Obrazy na stronie
PDF

salutis nostræ causa Deus sempiternæ virtutis ho- A deficientibus nobis, olim cum victu venire permiseaccedere. Sed concessit mihi Dominus hanc episto- A necessitate,scribere non potui. lta in hac vos omnes,

minem perfectum induit, pati voluit, morte triumphala tertio die resurrexit, ad dexteram Patris sedet, venturus judicare vivos et mortuos : novit et Spiritus sanctus : testis est Ecclesia catholica, quæ sic confitetur : quia non ego in ime reus ero, sed vos, qui conservos meos necessaria ministraturos proliibere voluistis. Et si hoc paraveritis, vos debere contemnere : non quasi mortem timentem, sed ne post excessum meum dicatis me voluntaria morte exire voluisse et a quamdam nobis nebulam accusationis inveniatis : conventurum me scitote Ecclesias, quas b clausis interim litteris possim pertingere ; conventurum et Dei servos, ut in ipsis concurrentibus, orbis terrarum, quid fides integra quæ ab universis catholicis episcopis comprobata est, ab Ariomanitis pa1iatur quos ante damnavit, possit agnoscere. Item subscripsi ego Eusebius episcopus. Adjuro te qui has litteras legeris, per Patrem, Filium et Spiritum sanctum, ut non supprimas, sed alii legendas tradas. VI. IIi ergo vix quarta die ad hunc libellum e mitigati, jejunos ad hospitium in quo manseramus , revertere nos compulerunt. Viderunt interea, quemadmodum nos revertentes populi cum gaudio susceperunt. Lucernis nostrum hospitium circumdederunt. Coepimus annuente Domino iterum egentibus ministrare. Non hoc sustinuit ipsorum inhumanitas, et nostrum amorem in suum odium d perdiderunt. Vix fere viginti et quinque tolerare potuerunt dies. Erumpunt denuo, et cum perdita multorum manu ad nostrum hospitium veniunt armati fustibus, per aliena claustra parietem rumpunt, et ad nos e violenti perveniunt. Iterum rapiunt, et in arctiore custodia cum solo charissimo Tegrino presbytero recludunt. Nostros quoque fratres, id est presbyteros et diaconos omnes rapiunt et includunt. Post triduum potestate sua per loca diversa in exsilium mittunt. Alios fratres qui ad nos venerant visitandos, in car. cere publico mittunt, per plurimos dies reclusos tenent. Advolantes iterum ad hospitium, omnia quæ aut in sumptu aut pauperibus fuerant comparata, ' diruunt. Sed quia hoc pul)licum ipsorum facinus ab omnibus civibus notabalur, argumento hoc usi sunt, ut aliqua reddereiit leviora, et se nobis nostra reddidisse jactarent. Sumptus vero apud se tenuerunt : et post tantum scelus quaerebant, si fieri possit, sic negare, ut nullum de meis ad me venire per|mitterent, qui escas corpori necessarias afferret. Vix sexta die, clamantibus sibi diversis, unum venire permiserunt. Quantum ad se fuit, ostenderunt homicidae animos; quem primum, ne a malignitate cessarent, quarta die dimiserunt. Postmodum sexta vix,

* Al. Et quamdam vobis nebulam eaccusationis.

* Al. Clausus. Mox, ut ipsis conc.

* Al. Mitigata. Et paulò post : Viderunt in terra. Mendose.

^ Al. Perviderunt.

* Al. Volentes, Corruptissime,

runt. Ilaec itaquc sunt Ariomanitarum opera. VII. Videte, sanctissimi fratres, si non est persecutio, dum hæc patimur qui fidein catholicam custodimus : et altius cogitate, num valde eiiam deterior sit quam illa, quæ fiebat per hos qui idolis serviebant. llli mittebant in carcerem, non tamen prohihebant ad se venire suos. Quantum ergo satanas Ecclesias vulneraverit per Ariomanitarum crudelitalem ! In custodia publica mittunt, qui liberare debent. Wiolentiam faciunt, qui ut patiantur justitiae causa discunt. Aliena diripiunt, qui sua direpta ne repetant, de divina lege docentur. Prætereo quanta illos invasit crudelitas, dum facultatibus temporalibus gaudent. In carcere latronibus clausis a quæs

