Obrazy na stronie
PDF
[ocr errors]

ignorantia segregaris, in tantum contumaciæ aggluti- A per aliam poenitentiæ pœnitentiam (5) (b) satisfaciet:

maris. Nam si idcirco te deliquisse pœnituerat, quia I)omiiuum cœperas timere, cur quod metus gratia gessisti rescindere maluisti, nisi quia metuere desisti? Neque enim timorem alia res, quam contumacia subvertit. Cum etiam ignorantes Dominum (a) nulla exceptio tueatur (!) ad pœnam ; quia Deum in aperto constitutum, et vel ex ipsis cœlestibus b0nis comprehensibilem, ignorari non licet : quanto (2) cognitum despici periculosum est ! Despicit porro, qui bonorum äc malorum intellectum ab illo consecutus, quod intelligit fugiendum, quodque jam fugit, resumens, intellectui suo, id est, Dei dono, contumeliam facit: respuit datorem cum datum deserit, negat (5) beneficium, cum beneficium non honorat. Quemadmodum ei potest placere, cujus munus sibi displicet? Ita in Dominum non modo contumax, sed etiam ingratus apparet. Cæterum non leviter in Dominum peccat, qui, cum æmulo ejus diabolo pœnitentia renuntiasset, et hoc nomine illum Domino subjecisset, rursus eumdem regressu suo erigit, et exultationem ejus seipsum facit, ut denuo malus, recuperata præda sua, adversus Dominum gaudeat. Nonne quod dicere qnoque periculosum est, sed ad ædificationem proferendum (4) est, diabolum Domino præponit? Comparationem enim videtur egisse, qui utrumque cognoverit, et judicato pronuntiasse eum meliorem, cujus se rursus esse maluerit. Ita qui per delictorum

eritque tanto magis perosus Deo , quanto aemulo ejus acceptus. Sed aiunt quidam (c) satis Deum habere , si corde et animo suspiciatur, licet actu minus fiat. Itaque se salvo metu et fide peccare : hoc est, salva castitate matrimonia violare, salva pietate parenti venenum temperare. Sic ergo et ipsi salva venia in gehennam detrudentur, dum salvo metu peccant. Primum exemplum perversitatis, quia timent, delinquunt : opinor non delinquerent, si non timerent. Igitur, qui Deum nolit offensum, nec revereatur omnino, si timor offendendi patrocinium est. Sed ista ingenia de semine hypocritarum pullulare consuerunt, quorum (6) individua cum diabolo amicitia est, (d) quorum pœnitentia nunquam fi

B delis.

[ocr errors][merged small][merged small]

pœnilentiam instituerat Domino satisfacere, diabolo C Interpellat enim illos ad desiderandum ex pristinis LECTIONES WARIANTES.

[ocr errors][merged small][merged small][merged small]

(a) Cum etiam ignorantes Dominum. Facit locus ille contra novos istos evangelicos qui ab Apostolorum tempore majores nostros in ignorantia perpetua vixisse dicunt, et tamen a culpa excusatos. Imprimis autem pro Auctoris sententia faciunt frequentissima illa sacrificia immolari jussa pro peccatis ignorantiæ, Levit. IV et W, et num. XW, de quibus et Hebr. IX, Deinde et in Novo Test., Act. II, B. Petrus ad illos quos sciebat per ignerantiam peccasse : Pænitemini, inquit, et converlimini, ut deleantur peccata vestra. Hinc Patrum omnium conformis est sententia quod ignorantia, quam crassam moderni Theologi vocant, neminem a culpa excuset, qualis illa haud dubie fuisset, si verum illi dicerent. PAM.

(b) Per aliam pœnitentiæ pænitentiam. Plinius, ep. 10, lib. VII : Superest ne rursus provinciæ quod damnasse dicitur, placeat agatque pœnitentiam pœnitentiæ suæ. Rig.

(c) Sed aiunt quidam. Adnotatu dignus etiam iste locus adversus novam quorumdam hæresim (a qua nec Calvinistæ abhorreni), qui sibi sufficere arbitrantur, si corde et animo suam religionem relineant, quamvis catholicorum contrariæ sibi religioni exercitiis ac mysteriis se immisceant, imo et communi. cent. PAM.

