Obrazy na stronie
PDF

psalmos et hymnos deducere ad Dei altare debemus A nihil novit, nisi defunctorum animas de ipso mortis

omnia (a) nobis a Deo impetraturam.

CAPUT ULTIMUM (b). Quid enim orationi despiritu et veritate venienti negavit Deus, qui eam exigit? Legimus,etaudimus,et credimus, quanta documenta efficaciæ ejus.Vetus quidem oratio et ab ignibus, et a bestiis, et ab inedia liberabat, et tamen non a Christo acceperat formam. Cæterum quanto aumplius (c) oratur oratio Christianorum, non roris (d) Angelum in mediis ignibus sistit, nec ora leonibus obstruit, nec esurientibus rusticorum prandium transfert, nullum sensum passionis delegala gratia avertit; sed patientes, ct sentientes, et dolentes sufferentia instruit, virtute ampliat gratiam, ut sciat fides quid a Domino consequatur , intelligens quid pro

itinere vocare, debiles reformare, ægros remediare, dæmoniacos expiare, claustra carceris aperire, vincula innocentium solvere. Eadem diluit delicta, tentationesrepellit, persecutiones extinguii, pusillanimos consolatur, magnanimuos oblectat, peregrinantes deducit, fluctus imitigat, latrones obstupefacit, alit pauperes, regit divites, lapsos erigit, cadentes suspendit, stantes conlinet. Oratio murus est fìdei, arma et tela nostra adversus (f) hominem , qui nos undique observat. Itaque nunquam inermes incedaumus. Die stationis, nocte (g) vigiliæ meminerimus. Sub armis orationis signum nostri imperatoris custodiamus; tubam Angeli exspectemus. Orantes erant etiam Angeli omnes. Orat omnis creatura. Orant pecudes, et feræ,

Dei nomine patiatur. Sed et retro oratio plagas irro- B et genua declinant, et egredientes de stabulis ac spe

gabat, fundebat hostium exercitus, imbrium utilia (e) prohibebat. Nunc vero oratio justitiæ omnem iram Dei avertit, pro inimicis excubat, pro persequentibus supplicat. Mirum si aquas cœlestes extorquere novit, quæ potuit et ignes impetrare ? Sola est oratio, quæ Deum vincit. Sed Christus eam nihil mali novit operări. Omnem illi virtutem de bono contulit. Itaque

luncis, ad cœlum non oliosi (h) ore suspiciunt, vibrantes (i) spiritu suo movere. Sed et aves humc exsurgentes eriguntur ad coelum, et alarum crucem pro manibus extendunt, et dicunt aliquid , quod oratio videatur. Quid ergo amplius de officio oralionis? Etiam ipse Dominus oravit, cui sit honor et virtus in sæcula sæculorum.

COMMENTARlUS.

tam fuisse agapen, cum haec orationis eorona dicauir. De agapis sublatis disquisitionem subdidi Carminibus anedoctis S. Gregorii Nazianzeni. MuRAt.

(a) 0mnia nobis impetraturam. Cum superioribus conjungenda erant hæc verba. Nempe orationem hostiam spiritalein deducere ad Dei altare debemus, omnia nobis a Deo impetraturam. MuRAt.

CAP. ULT. — (b) Tit. cod. Murat.: De vi et affectu orationis. Et affectu. Scribendum reor effectu, ita enim quæ sequuntur persuadent. MURAT.

(c) Cæterum quanto amplius, etc. Vim et efficaciam christianæ orationis cominendans quorumdam objectiones prævertere videtur, qui miracula per oratioJem fieri non conspiciebant, qualia in veteri lege facta accepimus. Respondet igitür, non ea quidem ipsa prodigia, sed alia non jwinora per oraíionem Christianis præstari. Legendum quinimo arbitror : Non roris Angelum dumtaxat, etc.,sed etiam patientes, elc. , ut sil sensus : Non ea tantum Christianorum precibus miracula impetrantur, que synagoga impettavit; sed alia etiam majora, cum longe május prodigium sit patienter ferré tormenta, qùæ seníiuniur, quam a tormentis liberari. Cui inlerpretationi consentire videntur tum superiora , tumi subsequentia verba atque exempla. Utcumque tamen e vitioso codice conjicere possimus, ceríum est a Tertulliano eximia commemorari prodigia, quæ per Christianos Orantes e coelo impetrabantur. MerAt.

