Obrazy na stronie
PDF
[ocr errors]

bytej. W geologicznym opisie Czorsztyna usiłował oznaczyć wiek piaskowca karpatowego; pisał o Babiej górze w Beskidach, tudzież o skałach należących do formacyi wapienia. W tymże dzienniku Leonharda w r. 1833 znajdujemy jego opisanie Ongulatów naturalnych odkrytych w Wieliczce; Opis podróży odbytej w Karpatach w r. 1832; Uwagi geognostycznej naturze Lanki; O odkrytych nowych warstwach Inferior Oolita; O syenitach i diorytach cieszyńskich; Geologiczny opis Szczawnicy i Szlachto wy; nakoniec o trzeciej formacyi pod Oleskiem i Podhorcami w Galicyi. Pomiary barometryczne Tatró w 1839—40. O formacyi Jura nad brzegami Wisły 1842. Rzut oka na budowę geologiczną Tatrów i wzniesień od nich równoległych. O powstaniu skał metamorficznych w okolicach Dobrzyna 1842. Krótki opis historyczny, geologiczny i górniczy Wieliczki z 2 tablicami, Berlin 1843. Pieśni ludu Podhalan, czyli górali tatrowych polskich, Warsz. 1845. Nowe lub niedoklndne opisanie skamieniałości tatrowych, zeszyt I z 24 tabl. litogr. 4ka wielka r. 1846. Geologia do łatwego pojęcia zastósowana. Kraków 1856.

C. Chemią wykładali:

1) Jan Kanty Krzyżanowski ur. w Krakowie. Po ukończeniu nauk w uniwersytetach krakowskim i wiedeńskim i otrzymaniu stopnia Dra filozofii, był professorem naprzód w Krakowie, potem w Lublinie; odbywał podróż naukową do Niemiec, Francyi, Włoch, Anglii, następnie był professorem w uniw. warszawskim i inspektorem jeneralnym tegoż uniwersytetu, nakoniec prezesem komitetu edukacyjnego. Wydał oprócz kilku pomniejszych pism treści pedagogicznej: Początki chemii do użytleu szkól. Warsz. 1827.

2) Ignacy Fonbbrg professor uniwersytetu wileńskiego. Słownik wyrazów chemicznych. Wilno 1825. Chemia z zastósowaniem do sztuk i rzemiosł. Tom I obejmujący wiadomości wstępne i naukę o ciałach prostych. Tom II obejmujący naukę o ciałach złożonych Igo rzędu. Tom III obejmujący naukę o ciałach złożonych 2go i 3go rzędu, Wilno 1827—1829.

3) Ludwik Jbnike główny redaktor Księgi świata, która zawiera bardzo wiele przedmiotów z historyi naturalnej, z fizyki i chemii, pięknym językiem ogłoszonych. Wydawnictwo to zaczęło się od r. 1850 i corocznie od r. 1851 wychodzi w 2 tomach regularnie. Część artystyczna stało-i drzewo- • rytów równie na zaszczytną zasługuje uwagę.

4) Józef Sbwkkyn ZbkituwIeck« ur. 1802 w Kodniu w Lubelskiem. Po ukończeniu wydziału filozoficznego w uniwersytecie warszawskim 1821 r. ze stopniem magistra, rozpoczął w r. 1822 zawód nauczycielski w Lublinie. W roku 1830 napisał rozprawę: O nomenklaturze chemicznej polskiej wykazując konieczną zmianę w języku przez Śniadeckiego urobionem. Najważniejsze jego dzieła: Wykład początkowy chemii, z 8 tabl. figur. 430 str. Warsz. 1850. Wykład początkowy chemii o metalach i ich związkach z r. 1851, obejmujący obraz nauki w dzisiejszem jej rozwinięciu.

5) J. Filipowicz i W. Tomaszewicz przełożyli Dr. J. Stockhardt: Wykład chemii, czyli pierwsze zasady tej nauki, wsparte najprostszemi doświadczeniami. Dla kształcenia się w niej bez nauczyciela, szczególniej zaś dla poczynających farmaceutów, wiejskich gospodarzy, rękodzielników. Z 290 w texcie odbitemi drzewor. Wilno 1855.