(d) Quorum individua cum diabolo amicitia cst. Rectissima scriptura, nec debuit sollicitari. Est enim sermo de genere hypocritarum, quorum pœnitentia uunquam fidelis, quorum scilicet individuâ cum diabol9 amicitia est; 'adeoque semper ad ejus castra re. vertiuntur. I{ic.

^ CAP.VI.— (e) Quidquid ergo mediocritas nostra, etc. Docere videturTertullianus hoc loco catechumenos quos tirones vocat pœnitentiam usque ad baptismum aliquando protraxisse; cum enim probe intelligerent omnia peccata baptismo deleri, pœnitentiæ suscipiendæ tempus producebant quantum in se erat, adeoque non includebant pœnitentiam, hoc est mom peragebant. Qua in interpretatione a Rigaltio tantisper discedo, etenim includere est πληpászi, **): vacat. LE PR. (f) Novitiolis istis. Novitiolos istos post paulo dicet áudientes, et auditorum tirocinia. ltig.— Novitiolis

D istis. Notetur cateclumenos ita dictos, unde fortasse

sumpta vox monasticæ disciplinæ quæ hodie retinetur, ita ut novitii religionum sint veluti audientes et catechumeni. LAc. (g) Pristinis renuntiare. IIoc est idololatriæ, et negotiis vitæ secularis. Rig. (h) Et Pœnitentiam assumunt, Assumere pœnitentiam dicuntur, qui inter audientes nomina profitentur sua. RiG.—Paenitentiam assumunt. Notetur in primis poenitentiam assumére esse propriam locutionem eorum qui invadebant poenitentiam, cujus ipse primus aditus dicebatur assumptio. Et quidem hanc esse propriam locutionem invadentium poenitentiam notavit Heraldus, lib, I, c. 4, digress., sed nulla re probavit. LAc. (i) Sed includere eam negligunt. Baptismo sciliget, qui et obsignatio dicitur. Et ipse mox dicet, Inuinctionis seram obstructam. Pœnitentia igitur et fides tunc includitur, cum in baptismulm deducitur; sicut ac

aliquid, ipse finis desiderandi : velut poma cum jam A non meremur nt possimus mereri (e) cum Deus

in acorem vel amaritudinem senescere incipiunt, ex parte aliqua tamen adhuc ipsi gratiæ suæ adulantur. Omne præterea cunctationis et tergiversationis erga poenitentiam vitium, præsumptio intinctionis importat (a). Certi enim indubitatae veniæ delictorum, medium tempus interim furantur, et commeatum sibi faciunt (b) delinquendi, quam eruditionem non delinquendi. Quam porro ineptum, quam iniquiim, poenitentiam non adimplere, et veniam delictorum sustinere, hoc est, pretium non exhibere (c), ad (1) mercem manum emittere ! Hoc enim pretio Dominus veniam addicere instituit ; hac poenitentiæ compensatione redimendam proponit impunitatem. Si ergo qui venditant, prius nummum, quo paciscuntur, exa

comminatur, non cum ignoscit. Quis enim servus, postquam libertate mutatus est (f), furta sua et fugas sibi imputat ? Quis miles postquam castris suis emissus, pro notis suis satagit ? (g) Peccator ante veniam deflere se debet; quia tempus pœnitentiae, (4) id est, quod periculi et timoris. Neque ego remuo divinum beneficium, id est, abolitionem delictorum inituris aquam omnimodo salvum esse; sed ut eo pervenire contingat, elaborandum est. Quis enim tibi tam infidæ pœnitentiæ viro (h) (5) asperginem unam cujuslibet aquæ (i) commodabit? furto quidem aggredi, et (6) præpositum hujus rei (j) asseverationibus tuis circumduci facile est. Sed Deus thesauro suo providet, nec sinit obrepere in

minant, ne scalptus, neve rasus, ne adulter (d) B dignos. Quid denique ait? Nihil occultum, quod non