(d) Non roris Angelum, Eum Angelum, qui tres pueros, veluti roscido imbre perfusos, in fornace servavit, roris Angelum appellat. Eodem scilicet modo aliis Angelis ab aliqua rè gesta, aut aliquo munere nomen imposuit. Angelum orationis supra nominavit;

Angelos matrimonio praepositos memorat lib. If, ad Uxor., cap. ultimo; Angelum baptismi, lib. de Bapt.,

C cap. 5 et 6, et Angelum, cui hominis in utero for

mandi est cura, nominat l. de Anima, c. 37. MunAt. (e) Imbrium utilia prohibebat. Quando bic mendum non lateat, explicare possumus, orationem in caussa fuisse, ne utiles imbres e cœlo in hostium arva fluerent. MURAT. (I) Adversus hominem , etc. Haec revera de diabolo dicenda erant, qui semper circuit Ë' quem devoret. Sed qug jure hominem Tertullianus appellasset? De etlynicis ergo principibus loqui mihi videtur auctor , qui nihil non curabant, atque observabant, ut Christianorum reipublicæ nocerenl. MURAT. (g) Nocte vigiliæ meminerimus. Actum agerem , si de vigiliarum in Ecclesia Dei antiquitate mandare litleris aliquid vellem. Ad eam tamen luculentius probandam non parum conferet hic Tertulliani locus. Eorum autem confidentiam præterire non possum, qui vigiliarum institutionem ex necessitate factam , ac servatam tribus primris Ecclesiæ sæculis scribunt; cum enim (aiunt illi) convenire interdiu Christiani non possent præ paganorum timore, hinc factum est ut noctu conventum celebrarent, vigilantes in oratione et in laudibus divinis. At quid evidentius quam et diurno tempore ad Ecclesiam coiisse Christianos ve! ipsis tribus a Christo nato sæculis! ld salis prol)ant quæ de stationibus breviter ego, fusius alii, annotarunt. MURAT. (h) Non otiosi ore. Scribendum est non otioso, aut non otiosae. MuRAT. (i) Vibrantes. Si quidem ita scripserit Tertullianus, hoc verbum explicarem hac ratione : conantes spiritu suo ora ad laudandum Deum atque orandum movere. MuRAT.

[merged small][merged small][ocr errors]

QUINTILLA CARTHAGINE HAERESIM CAIANITARUM DisseMiNAvem AT ET NECESSARIAM iN BAPTISMO AQUAM NON ESSE DOCUERAT. HUNC ERRorEM IN hoc TRACTATU TERTULLiANus ADHUC DUM CATH0LICUS IMPUGNAT, QUI BIFARIAM DIVISUS EST : PARs PRIMA AD DOGMA DE NECESSITATE • Et EfficAciA BAPTISMI SPECTAT, IN ALTERA PARTE. PLURes QUÆSTIONES De baptismo Ad

[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][merged small]

CAP. I.— (a) Felix sacramentum. Caput hoc primum non aliud quam præfatio est totius operis. Sacramentum autem esse Baptismum cum nemo unquam dubitaverit, paueos dunlaxat locos Tertulliani afferemus; idque non solum ea significatione qua sacramentum pro jurejurando aecipitur, quemadmodum debet intelligi illud libri de Coron. milit. cap. XI : Credimus ne humanum sacramentum divino superduci licere ? verum etiam proprie pro mysterio divino et Ecclesiæ sacramento. quale est illiid, lib. IV, a.lv. Marcion. : Nec alibi conjunctos ac sacramentum Baptismatis admittere ; et illud libr. de Anima : Securissimi atque tutissimi sa¢ramenti. Ut libr. de Welandis Virg. cap. 2: Eadem lavacri sacramenta; et infra de Bapt. in cap. 5: Annon et alias sine ullo sacramento immundi spiritus aquis incubant? Cf. lib. de Idololatr. cap. 6, adv. Mare., lib. I, et infra de Baptism. cap. 4, 12, 15.