B tionariis vel a judicibus non denegatur facultas

videndi suos : a nobis el nostri prohibemlur : et devoti fratres ne veniant, non solum ab hospitio arcentur quo lenemur, sed ne adeant s carcerem, comminatione terrentur. Sic cunctos subjugaverunt, ut manifestissime l agnoverim. Ab episcopis incipiam : dum honorem quidam timent amittere, ipsos fidem perdidisse; dumque facultates terrenas et immunitates nolunt perdere, cœlestes thesauros et veram securitatem nullam judicasse. Sic quoque ducti cæteri, dum episcopos hæc timentes perdere vident, amare cœperunt quæ semper habere non possunt. VIII. Sic Ariomanit:e divites terrent, dum his proscriptionem minantur : sic pauperes, dum potestatem in carcere recludendi habent. Et quanta insania est ! In loco quo tenemur, non solum viros qui nobis serviunt in carcerem mittunt, sed et puellas sanctimoniales sine ullo divino timore in custodia publica recludunt. Sed ut gavisi non sunt seniores mali, qui pudicitiam Susannæ violare quaerebant; ita nec hi gaudebunt semper, qui Ecclesiam persecutione varia et depressione nimia suæ infidelilati conantur subjicere. Dixit enim sanctus Daniel ad illos : Sic timentes filiæ Israel concumbebant robiscum (Dan. xiii, 57). Sed recedat, sanctissimi, humanus timor a vestris animis, cum habeatis Domini consolationem, qui dicit : Nolite timere illos qui corpus occidunt, animam autem occidere non possunt (J1auh. x, 18). Tempus est probationis : tempus cst, ut probati innotescant i manifesti. ldeo acceperunt humanum adjutorium, quia divinum non habent : quod si haberent, numquam potestate terrena innocentium sibi animas subjugarent. IX. Multa de illorum malis, quibus non solus ego, seu plurimi deprimimur, debueramus scribere ; sed ue possemus hoc facere, et ipsorum crudelitatem litteris intimare, arctissima custodia servamur ab ipsis. Ideo ad nos, et alii nostri et amici prohibenlur

t Leg. diripiunt.

8 Ne adeant carcerem, commiin. Al. ne adeant, carcerum commim.

k Locus mutilus.

i Al. Manifestati.

lam per charissimum nostrum ad vos Syrum diaco-
num mittere, quem in potestate mittendi habui;
quia providentia Domini nostri eo tempore ad vi-
denda loca sancta accesserat, et cum cæteris fratri-
bus inventus non est.
X. Cæterum vix hanc epistolam quomodocumque
conscripsimus, Deum semper postulantes, ut custo-
des in horas refrenaret, et concederet, ne ad vos
diaconus nuntium magis laboris nostri, quam qua-
lescumque salutationis litteras ferret. Propter quod
satis vos peto, ut cum omni vigilantia custodiatis
fidem, servetis concordiam, orationibus incumba-
tis, nostri memores sine intermissione sitis : ut di-

fratres, sed et sanctæ sorores, filii et filiæ, omnem sexum appello, omnem ætatem peto, ut hac contenti salutatione, nostro obsequio, etiam hos qui foris sunt, et nos dignantur diligere, salutare dignemini. Salulant vos fratres nostri qui mecum sunt, presbyteri et diacones, sed et omnes nostri : qui una mecum satis pelunt, ut nostri memores, omnes vestros nostro dignemini obsequio salutare. Transmisi pr;elerea litteras, quas ad Patrophilum custodem meum feci, ut ex his agnoscatis, nos Ariomanitarum nec minis posse terreri, neque ipsorum serpeutina blanda subtilitate posse ad ipsorum societatem perduci. Divinitas vos protegat, florentesque

gnetur Dominus Ecclesiam suain liberare quæ super vivere et hic et in futuro faciat cum omnibus vesuniversum orbem laborat, et ut nos qui deprimimur, B tris, fratres charissimi et satis desideratissimi. possimus vobiscum liberati gaudere : quod præstare EPISTOLA III. dignabitur Dominus, peteutibus vobis, per Domi- AD GREG0R1UM EPISC0PUM SPANENSEM. num nostrum Jesum Christum qui est secum a bene- Gratulatur Eusebius Gregorio quod restitisset Osio et dictus a sæculis et in omnia sæcula sæculorum, plurimis cadentibus Arimino in communicatione VaAmen. lentis et Ursacii. XI. Iterum peto, et vos per misericordiam Dei rogo, ut unusquisque in hac epistola salutationem suam nuncupet; quia singulis, ut solebam, facienta

(Hanc epistolam vide ad tomum X nostræ Patrologiæ, inter opera historica S. Hilarii, Fragm. xi, col. 713. Vide etiam Epistolas Liberii papæ ad Eusebium, Palrol. tom. VIII, coll. 1330, 1535, 1536. )

* Deest hæc vox apud Baronium, quam tamen habent alii editi.