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small][ocr errors]

tiant; quasi maleficiórum summa, quam includi ba- C Et,

ptismio volunt, nondum confecta: Rig. . (a) Præsumptio intinctionis. Fiducia veniæ per baptismum impetrandæ. Rig. (b) Commeatum sibi faciunt. Docebantur audientes noii solum quam grave et periculosum esset peccare, Deumque irátum habere, sed etiam omnia retro delicta baptismo condonari, unde ait Tertullianus quibusdam peccandi audaciam et securitatem ejusmodi præceptis fieri. AlBAsP. (e) IIoc est pretium non exhibere. Id eautum fuerat lege' 12 tab. né venditoris res emptori aliter aequirerêïur, quam si is pretium solvisset, § venditor Inst. de rerum livisione ét ex jure Attico petitum : id enim græcam fidem vocat Piautus in Asinaria ; Aus9nius in Epistòlis, Græca non bona fide. Turneb. advers. lib. XII, cap. 18. AlBAsp. (J) Ne scalptus, ne rasus, ne adulter. Lege Cornelia de falsis, punitur qui nummos aureo§ partim raserit, partim tinxerit, veî finxerit, 1. VIll ad l. Corn. de fal.; übi Basilicorum auctores legisse videntur, cinxerit, non tinrerit. Etenim dixere, 0i ** »oafauara ££ovrtc % τερικόττα»rtc. Rig. (e) Cum adhuc liberari non meremur ut possimus mereri. Sic ista uno spiritu , absque ulla distinctione sunt perducenda. _ Disputat Tertullianus de pœnitentiuiìì processu. Et quando nos, inquit, oenitentiam qui adsumpsimus , pro emendatis habebimur? An cum absolvimur, lavacro impetrato, aqua concessa ? Minime inquit; sed cum pendente vénia prospicimus pœnas anteactæ vitæ piaculis constitutas, cuim adhuc liberari mon dicam non meremur; nam quis merita sua coram Deo reputare ausit unuam ? sed cum adhuc non meremur ut possimus, ivina misericordia sic largiente de suo, mereri. Rig. (f) Servus libertate mutatus. Sacramentum liberta

tis, vertigo, mutationis signum. Hinc illa,

Quibus una Quiritem Vertigo facit

Momento turbinis exit Marcus Dama, Et quide ethnicis fiunt christiani, dicuntur conversi ad Deum scilicet verum, cui soli servire vera est libertas. Rig. (g) Pro notis suis satagit. Notas militares dicit, quibus miles denotatur, ob delicta militaria, puta si fuerit emansor, deseruor, seditiosus, etc. Eadem metaphora de seipso dicet, peccatorem omnium notarum, sub finem hujus operis. Rig. (h) Quis enim tibi tam infidæ pænitentiæ viro ásperginem ünam cujuslibet aquæ commodaret? Qualis illa fuit lsiacorum, quam apertius describit lib. de Baptis. Villas, domos, templa, totasque urbes aspergine circumlatæ aquæ expiant. Rig. (i) Adsperginem unam cujuslibet aquae. Aquae commuinis, profanae. Tam infidæ, inquit, pœnitentiæ vi

D rum nemo aquæ communis, non dicam cyatho, sed

ne gutta quidem una dignabitur, tantum abest ut velit ad baptisimum deducere. Splendide nugantur qui hæc verba de baplismo per adspersionem accipiunt, nam ubicumque de baptismo sérmonem facit, Iavacrum dicit, et Tingere, et Intingere, et Ablui, et Mergitari, et Immersioiiem, quæ sane adspersionem minime significant. Non est propterea tamen culpanda Ecclesiæ benignitas quæ postmodum invaluisse videlur ut c0gentè necessitaté saltem aquæ aspergine Cliristiani jerficerentur. Etenim Cyprianus epist. ad Magnum $ecunda ex sacris litteris probat, aquam aspersionis purificationem esse, nec moveri qüemquam debere ipuod aspergi vel perfundi videntur aegri, non baptizari. Rig. (j) Præpositum hujus rei asseverationibus tuis circuiìduci fàcile est. Presbyterum significat lavacro ministrandò præpositum, quem lib. de Baptism0, ange* dum vocat baptismi arbitrum. Rig.

