Obrazy na stronie
PDF

Spiritus sancti hæc gesta conscripta sunt) ; inveniet fortasse hæreses et schismata significari. Qui filii de libera quidem, sicut isti de Ecclesia ; sed tamen secundum carnem nati sunt, non spiritualiter per repromissionem. Quod si ita est, nec ipsiad hæreditatem inveniuntur pertinere, id est ad cœlestem Jerusalem, quam sterilem vocat Scriptura, quia diu filios in terra non genuit. Quæ deserta etiam dicta est, coelestem justitiam 1 deserentibus hominibus terrena sectantibus, tanquam virum habente illa terrena Jerusalem, quia Legem acceperat. Et ideo coelestem Jerusalem Sara significat, quæ diu deserta est a concubitu viri propter cognitam sterilitatem. Non enim tales homines, qualis erat Abraham, ad explendam libidinem utebantur feminis, sed ad successionem prolis. Accesserat autem sterilitati etiam senectus, ut ex omni desperatione divina promissio magnum meritum credentibus daret. Certus ergo de promissione Dei officio gignendi accessit ad ætatem jam gravem, quam in annis vigentioribus corporali copulatione deseruerat. Non enim ob aliud Apostolus, adjuncta earum mulierum figura, interpretatur quod per prophetam dietum est, Quoniam multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum ; cum et marito prior Sara sit mortua, neque intereos ullum exstitisset divortium. Unde ergo illa deserta, aut illa habens virum, nisi quod Abraham propagandæ prolis operam ad Agar ancillæ fecunditatem ab uxoris Saræ sterilitate transtulerat ? ipsa tamen permittente et ultro offerente, ut maritus ejusdeancilla susciperet filios. Antiqua enim justitiæ regula est, quam commendat ad Corinthios idem apostolus ; Mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir ; similiter autem et vir sui corporis potestatem non habet, sed mulier (I Cor. vii, 4), Et hujusmodi enim, debita, sicut cætera,in eorum quibus debentur potestate consistunt. Cui potestati qui fraudem non facit, ille castitatis conjugalis jura custodit. Senectus autem parentum Isaac ad eam significationem valet, quoniam Novi Testamenti populus quamvis sit novus, prædestinatio tamen ejus apud Deum, et ipsa Jerusalem cœlestis antiqua est. Unde et Joannes ad Parthos dicit * : Scribo vobis, patres, quoniam cognovistis quod erat ab initio (I Joan. m, 13). Carnales autem * qui sunt in Ecclesia, ex quibus hæreses et schismata fiunt, ex Evangelio quidem occasionem nascendi acceperunt; sed carnalis error quo concepti sunt, et quem secum trahunt, non refertur ad antiquitatem veritatis : et ideo de matre adolescentula, et de patre sene sine repromissione nati sunt. Quia et Dominus non nisi ob antiquitatem veritatis in Apocalypsi albo capite apparuit (Apoc. 1, 14). Nati sunt ergo tales ex occasione antiquæ veritatis in novitio temporalique mendacio. Dicit ergo nos Apostolus secundum Isaac promissionis filios esse : et sic persecutionem passum Isaac ab Ismaele, quemadmodum hiquispiritualiter vivere cœperant, a carnalibus Judæis persecutionem patiebantur ;

1 Tres Mss., cælestibus justitiam deserentibus. * Ita sex Mss. At Lov., ad patres. Am.et Er., adparentes.

frustra tamen, cum secundum Scripturam ejiciatur ancilla et filius ejus, nec hæres esse possit cum filio liberæ. Nos autem,inquit, fratres, non sumus ancillæ filii, sed liberæ. Ea enim libertas nunc maxime oppomenda est servitutis jugo, quo in operibus Legis tenebantur, qui ad circumcisionem isto trahebant.