EDD. eae Pamelio.

(b} Aquæ nostrae. Adversus Quintillam necessitatem aqnæ in Baptismo negantem nac prima voce Auctor erumpit, h:eresimque profligat, postea in Seleucianis et Herminianis redivivam et a B. Philustrio, D. Augustino sus deque versam, iterum nihilominus quorumdam Calvini asseclarum cervice gravi et tardo

corde trita deliramenta recoquentium. Edd. ex eod. (c) ln vitam æternam. Baptismi fructus est peccatorum remissio, qua Deo accepti reddimur, ét vitæ æternæ participes. LE PR. (d) Intentatam probabilem fidem per imperitiam portant. Frustra Septimii mens quæritur, nisi verba fed

B dimus, quod facere videmur hac emendatione: In

tentatum probabilem fidem per imperitiam portant. Tentatum dicit, tentationem. Qui simpliciter credidisse contenti sunt, non exploralis rationibus traditionum, per imperitiam portant in tentationes fidem non sine periculo probabilem, lioc est, dubio eventu probandam. Rig. (e) De caiana hæresi vipera. Hieronymus, epist. ad Oceănum 45: Et consurgit mihi caiana hæresis, atque olim emortua vipera contritum caput levat. RiG. — Quædam de caiana hæresi. De Quintilla loquitur, a qua hæretici Quintilliani, qui et Pepuziani dicti, 'V%$ virus suum Pepuzae potissimum sparserit. Negabat omnino baptismum antequam ad Montani partes accederet; nam Montano addicta illum ut Monianus admisil. Le PR. (f) Sed nos pisciculi secundum IX0YN nostrum Jesum Christum, Confer ea quæ antea de hoc symbolo

[graphic]

aqua permanendo salvi sumus. Ita Quintillia mon- A erat (a), optime norat pisciculos necare, de aqua au

strosissima, cui nec integre (1) quidem docendi jus

-

(1) Integræ Jun.

ferens.

ILECTIONES WARiANTES.

COMMENTARIUS.

[ocr errors][ocr errors]

Eo vero facilius inducti fuerunt Christiani veteres ut hoc symbolo uterentur,quod, cum, urgente persecutorum æstu , jam enixe tegenda esset tessera qua sese inter se et ab ethnicis secerneremt, a primis incunabulis rei christianæ occurrisse videtur ac forsan ab asiaticis neophytis qui Smyrnae versabantur aut Ephesi, in hac præ cæteris ænigmatum, acrostichidum, arcanorumque t arminum feraci regione, reperta est, sive ex indu$tria, sive favente Deo, vox illa græca IX®rΣ, quam conflatam esse ex initialibus litteris appellatioiium græcarum Jesu Christi Filii Dei, servatorisque nostri. IIuc autem pertinent perplura Patrum testimonia, ex quibus unum præ omnibus laudandum D. August. (Civit. Dei, cap. 18, p. 23): Horum autem græcorum quinque verborum, quæ sunt IHSOYX, XPIXTox, eEor rio», SQTHP, quod est latine JESUS

[ocr errors]
[ocr errors]