get (I) ergo invitus facit : quis enim (I) permittit A optare intinctionem, non præsumere oportet. Qni

permansurum id, quod tribuerit invitus? Non enim multi postea excidunt ? non a multis donum illud aufertur? Hi sunt scilicet, qui obrepunt, qui pœnitentiæ fidem aggressi (a), super arenas domum ruituram collocant. Nemo ergo sibi aduletur, quia inter auditorum tirocinia (b) deputatur, quasi eo etiam nunc sibi delinquere liceat Dominum simul cognoveris, timeas: simul inspexeris, reverearis. Cæterum quid te cognovisse interest, cuin iisdem incubas, quibus retro ignarus? Quid autem te a perfecto servo Dei (2) (c) separat? An alius est intinctis Christus, alius audientibus ? Num spes alia, vel merces, alia formido judicii, alia necessitas pœnitentiæ ? Lavacrum illud obsignatio est fidei : quæ fides a pœnitentiæ (d) fide incipitur et commendatur. Non ideo abluimur, ut delinquere desinamus, quoniam jam corde loti sumus. Hæc enim prima audientis intinctio est (e) metus integer ; exinde (3) quoad Dominum senseris , (f) fides sana, conscientia, semel poenitentiam amplexata. Cæterum, si ab aquis peccare desistimus, necessitate, non sponte (g) innocentiam induimus. Quis-ergo in bonitate præcellens? cui non licet, aut (4) cui displicet malo esse? qui jubetur, an qui delectatur a crimine vacare ? Ergo nec a furto manus avertamus, nisi claustrorum duritia repugnet : nec oculos a stupri concupiscentiis refrænemus, nisi a custodibus corporum obstructi, si nemo Domino deditus delinquere desinet, nisi intinctione alligatus. Quod si qui ita senserit, nescio an intinctus magis contristetur, quod peccare desierit, quam lætetur, quod evaserit. Itaque audientes

enim optat, honorat: qui præsumit, superbit. In illo verecundia, in isto petulantia apparet. Ille satagit, hic negligit. llle inereri cupit, at hic, ut debitum, sibi repromittit: ille sumit, hic invadit. Quem censeas digniorem, nisi emendatiorem ? quem emendatiorem, nisi timidiorem, et idcirco vera poenitentia functum ? Timuit enim adhuc delinquere, ne non mereretur accipere. At ille præsumptor, cum sibi repromitteret, securus scilicet, timere non potuit : sic nec pœnitentiam implevit, quia instrumento pœnitentiæ, id est, metu, caruit. Præsumptio inverecundiæ portio est, instat petitorem, despicit datorem. Itaque decipit nonnunquam. Ante enim quam debeatur repromitiit, quo semper is, qui est præstaturus, offenditur.

[blocks in formation]
[merged small][ocr errors][merged small][merged small]

(k) Symbolum mortis indulget, Syngrapham mortis donat, id est, peccatum. Etenim obligationes etiam ex delictis et maleficiis nascuntur. Paulus ad Coloss. II dixit, chirographum. £;x) ε{ρας τὸ κα0' huάν χειράypapov τοῖς δέγμασιν. Ipse Tertullianus lib. de Pudic.: INam et solvit liberans hominem per lavacrum , donato ei chirographo mortis. RiG. (a) Qui pænitentiæ fidem aggressi. Id est qui incipiunt crederè pœnitendum esse, et tamen eos non vere pœnitet; nihil enim prius catechumeni sive tirones docebantur, quam ut prioris vitæ pœnitentiam agerent. AlbAsP. (b) Inter auditorum tirocinia. Catechumenos non intelligit, ut opinor, nam proprie catechumeni illi vocabántur, qui probe edocti et eruditi de lege Christi orarent et jus haberent ad baptismum (quamvis non ignorem tirones, audientes, el catechumenos uno eodemque nonnunquam nomine appellari), quique primam poenitentiam pene finierant; sed tirones et movitiolos qui christianæ legis prima elementa docebantur. ALBASP. (c) A perfecto Dei servo. Initiabantur adsumpta poenitentia; perficiebantur baptismo, unctione, Eucharistia. RiG. (d) €uæ fides a pænitentiæ. Non accedebant ad baptismum, nisi de rebus fidei plane instructi, id est, Je Dei magnitudine et potestate, rebusque qui in Evangeliis continentur, uno excepto Euchàristiæ mysterio,

neque baptizabantur nisi postquam ea omnia se credere jurassent, quorum fides a poenitentia incipiebat, quia scilicet non censendi erant Deo credere eumque magnifacere et timere, nisi eum dignum existimareni, cui de pristinis satisfacerent, et pœnitentia diluerent, quæ in eum ejusque legem olim peccassent. ALBASP.

