Obrazy na stronie
PDF

zostawił pamięć zalet niepospolitych f w Poznaniu dnia 27 września 1856.

3) Antoni Waga ur. 8 maja.! 799 w Grabowie na starem Mazowszu, po ukończeniu nauk w szkole warsz. u XX. Pijarów został w r. 1818 nauczycielem zoologii w liceum warsz. W r. 1819 wydal rozprawę o naukach przyrodzonych a w szczególności o historyi naturalnej. Rozprawa jego o zwierzętach przez poetów i malarzy zmyślonych umieszczona w Pamiętniku warsz. z r. 1819 zwróciła na niego uwagę władzy, która wysłała go do uniw. berlińskiego. Po powrocie do kraju poświęcił się gorliwie swemu przedmiotowi. Prace jego są: Wiadomości z nauk przyrodzonych, Warsz. 1820. Teorya gospodarstwa wewnętrznego, Warsz 1838. Wiele prac Wagi ogłoszonych było w pismach zagranicznych z których najważniejszą jest: Obseruations sur les Myriapodes Myśliwstwo ptasze, dzieło XVI wieku przedrukowane z dodaniem przedmowy objaśnień i przypisów, Warsz. 1842. Oprócz dzieł oryginalnie napisanych przetłumaczył: Historya oby~ cznjów i zrny&lności zwierząt Vireja, 2 tomy Warsz. 1845. Zoologią p. Milne Edwards., Warsz. 1850. Waga jest pierwszym entomologiem polskim. W r. 1860 wyszła część pierwsza „Historyi naturalnej* zawierająca wstępne wiadomości. Dzieło to wskazujące pomoc do nauczenia się tej umiejętności uważanej w głównych stanowiskach jej wzrostu.

4) E. P. Leśniewski, były nauczyciel nauk przyrodzonych, tyle ułożył i przetłumaczył z dzieł nauk przyrodzonych gospodarstwa i historyi, że istotnie niezmordowana praca jego w celu rozkrzewienia pożytecznych wiadomości na wielką pochwałę zasługuje. Oto są jego dzieła: Rybactwo krajowe czyli hist. naturalna ryb krajowych; kalendarz rybacki 11 rycin, Warsz. 1837. Poradnik dla gospodyń wiejskich etc. 7 rycin 3 tomy, Warsz 1838. Historya naturalna rodu ludzkiego p. Virej, 2 tomy Warsz. 1847. Tegoż autora o kobiecie pod względem fizyologicznym, morał* nym i literackim wyd. 2. 1857. Historya naturalna systematycznie ułozona S tomy 1857. Powszechne Ziemioznawstwo czyli opisanie budowy i składu ziemi etc. Dr. W. Hoffmana przekł. z niem. z 4ma cluomolitog., rycinami i wielu drzeworytami. Warsz. 1 -53. Nauka gospodarstwa wiejskiego 2 tomy. Warsz. 1855. Nauka chowu pszczół. Warsz. 1843. Reichenbacha Galery a obrazowa zwierząt t rycinami 2 tomy. Warsz. 1839. Wychowąniec XIX wieku czyli przepisy przystojności. Warsz. 1843. Obraz świata pod względem hist. jeogr. i statystyki, z rycinami, drzeworytami i mappami. 2 tomy. Warsz. Wyd. 2 poprawne 1853. 5) Norbert Alfons Kumelski i Stanisław Batys Górski ułożyli dzieło p. n. Zoologia albo historya naturalna zwierząt w głównych zasadach podług systematu Linneusza trybem JBlumenbacha, z wielą dodatków i odmian zastosowanych do dzisiejszego stanu tej nauki. 2 tomy. Wilno 1838.

6) Konstanty hr. Tyzrnhaus. Zasady ornitologii albo nauki o ptakach. Obejmujące rys postępu tej literatury, taxonomią, glossologią i terminologią. Z przydaniem 5 tablic litogr. części ptaków objaśniających i jednej tabl. kolor. Wilno 1841. Tegoz ornitologia powszcchna czyli opisanie nauk wszystkich części świata. Wilno tom I. 1843 t. 2 1844 tom. 3 1846. Dzieła te są jedyne w naszym języku, z niego korzystają i zagraniczni uczeni.