41.[Ib. v, 1-3.] Cum autem dicit, State ergo, significat eos nondum cecidisse : accommodatius enim diceret, Surgite. Sed quod addidit, Et ne iterum servitutis jugo attineamini, quandoquidem hic nullum aliud jugum potest intelligi, quo eos attineri nolit, nisi circumcisionis taliumque observationum Judaicarum ; ita euim et sequitur, Ecce ego Paulus dico vobis, quia si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit : quomodo accepturi sumus quod ait, ne iterum servitutis jugo attineamini; cum ad eos scribat qui Judæi nunquam fuerant ? Nam hoc agit utique, ne circumcidantur. Sed nimirum hic declaratur et confirmatur illa sententia de qua superius disputavimus. Quid enim aliud hoc loco Gentibus dicat, non invenio, nisi ut prosit illis quod a servitute superstitionis suæ per fidem Christi liberati sunt, ne iterum servi esse velint sub jugo observationum carnalium, quamvis sub Lege Dei, tamen carnalem populum serviliter alligantium. Christum autem nihil eis profuturum'esse dicit, si circumcidantur : sed illo modo, quo eos isti volebant circumcidi, id est, ut in carnis circumcisione ponerent spem salutis. Non enim Timotheo non profuit Christus, quia Paulusipse illumjam christianumjuvenem circumcidit : fecit autem hoc propter scandalum suorum (Act. xvi, 3), nihil simulans omnino, sed ex illa indifferentia qua dicit, Circumcisio nihil est, et præputium nihil est (I Cor. vii, 19). Nihil enim obest illa circumcisio ei qui salutem in illa esse non credit. Secundum hanc sententiam etiam illud addidit, Testificor autem omni homini circumcidenti se, id est,tanquam salutarem istam circumcisionem appetenti, quia debitor est universæ Legis faciendae. Quod ideo ait, ut vel terrore tam innumerabilium observationum, quæ in Legis operibus scriptæ sunt, ne omnes implere cogerentur (quod nec ipsi Judæi, nec parentes eorum implere potuerunt, sicut Petrus in Actibus Apostolorum dicit „Act. xv, 10), abstimerent se ab his,quibus eos isti subjugare cupiebant.

42. [Ib. v, 4-12.] Evacuati, inquit, estis a Christo,

qui in Lege justificamini. Hæc est illa proscriptio

qua Christum proscriptum superius dixerat (Galat. mi, 1), ut cum isti evacuarentur a Christo, id est, Christus ab eis tanquam a possessione quam tenebat, abscedit, opera Legis in eam possessionem tanquam in vacuam inducantur.Quod quia non Christo, sed illis obest, additit, a gratia eaecidistis. Cum enim

