Obrazy na stronie
PDF

łącznie poświęcić nauce prawa. Po wysłuchaniu kursów, gdzie przez dwa lata był nauczycielem jezyka polskiego przy uniwersytecie, na początku 1806 r. przybył do Warszawy i rozpoczął przy sądach regencyjnych w praktyce, powodzenie swoje prawnicze. W końcu tegoż roku zaszły wielkie zmiany w kraju, skończyło się pruskie panowanie, zwycięzki Napoleon I wstąpił na ziemie polską, utworzono Ksiestwo Warszawskie. Bandtkie wyznaczonym został do deputacyi urządzającej sądowe sprawy depozytowe, a w następnym 1807 mianowany assesorem przy sądzie appelacyjnym w Warszawie na którym to urzędzie pozostał, aż do wprowadzenia kodeksu francuzkiego r. 1808. Przy nowej organizacyi sądownictwa w Keiest. warcz: powołany był przez ówczesnego ministra sprawiedliwości Felisa Lubień-' skiego na notaryusza departamentu warszaw. i zarazem na osłonka komissyi do redakoyi kodeksu postępowania. Tegoż roku* w nowo utworzonej szkole prawa mianowany ptofessorem, wykładał w niej prawo rzymskie. Król saski książę warszaw. Fryder. August nagradzając zasługi Bandtkiego w r. 1809 mianował go notaryuszem na cale księstwo. Gdy w r. 1816 postanowiono w Warszawie otworzyć uniwersytet, wcielając doń tymczasową szkołę prawa i admistracyi, tudzież szkolę lekarską; należał do deputacyi układającej organizacyę tego instytutu. Zachował w nim katedrę prawa rzymskiego, a następnie wykład prawa polskiego i jego dziejów. Po ogłoszeniu Królestwa Polskiego, jako notaryusz dawny, potwierdzonym został w tym urzędzie z nazwą pisarza aktowego. Przy sądzie appellacyjnym sprawował ten obowiązek aż do roku 1843, zyskawszy chlubny rozgłos w całym kraju z prawości i ścisłości wykonywania tak ważnych obowiązków. Zaszczycony godnością radzcy stanu i nobilitacyą z przydomkiem Stężyńskiego, mianowanym został członkiem komissyi rządowej sprawiedliwości. Umarł d. 7 lutego 1846. Z prac zostawił: Vindiciae juria Iiomani Juełinianaei, 1808. Zbiór rozpraw o przedmiotach prawa polsk:ego 1812. Jus Cuhnente 1814. Uwagi

o potrzebie nauki prawa w naszym kraju 1814. W dziele Bentkowskiego Historya literatury polskiej 1814 w tomie drugim cały rozdział obejmujący bibliografią prawodawstwa i prawnictwa polskiego jest pracą Bandtkiego. Jus polonicum codieibus veteribus manuscriptis et editionibus quibuscunque collatis, Varsoviae 1831 w 4ce. Wiele rozpraw Bandtkiego mieszczą Pamiętnik warsz. i Biblioteka warsz. Po śmierci autora syn jego Kazimierz Władysław wydał: 1) Historya prawa polskiego napisana i wykładana przed r. 1830 w uniw. warsz. Warszawa 1850. 2) Prawo prywatne polskie (wykładane w tymże uniwer. Warsz. 1851.

3) Romcald Hubę (były professor uniwer. warszaw. dziś radzca stanu, członek komisyi do ułożenia praw dla Król. Polsk). Wydał: O teoryach prawa kryminalnego, Warsz. 1828. Ogólne zasady prawa karnego t. I. Warsz. 1830, i rozprawy w Temidzie Polskiej, wydawał do 1830 w Warszawie.

