Obrazy na stronie
PDF

plicit Jul. Firmici Materni V. C. de Errore Profana- A cum cultum latæ erant, qui olim dominans mune fere

rum Religionum, cujusmodi subscriptiones in multis veleribus libris leguntur, Flacius certe indicasset. Deest igitnr brevis ad Imperatores allocutio et argumenti expositio. Transiisse videtur ad Christiana quædam dogmata de creatione mundi deque lapsu Protoplastorum insidiis diaboli seductorum; quibus viam sibi munivit ad Ethnicos (lios enim, licet imperatoribus liber sit inscriptus, sæpe alloquitur) admonendos, ut a simili fraude sibi caveant. Facilis hinc ad originem oraculorum divinationumque transitus, ex sententia llertzii editionibus, quæ lacunam habent mox post initium, superstructus, Codex vero Mindensis, ut editio princeps Flaciana docet, nullam bahet. Neque video cur necesse sit verba proœmii : Manifestis rationibus exemplorumque testimoniis divinationem probabimus per diabolum esse inventam et perfectam, ita accipere, ut isthoc scriptor primum agere decreverit, cum in eis quæ sequuntur ad hoe argumentum sæpius redeat. Sed eum initio libelli dogmata quædam Christiana tetigisse, Hertzius compluribus argumentis probavit, veri saltem simillimum reddidit. w Si fragmentum tantummodo est, inquit, quod exstat, si huic præcessit dogmatum quorumdam Christianorum expositio, absonum a vero mihi quidem non videtur Christianæ religipnis apologiam suo ævo accommodatam Firmicum coliscripsisse, mutatisque quæ pro ratione temporum mutanda viderentur, eumdem in hac adornanda, quem priores apologetas servasse videret, ordinem tenuisse. » Hoc quidem Hertzio lubens largior, si modo brevissime indicata potius quam exposita fuerint. Ubi vero addit : * Divinæ nempe religionis dogmata atque sacra, nec non integros Christianorum mores in priori tractatus parle adversus obtrectationes Gentilium defendit, in posteriori vero profanarum detexit religionum errores; » monebo : Firmicum potius adversarii superstitionis Ethnicorum quam apologelæ dogmatis cultusque Christiani personam egisse. Neque illa amplius ætate opus erat apologis eo sensu, quo ab Athenagora, Justino, Tertulliano, Minucio Felice, aliisque, florente numinum cultu, conscriptæ erant. Namque Constantiniano ævo omnes jam Ethnicorum res vacillabant; imperatores sese Christo addixerant; immensa hominum multitudo aras deorum deseruerat; leges jam in Ethni

opprimebatur. Haec sane considerari et perpendi debent, ubi Firmicus cum antiquioribus apologetis componitur; inde explicanda est totius orationis diversitas, quæ vel ad cultum Ethnicorum vi destruendum imperatores plus semel horlatur atque excitat, id quod antiquioribus apologetis, licet et hi hostilem in religionem quam aggrediuntur animum ubivis fere locorum declarent, in mentem numquam venire potuit. IX. Editiones Firmici, quæ mihi innotuerunt, sunt sequentes : Jul. Firmici Materni V. C. de Errore Profanarum Religionum ad Constantium et Constantem Augustos liber, numquam antehac in lucem editus. Excusus

[ocr errors]

Johannis 0porini , anno 1562 , in-8*. Præfation. subscripsit Matt. Flac. Illiricus. Editio Princeps. — Paris., 1575. — Cum Mythologicis Latiniscura Hieronymi Commelini. Heidelberge, 1599, in-8°. — Paris., 1610. — Jul. Firmicus de Errore Profanar. religionum Jo. a Wower recensuit (Ilamburgi) 1603, in-8*. — Cum Minulio Felice. 0xonii, 1662. in 8°. — In Cypriani operibus ed Philippi le Prieur. — Paris., 1666. in folio. — Cum notis Woweri, 0xon 1678, in-8o. — In Gallamd. Bibl. Patrum tom. v, 65 seq. — In Bibliotheca P.P. Maxima tom. IV, p. 164-179. In N. Rigaltii ed. Minucii Felicis et Cypriani de Idolorum vanitate, cum notis J. a Wower, una cum novo indice. Lugd. Batav., 1645, in-8°. — Ead. editio repetita, accedente cura Jac. Oiselii Lugd. Bat., 1652, in-4*. — In Jac., Oiselii Minucio Felice. Lugd. Batav., 1672, in-8°. — Minucio Felici ed. le Maire adjunctus, Lugd. Bat. 1652. Qu. — In Jacobi Gronovii Minucio Felice et Cypriano de Idolorum Vanitate. Lugd. Bat., 1709. Eadem edit., cum novo saltem titulo, prodiit Roterod. 1743, in-8*. — Cum Arnobio in editione PP. Latinorum Oberthuriana. Wirceburgi, 1783, vol. W. Ex qua