hoc agat gratia Christi, ut illi qui debitores erant operum Legis, liberentur hoc debito ; isti ingrati tantæ gratiæ, debitores esse volunt universæ Legis faciendæ. Nondum autem erat factum ; sed quia voluntas moveri cœperat; ita plerisque locis loquitur quasi factum sit. Nos enim, inquit, spiritu eae fide spem justitiae eaepectamus. In quo demonstrat ea pertinere ad fidem Christi, quæ spiritualiter exspectantur ; non quæ carnaliter desiderantur, qualibus promissionibus servitus illa tenebatur : sicut alio loco dicit, Non respicientibus nobis quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt ; quæ autem non videntur, aeterna sunt (II Cor. rv, 18). Deinde subjunxit, In Christo enim Jesu neque circumcisioquidquam valet, neque præputium; ut illam indifferentiam declararet, nihilque perniciosum esse in hac circumcisione ostenderet, nisi ex illa salutem sperare. Nihil ergo valere dicit in Christo circumcisionem aut præputium, sed fidem quae per dilectionem operatur. Et hic illud tetigit, quia sub Lege servitus per timorem operatur. Currebatis bene, inquit; quis vos impedivit veritati non obedire ? Hoc est, quod superius ait, Quis vos fascinavit (Galat. iii, 1) ? Suasio, inquit, vestra mom eae eo est qui vocavit vos. Hæc enim suasio carnalis est, ille autem in libertatem vocavit. Suasionem autem eorum dixit, quod eis suadebatur. Eos autem paucos, qui ad illos veniebant, ut ista suaderent, quia in comparatione multitudinis credentium Galatarum exigui numero erant, fermentum appellat. Recipient autem isti fermentum ; et tota massa, id est, tota eorum Ecclesia in corruptione carnalis servitutis quodammodo fermentabitur, si tales suasores tanquam justos et fideles recipientes honora'verint. Ego, inquit, confido in vobis in Domino, quod nihil aliud sapietis. Hinc utique manifestum est, nondum illos fuisse possessos a talibus. Qui autem conturbat vos, inquit, portabit judicium, quicumque ille fuerit. Hæc est illa conturbatio contraria ordini, ut de spiritualibus carnales fiant. Et quoniam intelligendum est fuisse quosdam qui cum vellent eis istam servitutem persuadere, et viderent eos Pauli apostoli auctoritate revocari, dicerent etiam ipsum Paulum id sentire, sed non eis facile aperire voluisse sententiam suam ; opportunissime subjecit, Ego autem, fratres, si circumcisionem adhuc praedico, quid adhuc persecutionem patior ? Etiam ab ipsis enim patiebatur persecutionem, qui talia persuadere moliebantur, cum jam Evangelium suscepisse viderentur. Quos tangit alio loco, ubi ait, Periculis in falsis fratribus (II Cor. ix, 26) ; et hic in capite Epistolæ, ubi dicit, « Propter subintroductos autem falsos fratres, qui subintroierunt proscultare libertatem nostram, quam habemusin Christo Jesu, ut nos in servitutem redigerent » (Galat. 11, 4). Ergo si circumcisionem prædicabat, desinerent eum. persequi. Qui tamen ne timerentur ab eis, quibus christiana libertas annuntiabatur ; aut ne ab ipso Apostolo timeri putarentur, propterea superius libera plenus fiducia, nomen suum etiam professus est, dicens, Ecce ergo Paulus dico vobis, quia si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit (Id. v, 2): tanquam si diceret, Ecce me imitamini, ut non timeatis ; aut in me causam refundite, si timetis. Quod autem dicit, Ergo evacuatum est scandalum crucis, sententiam illam repetit, Si eae Lege justitia, ergo Christus gratis mortuus est (ld. ii, 2!). Sed hic quoniam scandalum nominat, in memoriam revocat propterea maxime in Christo passos esse scan