SANCTI EUSEBII

VERCELLENSIS EPISCOPl ET MARTYRIS

DE TRINITATE CONFESSIO

Ex ANecdotis sAcRis EugeNii de Lewis.

MONITUM.

Postquam praefationis initio susceptæ a se Anecdotorum vulgationis cum occasionem tum utilitatem memoravit, sic progreditur vir eruditissimus de Levis : Exordiar, de S. Eusebio Wercellensi episcopo hujus nominis primo (Malleus Arianorum appellatus) confessionem fidei adversus Arianos luci mandandam statui, quam fidei formulam tribus in foliis membranaceis pertinentibus jam ad perinsigne monasterium Sanctorum Michaelis, et Januarii martyris de Lucedio reperi, ct exseribi curavi. Quod monasterium conditum fuit sæculo septimo, ut suo loco videre est, et sub speciali tutela episcoporum Wercellensium. Quos autem Wercellensis Ecclesiæ S. antistites sæculo forsan octavo regimen hujus inonasterii sumpsisse, et retinuisse usque ad S. Bonomium vita functum 1026, iii kal. Septembris. Werum quidem est, quod nemo, quem sciam ex recentioribus huic sancto Wercellensi episcopo Eusebio inscripsit aliam confessionem adversus Arianos, quam illam vulgariter appellatam Symbolum quicumque, de quo scribunt Joannes Steplianus Ferrerius Wercellensis Praesul, P. Corbellini, Marcus Aurelius Cusanus, aliique. Scd si attente perpendimus qu;e S. doctor scripsit cum S. Athanasio ad Antiochenos, non possumus huic opinioni consensum præliere adeoque Symbolum quicumque conflatuin posterioribus saeculis judicandum duxerunt permulti,quibus libenter assentimus. 0pus de Unitate Trinitatis scripsisse S. Eusebium tradit laudatus episcopus Ferrerius fide unius Codicis in Valicana Bibliotheca existentis, quem sequitur Hyacinthus Galizia Vite de' Santi, tom. I, p. 177, scribens exemplar hujus operis in Bibliotheca PP. Oratorii S. Philippi Nerii Taurini asservari ex dono abbatis Laurentii Scoti. Quod exemplar vidi anno 1762, ex quo aliud transcribere curaveram. Quo exscripto didici alium librum scripsisse de optimo genere interpretamdi sacram Scripturam super illa verba: Ex Ægypto vocavi filium meum, ut in fine libri v legitur post professionem Arianorum. Consultis tamen hisce quinque libris, seu opere de Uiiitate Trinitatis cum operibus S. Athanasii reperi hos libros, seu opus Faustino presbytero attributum, etsi diverso ordine quam in editis distributum sil. Perscrutatus etiam fui maxima cum diligentia si qu;e in hoc opere adessent, quæ nobis certum auctorem indicarent, et maxime in epistola Augustae Flaccillæ data; qua opus suuin dicavit ; nihil tamen inveni , nisi variantes plures lectiones, et post Professionem Arianam , quæ hic in quinto libro exstat, reperiuntur plura inedita, inter quæ, ut jam dixi, memorat suum librum de optimo genere interprelandi sacram Scripturam. Num vero hoc opus a S. Eusebio conscriptum sit a multis sapientissimis viris dubitatum fuit, inter quos non est omittendus cl. F. Joannes Baptista Audifredi ex Ordine Præd. Casanatensis bibliothecæ præfectus, qui cum eum rogavissem, jam ab anno 1771, ut sua pervigili cura perscrutaretur in Vaticana hunc codicem, mihi sua epistola de die 29 novembris 1776, responsum dedit in codice sign. 1519, p. 255, exstare opus.... S. Eusebii episcopi incipit liber de Unitate Trinitatis. Initium operis hisce verbis incipit: Tu unus Pater, et Filius, et S. Spiritus, qui unitatem, deitatem nobis declarasti, etc., explicit quatuor libris. Liber ultimus finit his verbis: Unita est eorum operatio in factura, et sequitur immediate: Explicit liber quartus. Incipit liber de professione Catholica, et immediate alter liber De professione impia Arianorum qui finit hisce verbis: Si aures surdæ sunt cæterorum, etc., in qua sua epistola non dubitavit affirmare Faustini presbyteri non esse, sed potius S. Eusebii. Quinimmo in alia sua epistola de die 15 junii 1778 epistolam, seu libellum de Canonibus Evangeliorum, qui legitur in pluribus editionibus S. Scripturæ, esse ejusdem auctoris affirmavit, etiamsi pluribus S. Seripturæ editionibus Græce tantum hæc legatur : tandem observavit in editione Orthodoxographorum hanc epistolam exstare Graece et Latine scriptam ex veteri versione Latina, et in linguam Latinam in tomo Wl Bibliothecæ Grecae Fabricii, quæ quidem omnia maturiori consilio tractanda erunt, ut veritas oriatur. Nam etiam;si hisce observationibus perpensis exemplar Taurinensis Congregationis S. Philippi Nerii reperissem couforme quoad substantiam, cum tamen siluisset , num codex ille Vaticanæ Bibliothecae sit in membrana conscriptus necne, siluisset characterum formiam, et codicis aetatem reiicuisset, mih; visum hic fuit utendum non esse hujusce operis auctoritate, ad oslendendam doetrinæ unitatem S. Eusebii adversus Arianos in hac confessione a nobis edenda , neque etiam opportunum edere ea omnia, quae inedita reporta sunt in hoc opere Faustino attributo. Quanti sit facienda confessio fidei liujus noslri S. doctoris Eusebii, lectorem remitio ad præfatiunculam appositam ante textuin , et ad parva commentaria super ipsam confessionem facta, in quibus certa et evideiitiora argumenta habentur de vero auctore hujusce symboli, deque vera suæ fidei professione, et catholico dogmate, ita ut lectorem a consilio, et sententia mea discessurum non credo hisce omnibus perpensis. Nam in illis quam consona sit doctrina S. Eusebii illo S. Athanasii;Alexandriæ, reliquorum sanctorum Patrum, probatum est. Quas vero peculiares seutentias protulerit S. Eusebius et conformes sacræ Scripturæ, antiquis Patribus, et conciliis demonstratum in illis fuit. Ilisce sic editis habebit lector nova argumenta ad Arianorum hæresim confutanda, i.ovas circumstantias ad illustrandam historiam illius temporis.