4) August Hbylman wydał: O sądownictwie w królestwie Polskićm, wykład historyczny, Warsz. 1834. Wykład historyczno-praktyczny porządku i postępowania wewnętrznego w sądzie appelacyjnym i trybunałach cywilnych Królestwa Polskiego, Warsz. 1835. Rys procesu dyscyplinarnego sądowego, Warsz. 1844. Kodex handlowy przekład z przypiskami, Warsz. 1847. Wywód zasad co do stosunków majątkowych między małzonkami. Wywód zasad ogólnych nauki prawa i prawodawstw. Myśli o nauce prawa i prawodawstwa w kraju naszym. W Bibliot. warszawskiej zamieścił następujące rozprawy: Odkąd sluzy ustawie hipotecznej i wszelkim przepisom w niej połączonym moc zobowięzująca? Rzut oka na praktykę sądowniczą jako tiz o potrzebie kształcenia prawa teoretycznie. Czy od wyroków pod formą tymczasowego uwolnienia zapadłych a mianowicie od wyroku, w którym obwiniony ab instantia lub dla dowodów uwolnionym, albo w którym inkwizycya dla niedostatku prawnych dowodów uwolnioną została , rekurs w drodze kassacyi na miejsce lub nie. O pierwiastkack prawa i naukt prawa w Zachodniej Europie w wiekach średnich. O dowodach stanu familijnego, ich rodzaju, istocie i właśchoości. Warsz. 1855. Pogląd na prawnictwo krajowe co do spraw krajowych między dobrami ziemskiemi. Warsz. 1855.

5) I. K. Rzksiński. Rys historyczny prawa rzymskiego przez Edw. Gibbona, przekład z angielskiego G. Hu gona powiększył. Kraków 1830. Trzy kodexa francuzkie, cywilny, postępowania sądowego i handlowy. Kraków 1845.

6) Fbanciszbk Maciejowski uczony sędzia wydał: Wykład prawa karnego w ogólności, z zastosowaniem kodeant kar głównych i poprawczych z dniem 1 stycznia 1848 w Król. Pols. obowiązującego, tudziez ustawy przechodniej i instrukcyi dla sądów. Warsz. 1848. Nadto napisał wiele rozpraw, z których kilka wymieniamy. O związku jurysdykcyi kn/minalnej z a/wilną. O zwłoce czasu w zobowiązaniach. O zewnętrznych działaniach bezprawnych i wiele innych. Wykład prawa rzymskiego. Nie mamy dotąd po polsku naukowego dzieła historyi prawodawstwa rzymskiego, ani wykładu zasad prawnych rzymskich, nie małą przeto oddal swą pracą p. Maciejowski usługę dla młodzieży poświęcającej się zawodowi prawnemu.

7) Antoni Zygmunt Hei.ckl Dr. O. Pr. b. professor prawa polskiego przy uniwersytecie Jagiellońskim. Wydawał Kwartalnik naukowy w r. 1835 i 36 tom 4ty gdzie wiele jest prac jego własnych. W r. 1836 wydał: Rys postępów prawodawstwa Karnego; w tymże roku wyszedł z druku jego przekład Lengnicha: Prawo pospolite Królestwa Polskiego. W r. 1847 i 52 był współpracownikiem z ś. p. Antonim Muczkowskim w wydaniu Kodeocu Dyplomatycznego Polski. Napisał ważną rozprawę umieszczoną w tom. I zeszycie IV Roczniku Tow. Przyj. Nauk. Krakowskiego w r. 1852 pod tytułem: O klasztorze Jędrzejowskim i będącym nagrobku Pakosława Kasztelana Krakowskiego. W r. zaś 1856 wydał: Starodawne prawa polskiego pomniki, poprzedzone wywodem historyczno - krytycznym tak zwanego prawodawstwa wiślickiego Kazimierza Wielkiego w Łexcie ze starych rękopismów krytycznie dobranym. Tom I. Krak. 1856. Dzieło monumentalnego znaczenia. Ta praca będąca owocem 20tu lat poszukiwań autora, tworzyć będzie epokę w badaniach Historyi prawodawstwa polskiego. Jak każdy przyszły pracownik na tem polu, oprze się na tem dziele Helcia, tak również ta praca zatamowała drogę na przyszłość wszelkimi lekkomyślnym i płytkim rozprawom nad prawem polskiem. Heleel w swojej pracy okazał czem być powinna prawdziwa krytyka historyczna.