dalum Judæos, quia istas carnales observationes, quas pro ipsa salute se habere arbitrabantur, eum sæpe animadvertebant præterire atquecontemnere. Hoc ergo ita dixit, ac si diceret : Sine causa ergo Christum, cum ista contemneret, scandalizatiJudæi crucifixerunt, si adhuc eisproquibus crucifixus est, talia persuadentur. Et adjecit elegantissima ambiguitate quasi sub specie maledictionis benedictionem, dicens: Utinam et abscidanturqui vos conturbant. Non tantum, inquit, circumcidantur, sedetabscidantur. Sic enim fient spadones propter regnum C(£l0rum(Matth. xix,12),et carnalia seminare cessabunt. 43. [Ib. v, 13.] Vos enim, inquit, in libertalem tocati estis, fratres. Quia illa conturbatio a spiritualibus ad carnalia revocans in servitutem trahebat Sed jam hinc opera illa Legis tractare incipit, de quibus eum supra dixeram in fine Epistolæ tractaturum (Supra, n. 49), quæ ad Novum quoque Testamentum pertinere nemo ambigit ; sed alio fine, quo liberos ea facere decet, id est, charitatis æterna sperantis hinc præmia, et ex fide exspectantis.Non sicut Judæi, qui timoreista implere cogebantur,non illo casto permanente in sæculum sæculi (Psal. xviii, 10), sed quo timebant præsenti vitæ suæ: et ideo quædam opera Legis implebant, quæ in sacramentis sunt; illa vero quæ ad bonos morespertinent, omnino non poterant. Non enim implet ea nisi charitas. Quia et hominem si propterea non occidit aliquis, ne et ipse occidatur ; non implet præceptum justitiæ : sed si ideo non'occidit, quia injustum est, etiam si id possit facere impune, non solum apud homines, sed etiam apud Deum. Sicut David cum divinitus accepisset in potestatem regem Saül, impune utique occideret, nec hominibusinse vindicaturis, quia multum ab eis diligebatur idem David; nec Deo, qui hanc ipsam potestatem dedisse se dixerat, ut omnino ei faceret quod vellet (I ReJ. xxiv,4-8). Pepercitergo diligens proximum tanquam seipsum,non solum persecutum sed etiam persecuturum,quieum corrigiquaminterficimalebat:homo in Veteri Testamento, sed non homo de Veteri Testamento, quem fides futuræ hæreditatis Chrisli revelata et credita 1 salvum faciebat, et adimitandum vocabat. Ideo nunc dicit Apostolus, In l* bertatem vocati estis, fratres ; tantum ne libertalem in occasionem carnis detis: id est, ne audito nomine libertatis, impune vobis peccandum esse arbitremini. Sed per charitatem, inquit, serpite invicem, Qui enim per charitatem servit, libere servit, et sine miseria obtemperans Deo, cum amore faciendo quod docetur, non cum timore quod cogitur. 44. [Ib. v, 14.].0mnis enim Leae, inquit, in uno sermone impleta est, in eo quod diliges prorimum tuum tanquam teipsum. Omnem ergo Legem nunc dicitex his operibus quæ ad bonos mores pertinent: quiaet illa quæ sunt in sacramentis, cum bene a liberis intelliguntur, nec carnaliter observantur a servis, ad illa duo præcepta referantur necesse est, dileclionis Dei et proximi. Recte itaque accipitur ad hoc pertinere quod etiam Dominus ait, Non veni Legem solvere, sed implere (Matth. v, 17): quia erat ablaturus timorem carnalem ; spiritualem autem charitatem daturus, qua sola Leximpleri potest. Plenitudoenim Legis, charitas : ut quoniam fides impetrat Spiritum sanctum, per quem charitas Dei diffusa est in cordibus operantium justitiam (Rom. v, 5), nullo modo quisquam ante gratiam fidei de bonis operibus glorietur. Quapropter istos jactantes se de operibus Legis ita refellit Apostolus, dum ostendit opera vetusta sacramentorum umbras futurorum fuisse, quas jam adventu Domini libero hæredi necessarias non esse monstravit : opera vero ad Bonos mores pertinentia non implerinisi dilectione, per quam fides operatur (Galat. v, 6). Unde si opera Legis quædam post fidem superflua, quædam ante fidem nulla sunt ; vivat justus ex fide (Habac. n, 4), ut et onus grave servitutis abjiciat, levi sarcina Christi vegetatus (Matth. xi, 30), et justitiæ metas non transgrediatur, leni jugo 1 charitatis obtemperans.

t Sic Mss. Editi vero, et reddita,

[graphic]

45. [Ib. v, 15, 16.] Quæri autem potest cur Apostolus et hic solam commemoravit proximi dilectio• nem, qua Legem dixit impleri; et ad Romanos cum in eadem quæstione versaretur, « Qui enim diligit alterum, inquit, Legem implevit : nam, Non adulterabis, Non homicidium facies, Non furaberis, Non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo autem Legis, charitas » (Rom. xiii, 8-10). Cum ergo nonnisi in duobus præceptis dilectionis Dei et proximi perfecta sit charitas, cur Apostolus et in hac et in illa Epistola solam proximi dilectionem commemorat; nisi quia de dilectione Dei possunt mentiri homines, quia rariores tentationes eam probant; in dilectione autem proximi facilius convincuntur eam non habere, dum inique cum hominibus agunt ? Consequens est autem utqui ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente Deum diligat, diligit et proximum tanquam seipsum ; quia hoc jubet ille, quem ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente diligit. Item diligere proximum, id est omnem hominem, tanquam seipsum, quis potest, nisi Deum diligat, cujus præcepto et dono dilectionem proximi possit implere ? Cum ergo utrumque præceptum ita sit, ut meutrum sine altero possit teneri, etiam unum horum commemorare plerumque sufficit, cum agitur de operibus justitiæ : sed opportunius illud, de quo quisque facilius convincitur. Unde Joannes dicit : Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere (I Joan. iv, 20)? Mentiebantur enim quidam dilectionem se Dei habere, et de odio fraterno eam non habere convincebantur : de quo judicare in quotidiana vita et moribus facile est. Si autem mordetis, inquit, et comeditis invicem, videte me ab invicem consumamini : hoc enim maxime vitio contentionis et invidentiæ, perniciosæ disputationes inter eos nutrie