DISQUISITIO PRÆVIA
DE EUSEBII VERCELLENSIS FIDEI EXPOSITIONE,
SEU DE AUCTORE HUJUS SYMBOLI.

Acriter jam a multis clarissimis viris disputatum '

fuit de symbolo Quicumque, aliis S. Athanasio vindicantibus illud, aliis Anastasio Sinaitæ , multis ab auctore Latino adornatum fuisse pugnantibus, nonnullis a Gallico scriptore confectum contendentibus, ex quibus Vigilium Tapsitanum m.ulii contendunt auctorem, alii Wincentium Lirinenseim ; et suas seiltentias fulciunt ostendendo in illo symbolo damnatas haereses Eutychetis, et Nestorii post obitum S. Alhanasii exortas. At quid inde si quis diceret sanctos Patres præoccupasse , et praecavisse has hæreses, ut jam observatuin est ab historicis, penes plures S. Patres antiquiores? Tunc nullius momenti essent hæ rationes. Quod autem alicujus negotii a pluribus Theologis judicatum fuit, illud esse dicam , quoul auctoritate illius symboli nequaquam Latini usi sunt ad demonstrandaim adversus Græcos schismaticos originem il!am Spiritus sancti a Filio, seu processionem, ut docent Theologi. Cui rationi facile quisquam opponere posset S. Basilium Magnum, et Didymum Alexandrinum hanc processionem agnovisse, et tradidisse, quorum auctoritates contra Graecos fuerunt