Sint coronidis instar venusta non secus ac pia mel

liflui Ambrosii verba (in Her. l. V, c. 6, 7): « Piscis es ergo, o homo ! audi quia piscis es :.Simile est regnum cælorum , etc. Suni ergo boni et mali pisces ; boni servantur ad pretium, mali statiim ardent. Bonum iscem nec retia involvunt, sed elevant, nec hamus internecat atque interficit, sed pretiosi vulneris perfundil sanguine... Noli igitur, o bone Piscis, Petri hamum timere : non occidit, sed consecrat... Exsili super undas, o homo, quia piscis es : non te opprimánt s;eculi istius fluctus. Si lempestas est, pete altum; si seremitas, lude in fluclibus; si procella, cave a scopuloso littore, ne te in rupem furens æstus illidat. » Altera vero remanet piscis symbolici significatio, sublimior forsan et altior, quippe quæ ad fastigium rerum divinarum, Sacrosanctam nempe Eucharistiam, attingat; indeque secunda exsurgit causa cur veteres Christianos se pisces vocitare juvaret. Per quem enim renascebantur, per eum et pascebantur. Illud porro cuique sacra Evangelii instrumenta vel festina manu revólventi autendendum occurrat necesse est, Christum bis in figuram sacramenti panes multiplicasse, bisque post resurrectionem cibum cum discipulis sumpsisse, nec ullibi defuisse piscem, veluti alterum evidentem sacramenti symbolum. Ni verear ne in immei)sum crescat notula hæc forsan longior, haud tenuperarem quin, favente nova hac luce, ac præeunte vel plurimo rerum antiquarum explanatore, sexcenta revolvam hinc inde sparsa monumenta, ac præcipue vasa vitrea, eborea, ænea, figlinave olim in usu sacrorum , accepta, quibus èxìöïíïìmis signis patet fuisse manifestam Eucharistiæ figuraim piscem sive unum sive duplicem, sive multiplicem. Vix datur in iis brevium commentalionum angustiis locus remittendi lectorem ad opera in quibus disseminantur hujusce nostræ sententiæ argumenta ; videtis ergo, si lubet, aut vacat, Boldetti. 0sservaz. sopra i cimiteri, ag. 516, 165, 208, 198; Astadoni dissert. sopra pesce XII; Racolt. Calogera, tom. XLI, pag. 281; Boilari, tav. XIX, XX, XXIll. XXXl, XXXVI, XXXVII, XL, XLIX, LI, LlX, LXVII, LXXXIIl, etc. etc.; Ciampini. Vetera Monument. in quib. præcip. Musiv. opera, tom. II, pag. 26 ; Fortunio Licelo. Hieroglyphica, Patav. Mö55, num. 54, pag. 390 ; Montfauc. Antiquit. explic. III, 71. Demum accresceret haud ægre ingens testimoniorum sylva ex Patribus latinis vel græcis priscæ mediæve ætatis, quos indigitare summatiim sufficiat : Clem. Alex. Strom. lib. III, pag. 787, 0xon.; Athanas. Quæst. in. Scrip. sacr. 44 ; Sever. Gabalitam. Serm. ex membram. Vatic. apud Bott. Roma sott. tom. III, pag. 20; S. Paulim, Ep. XIII, edit. rom. pag. 397; S. Clirysolog. Serm. 47, 55; Venerab. Bed. in Joann. XXI, in Luc. XXIV; Alberl. Magu. Comm. in Joann. XVII; S. lsidor. apud. Albert. Márial. lib. IX, c. 4; D. Thom. Comm. in Joann. XXI; Cornel. a Lapide in Habac. I, 14, in Ezech. XXIX, 4, XLVII. — Alias iterum, benevole Lector, velim remittaris, ut intricatam, his tamen proxime connexam, de sibyllina acroslichide disputationem aggrediamur, jauique a le discessurus monitum volo nuilius esse momenti uamdam doctissimi aiiunde Gerardi Vossii in hoc 'ertulliaui effatum mysticam conjectationem, ibidem nempe latere subobscuram ethnicorum in Christianos obtrectationem, quam apprime diluiu J. Koruholdu in commentatione cui titulus : Paganus obtrectator sive De gentilium calumniis, Lubeck.T1703. Edd. (a) Cui nec integre quidem docendi jus erat. Hoc est, cui nec sanam quidem et veram doctrinam docendi jus erat, nedum perversam, adulteram, hærelicam,

CAPUT II.