6) Emil Czyrniański. Wykład chemii nieorganicznie] zastosowanej do przemysłu, rolBictwa i medycyny z 132 drzeworytami. Warsz. 1858.

7) Władysław Gabbińshi wydal: Chemia rólnicza z przedmową Kajetana Garbińskiego sposobem popularnym wyłożona. Warsz. 1846.

8) Władysław Bazan wydał: Przewodnik w rozbiorach chemicznych jakościowych ciał nieorganicznych, krótko zebrany. Kraków 1853 str. 69.

9) Jan Pankiewicz przełożył z niemieckiego Liebig J. Dra. Chemia organiczna w zastósowaniu do zoofizyologii i patologii, z dodatkiem o budowie i znaczeuiu organów żywienia. Warsz. 1844.

10) Ludwik Natan«on przełożył Dra Liebig Nowe listy o chemii zastosowane do przemysłu, fizyologii i rólnictwa, Warsz. 1854.

11) Antoni Kosi przetł. J. Liebig: Najnowsze listu chemiczne. Poznań 1858.

12) Jakób Natanson magister nauk przyrodzonych, wydał oryginalnie: Krytki rys-chemii organicznej za szczególnym wględem na rólnictwo, technologię i medycyny. Część I i II. Wani. 1857. 1858.

13) J. B. Rogojski przełożył Stockharda: Prelekeye chemiczno-gospodarskie 2 tom. Warsz. 1859. Tłumacz wywiązał się ze swego zadania w sposób najzaszczytniejsiy, nie wahał się pomnożyć swej pracy licznemi uwagami objaśniającemi text dla czytelników.

D. FIZYKA.

1) Antoni Magiku ułożył i własnym kosztem wydal: Fizyka dla młodziezy. Warsz. 1825. Dziełko to wielce użyteczne, najpierwsze tej nauki zasady sposobem prostym i łatwym objaśniające. Ofiarował takowe na korzyść Towarzystwa Dobroczynności.

2) Andrzej Radwański. Ur. 1601. f 20 maja 1860. jSauki ukończył w Uniwers. Warszaw. i Magis. filozofii, poczem mianowany został nauczycielem szkół wojewodzkich warszaw. professorem kursów dodatkowych a ostatecznie professor Gym. Gub. wars. Członek komitetu eksamin. Emeryt . Wydał: Zasady fizyki doświadczalnej (5 zeszytów. 8 Warsz. 1837). Początki fizyki do wykładu po gimnazyach w król. pols. zastósowane Warsz. 1838. O telegrafach elektrycznych Warsz. 1838. Zasady chemii nieorganicznej, przekład z Wohlera Warsz. 1839. Zasady chemii organicznej, przekład dzieła Marchanda. Warsz. 1840. O języku w rzeczach stworzonych Warsz. 1850. O istotach nieważkich czyli wiadomości z fizyki Tudzież przy tymże 3 tomowym dziełku „Słownik wyrazów grecko. łacińskich w po. znawaniu Rudy używanych." W r. 1829 i 1830 wydawał pamiętnik technologiczny lHast prócz tego liczne pisma umieszczał w rozmaitych dziennikach.

3) A. E. Urbański doktor wydał: Fizyka elementarna w 2ch częściach. Lwów 1850. Tenże napisał Naukę gospodarstwa wiejskiego. Lwów 1849.