[ocr errors]

bantur, male de invicem loquendo, et quærendo quisque gloriam suam vanamque victoriam, quibus studiis consumitur societas populi, dum in partes discinditur. Quomodo autem ista vitare possunt, nisi spiritu ambulent, et concupiscentias carnis non perficiant ? Primum enim et magnum munus est spiritus, humilitas, et mansuetudo. Unde illud quod jam commemoravi, Dominus clamat, Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde (Matth. xi, 29) : et illud prophetæ, Super quem requiescit Spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem verba mea (Isai. Lxvi, 2) ?

46. [Ib. v, 17.] Quod autem ait, Caro enim concupiscit adversus spiritum, spiritus autem adversus carmem : haec enim invicem adversantur ; ut mom ea quæ vultis faciatis ; putant hic homines liberum voluntatis arbitrium negare Apostolum nos habere, nec intelligunt hoc eis dictum, si gratiam fidei susceptam tenere nolunt, per quam solam possunt spiritu ambulare, et concupiscentias carnis non perficere ; si ergo nolunt eam tenere, non poterunt ea quæ volunt facere. Volunt enim operari opera justitiæ, quæ sunt in Lege, sed vincuntur concupiscentia carnis,quam sequendo deserunt gratiam fidei.Unde et ad Romanos dicit, Prudentia carnis inimica im Deum : Legi enim Dei non est subjecta ; neque enim potest (Rom. viii, 7). Cum enim charitas Legem impleat, prudentia vero carnis commoda temporalia consectando spirituali charitati adversetur ; quomodo potest Legi Dei esse subjecta, id est, libenter atque obsequenter implere justitiam, eique non adversari ; quando etiam dum conatur, vincatur necesse est, ubi invenerit majus commodum temporale de iniquitate se posse assequi, quam si custodiat æquitatem ? Sicut enim prima hominis vita est ante Legem, cum nulla nequitia et malitia prohibetur, neque ulla ex parte pravis cupiditatibus resistit;quia non est qui prohibeat: sic secunda est sub Lege ante gratiam, quando prohibetur quidem et conatur a peccato abstinere se, sed vincitur quia nondum justitiam propter Deum et propter ipsam justitiam diligit, sed eam sibi vult ad conquirendum terrena servire. Itaque ubi viderit ex alia parte ipsam, ex alia commodum temporale, trahitur pondere temporalis cupiditatis, et relinquit justitiam : quam propterea temere conabatur, ut haberet illud quod se nunc videt amittere, si illam tenuerit. Tertia est vita suq gratia, quando nihil temporalis commodi justitiæ præponitur : quod nisi charitate spirituali, quam Dominus exemplo suo docuit, et gratia donavit, fieri non potest. In hac enim vita etiamsi existant desideria carnis de mortalitate corporis, tamen mentem ad consensionem peccati non subjugant. Ita jam non regnat peccalum in nostro mortali corpore (Rom. vi, (2); quamvis non possit nisi inhabitare in eo, quamdiu mortale corpus est. Primo enim non regnat, cum mente servimus Legi Dei, quamvis carne legi peccati (Id. vii, 25), id est, pœnali consuetudini, cum ex illa existunt desideria, quibus tamen non obedimus. Postea vero ex omni parte exstinguitur. Quoniam si Spiritus Jesu habitat in nobis, qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora nostra, propter Spiritum qui habitat in nobis (Id. vu, 11). Nunc ergo implendus est gradus sub gratia, ut faciamus quod volumus spiritu, etiamsi carne non possumus ; id est, non obediamus desideriis peccati ad præbenda illi membra nostra arma iniquitatis (Id. vi, 13), etiamsi non valemus efficere ut eadem desideria non existant : ut quamvis nondum simus in pace illa æterna ex omni hominis parte perfecta, jam tamen desinamus esse sub Lege, ubi prævaricationis rea mens tenetur, dum eam concupiscentia carnis in consensionem peccati captivam ducit ; simus autem sub gratia, ubi nulla est condemnatio iis qui sunt in Christo Jesu (Id. viii, I) ; quia non certantem, sed victum poena consequitur. 47. [Ib. v, 18.] Ordinatissime itaque subjungit, Quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub Lege : ut intelligamus eos esse sub Lege, quorum spiritus ita concupiscitadversus carnem, ut non ea quæ volunt faciant ; id est, non se teneant invictos in charitate justitiæ, sed a concupiscente adversum se carne vincantur (a) ; non solum ea repugnante legi mentis eorum, sed etiam captivante illos sub lege peccati, quæ est in membris mortalibus (Id. vii. 23). Qui enim non ducuntur spiritu, sequitur ut carne ducantur. Non autem pati adversitatem carnis, sed duci a carne, damnatio est. Et ideo, Quod si spiritu inquit, ducimini, non adhuc estis sub Lege. Nam et superius non ait, Spiritu ambulate, et concupiscentias carnis non habueritis ; sed, ne perfeceritis (Galat. v, 16). Quippe non eas omnino habere, non jam certamen, sed certaminis præmium est, si obtinuerimus victoriam perseverando sub gratia. Commutatio enim corporis in immortalem statum sola carnis concupiscentias non habebit. 48. [Ib. v, 19-21.] Deinde incipit opera carnis enumerare, ut intelligant se, si ad operandum ista desideriis carnalibus consenserint, tunc duci carne, non spiritu. « Manifesta autem sunt, inquit, opera carnis, quæ sunt fornicationes, immunditiæ, idolorum servitus, veneficia, inimicitiæ, contentiones, animositates, æmulationes, dissensiones, hæreses, invidiæ, ebrietates, comessationes, et his similia ; quæ prædico vobis, sicut prædixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. » Agunt autem hæc qui cupiditatibus carnalibus consentientes facienda esse decernunt, etiam si ad implendum facultas non datur. Cæterum qui tanguntur hujusmodi motibus, et immobiles in majore charitate consistunt, non solum non eis exhibentes membra corporis ad male operandum, sed neque nutu consensionis ad exhibendum consentientes; non hæc agunt, etideoregnum Dei possidebunt. Non enim jam regnat peccatum in eorum mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus; quamvis habitet in eorum mortali corpore peccatum, nondum exstincto impetu consuetudinis naturalis, qua mortaliternatisumus, et propriæ vitæ nostræ,cumetnos