Sed enim quanta vis est perversitatis ad fidem labefactandam, vel in totiim non recipiendam, ut ex his eam impugnet, ex quibus constat. Nihil adeo est quod tam obduret mentes hominum , quam simplicitas divinorum operum quae in actu videtur, et magnificentia quæ in effectu repromittitur : ut hic quoque, quoniam tanta simplicitate sine pompa , sine apparatu novo aliquo, denique sine sumptu homo in aqua (1) demissus, et inter pauca verba tinctus, non multo vel nihilo mundior resurgit, eo incredibilis existimetur consccutio æternitatis (a). Mentior, si non e contrario idolorum solemnia vel arcana, de suggestu et apparatu, deque sumptu, fidem et auétoritatem sibi exstruunt. Pro ! misera incredulitas, quæ denegas (2) Deo proprietates suas, simplicitatem et potestatem. Quid ergo? nonne mirandum et lavacro dilui mortem ? Atquin eo magis credendum , si, quia mirandum ést, idcirco non creditur. Qualia enim decet esse opera divina, nisi super omnem admirationem ? Nos quoque ipsi miramur, sed quia credimus. Cæterum incredulitas miratur, non credit. Miratur enim simplicia quasi vana, magnifica quasi impossibilia. Et sit plane ut putas, sa'i , ad utrumque divina pronuntiatio præcucurrit (5): Stulta mundi elegit Deus ut confundat sapientiam ejus (I Cor., I, 27), et Prædifficilia penes homines, facilia penes Deum (Matth., XIX, 26). Nam si Deus et sapiens et potens, quod etiam prætereuntes eum non negant, merito in adversariis sapientiæ poteiitiaeque, id est in stultitia et impossibilitate materias operationis suæ justituit. Quoniam virtus omnis ex his caussam accipit, a quibus provocatur.

CAPUT III.

Ilujus memores pronuntiationis, tanquam praescriptionis, nihiloininus quam stultum et impossibile sit aqua reformari tractamus. Quid utique

A ista materia tantæ dignatio:iis meruerit officium ? Ul opinor, auctoritas liquidi elementi exigenda est. Atquin plurima suppetit, et quidem 'a primordio. Nam unum ex his est quæ ante omnem mundi suggestum impolita adhuc specie penes Deum quiescebaut: 1m primordio, inquit, fecit Deus cælum et terram. Terra autem erat invisibilis (4) et incomposita, et tenebræ erant super abyssum, et spiritus Dei (5) (b) super aquas ferebatur (Gem. I, 1, 2).IIabes, homo, imprimis ætatem venerari aquarum, quod autiqua substantia; dehinc dignationem, quod divini spiritus sedes, gratior scilicet cæteris tunc elementis (c). Nam et tenebræ totæ adhuc sine cultu siderum informes, et tristis abyssus (d), et terra imparata, et cœlum rude : solus liquor, semper materia perfecta, læta simplex, de suo pura, dignum vectaculum (6) Deo subjiciebat. Quid quod exinde dispositio mundi modulatricibus quodammodo aquis (7) Deo constitit. Nam, ut firmamentum coeleste suspenderet, in medietate distinctis aquis fecit; et, ut terram aridam suspenderet (8), segregatis aquis expediit ( Gen., I). Ordinato dehinc per elementa mundo cum incolæ darentur (Prov., VIII), primis aquis praeceptum est amimas proferre. Primus liquor quod viveret edidit ne mirum sit , in Baptismo , si aquæ animare (e), noverunt. Nam ipsius quoque hominis figurandi (9) opus, sociantibus aquis absolutum est. De terra materia convenit, non tamen habilis nisi humecta ct succida, quam scilicet ante quartum diem segregatæ aquæ in stationem suam, superstite humore, limo temperarant (10). Si exinde universa vel plura prosequar quæ de elementi istius auctoritate commemorem, quanta vis ejus aut gratia, quot ingenia, quot officia, quantum instrumentum mundo ferat ; vereor ne laudes aquæ potius, quam Baptismi rationes videar congregasse. Licet eo plenius docerem non esse dubitandum, si materiam, quam in omnibus rebus et

[ocr errors]
[merged small][ocr errors][merged small][merged small]