Wykład fizyki doświadczalni) i stósowanej oraz meteorologii. A Ganot profess. matematyki i fizyki, przekład z frauc. podług 7go wydania przez studentów cesarsko - królew. warszawskiej medyczno - chirugicznej akademii pod kierunkiem Stanisława Przystańskiego profess. nauk przyrodzonych. Dzieło ozdobione 558 drzeworytami w texcie wykonanemi w instytucie drzeworytniczym Jana Meinheymera w Warszawie nakładem Blaszkowskiego, rozpoczeto w r. 1858 a skończono w 1860. Przekład ten jest starannie dokonany i wydany, wypełnia jednę z najlepszych potrzeb uczącej się młodzieży. Wyborny kurs fizyki (i..mota przyjęty za klassyczny zawierający wszystko co dla uczniów jest najkorzystniejszem nie potrzebuje rozbioru i uznania, stal się bowiem książką podręczną wszędzie; uczący się znajdują w nićj objaśnienie wszelkich trudności dokładne wizerunki machin i narzędzi przewodnika jasnego, pewnego, dla tych, którzy sami chcą pracować.

E. Zoologin ma swoich zwolenników i miłośników liczny poczet, między innymi znaczne zasługi mają.

1) Felix Paweł Jarocki ur. 14 stycznia 1790 w Pacanowie pod Sandomirzem. Uczył się w Liceum i uniw. krakowskim. W r. 1812 przyjął obowiązki nauczyciela w Liceum ś. Anny. W r. 1814 otrzymał stopień doktora filozofii. W tymże roku władza edukacyjna przeznaczyła go na zastępcę professora nauk przyrodzonych w liceum poznańs. W roku 1815 wysłany został kosztem króla polskiego do Uniwersytetów berlińskiego i paryzkiego. W roku 1817 został professorem nauk przyrod. w szkole wojew. kaliskiej. W roku 1819 z polecenia ministra oświecenia St. Potockiego zakupił gabinet przedmiotów przyrodzonych we wsi Urunwicach w Szląsku za 11,500 talarów dla nowo otwartego uniw. warsz. i takowy sprowadzi. Mianował go minister professorem Zoologii uniwers. z obowiązkiem dyrekcyi rzeczonego gabinetu którym zarządzał aż do zamknięcia jego. Napisał i drukiem ogłosił: Spis ptaków, Warsz. Ib 19. Zoologia czyli Zwierzętopismo ogólne tomów 8, z których wydrukowano 6 od 1821 —1838 r. O zwierzętach jadowitych Warsz. 1822. O ptakach olbrzymich, Warsz 1825, O przeobrazeniu się owadów, Warsz. 1828. O ulach dla pszczół, Warsz. 1827. O szarańczy, Warsz. 1827. O pająkach przędzących, Warsz. 1827. Żubr oder der litwanische Auerochs, Hamburg 1830. Treść Zoologii 1851. Ma przygotowany do diuku słownik zoologiczny w pięciu językach 2 tomy. Wymienione dzieła zjednały mu tyle sławy w kraju i za granicą, że go najcelniejsze uczone Towarzystwa badaczów przyrody członkiem swym mianowały. Na zjeździe zaś w Hamburgu 1839 obrany został prezesem w wydziale anatomów europejskich.

2) Jan Motty ur. się w Paryżu r. 1790 i tamże nauki odbył. Do Polski przyjechał w roku 1806 z rodziną Mielżyńskich i już w r. 1812 został nauczycielem publicznym w Gimnazyum poznańs. W szkołach wykiadal historyą naturalną i botanikę i uczył języka francuz, przez przeciąg lat 33 bo w roku 1845 dla słabości zdrowia obowiązki swoje złożył. Wyuczył się dobrze po polsku, tak że równie w polskim jak francuzkim języku pisał i mówił. Drukiem ogłosił Wstęp do historyi naturalnej, Pozn. 1823. Precis de Chistoire de la litterature francaise (Poznań 1825) w końcu Muzeum historyi naturalnej, Poznań 1830. Wydał pierwszy z rękopisu: Książeczka na której się modliła św. Jadwiga, Poznań dwa wydania. Motty uważał się całem sercem za obywatela kraju, który został jego drugą ojczyzną. Zajmowało go zwłaszcza wszystko co miało związek z oświatą narodową. Szanowny professor, dobry ojciec, celował łagodnością i uprzejmością w obejściu. Licznym przyjaciołom

« PoprzedniaDalej »