D Firmici textum in singula capita divisi.

Belgice vertit notisque illustravit G. Kempfer 1718.

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small]

plorumque testimoniis divinationem probabimus per A torem Deum, qui singula suis locis ordinibusque

diabolum esse inventam ^ et perfectam, ut per hoc spiritus maculata cogitatione, spe fluxæ felicitatis, perversa discretione perverteret miseros homines perpetuis calamitatibus implicitos °.....

CAPUT PRIMUM.

Elementa ponit esse principia rerum ; cum vero hæc diversa sint et potestate contraria , eorum nullum esse summum numen (licet de igne tantum hoc loco loquatur, cæterorum cultu in sequentibus destructo), sed omnia Deum fabricatorem et moderatorem habere.

Quatuor Elementa esse principia creaturarum nemo est qui dubitet (id est, ignem, aquam, aerem et terram). Sed hæc Elementa diversa sunt, vel in potestate contraria. In errore sunt itaque gentes quæ cum elementis tribuant principatum ° adhuc deputant ignem, quasi summum Deum ', quasi cætera ex ipso habeanl substantiam calore : nescientes, quod omnia Elementa ex ipsa sint sua contrarietate conjuncta, et quod et ipsa habeant fabrica

tionem cum antecedentibus, præmisso commate. At totus sensus suadet, incipere hic novam sententiam. Itaque punctuin posuimus. a In hac assertione coiisentiunt Patres. v. c. Ter. tullianus : dæmonium oraculi Pytliii; de Oratione c. 15. Eodem sensu omnes errores falsasque religiones uno ore dæmoniis tribuebant Athenag. Legat. pro Christianis c. 25, qui άπατηλούς τόν άνθρώπων eos vocat ; Minuc. Felix in Octavio, c. 26; Arnobius adv. Gentes 1, c. 56; et ipse Firmicus, c. 27. Iteliquum haud omnes Ethnicos divinationibus fidem adhibuisse, haud opus est ut exemplis ex historia peliuis uberius demonstremus. Philosophos Eleaticos duce Xenocrate omnes divinationes sprevisse constat ; cf. Cicer. de Divinat. I, 3; Plutarch. Plac. Philos. l. 1. qui idem de Epicuro asserit; Brandis. Comment. Eleaticæ I, pag. 71. b Ilanc vocem implicitos apud Wowerum aliosque editores excipit lacuna, cujus tamen nullum im edi— tione principe indicium. Si qua fuit, promissis suis stetit Firmicus atque de origine divinationum ex astutia diaboli atque odio quo humanum genus persequebatur, ex historia et antiquitatibus complura congessit. % c Cultum Elementorum obiter tangit Athanasius xzτά 'EXXijvov c. 9. Hæc quoque culta fuisse Persis, docet Creuzerus Symbolik und Mythologie der altem Völker, I. 651 ; Kleuker IIspaixâ im Anhang zum Zendavesta c. 20, 114. d Persas innuit. De ignis cultu apud Persas v. Herodot 1, 151 ; Maxim. Tyr. serm. 38 ; Theodoret. Hist. eccles. v, c. 59; Evagr. Hist. eccles. c. 14; quos, utpote temporibus Firimici fere æquales, hic excitasse sufficiat. Adde Eustathium in Dionys. de Situ orbis, de Persis hæc habentem : τιμώσι τὸ πῦρ. Plura ap. Brissonium de regio Persaruiii principaiu (Argentorati, 1710) p. 349,Tet Creuzerum Symbolik und Mythologie, 1, 692, 713. De cultu Solis et Mithræ apud Persas celebratissimo vide Creuzerum 1v, p. 410; de aqua Persis sacra vide Brissonium p. 356 : Adhuc deputant..... Sic Tertullianus adv. Wälentinianos c. 52: Ad Persas si forte deputabimur, h. e. si Persarum religione uti docemur ; Apolog. c. 16 : Deputor angelis, non angelus non angelä; dé Praescr. c. 21, et sæpius. Vide Indicem Seiiilerianum latinitatis Tertullianeæ, vol. WI.