relatæ a Theologis. Hos autem Patres ætateS. Aihanasii, et S. Eusebii Wercellensis episcopi fuisse nemo inficiatur : adeoque necesse non fuit omnes Patres, et scripta eorum illis objicere, et maxime forsam quæ in omnium ore versabantur, ut probetur, quæ traditione dabantur, auctoritate Patrum roborata fuisse. Nam, etsi ex his, qui pro supra enarratis auctoribus pugnant, pauci sint , qui pro S. Eusebio Vercellensi scripserinl , et sententiam hanc tamquam communem retulerint : scimus tamen antiquissimo tempore symbolum illud iu EcclesiaVercellensi recitari consuevisse, et traditionem illius Ecclesi;e nos edocere hoc symbolum Latine scriptum fuisse Alexandriæ præsentibus SS. Athanasio, et Asterim, et S. Eusel)io laudato, eu cum actis illic celebrauis Latine redditis ab eodem oblatis summo pontifici Liberio. Omnes scriptores de Ecclesia Wercellensi tradunt in ritu Eusebiano, et in horis canonicis autiquitus præscriplam fuisse recitationem hujusce syiiiboli , et festum celebrari de sanctissima Triuiiate,

ex quo ritu Alcuinus Flaccus tempore Caroli Magni,

ul novitiis sacerdotibus traderet facilem methodum celebrandi sacrum, Missam de sanctissima Trinitate A emendatis erroribus, ut quisque impolluto et inof

in Ecclesia Wercellensi recitari pluries consuetam, diebus dominicis præscripsit (ne dicam alium Alcuimum episcopum Wercellensem hac ipsa tempestate Ecclesiam illam administrantem ) donec facili modo possent illi scerdotes novitii ediscere usum aliorum plurimorum codicum. Cui opinioni robur quaim maximum affert epistola synodica missa ab Athanasio ad Antiochenos, circa finem h:ec habens : Hæc quidem mos tum quia nefas est quicquam ultra Nicænum concilium requirere, aut contentiosas sententias recipere, tum vel ob pacem solum, et ne qui recte sentiunt pro rejectis habeantur ad istum modum censuimus, et eorum CoNFEssioNEM qualis fuerit, nos, qui relicti sumus Alexandriæ, paucis indicavimus ; idque in commune una cum reliquis comministris sacrorum Asterio et Eusebio. Nam reliqui ex nostris quisquam ad suas provincias abierunt. Vos rursus in commune, ubi soletis conventus agere, ista videbitis pervulgari, eoque cmnes evocate. AEquum est enim ut in eo loco primum epistola recitetur, etc. Ergo ex hac auctoritate et confessione S. Eusebii et Asterii indicata Antiochenis ab Athanasio probatur, et suum symbolum cum epistola. Quænam fuerunt illæ confessiones, seu symbola nobis incompertum est, num symbolum Quicumque, vel hæc confessio, quam typis mandamus. De primo contendunt scriptores inter se, ut observatum superius fuit. Altera vero, de qua quæstionem instituimus confessio hæc est, quam sine aucloris nomine tribus in foliis maximis conscriptam sæculo ix, ut characteris forma nobis indicare videtur, quæ quidem tribus foliis meinbranaceis inter alia, quæ ad monasterium SS. Michaelis el Januarii M. de Lucedio dioecesis Vercellensis pertinebant relata sunt, exscribi curavimus. Parum quidem differunt inter se symbolum Quicumque, et hæc confessio, si de stylo loquimur, tamen in multis sunt dissimilia, et hanc antiquiorem illo crederem. Si vero consideremus, hypostasis dogma eisdem Graecis verbis illud explicat, quibus S. Alhanasius in sua epistola synodica jam laudata, adeoque όμοοῶσιον, οὐσίας leguntur in hoc symbolo ad explicandam Filii, et Patris substantiam unam, eamdemque esse, et loquendo S. Eusebius de hypostasibus in sua confessione facta in synorlo Alexandrina, et relata in fine ejusdem epistolæ jam laudatæ ad Antiochenos ait : Quantum attinet ad hypostases, fateor me quoque idem sentire, neque in id solum calculum meum addo, sed eiiam incarnationem Salvatoris nostri consentio, eum videlicet, cum Filius Dei esset, hominem esse factum, et eaecepto peccata omnia, quæ veteris erant nostræ humanitalis assumpsisse, Idque prout habet epistolæ argumentum meis suffragiis confirmo. Qnid ergo clarius habere desideramus, tum ex S. Alhanasio, tum ex ipsomet S. Eusebio approbante ea omnia, qu;e S. Alhanasius scripsit. Quinimmo ex S. Ilieronymo edocti sumus S. Eusebium Wercellensem antistitem Origenis commentarios in Davidis salmos de Græco in Latinum transtulisse, ejusque

[ocr errors]