(a) I Retract. cap. 24, n. 2.

ipsi peccando auximus quodab origine pecoatihu. mani damnationisque trahebamus. Aliud est enim non peccare;aliud,nonhabere peccatum.Naminquo peccatum non regnat, non peccat, id est, qui non obedit desideriis ejus: in quo autem non existunt omnino ista desideria, non solum non peccat, sed etiam non habet peccatum. Quod etiam si ex multis partibusinista vita possit effici, ex omnitamenparte non nisi in resurrectione carnisatque commutatione sperandum est. Potest autem movere quod ait, Quae praedico vobis, sicut prædiaci, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt, siquæratur ubiista prædixerit; nam in hac Epistola non invenitur. Ergo aut præsens cum esset, hoc prædixerat; aut cogn0verat pervenisse ad illos Epistolam quæ missa est ad Corinthios. Ibi enim sic ait : « Nolite errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt » (I Cor. vi, 9, 10). - 49. [Ib. v, 22, 23.] Hic ergo cum enumerassetopera carnis, quibus clausum est regnum Dei, subjecit etiam opera spiritus, quos spiritus fructus vocat. Fructus autem spiritus est, inquit, charitas, gaudium, paae, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia : et addidit, Adversus hujusmodi non est leae ; ut intelligamus illos sub Lege positos,in quibus ista non regnant. Nam in quibus hæc regnant, ipsi Lege legitime utuntur, quia non estillis Lex ad coercendum posita: major enim et præpollentior delectatio eorum justitia est. Sic enim ad Timotheum dicit: « Scimus enim quia bonaestLex, si quis ea legitime utatur: scienshocquia Lexjuslo posita non est ; injustis autem, et non subditis, impiis et peccatoribus, ets^elestis, et contaminatis, patricidis, et matricidis, homicidis, fornicatoribus, masculorum concubitoribus, plagiariis, mendaci* bus, perjuris, et si quid aliud sanæ doctrinæ adversatur » (I Tim. i, 8-10): subauditur, his Lex p0sita est. Regnant ergo spirituales isti fructus in homine, in quo peccata non regnant. Regnant autemista bona, si tantum delectant, utipsateneant animum in tentationibus ne in peccati consentionem ruat. Quod enim amplius nos delectat, secun* dum id operemur necesse est: ut verbi gratia, occurrit forma speciosæ feminæ, etmoveladdele* tationem fornicationis: sed si plus delectatpulchritudo illa intima et sincera species castitatis, P* gratiam quæ est in fide Christi, secundum hamo vivimus, et secundum hanc operamur ; ut n0" regnante in nobis peccato ad obediendum desid* riis ejus, sed regnante justitia per charitalem cu" magna delectatione faciamus quidquid in ea D° placere cognoscimus. Quod autem de castitate etde fornicatione dixi, hoc de cæteris intelligi volui,