Sic initio libri II ad Uxorem : Quod si integre sapis; hoc est, si vere. Ait igi ur: Quintillæ nec integre quidem docendi jus esse, quia scilicet docendi miuus virile esse, et quidem sacerdotale, sicuti et tingere et offerre. Præclare hoc explicavit libro de Welandis Virginibus. Rig. CAP. II.— (a) Incredibilis eristimetur, etc. Error hic ctiam erat Quintillæ, quæ incredibile putabat, Baptismum vitam ;eternam conferre.Ob eam caussam de Caiana h;eresi viperam vocavit, quod ab impiis Caianorum dogmatis tantisper deflecteret. Ii enim, ut docet S. Ilieronymus, Epist. 45 ad Oceanum, dicere audebant, quædam esse peccata, quæ Christus sanguinis sui effusione lavare non posset, et tam altas jecisse radices in animis nostris, ut inde evelli nequeant. Le PR. CAP. Ill.—(b) Spiritus Dei. Sic Pamelius,et expungit Domini,ratus emendasse juxta usitatiorem phrasin Tertulliani, et textum græcum, et hebraicum. Non me moverent ista, quo minus a litura abstinerem, et ex Tertulliano suffragium ferrem Wulgatæ quæ Domini ver

tit, et interdum facit ubi in graeco est Θεού ; adductus tamen sum ut lectionem Pamelii retinerem, quia Tertullianus, adv. Hermogenem, cap. 5., non ante dixit in Genesi Deum vocatum fuisse Dominum , quam perfecto jam orbe homineque formato. Non ergo legerat spiritus Domini, sed Dei. LAc. . (c) Gratiór scilicet tunc caeteris elementis. Praefert aqüam aliis elementis, maxime ut tunc erant horrida. càvens ne a philosophante nonnullo arguatur minus physice asserium, cum primas fere omnes igni deferaiit. Licet Plutarchus paululum ambigat, libellum integrum confecit, cujus titulus est: An aqua dignior igiie; ubi pluribus illam antefert, citatque Pindarum, ode M, Olymp. &pizrov μιν ἀσp. LAc. (d) Et tristis abyssus. Ignitam mundi sedem signat nomiiie al)yssi, noii aquæ congeriem, quam minime tristem, sed lætam hic vocat. LAc. (e) Ne mirum sit in baptismo si aquæ animare noverunt. Animare, hoc est, æternam homini vitam reddere, qua peccando exciderat. RiG.

operibus suis Deus disposuit, etiam in sacramentis A Philippus inter vias fortuita aqua tinxit, plus salutis

[blocks in formation]

aut minus retulit. Igitur omnes aquæ de pristina originis prærogativa sacramentum sanctificationis comsequuntur, invocato Deo. Supervenit enim statim spiritus de cœlis, et aquis superest, sanctificans eas de sémetipso, et ita sanctificatæ vim sanctificandi comhibunt (4). Quanquam ad simplicem actum competat similitudo, ut, quoniam vice sordium delictis inquinamur, aquis abluamur. Sed delicta, sicut non in carne comparent, quia nemo super cutem portat maculam idololatriæ (c), aut stupri, aut fraudis; ita ejusmodi in spiritu sordent, qui est auctor delicii. Spiritus enim dominatur, caro famulatur; tamen utrumque inter se communicaut reatum , . spiritus ob imperium, caro ob ministerium. Igitur medicatis quodammodo aquis per Angeli interventum, et spiritus in aquis corporaliter diluitur, et caro in eisdem spiritaliter mundatur. CAPUT V. Sed enim nationes extraneæ ab omni intellectu spiritalium potestatem eadem efficacia idolis suis subministrant, sed, viduis (d) aquis, sibi mentiuntur. Nam et sacris quibusdam per lavacrum initiantur, Isidis alicujus, aut Mithræ, ipsos etiam deos suos lavationibus efferunt (e). Cæterum villas, domos,

[merged small][merged small][ocr errors]