C.

constituens creavit, quod aut mente, aut cogitatione colligimus, aut certe quod oculis cernimus divina verbi sui societate compositum (Joan. 1, 2, 5), aequata corporum moderatione in hoc toto.

CAPUT II. Aquæ cultum apud AEgyptios refutat.

AEgypti incolæ aquarum beneficia percipientes, aquam colunt e, aquis supplicant, aqua$ superstitiosa votorum continuatione venerantur. Sed in sacris suis (quæ mysteria vocant !) addunt tragica funera et funesta calamitatis metuendæ certamina 5. lncestum cum sorore adulteriumque aiunt commissum, et hoc facinus severis mariti animadversionibus vindicatum. Isis soror est b, 0siris frater, Typhon maritus; is cum comperisset Isidem uxorem incestis fratris cupiditatibus esse corruplam, occidit Osirim, artuatimque laceravit, et per omnes Nili fluminis ripas miseri corporis palpitantia membra projecit. i Isis, repudiato Typhone, ut et fratrem sepeliret ei conjugem, adhibuit sibi Nephlhen sororem i sociam,

e Athanas. xατ& 'EXX. c. 24 : Πάντων μάλιστz AiyvTttot, %αρ ττροτετιμήxag* , *«i fieo ; 3»αγάpsάονσι. Idem de Incarnatione Verbi Dei. c. 45. Sic ijuoque Plutarchus de Iside et Osiride c. 5, nihil in majóre Ægyptiis esse honore quam Nilum, asserit. Wow. — Hunc ut Deum coluerunt atque in statuis numisque repraesentarunt (Eckhelii Doctrina Numor. Weterum iv, p. 36). Nota est aquæ Niliacæ sanctitas, quæ Romam usque ad sacros usus devehebatur. Hanc Ægyptiorum superstitionem Waud dubie in primis respicit Lactantius Instit. Divin. ii, c. 6. Constantinus M. cullum Nili jam prohibuerat (Euseb. Wila Constant. ui, c. 2δ). Aquam omnium rerum principium habebant Indi (Creuzer. 1, 595); et apud Græcos Thales ; Cicero de Nat. Deorum 1, 25; Lactant. ii, 10; Arnob. ii, 9; et ibi Elmenhorstius el 0rellius. t Glossema. Wow. — Opponuntur tamen sacra haec arcana publicis illis, de quibus primis liujus capitis verbis Firmicus egerat. De his mysteriis quae posterioruiu sunt temporum, quæ imprimis spectat Firmicus, consule c;eterum San-Crucium Mysières du Paganisme, tom. lI, p. 151 seq., et Creuzerum 1, 259 seq. 8 Tolaiii hanc fabulam singulari libro complexus est Plutarchus, unde his Firmici petenda interprelatio. Wow. l Isidis luistoriam narratam luisse ad Euhemero, testis est Mlinucius Felix Octav. c. 21. Euhemerus exsequitur et eorum (deorum) natales, paurias, sepulcra dinumerat, et per provineias monslral : Dictaei Jovis, et Apollinis Delphici, et Phariæ Isidis, et Cereris Eleusiniæ, Prodicus assumptos in deos loquitur, qui errando iuveutis novis frugibus, utiliuali hominum profuere. Cf. Ouzelium ad h. I. i Plutarch. de Iside et Osiride c, 18; Diodor. Sic. 1, 21. De morte et dilaceratione Osiridis vide quæ collegit Creuzerus Symb. et Mythol. 1, 259 seq. et 302 seq. j Illam Typhonis sororem et conjugem ; hunc Osiridis et Nephthis filium. Plut. de Iside et Osiride c. 14 ; Jablonsky Panth. Ægypt. iii, 46, A 12, 115, 418, 1 19. Nomen ex Jablonskii conjectura originem habet Ægyptiacem, sive a verbo signilicante quod vento expositum est, sive ab alio, sigiiificanle quod terminum ponit, p. 120, 121.