50. Neque moveat, vel quod non omnino adeu"* dem numerum et ordinem opera carnis in hac Epistola enumeravit, atque in illa ad Corinthios : vel quod spiritualia bona pauciora, pluribus carnalibus vitiis opposuit; neque ita e contrario ut forml

2144

cationibus castitas, immunditiis munditia, atque ita cæteris cætera occurrerent. Non enim hoc suscepit ut doceret quot sint, sed in quo genere illa vitanda, illa vero expetenda sint; cum carnis et spiritus mominibus a pœna peccati atque peccato ad gratiam Domini atque justitiam nos converti oportere prædiceret: nedeserendo gratiam temporalem, quapro nobis Dominus mortuus est, non perveniamus ad æternam quietem, in qua pro nobis

Dominus vivit; neque intelligendo poenam tem

poralem in qua nos Dominus mortalitate carnis ' edomare dignatus est, in pœnam sempiternam incidamus, quæ perseveranti adversum Dominum superbiæ præparata est. Cum enim commemoratis multis operibus carnis, addidit, et his similia ; satis ostendit non seista examinatiore numero collocasse, sed liberiore sermone pesuisse. Hoc etiam de spiritualibus fructibus fecit. Non enim ait, Adversus hæc non est Leae : sed, Adversus hujusmodi ; hoc est, sive ista, sive etiam cætera hujusmodi. 54. Sed tamen diligenter considerantibus non hic omni modo carnalium spiritualiumque operum oppositio inordinata atque confusa est. Ob hoc autem latet, quia pauciora, vel singula quibusdam pluribus opponuntur. Nam ex eo quod carnalium vitiorum in capite posuit fornicationes, in capite autem virtutum spiritualium charitatem; quem non divinarum Litterarum studiosum faciat intentum ad perscrutanda cætera ? Si enim fornicatio est amor a legitimo connubio solutus et vagus, explendæ libidinis consectando licentiam ; quid tam legitime ad spiritualem fecunditatem conjungitur quam anima Deo? Cui quanto fixius inhæserit, tanto est incorruptior. Inhæret autem charitate. Recte igitur fornicationi opponitur charitas, in qua sola est custodia castitatis. Immunditiæ autem sunt omnes perturbationes de illa fornicatione conceptæ, quibus gaudium tranquillitatis opponitur. Idolorum autem servitus, ultima fornicatio est animæ, propter quam etiam bellum adversus Evangelium cum reconciliatis Deo furiosissimum gestum est, cujus reliquiæ quamvis tritæ diu, adhuc tamen recalent. Huic itaque pax contraria est, qua reconciliamur Deo, eademque pace etiam cum hominibus custodita, veneficiorum, inimicitiarum, contentionum, æmulationum, animositatum, dissensionumque vitia sananfur in nobis : ut autem in aliis, inter quos vivimus, justa moderatione tractentur, et ad sustinendum longanimitas, et ad curandum benignitas, et ad ignoscendum bonitas militat. Jam vero hæresibus fides, invidiæ mansuetudo, ebrietatibus et comessationibus continentia reluctatur. 52. Ne quis sane arbitretur hoc esse invidiam quod est æmulatio : vicina enim sunt, et propter ipsam vicinitatem plerumque utrumlibet horum pro altero, vel æmulatio pro invidia, vel invidia pro æmulatione ponitur. Sed quia utrumque hic locis suis dictum est, utique distinctionem de nobis flagitant. Nam æmulatio est dolor animi, cum alius pervenit ad rem quam duo pluresve appetebant, et

