) Lenociniis negotiantes. Etiam hæc phrasis est qd gloriam famulandæ libertatis,subauctoramento ventris jurecónsultorum : iiam, teste Ulpiano, de iis qui inter contumelias saginandi. Propterea mox parasitorum hotantur infamia, (c. I. athletas), lenocinium facit C. invitatores, contumeliosos patronos nuncupat. Atque qui quæstuaria mancipia habuerii, sed et qui in li- ° ipsi parasiti apud Comicos, plagipatidæ, et duri capitoberis ( adde ex sententia auctoris uxorerh ) hunc nes. Et invitatorum mensæ iniquæ, Juvenalis Sat. Rig. quæstum exercet. PAM. - (e) Patientes rivnlium et diviium et invitatorum. Pa

(e) Aucupandis orbitatibus. Notissima est sedulitas tieiìtes rivalium dicit maritos dote venales: Palientes hærédipetárum qui _orbos cœlibesque muneribus diviium hæredipetas insidiantes divitum orbitatibus; omniqiie officioriim genere palpabaiìt ut hæredes patientes invitatorum, parasitos, qui apud invitatores

[ocr errors]

13. Hieronymus, Epist. 2, quæ est ad Nepotianum : . (f) Sed viderit suâ. Viderit patientia Natiqnum, quæ Audio præterea, in senes et anus absque liberis, quo- rivales et divites et invitatores contumeliosissimos rumdam turpe servitium. Ipsis apponunt matulam, patitur. RiG.

obsident lectum, purulentiam stomuachi et phlegmata (g) Sui præsidis. Satanae. Rig.
pulmonis manu propria suscipiunt, etc. Vide totam (ii) Subter ignis. Ignis arcani sub terram thesaurus.
epistolam, tomo 1. Le Pr. — Quæ aucupandis orbita- RiG.

Ñ============•
QUINTI SEPTIMII FLORENTIS TERTULLIANI AD UXOREM (1)

LIBER PRI.MUS.

q3'>=43.®8> AhgumeNtum.—Tertullianus, sive ætate vel morboingra- D secundis nuptiis abstineat, in altero vero præcipit vescente monitus, sive jam rebus sæcularibus nuntium ut si nubere velit, tantum cum christiano viro conmissurus, ut arctius christianam profiteretur disci- jungatur. Sic se habet totius operis prospectus. plinam, et ad sublimis sacerdotii fastigia eveheretur, CAPUT PRIMUM. ad urorem quasi testamenti tabulas condidit, duos Dignum duxi (2), dilectissima mihi (5) in Domino

nempe hosce libros, in quorum primo uxorem suam conserva, quid tibi sectandum sit post discessum de hortatur ut si prior ipse ad Dominum migraverit, a saeculo meum, si prior te fuero vocatus, jam hinc pro

LECTI0NES WARIANTES.

8) Additur de unis nuptiis fram. (3) ita Fran. Paris. Rig. mihi delet Semler.
2) Dignum duxi, aberat a prima Rhen.

[graphic]
[graphic]
[graphic]
« PoprzedniaDalej »