C

fenso pede eos legere posset. In hac vero confessione de hujus nostrae carnis resurrectione periractans errorem Origenis circa corporum resurrectionem corripit. Ergo nulli inelius quam S. Eusebio tribuendum hoc symbolum crederem. Et hoc forsam illud esse, ex quo conflatum posterioribus temporibus illud vulgariter appellatum Quicumque. Si tandem acia ejusdem S. Eusebii considerentur ab Ughello Ital. Sac. tom. IV, p. 759, edita, ipsamet nos instruunt confessionem suam Liberio papæ dedisse Romæ, antequam iter suum Wercellas dirigeret. Sanctus autem Eusebius athleta Christi data comfessione fidei suæ, et posita Romæ in sacro scrinio valefaciens Liberio papæ cum cæteris fratribus iter aggressus est. Quae autem omnia consona videntur esse eis, quæ scripsit Rufinus hist. 1, cap. 28, 29, 50, etc. Narrat enim Eusebium Alexandriam perrexisse cum aliis confessoribus fide integris ibique mitius cum lapsis egisse, et procurationem Occidentis eidem delata, ut Asterio Orientis, additur same in illo concilii decreto etiam de Spiritu sancto plenior disputatio, ut ejusdem substantiæ, ac deitatis, cujus Pater, et Filius, etiam Spiritus sanctus crederetur (cap. 29, p. 211), nec quidquam prorsus in Trinitate, aut creatum, aut inferius, posteriusve diceretur. Sed et de diffe rentia substantiarum, et subsistentiarum sermo ejus per scripturam motus est. Græci oòaia;, el ἀποστάσεις vocant, quidam etenim dicebant substantiam, et subsistentiam unum videri : et quia tres substantias non dicimus in Deo, nec tres subsistentias dicere debeamus... Sed, et de incarnatione Domini comprehensum est , quia corpus quod susceperat Dominus, neque sine sensu, neque sine anima suscepisset. Quibus omnibus caute, moderateque compositis unusquisque itinere suo cum pace perrexit. De hisce omnibusin hac confessione pertractatur. Quinimmo ltufinus et Eusebium eodem lib. cap 50, circumeuntem Orientem , atque ltaliam medici pariter, et sacerdotis fungentem officio describit, qui singulas quasque Ecclesias abjurata infidelitate ad sanitatem recte fidei revocabat, maxime quod Hilarium (Pictaviensem), quem dudum cum cæteris Episcopisin ersilium trusum esse memorarimus, regressum jam, et in Italia positum hæc eadem erga instaurandas Ecclesias, fidemque patrum reparandam reperit molientem. En quomodo apud Ita!os et Gallos dogma contra Arianos diffusum et promulgatum fuit. Neque crederem me deceptum dicentem hanc confessionem, seu symbolum auctori Breviarii fidei notum, quod Breviarium fidei adversus Arianos Ballerini fratres Leoni I. S. P. in fide duorum codicum tribuendum volunt, etsi olim Sirmundus, Gallandius, et nonnulli alii incerto auctori. Nam plures sententiæ de verbo ad verbum transcriptæ leguntur in illo. Alcuinus vero Flaccus in suo libro de fide Trinitatis ad Carolum Magnum, et in Quæstionibus ad Fredegesium sparsim quædam retulit sine auctoris noinine, pauca autem indicata sunt suis in locis, ne sim prolixior quam res postulat.

[merged small][ocr errors]

I. Confitemur, et credimus sanctam, atque individuam Trinitatem Pairem, et Filium, et Spiritum sanctum unum Dominum naturaliter esse unius substantiæ, unius naturae, unius quoque majestatis, atque virtutis; et Patrem quidem non factum, non creatum, non genitum profitemur. Ipse enim a nullo originem duxit, ex quo et Filius nativitatem, et Spiritus sanctus processionem accepit. Fons ergo, et origo ipse est totius Divinitatis, ipse quoque Pater essentiæ suæ, qui de ineffabili substantia filium ineffabiliter genuit, nec tamen aliud , quam quod ipse est, genuit ; Deus Deum, lux lucem.

ll. Ab ipso ergo est omnis paternitas in coelo, et in terra. Filium quoque de substantia Patris sine initio ante sæcula natum, nec tamen factum esse fatemur. Quia nec Pater sine Filio, nec Filius aliquando exstitit sine Patre, et tamen non sicut Filius de Patre, ita Pater de Filio, quia non Pater a Filio, sed Filius a Patre generationem accepit. Filius ergo Deus de Patre. Pater autem Deus, sed non de Filio. Pater quidem Filii, non Deus de Filio. llle autem Filius Patris, et Deus de Patre, æqualis tamen per omnia