7) Gcstaw Belkę napisał: Mastologia, czyli historya naturalna zwierząt ssących 3 tomy, Wilno 1847—49. Jerzy Cuuier i jego prace p. Flourens napisane przełożył. Wilno 1851. Tenże wraz z Alexandrem Kremerem przełożyli i dodatkami wzbogacili Historya nauk przyrodzonych podług ustnego wykładu Jerzego Cuvier ułożoną przez P. Madalen de St. Agy. Z dodatkiem historyi Anatomii w Polsce .i w Litwie przez profess. Adamowicza 5 tomów, Wilno 1854—55. Nadto wydał krótki rys historyi naturalnej Kamieńca podolskiego, który Bibl. Warsz. wydrukowała 1858.

8) Stan. Konstanty Pietruski Z Siemuszowej ułożył dzieło n. p. Historya naturalna zwierząt ssących dzikich galicyjskich, zawierająca dokładne opisanie zwierząt ssących krajowych, tudzież ciekawe spostrzeżenia nad sposobem życia i obyczajami tychże; jako skutek 201etnich badań i doświadczeń, Lwów 1853.

9) W. F. przełożył Oiualius dllalloy: O rasach ludzkich etyli zasady etnografii, Wilno 1852.

10) Hipolit Witowski ulożył: llistoryą naturalną dla użytku młodziezy obejmującą zoologie, botanikę, mineralogię i geologię w 3 tomach, Lwów 1850. Zoologia najlepiej opracowana, w ogóle dzieło zgodne z postępem nauki. Świat i przemiany skorupy ziemskiej po części podług Inkesa wypracował geolog, przejrzał i zalecił K. C. Leonhard, a przełożył na język poLki II. Witowski, Lwów 2 części 1^58.

11) Kazimierz hr. Wodzicki. Wycieczka ornitologiczna w Tatry i Karpaty galicyjskie na początku czerwca 1850, Leszno 1851. O wpływie jakie wywierają ptaki na gospodarstwo tak polne jak i leśne w ogólności a to szczególności o owadach lasom szkodliwych 2gie wyd., Leszno 1852. O sokolnictwie i ptakach myśliwskich, Warszawa 1858 w 8ce więk. str. 213 nielicz. 6. Dzieło to jest ważne dla starożytności krajowych, jako zawierające wiele szczegółów o życiu domowem przodków naszych odznaczających się zamiłowaniem myśliwstwa.

12) Adam hr. Plater. Spis zwierząt ssących, ptaków i ryb krajowych, na oddziały, rzędy, pokrewieństwa, rodzaje i gatunki, Wilno 1852.

13) Ludwik Jenikb główny redaktor księgi świata, która zawiera bardzo wiele przedmiotów z historyi naturalnej pięknym językiem ogłoszonych. Wydawnictwo to zaczęło się od roku 1850 i corocznie od r. 1851 wychodzi w tomach regularnie.

14) Ignacy Wodziński W Kijowie przygotował do druku tłumaczenie dzieła Alfreda Maury: Ziemia i człowiek. Jestto jedno z dzieł popularno naukowych francuzkich, najszczęśliwiej pomyślanych rodzaj Kosmosa dla wszystkich. Autor naprzód opowiada o gwiazdach i światach, słońcu i ciałaeh niebieskich, dalej historyą kuli ziemskiej i jej formacyi, potem daje wiadomość o geologii, historyi roślin i zwierząt, aż naeszcie o człowieku. Celem tego pisma było wskazać jak.

ogólna znajomość warunków egzysteneyi świata koniecznie potrzebną jest do jasnego pojęcia historyi. Wykład jest

przystępny i zajmujący.

15) A. Bbrsteina Bibliotekę popularną nank przyrodzonych przetłumaczył Stanisław Lowenhard, Warszawa 1859 i 1860.

16) A Folikaiit Zagórski, Gawędy naukowe obejmujące wiadomości z nauk przyrodzonych. Wydanie pośmiertne z portretem autora i z życiorysem napisanym przez J. I. Kraszewskiego 2 tomy, Warsz. 1859.