* Tres Mss., in qua Dominus mortalitatem carnis,

[blocks in formation]

nisi ab uno haberi non potest. Istam sanat pax, qua id appetimus, quod omnes qui appetunt, si assequantur, unum in eo fiunt. Invidia vero dolor animi est, cum indignus videtur aliquis assequi, etiam quod tu non appetebas. Hanc sanat mansuetudo, cum quisque adjudicium Dei revocans t, non resistit voluntati ejus, et magis ei credit recte factum esse, quam sibi quod putabat indignum. 53. [Ib. v, 24.] Crucifi rerunt autem carnem suam cum passionibus et concupiscentiis, sicut consequenter dicit, qui sunt in Christo Jesu. Unde autem crucifixerunt, nisi timore illo casto permanente in sæculum .sæculi (Psal. xviii, 10), quo cavemus offendere illum quem toto corde, tota anima, tota mente diligimus? Non enim hoc timore timet adultera, ne custodiatur a viro, quo timet casta ne deseratur : illi enim tristis est præsentia viri, huic absentia. Et ideo timor ille corruptus est, et transire non vult hoc sæculum : iste autem castus permanet in sæculum sæculi. De quo timore crucifigi optat propheta, cum dicit : Confige clavis a timore tuo carmes meas (Psal. cxvm, 120). Ista crux est de qua Dominus dicit : Tolle crucem tuam, et sequere me (Matth. xwi, 24). 54. [Ib. v, 25]. Si spiritu, inquit, vivimus, spiritu et sectemur. Manifestum est certe secundum id nos vivere quod sectati fuerimus; sectabimur autem quod dilexerimus. Itaque si ex adverso existant duo, præceptum justitiæ, et consuetudo carnalis, et utrumque diligitur, id sectabimur quod amplius dilexerimus : si tantumdem utrumque diligitur, nihil horum sectabimur; sed aut timore, aut inviti trahemur in alterutram partem ; aut si utrumque aequaliter etiam timemus, in periculo sine dubio +emanebimus, fluctu dilectionis et timoris alternante quassati. Sed pax Christi vincat in cordibus nostris (Coloss. iii, 15). Tunc enim orationes et gemitus, et in auxilium invocata dextera misericordiæ Dei,sacrificium contribulaticordis non despicit, charitatemque sui ampliorem commendatione periculi, de quo liberavit, exsuscitat. In eo autem illi fallebantur, quod negare quidem non poterant, sectandum sibi esse Spiritum sanctum, assertorem ac ducem libertatis suæ ; sed ad opera servilia earmaliter conversi, retrorsum se conari non intelligebant. Propterea non ait, Si spiritu vivimus, spiritum sectemur; sed, spiritu sectemur, inquit. Fatebantur enim Spiritui sancto servire oportere: et eum non spiritu suo, sed carne volebant sectari; non spiritualiter obtinentes gratiam Dei, sed in circumcisione carnali et cæteris hujusmodi spem constituentes salutis. 55. [Ib. v, 26]. Non efficiamur, inquit, inanis gloriæ cupidi, invicem invidentes, et invicem provocantes. Prorsus magnifice et omnino divino ordine, posteaquam eos instruxit adversus illos a quibus in servitutem Legis seducebantur, hoc in eis cavet, ne instructiores facti, et volentes jam calumniis carnalium respondere, contentionibus studeant, et appetitu inanis gloriæ, Legis oneribus mon servientes, vanis cupiditatibus serviant.

* Tres. Mss., se revocans.

« PoprzedniaDalej »