et Anubin venatorem •. Cui ideo caninum caput * A Illa , quam despicis *, ignita venerandi spiritus mastrum restauratis semper luclibus, plangite. Nolite A quam sustinuit, hoc volunt esse, quod falce messor

impositum est, quia lacerati corporis partes artificio canis vestigantis invenit. Sic inventum Osirim Isis tradidit sepulturæ. Fuerant sane lii apud Ægyptum reges e pariter ac tyranni, sed Osiris justus, præter illud, quod cum sorore commisit. Typhon furiosus, impotens ac superbus. Ideo ille colitur, iste vitatur". Haec est Isiaci sacri summa. In adytis habent idolum Osiridis sepultum : hoc annuis luctibus plangunt *, radunt capita f, ut miserandum casum regis sui turpitudine delionestati defleant capitis,tundunt pectus 5, lacerant lacertos , veterum vulnerum resecant cicatrices, ut annuis luctibus in animis eorum funestæ ac miserandæ necis exitium renascatur. Et cum hæc ceruis diebus fecerint, tunc fingunt se lacerati corporis reliquias reperire, et cum invenerint, quasi sopilis luctibus, gaudent h. 0 misera et caduca mortalitas , ut regibus tuis per annos singulos funestas mittas inferias, neglecto Deo summo, qui omnia divini artificii moderatione composuit , et spem tuam perdis et vitam. Nec ostensi tibi luminis splendore corrigeris, nec recuperatæ liberlatis quæris insignia, nec spem redditæ tibi salutis agnoscis, nec ex poenitentia præteritorum criminum indulgentiain postulas. Frustra tibi hanc aquam , quam colis ', putas aliquando prodesse. Alia est aqua, qua renovati homines remascuntur. Ilanc aquam, quam colis per annos singulos, vis alia decoctis venarum meatibus siccat,

aut cerle funestus regis tui j sanguis commaculat.

a Rectius forte latratorem. Sic latrator Anubis. apuu Virgil. Æn. viii, 698; et latrans Anubis, Propert. Elegiar. lib. iii, eleg. 10, v. 41, nisi venator dicatur, quia arlificio canis vestigantis, ut ait Firmicus, lacerati corporis partes invenit.

b Cynocephalus inventor dicitur apud Minuc. Felicem in Octav. c. 21. Sic quoque describitur ad Apuleio : Attollens canis cervices arduas Anubis, laeva caduceum gerens. Athanas. xz6' 'E). c. 9.

c Synesius de Providentia p. 91 seq. usque ad 121, ed. Petavii. Wow.

d Colebatur tamen in Idolis templisque. Vide Thorlacii mei Progr. de Typhoniis Ægyptiorum. llafniæ, 1822. Horüm Typhoniorum reliqùiæ adhuc supersunt.

e Athanas. xαθ' 'EXXrjyov c. 10. Wow.

f Plutarch de Iside et Osiride c. 4; Artemid. Oneirocrit. 1, c. 25; Euseb. Praep. Evang. 11, c. 1; Prudeiit. c. Symmach. i, vers 009 :

Isidis amissum semper plangentis 0sirin.
Mimicaque et ridenda suis solemnia calvis.