(e) Prima audientis intinctio, etc. Qu9 tenetur tota

vitâ sua christianus qui integre sapit ad Deum, mente

D ad idololatriam, ad siuprum, ad homicidium irretorta

. RiG. (f) Exinde quoad Dominum senseris. Domino deditus, infra. Rig. (g) Necessitate non sponte. Jurabant in baptismo soleniiibus verbis se nuiiquam pcccaturos, deinde renuntiabant diabolo et pompis ejus; denique censura, si peccarent post baptismum coercebant : quapropter ait, necessitate. Ai.bAsP. CAP. VII.—(h) Totiens delinquendo quotiens ignoscitur.Quis ex his iion existimaret Ecclesiae fores pœnitentibus semper patuisse, cum dicat Christum toties parcere, quoties delinquitur? Pamelius quoque ex his non dubitat affirmare Ecclesiam peccatoribus veniam semper indulsisse, et si quid apud auctores inter legendum ûe secunda et ultima pœnitentia occurrat, id oimne de publica accipiendum esse, atque ad confirmandum multa ex auctoribus accumulat, quæ nihil referret explicare, cum quæ istic ait Tertullianus cujusmodi

[ocr errors]

niis periculosis nosmetipsos inferamus (a), et si iternm A est animus desperatione, si secundæ quis pœnitentiæ

evasuri videmur. Plerique naufragio liberati exinde repudium et naviet mari dicunt (b), et Dei beneficium, salutem suam scilicet, memoria periculi honorant. Laudo timorem, diligo verecundiam, nolunt iterum divinæ misericordiæ oneri esse: formidant videri inculcare, quod consecuti sunt : bona certe sollicitudine iterum experiri vitant quod semel didicerunt timere. Ita modus temeritatis, testatio est timoris. Timor autem hominis, Dei honor est. Sed enim pervicacissimus hostis ille, nunquam malitiæ suæ olium facit. Atquin tunc maxime sævit, cum hominem plene sentit liberatum (1); tunc plurimum accenditur, dum extinguitur. Doleat et ingemiscat necesse est, venia peccatorum permissa, tot in homine mortis opera diruta, tot titulos damnationis retro suæ erasos. Dolet quod ipsum et angelos ejus, Christi servus illi peccator judicaturus est. Itaque observat, oppugnat, obsidet, si qua possit aut oculos concupiscentia carmali ferire, aut animum illecebris saecnlaribus irretire, aut fidem terrenæ potestatis formidine evertere, aut a via certa perversis (3) traditionibus (c) detorquere : non scandalis, non tentationibus deficit. IIæc igitur venena ejus providens Deus, clausa licet ignoscentiæ janua, et inlinctionis sera obstructa, aliquid adhuc permisit patere. Collocavit in vestibulo (d) pœnitentiam secundam, quæ pulsantibus patefaciat: sed jam semel, quia jam secundo. Sed amplius nunquam, (e) quia proxime frustra. Non enim et hoc semel satis est? Habes, quod jam (3) non merebaris ; amisisti enim quod acceperas. Si tibi indulgentia Domini accommodat, unde restituas quod amiseras, iterato beneficio gratus esto, nedum ampliato: majus est enim restituere, quam dare : quoniam miserius est perdidisse ([), quam omnino non accepisse. Verum non statim succidendus ac subruendus