8) Alexander hr. Stadnicki napisał: Przegląd krytyczny rozporządzeń tak zwanego Statutu Wiślickiego podług przedmiotów ułożony, z uwzględnieniem poprawnej wersyi w dziele p. Zygmunta Ant. Helcia podanej i z ocenieniem zdobyczy naukowych przez jego badania osiągniętych. Bibl. warsz. z r. 1859.

§ 146. Dzieła o ekonuiull politycznej w tym okresie:

1) Ludwik Tkgoborkki syn znanego w Warszawie obywatela. Zaczął swej zawód od służby przy księciu Lubeckim, z którym jeździł do Wiednia w s-prawie likwidacyi rachunków między Królestwem Polskiem a Austryą. Po r. 1831 był konsulem w Gdańsku. Następnie w r. 1833 zasiadał w komissyi, mianowanej przez trzy mocarstwa dla reorganizacyi Rpltej krakowskiej. W ostatnich czasach reprezentował Rossyą w konferencyach, które rozstrzygały sprawę cła zundowego. Ledwie wrócił z Danii do Petersburga, śmierć go prawie nagle dnia 11 kwietnia r. 1857 zaskoczyła. Pisma jego wielką zwracały na siebie uwagę, przedmiotem ich była nauka, która w Rossyi uprawiana, żadnego dotądi znamienitszego autora nie wydała. Z prawdziwem też zadziwieniem, a nawet niedowierzaniem przyjęła Europa najważniejsze jego dzieło: Essai sur le force productivs de la Russie. Dzieło to Wojciech Szymanowski przełożył na język polski pod tyt. Siły produkcyjne Rostyi. Warsz. 1853. Przebywając długo i w Krakowie, i w Wiedniu miał czau przypatrzyć się z bliska finansom austryackim i te w osobnym dziełku wyłożył. O finansach i kredycie publicznym, Austryi 2 tomy. Paryż 1843. Niezawodnie jako finansista i ekonomik polityczny miał obszerne wiadomosci i niepospolity talent. Za naczelną jednak zasługę poczytać mu należy, że się zawsze szczerze za wolnością handlu oświadczał.

2) Jan Mittelstakdt wydał origin. Zasady ekonomii politycznej zgodne z religią chrześciańską zastósowane do gospodarstwa wiejskiego. Warsz. nakład autora 1859. Tenże w r. 1851. wydał Uwagi nud gospodarstwem więjskiem."

3) Karol Forster rodem z Warszawy, ukończył tamże nauki przed r. Ib31. Znajdujemy artykuły jego krytyczne w dziennikarstwie naszeru z owego czasu, oraz na scenie narodowej kilka tłumaczeń. Były to zapowiedzmy zdolności, które rozwinięte z czasem miały postawić p. Forstera w rzędzie niepospolitych pisarzy. Później bawił on za granicą, a znając dobrze język irancuzki, w niedługim przeciągu czasu daje się poznać jako pisarz irancuzki. Forster wezwany przez Aleksandra Humbclda z którym łączyły go związki przyjaźni, osiadł w Berlinie, gdzie za wstawieniem się Humbolda uzyskał obywatelstwo, zaczynając na nowo karyerę w uczonym świecie niemieckim; zawsze kierowany myślą prostowania pojęć cudzoziemców o dziejach i narodowości naszej. W Berlinie powziął myśl wydawania dzieł w polskim języku przyswajając rodakom pojęcie zdrowe i pożyteczne. Z tych wyszły na widok publiczny:

Rzut oka na ostatnie pisma p. Guizota. Berlin 1857.

O własności przekład z flanc. Adolfa Thiers. Warsz. 1849. 2 części. Przewodnik moralności i ekonomii politycznej dla użytku klass roboczych, ułożony podług dzieła franc. p. Rapet. Berlin 1859.

4) Zasady ekonomii politycznej z niektóremi zastósowaniami do ekonomii społecznej przez John Sztuarta Mill napisane a tłomaczone na polskie przez R. P. i B. nakład jednego z tłumaczów wyszły w Petersb. z drukarni Józefata

« PoprzedniaDalej »