Synesii enconium yz)zxpiz;, p. 79, ed. Pelav. Tongeri autem solitos in luctu ex Plutarcho περί δεισιδαιμονίας et aliis notum. Wow. * Herodot. ii, 61, hoc de festo Isidis Busiritico narrat, atque de Caribus in Ægypto habitantibus addit, eos cultris facies vulnerare. Lactantius Div. liist. 1, c. 21. Isidis AEgyptia sacra fiunt, quatenus filium parvulum vel perliderit vel invenerit. Nam primo sacerdotes ejus deglabrato corpore sua pectora tundunt et lamantanlur ; sicut ipsa , cum perdidit, fecerat. Deinde puer producitur quasi inventus , et in ætitiam luctus i!!e mutatur. Theophilus ad Autol. 1, c. 14. Wow. — Aihenagoræ Legat. c, 12; Minuc. Felic. 0ct. c. 21. Similia habet carmen ad senatorem. qui a religione christiana defecerat, in Cyprianicis, Lampridius in Commodo c. 9, „Isiacos piiieis usque ad perniciem pectus tundere Cogebat.

[ocr errors]

jestate decoratur': ut ex ipsa per veteres conscientiæ cicatrices credentibus hominibus salutaris sanitas irrigetur. Sed in his funeribus et luctibus, quæ vere sunt funera , quæ facta sunt, quorum exstant hodie quoque reliquiæ (nam et sepulcrum Osiridis hodie in Ægypto est ", et cremati corporis reliquiæ cernuntur *) defensores eorum volunt addere physicam rationem. Frugum semina Osirim o dicentes esse , Isin terram P, Typhonem calorem q : et quia maturatae fruges calore, ad vitam hominis colliguntur, et a terræ consortio separantur, et rursus appropinquante hyeme seminantur, hanc volunt esse mortem Osiridis, cum fruges reddunt *; inventionem vero, cum fruges genitali * terræ fomento conceptæ, B nova rursus coeperint procreatione generari. Pone hanc veram esse sacrorum istorum rationem , pone propter fruges vota reddi numiuibus, quid addis incestum, quid adulterium, quid miserandæ animadversionis exitium ? Quid errantibus hominibus et simpliciter peccare cupientibus de sacris tuis malum monstras exemplum ? physica ratio quam dicis, alio genere celetur. Quid autem celari oportuit, quod omnibus notum est? Cur plangitis fruges terræ, et crescentia lugetis semina ? Ad sustentationem generis humani hæc omnia divina summi Dei liberalitate donata sunt. Agendæ sunt summo Deo gratiæ propter hoc , nec est summi Dei lugenda largitio. Deflete potius quod erralis, et, quod errorem ve

[ocr errors][merged small]

m Unde Furiimicus hæc hauserit, nescius sum. Nova videtur esse fabula, neque facile ex Euhemero. Sed in Ægypto cadavera numquam cremabantur.

° Athenag. c. 19; Euseb. Præp. Evang. II, c. 1, iii. c. 12, aliter Plutarch. de Is. et Os. c. 55. Vide Suidam in A&yμα. Wow.

p Cf. 01izei. ad Minuc. Fel. p. 162, 165, et Creuzerum Symbol. und Mythol. iv, 220.

q Plutarch. de Is. et 0s. c. 35 : Typhon ventus ardens et pestilens 0rientalibus Semum dictus. Jablonsky Pantheon AEgyplior. iii, 84, 85, 91, 92. W. Norhergii D. de Semum vento in Opusculis Academicis , Londini Gothor. 1819. iii, p. 502.

r Lege : redduntur. Wow. • * Lectionem editionis principis gemitalis Wowerus mutavit iji genitali.

