Obrazy na stronie
PDF
ePub
[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][graphic][ocr errors][merged small][merged small][merged small]

INHALT

1 Die ältesten nachrichten über Taufsymbole: Justin s. 5, Irenaeus 5,

Tertullian 6, Cyprian 7, Novatian 7, Clemens Alex. 8, Origenes 8,

Dionysius Alex. 9, Alexander Alex. 9. 2 Abendländische Symbole: Italien: Rom 10, Mailand 11, Aquileja 12,

Ravenna 12, Turin 13; Africa: Carthago 13; Spanien: Priscil-
lian 13, symbol des VI jh. 13, mozarabische liturgie 14; Gallien:
Riez 14, Toulon 15, Sacramentarium Gallicanum 15; Germanien:
Reichenau 15; Irland: Antiphonar von Bangor 16; Schottland:

Book of deer 16; Athanasianum 16. 3 Morgenländische Symbole: Palaestina: Caesarea 18, Jerusalem 19,

Cypern 19; Syrien: Antiochia 22, Apost. Constitutionen 23, Nestori

aner 24; Aegypten: Arius 24, Macarius 25; Aeg. liturgie 26. 4 Synodalsymbole: Nicaea (325) s. 26, Antiochia (341) formel 1-4: 27

Sirmium (359) 31, Nice (359) 33, Constantinopel (360) 34, Chalcedon

(451) 35; Symbolum Nicaeno-Constantinopolitanum 36. 5 Traditio symboli nach dem Sacramentarium Gelasianum 37.

[ocr errors]

Eine fast vollständige sammlung aller altkirchlichen symbole bietet AHAHN Bibliothek der Symbole und Glaubensregeln, 3. aufl. hrsg. von LHAHN 1897, worin s. 364-390 ein anhang von AHARNACK ‘Materialien zur Geschichte und Erklärung des alten römischen Symbols aus der christlichen Litteratur der zwei ersten Jahrhunderte'. HAHNS texte und variantennoten sind des öfteren unzuverlässig: wo nicht das gegenteil angegeben ist, habe ich alles neu verglichen. Das hauptwerk der symbolforschung ist FKATTENBUSCH Das apostolische Symbol 2 bde. 1894—1900: mit hilfe des registers II 1047 findet man, wo die nach HAHNS SS citierten symbole besprochen werden. Eine knappe und klare einführung bietet FLOOFS Symbolik oder christliche Konfessionskunde 1902 s. 1–65, an dessen darstellung sich die folgende auswahl wesentlich anschliesst. Vgl. ferner CPCASPARI Ungedruckte Quellen zur Geschichte des Taufsymbols 1866 ff. (= UQ) und Alte und neue Quellen zur Geschichte des Taufsymbols 1879 (= ANQ). Viel material bei CABROL et LECLERCQ Monumenta ecclesiae liturgica I 2 p. 209 ff. vgl. auch den index p. 267; ein ostrakon n. 55 p. CCXXXII.

402176

ται.• •

DIE ÄLTESTEN NACHRICHTEN ÜBER TAUFSYMBOLE

Justin apol. Ι6ι επ' ονόματος γάρ του πατρός των όλων και δεσπότου θεού και του σωτήρος ημών Ιησού Χριστου και πνεύματος αγίου το εν τω ύδατι τότε λουτρόν ποιούν

'Επονομάζεται το ελoμένω αναγεννηθήναι και μετανοήσαντι επί τοίς ήμαρτημένους το του πατρός των όλων και δεσπότου θεού όνομα, αυτό τούτο μόνον επιλέγοντος του τον λουσόμενον άγοντος επί το λουτρόν· όνομα γάρ τώ αρρήτω θεώ ουδείς έχει ειπείν, ει δέ τις τολμήσειεν είναι λέγειν, μέμηνε την άσωτον μανίαν ... και επ' ονόματος δε Ιησού Χριστου του σταυρωθέντος επί Ποντίου Πιλάτου, και επ' ονόματος πνεύματος αγίου, και διά των προφητών προεκήρυξε τα κατά τον Ιησούν πάντα, ο φωτιζόμενος λούεται.

die anspielungen an sätze der uns bekannten symbole gesammelt bei Hahn § 3, das vermutliche symbol Justins reconstruiert Harnack bei Hahn 3 s. 389 so: Πιστεύω εις τον πατέρα των όλων και δεσπότην θεόν. Και εις (επί) τον κύριον ημών Ιησούν Χριστόν, τον πρωτότοκον υιόν του θεού, τον [κατά την του πατρός βουλήν διά παρθένου γεννηθέντα και παθητών γενόμενον άνθρωπος και σταυρωθέντα επί Ποντίου Πιλάτου, και αποθανόντα, και αναστάντα εκ νεκρών, και αναβάντα εις τον ουρανόν και μετά δόξης (εν δόξη) πάλιν παραγενησόμενον [κριτήν πάντων (ανθρώπων)]. Και εις το άγιον προφητικόν πνεύμα..

Irenaeus I 2 (I p. 90 Harvey) ή μεν γαρ εκκλησία, καίπερ καθ' όλης της οικουμένης έως περάτων της γης διεσπαρμένη, παρά δε των αποστόλων και των εκείνων μαθητών παραλαβούσα την εις ένα θεόν πατέρα παντοκράτορα, τον πεποιηκότα τον ουρανόν και την γην και τας θαλάσσας και πάντα τα εν αυτοίς πίστιν, και εις ένα Χριστόν Ιησούν τον υιόν του θεού, τον σαρκωθέντα υπέρ της ημετέρας σωτηρίας, και εις πνεύμα άγιον το δια των προφητών κεκηρυχώς τας οικονομίας και τας ελεύσεις, και την εκ παρθένου γέννησιν και το πάθος, και την έγερσιν εκ νεκρών και την ένσαρκον εις τους ουρανούς ανάληψιν του ηγαπημένου Χριστού Ιησού του κυρίου ημών, και την εκ των ουρανών εν τη δόξη του πατρός παρουσίαν αυτού επί το ανακεφαλαιώσασθαι τα πάντα

« PoprzedniaDalej »