[blocks in formation]

dem. Non comminaretur autem non pœnitenti, si non ignosceret pœnitenti. Dubium, si non et alibi hanc clementiæ suæ profusionem demonstrasset. Non, ait (Jer.,VIlI, 4; 0see, VI, 6), qui ceciderit, resurget, et qui aversatus fuerit convertetur? llle est scilicet, ille est qui misericordiam mavult quam sacrificia (6). Lætantur cæli, et qui illic Angeli, pænitentia hominis (Matth., IX, 13). Heus tu, peccator, bono animo sis, vides ubi de 1uo reditu (7) gaudeatur. Quid illa similitudinum dominicarum argumenta nobis volunt? Quod mulier draclimam perdidit et requirit, et reperit, et amicas ad gaudium invitat, nonne restituti peccatoris exemplum esl? Errat et una pastoris (8) ovicula, sed grex una carior non erat : una illa conquiritur, una pro omnibus desideratur, et tandem invenitur, et humeris pastoris ipsius refertur : multum enim errando laboraverat. Illum etiam mitissimum patrem non tacebo, qui prodigum filium revocat, et post inopiam pœnitentem (9) libens suscipit, immolat vitulum præopimum, convivio gaudium suum oxornat. Quid

LECTIONES VARIANTES.

(1) Baptismo scilicet. (2) Conditionibus alii. Pamel. in trib. codd. {} Non abest Rig.

4) Domino Semit.

{} Sardios Paris. Fram.

6) Sacrificium Fram.

7) Reditu aberat a Rhen.

8) Pastori Rigalt. - - ._ 9) Poenitentiäm Seml. pœnitentiam Fran. Paris. Rigal.

COMMENTARIUS.

aul quomodo accipienda sint nostri duntaxat sit instituti edocere. H cc igitur quotiens ignoscitur ita intelli

Neptunum accusat, qui iterum naufragium facit. We. nu$tus vero sermo, cum, inquit , repudium et navi et

gas quasi post secundam pœnitentiam alius esset D mari dicunt, translatione sumpta ab his qui uxori li

poenitendi locus, sed nihil aliud voluit dicere, quam tametsi aliqna post baptismum spes veniæ supersit , et secunda atque ultima concedatur poenitentia, tamen rursus peccandum non esse post baptismum ; nam sexcentis locis, non dicam hoc capite, unam tantum ait a lavacro veniam snperesse, neque ullum primis illis temporibus inter privatam aut publicam graviorum criminum discrimen occurret. Itaque illa totiens et quotiens dicuntur, recte de duabus veniis, ut ita dicam, et totidem peccatis, de iis scilicet, quæ ante sive post baptismum remittebantur. Cæterum Ecclesiæ universæ hanc fuisse sententiam {vel hanc consuetudinem in omnibus omnino Ecclesiis observatam fuisse, non ausim affirmare. AlbAsp. (a) Hactenus periculosis nosmetipsos inferamus. Hactenus, id est, nunquam posuhac. Rig. (b) Repudium et navi et mari dicunt. Nam, inquit Rlieiianus,utestapud PubliumMimographum: impróbe

bellum repudii mittunt. Similiter lib. de Hab. mt. cap. 4,'repudium cœli (lixit. PAM. c) Perversis traditionibus. Mss. tres conditionib. IIluil tamen magis placet, ut agat contra Montanistas , qui perversis traditionibus suis de nulla post bapti. §miim pœnitentia. a via certa fideles detorquebant. Eo autem quod addit, perversis, patet non omnes ab Auctore traditiones impugnari; verum de his lalitis lib. de Cor. mil. ubi multas Ecclesiæ traditiones probat. PAM. (d) Collocavit in vestibulo. Consuetudo et ritus erat ut poenitentes in vestibulo ecclesiæ manerent, ad quem respicit. AlbAsp. (e) Sed amplius nnnquam. Ergo una tantum erat post baptismum poenitentia. AlbAsp. (!) Miserius e$t perdidisse quam , etc. Miserius est multo salutem quam accepisti baptismo perdere pcccando, quam omnino eam non accepisse. AlBAsp.

'ni? filium enim invenerat, quem amiserat ; cario- A versationem injungens (5) misericordiæ illicem; de

rem senserat, quem lucri fecerat. Quis ille nobis intelligendus pater? Deus scilicet : iam pater nemo, tam pius nemo. Is ergo te filium suum, etsi acceptum ab eo prodegeris, etsi nudus redieris, recipiet, quia redisti , magisque de regressu tuo, quam de alterius sobrietate lætabitur, sed si pœniteat (1) ex animo, si famem tuam cum saturitate mercenario

qui, dicens, pater, nec dignus ego jam vocari tuus. Tantum relevat confessio delictorum (2) (a), quantum dissimulatio exaggerat. Confessio enim satisfactionis consilium est, dissimulatio contumaciæ. CAPUT IX.