annuis sacris quærere funus alienum; vestris polius funeribus parate solatia per annos singulos. 0 miser homo! invenisse te nescio quid gaudes, cum animam tuam ex istis sacris per annos siugulos perdas. Nihil illic invenis nisi simulacrum, quod ipse posuisti, nisi quod iterum aut quæras aut lugeas. Quære potius spem salutis, quære exordium lucis, quære quod te summo Deo aut commendet, aut reddat. Et cum veram viam salutis inveneris, gaude, e1 tunc erecta sermonis libertate proclama Eùpizzμεν, συγχαίραμεν a cum ab his calamitalibus post pœnitentiam tuam summi Dei fueris indulgentia liberatus. CAPUT III. Terræ cultum apud Phryges refutat. Phryges, qui Pessinuntem incolunt b , circa Galli fluminis ripas e terræ cæterorum elementorum tribuunt principatum, et hanc volunt omnium esse matrem d. Deinde ut et ipsi annuum sibi sacrorum ordinem facerent, mulieris divitis ac reginæ suæ amorem, quæ fastus amati adolescentis tyrannice voluit ulcisci e, cum luctibus annuis consecrarunt. Et ut salis iralæ mulieri facerent, aul ut pœnitenli solatium quaererent, quem paulo anle sepelierant, revixisse jactarunt, et cum mulieris animus ex impatientia nimii amoris arderet, morluo adolescenti templa fecerunt. Tunc quod irata mulier pro injuria spretæ fecerat formæ, hoc ordinantes a se pati voluere sacerdotes '. Sic annuis sacris cum honore terræ istius funeris pompa componitur, et cum persuadetur hominibus quod colant terram , miseri funeris venerantur exitium. Ilic quoque , sacratissimi imperatores, ut error iste celetur, etiam hæc sacra physica volunt esse ratione composita 8. Amare terram volunt fruges, amatum vero hoc ipsum vo!unt esse , quod ex frugibus nascitur ; pœnam autem ,

[ocr errors]

maturis frugibus facit. Mortem ipsius dicunl, quod semina collecta conduntur : vitam rursus, quod jacta semina annuis vicibus reconduntur. Welim nunc mihi inquirenti respondeant, cur lianc simplicitatem seminuim ac frugum cum facinore , cum morte, cum fastu, cum poena, cum amore junxerinl Itane non erat aliud , quod diceretur ? Itane non erat, quod in agendis Deo summo pro frugibus gratiis faceret misera mortalitas ? Ut gratias pro renatis frugibus agas, ululas ; ut gaudeas, plangis. Nec , te cum veram rationem videris, hoc aliquando fecisse poenituit, sed hoc agis, ut annuis luctibus occupatus vitam semper fugias, mortem requiras. Dicani mihi, quid hoc frugibus profuit, ut fletiis B suos annuis ululatibus seminent in tristitia, interfecti funeris calamitatibus ingemiscant, quod dieant physica ralione compositum, lugetis et plangitis, et luctus vestrosalia ratione celatis.Novil agricola, quand0 terram aratro dimoveat, quando sulcis frumenta committat. Novit quando maturalas solis ardoribus colligat segetes. Novit, quando tostas uerat fruges. Hæc est pliysica ratio, hæc sunt vera sacrificia, quae ab sanæ mentis hominibus annuo labore complentur. Hanc simplicitatem divinitas quærit , ut homines in colligendis fructibus ordinatis temporum legibus serviani. Cur huic ordini miseræ mortis figmenta quaesita sunl ? Cur celatur lacrymis , quod eelari non debuil? unde confiteantur necesse est, haec saera C non in houorem frugum , sed in honorem esse composila mortis alienæ. Nam quod terram matrem esse omnium Deorum dicunt *, qui huic elemento tribuunt primas partes,' vere deorum suorum mater est, nec abnuimus aut recusamus : quia ab hac colleclos Deos suos, aul lapideos faciunt semper aul ligneos i. Terram omnem circumfluunt maria, et rur

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small]

sus inclusa 0ceani ambieaiis circulo stringitur. Cœli A hoccine est, quod in viro feminam quærunt, cui

etiam rotunda sublimitate operitur, perflatur ventis, aspergitur pluviis, et timorem suum assidui motus tremoribus confitetur. Quid vos maneat, qui hæc colitis, considerate, cum Dii vestri infirmitatem suam vobis quotidianis professionibus prodant. CAPUT IV. Item Aeris apud Assyrios et Africanos populos nonnullos. Assyrii et pars Afrorum aerem ducatum habere elementorum volunt, et hunc imaginata figuratione venerantur ^. Nam hunc eumdem, nomine Junonis vel Weneris virginis, si tamen Veneri placuit aliquando virginitas, consecrarunt. Junonem sane, ne et huic deesset incestus, Jovis volunt ex sorore conjugem factam b. Effeminarunt sane hoc elementum *, nescio qua veneratione commoli, Num qi;ia aer interjectus est inter mare et cœlum, effeminatis eum sacerdotum vocibus prosequuntur? Dic mihi