COMMENTARIUS. (a) Genus quidem unum. Stylum juris, non Porphy- C invocato tribus in personis Deo, sacramentum sanc

rii rüdimenta servat; nam juris interpretes speciem appellant genus, et individuum speciem, ut homiinem et Tequum genera . Titium et Bucephalum species: sic Julianus, l. LIV, ff. de verbor. 0blig., et Ulpianus, 1. XXX, ff. de Legatis. Wide Boeriuni, in Topico militar. for. et legal. discip. Gothofredus tamen, in l. LIV, contendit trahere Aristotelem in sensum Juliani et juristarum, Sic notat vocasse Aristotelem species re\evrzia yfvn étri roîc &régo tc, atque individua l*y4rx eiôn. Verum minus logice assertum videbitur dialecticis, qui per lay4ra eiôn ultimas species, quod ipsi reddunt infimas, non intelligunt individua, sed illa universalia, essentialia, quæ tantum prædicantur de pluribus differentibus numero, ut homo, ita ut sub se non contineant aliam speciem, sed tantum individua, et genus infimum vocant, quod vere est genus, sed prædicatur de pluribus differentibus specie tantum, ita ut aliud genus sub se nullo modo capiat, sed caeteris potius subjiciatur. LAc. CAP. IV. — (b) Nulla distinctio est mariquis am stagno, nec quidquam refert inter eos quos Joannes in Jordane, et quos Petrus in Tiberi tinxit. Nec de Baptismo Christi majora quispiam dixerit iis quæ de Joannis baptismo Paulinus, in Carmine de Joan. Bapt. :

Perge igitur sanctas puri Jordanis ad undas, etc.

Et tamen his Tertulliani verbis hoc tantum significatur, in caussa baptismi nullam esse inter aquas differentiam, neque hanc esse præstantiorem alia. ltaque non referre, mari quis an stagno, flumine an fonte, lacu an alveo lilualur. Neque enim plus salutis contulisse Tiberim, in quo Petrus tinxit, quam Jordanem in quo Joannes, uti nec illam obviam et fortuilam qua Philippus, ideo plus aut minus salutarem fuisse spadoni. Quod est sane verissimum. Etenim qualescumque sint aquæ, non sanctificant : sed omnes aquæ

[ocr errors]

tificationis consequuntur, ac per ipsas Deus hominem sanctificat. Hoc tantum ait Septimius. RiG. Petrus in Tiberi tinaeit. Pelrus igitur, R9iyae fuit aliquando, quod negare aut saltem veliiti dubium proponere ausus est Calvinus. Tertullianus iis temporibus vicinus, et rerum christianarum diligens observator, hic et lib. de Præscript. rem dubiaum non relinquit. LE PR. (c) Idololatriæ aut stupri aut fraudis. Haec sunt principalia delicta quæ statim initio lib. de ldol. crimina esse dicit exitiosa et devoratoria salutis. lbidem adjungit homicidium (quod hic prætermisit), quia plerumque, cædis patratæ maculas homicidæ aliqua sui corporis parte referunt. Rig. CAP. W.— (d) Sed viduis aquis sibi mentiuntur.Widuis scilicet Angelo ac Spiritu sancto, ideoquesterilibus. At nostris aquis supervenit Spiritus de cœlis, sanctificans eas de semetipso, et ita sanctificatæ, vim sanctificandi concipiunt, quare et pariunt, nempe Christianos, vitæ homines ælernae. Paulinus, epist. ad Severum, XII :

Sanctus in hunc cœlo descendit Spiritus amnem. Cœlestique sacras fonte maritaî aquas, etc. Rig.

(e) Ipsos etiam deos suos lavationibus efferunt. lstud de sacris Matris deorum disertis verbis uradit B. August. (lib. II de Civitate Dei, cap. 4): t Ludis, inquit, turpissimis, qui diis deabusque exhibebantur. oblectabamur. Cœlesti deae et Berecynthiæ Matri 6eorum omnium, ante ejus lecticam, die solemni lavationis ejus, talia per publicum cantitabantur a nequissimis scenicis, qualia non dico Matrem deorum, sed nec matrem ipsorum scenicorum deceret audire. » Ac paulo post : v Quæ sunt sacrilegia, si illa erant sacra? aut quæ inquinatio, si illa lavatio ? » Super quo loco Ludov. Wives tradit pridie idus aprilis Matrem deorum magna pompa a Gallis ad Almónem fluvium,

« PoprzedniaDalej »