§ 148. O gospodiiMtOTle róluriii I poliiem eoraz więcej wychodzi dziel opartych na postępie nauk przyrodzonych, odznaczyli się w tym przedmiocie następni:

1) Michał Oczapowski ur. 18 maja 1788 w dobracb Pociejki w wojew. mińskiem; w Slucku uczęszczał do szkół, wyższe zaś nauki pobierał w uniwer. wileńskim, w którym uczone stopnie otrzymał. Poświęcił się z zamiłowania i skłonności gospodarstwa praktycznemu i dia należytego wykształcenia udał się do Móglina jedynej wówczas szkoły rolniczej w Europie pod sterem sławnego Thaera zostającej, i tam rok cały spędził. Następnie odbył podłóż gospodarską w większej części pieszo w Niemczech t Francyi i Anglii. W r. 1820 wezwany na professora nadzwyczajnego do Uniwers. warszaw. w r. 1822 otrzymał katedrę gospodarstwa wiejskiego i leśnictwa w Uniwers. wileńskim; następnie byl powołany na Dyrektora instytutu gospodarstwa wiejskiego i leśnictwa w Marymoneie pod Warszawą. Dzieła jego odznaczają się samodzielnym poglądem jak i jasnością stylu, odpowiednią przedmiotowi traktowanemu, a zawsze z uwagą na klimat i miejscowe okoliczności. Najcelniejszem jego dziełem jest: Gospodarstwo wiejskie, obejmujące wszystkie gałęzie przemysłu rólniczego, teoretyczno-praktycznie wyłozone. Warszawa 10 tomów 1835 — 1845. po śmierci dodano jeszcze toin Xl i XII Warsz. 1856. Nauka ekonomii czyli zarządu gospodarstw 2 tomy Warsz. 1857. Ogrodnictwo zastósowane do potrzeb ziemianina polskiego. Lwów 1845. Oczapowski byl ozdobiony różnemi orderami, oraz znakiem nieskazitelnej służby za lat 25. Umarł w styczniu 1854 r.

2) Jan Nep. Kurowski 1) Wiadomości gospodarskie każdemu rolnikowi niezbędnie potrzebne 2 tomy. Warsz. 1836. 2) Sztuka urządzenia gospodarstw wiejskich eto. 2 tomy. Z rycin, i tabli. War6z. wydanie 2gie 1844. 3) O różnych surrogatarh kartofli pod względem gorzelnictwa w ogólnosci, a w szczególności o uprawie lubina na różne cele. Warsz. 1855. 4) Dodatek do dzieła sztuka urządzenia gospodarstw etc. w 4ce z 3 tablic . rye. Warsz. 1853. 5) Weterytiarya popularna wyd. 3cie z 13 tablic, ryc. Warsz. 1858. Prócz tego wydał: Tygodnik rólniczo-technologiczny i t. p. O oszczędzeniu ziarna siewnego. Niezawodny na praktyce ugruntowany sposób, znacznego oszczędzenia ziarna siewnego a mimo to powiększenia plonów. Rzecz zebrana z wieloletnich doświadczeń znakomitych agronomów (z ryciną). Warsa 1859.

3) Józef Dtimokt wydal: Gospodarstwa rólnicso-praktycznego (krótki rys) podług zwyczajów prowincyi zachodnich; z wyjaśnieniem łatwego przejścia do systematu plodozmiennego za pomocą wiosennego usiewu ugorów, z wykazem czystych zysków wynikających z szczegółowej uprawy i urządzenia lnu przez moczenie Towamym zwanego, oraz z dodaniem prawideł i wzorów prowadzenia rachunkowośoi gospodarskiej na sposób buchhalteryi kupieckiej. Wilno 1850.

4) Dezydehy Chłapowski wydał popularne dzieło: O rólnictwie, które doczekało się trzech wydań. Poznań r. 1852.

5) Ignacy Łtmekowski wydał dziełko pod napisem Gospodarz, część J. rolnictwo; II. chodowanie i choroby koni, bydła i owiec . III. ogrodownictwo: IV. pszczelnictwo. 2 wydanie 1853.

6) Toma.sk Bartmański wydał: Ekonomia domowa czyli przepisy tyczące się gospodarstwa wiejskiego i domo

« PoprzedniaDalej »