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

aliter servire sacerdotum suorum choriis i;on potest, nisi effeminent vultum, cutem poliant, et virilem sexum ornatu muliebri dedecorent d. Widere est in ipsis teinplis cum publico genuitu miseranda ludibria, viros muliebria pati e, et hanc impuri et impudici corporis labem gloriosa ostentatione delegere. Publicant facinora sua, et contaminati corporis vitium cum maxima delectalionis f macula confitentur. Exornant muliebriter nutritos crines, et delicalis amicti vestibus vix caput lassa cervice sustentant. Deinde, cum sic se alienos a viris fecerint, adimpleti tibiarum cantu, vocant Deam suam, ut nefario repleti spiritu vanis hominihus quasi futura prædicant. Quod hoc monstrum est, quodve prodigium? Negant se viros esse, et sunt; mulieres se volunt credi, sed aliud qualiscumque qualitas corporis confitetur. Considerandum est etiam, quale sit numen, quod sic impuri corporis delectatur hospitio, quod impudicis adhaeret

c. 5, p. 261, in titulo capitis: IIpò; τους καλλωτιζομάvovs τὸν άνδρόν. Aruob. ii, c. 41 : Idcirco animias misit (rex niundi), ut divini ponderis et gravitatis oblitæ, gemmas , lapillos, margaritas , castitutis dispendio compararent, innecterent his colla, laminas pertunderent aurium, conficiendis quærerewt corporibus fucos, imminuerent frontes limbis , fuligine oculos obumbrarent, nec in formis erubescerënt masculorum calamistris vibrare cæsariem, cutem corporis levigare , incedere poplitibus nudis, omnique alio cultu vigorem virilitatis et exponere, et in habitum feminarum deliciasque mollire ? Vide Notas in ed. Orellii. Causam indicat Philociorus apud Macrobium iii, 8, ubi docet Lunam et Venerem idem esse numen : additque : et sacrificium facere viros cum veste muliebri, mulieres cum uirili, quod eadem et mas æstimatur et femina. Cf. Greiizeri Symbol. ii, p. 165. Similia habet carmen ad Senatorem ex religione Christiana ad idola reversum inter Cypriauica : V. 5._ Cujus (Matris magnæ) cultores infamia turpis inurit. Namque sacerdoteslunicis muliebribus illemi Interius vitium cullu interiore fatentur. }$; licere j\ quod non licet: unde per orbem euiter incedunt, mollitaque verba loquentes, Lapsatosque tenent extenso pollice lumìbos, ût proprium mutant vulgato crimine seyum. umque suos celebrant ritus, his esse diebus Se castos memorant; ac si tantummodo uunc sunt, Ul }$; casti, reliquo jam tempore quid sunt ? Sed quia coguntur saltem semel esse pudici, Mente fremunt, lacerant corpus, funduiitque cruorem. W. 21. Nunc etiam dicis quod te non fecerit ætas Sed tua relligio calvuiim : caligaque remota, Gallica sit pédibus molli rediiììità papyro. Cf. librum nostrum de religione Carthaginiensium . 82 et 84. Consentiunt cum his versus sequenies Éíííííííí' poetæ, iii fallor, Afri, Iiislruct. xvii, Vidislis Dindymarios, quali fragore Luxurias ineunt, duiú furias fiugere quærunt. Aut cum dorsa sua allidunt spurca bienne, Cuum doctrina sua servaut quod cruore samant. Cf. Rigaltii et Davisii noias. e Ubi autem magis a sacerdotibus, quam inter uras et delubra conducuntur stupra. tractantur lenocinia , adulteria meditantur ? Minuc. Felix c. 25. Imprimis in Isidos templis. Ovid. Amor. 11, Eleg. 2, v. 25, et de Arte Amandi iii, v. 392; Juvenal. Sat. vi, 488; el scliolias1. ed. Craimeri p. 445. Nec famem deerant similia in aliis templis. Wide 01 zelii el Davisii nolas ad h. Minucii locuim. Eadem, viros in culIu Magnæ Deæ muliebria passQs esse habet Allianas. aarì '£)). c, 26, f Forte, delestationis. Wow,

« PoprzedniaDalej »