Hujus igitur pœnitentiæ secundæ et unius, quanto B

in arcto negotium est, tanto operosior probatio (3), ut non sola conscientia (4) proferatur, sed aliquo etiam actu administretur. Is actus, qui magis græco vocabulo exprimitur et frequentatur, Exomologesis est ( b ), qua delictum Domino nostrum confitemur : non quidem ut ignaro, sed quatenus satisfactio confessione disponitur, confessione pœnitentia nascitur, pœnitentia Deus mitigatur. Itaque Exomologesis prosternendi et humilificandi hominis disciplina est, con

ipso quoque habitu atque (6) victu mandat, sacco et cineri incubare (c) corpus sordibus obscurare, animum moeroribus dejicere, illa quæ peccavit tristi tractatione mutare; cæterum pastum et potum pura nosse (d), non ventris scilicet, sed animæ caussa : plerumque verojejuniis preces alere, ingemiscere, lacrymari, et mugire dies noctesque ad Dominum Deum tuum (7), presbyteris advolvi (e), et caris (f) (8) Dei adgeniculari, omnibus fratribus legationes deprecationis suæ injungere. Hæc omnia Exomologesis, ut poenitentiam commendet, ut de periculi timore Dominum honoret, ut in peccatorem ipsa pronuntians pro Dei indignatione fungatur, et temporali afflictatione (9) æterna supplicia non dicam frustretur, sed expungat. Cum igitur provolvit hominem (g), magis relevat : cum squalidum facit, magis mundatum reddit : cum accusat, cum condemnat, absolvit. In quantum non peperceris tibi , in tantum tibi Deus, crede, parcet. CAPUT X.

Plerosque tamen hoc opus, ut publicationem sui (h), aut suffugere, aut de die in diem differre, præsumo; pudoris magis memores quam salutis : velut illi, qui in partibus verecundioribus corporis contracta vexatione, conscientiam medentium vi

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small]
[merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small]

-* rum veniam obtinerent, aiunt interpretes, cum Baronio, Bellarmino, Maldonato in controversiis. Ego eusi hunc ritum antiquissimum esse fatear, ex his tamen probari nequit; nam cum pro foribus templi starent poenitentes, prætereuntibus sacerdotibus eaeterisque

-fidelibus, omnibus omnino dolentis animi signis poe

nitentiam suam testabantur, lacrymis non parcebant, precibus insistebant, volvebantur , et si quæ alia habet pœnitentia, quæ misericordiam movere possint, non omittebant, ut pacem recuperarent : quem ritum describit Auctor, cum ait presbysteris adrolvi, quare nihil hæc ad confess. auricularem. AlbAsp.

(f) Et caris Dei adgeniculari. Putarim ego per caros Dei intelligendos esse martyres, quos poenitentes rogare solebant, ut se Ecclesiæ redderent, et nonnihil úe pœnitentia indulgerent. Unde Tertull. noster Protrep. ad mart. : Quam quidam, pacem nimirum, non habentes a martyribus petere consueverunt. Ea ratione faciliores habebant presbyteros, cæterosque claristianos. Quæ affert La Cerda ut probet per caros Dei intelligi presbyteros nihil ad rem facere videntur; loca qüippe illa tum ex Eusebio, tum ex Greg. Nazianzeno alii$que, referenda sunt ad has voces, presbyteris advolvi. LE PR.

(g) Provolvit hominem. Etenim pœnitentes volutabaniiur ad genua fratrum. RiG.

CAP. X. — (h) Ut publicationem sui. Quia scilicet post baptismum per publicam semper pœnitentiam, in graviorà delicta animadvertebant, eaque Qb hanc caus§am palam nonnunquam exponebantur. Caeterum non asseiitior inlerpretibus, neque Card. Baronio an. Ghr. 56, qui hæc de auriculari confessione, non de publico pœnitentiæ actu intelligi volunt, toto enim hoc capite de publica confessione peccatorum et de publica pœnitentia agitur. ALBASP.

« PoprzedniaDalej »