“ Tò ågoούσιον significat Filium non solum similem esse Patri, sed éjusdem omnino cum illo naturae, et essentiæ, adeoque hic profligatur Ariana hæresis, quam S. Alhanasius in omnibus suis operibus, et in sui exsilio detestatus est, ut probaret cum Nicenæ synodi patribus veram consubstantialitatem FiliiDei,de qua fide Patrum liujus sacrosanctæ synodi historiam scripsit idem sanctus doctor Athanasiiis, ut videre est pag. 415 suorum operum. P Plures numero, qui Arimini, aut Niceæ adfuerunt sub auctoritate vestri nominis ad Usiæ licentiam sunt c9acti, quod verbum a vobis quondam contra Ariomamitarum hæresim inventum a nobis semper sancte, fideliterque sumptum est. Ita Patres coiicilii Parisiónsis anno 562 celebrali , ut inler fragmenta S. Hilarii Piglaviensis legitur tom. II, pag. 555. Interea legatos Ariminensis còncilii ex parte nostrorum compellit Imperator uniri hæreticorum communioni, eisdemque conscriptam ab improbis fidem tradit verbis fallentibus involutam, quæ catholicam disciplinam perfidia latente loqueretur. Nam Usiae verbum tamquam ambiguum, et temere a Patribus usurpatum, neque eae auctoritate scripturarum profectum sub specie falsæ rationis adhibebat, ne unius cum Patre substántiæ Filius crederetur, eadem fides similem Patri Filium fatebatur : sed interius aderat fraus parata, ut esset similis, non esset æqualis. Ita Sulpitius Severus in sua Historia sacra , lib. 11, cap. 45, apud Gallaudium, Ibibliotheca PP. toin. VIII, pag. 385. Em ergo sancti Eusebii sén§iis adeo clarior contra hoc edictum, hujus synodi ne fraudi patrocinaretur, et usia unuin, et omousion, id esl eadem substantia, Latine scribendo,Græcas voces adhibet noster sanctus doctor, ut clarius se explicet , juxta mores suorum temporum, quod ei fecit S. Hilarius ejus discipulus lib. i de Fide Trinitatis, n. 12. * De hac naturæ disseclione nemo ante Tatianum orat. contra Græcos hanc explicavit impossibilem esse hoc modo : Natus est autem per communicationem, non per abscissionem, et hic prosequitur S. Justjnus contra Triplionem : Filins propriè ideo genitus dicitur, qui Patrem habet, qni cuní miííuit, Ei sequitur

Filius Deo Patri, quia non esse cœpit aliquando, nec desiit..... Filius unius cum Patre substantiæ creditur, sic quod ^ et homousion Patri dicitur, hoc est ejusdein cum Patre substantiæ : oMo enim Græce b unum, UsiA vero substantia dicitur, quod utrumque conjunctum sonat unam substanliam. Non enim de nihilo, neque de alia substantia, sed de Patris utero, id est, de Substantia ejusdem Filius genitus, vel naturæ credendus est. III. Sempiternus ergo Pater, sempiternus et Filius; quod si Pater semper fuit, semper habuit Filium, cui Pater esset, el ob hoc Filium de Patre natum sine initio confitemur. Nec eumdem Filium Dei pro eo, quod de Patre sit genitus e dissectae naturæ d portiunculam nominamus. Sed perfectum Patrem, perB fectum Filium sine diminutione, sine dissectione genuisse asserimus, quia solius divinitatis est inæqualem Filium non habere. Ilic etiam Filius Dei nalura est Filius, e non adoptione, quem Deus Pater nec voluntate, nec necessitate genuisse credendus est, quia nulla in Deo necessitas capit, ' nec voluntas sapientiam prævenit.

Alcuinus Flaccus lib. i de Fide S. Trinit. n 5, cap. 15, pag. 717 edil. Andreae Quercetani, sed non inter Patrem, et Filium divisio, vel scissio, quia alter in altero est. S. Justinus martyr, Dialogo contra Triphonem Judæum, num. 70 : Quale est, quod in nobis fieri videmus; aliquem enim sermonem proferentes , sermonen gignimus, nec tamen cum AbscissioNE : ita ut sermo ille, qui in nobis est, dum eum proferimus, imminualur. Quale est etiam quod videmus ex igne alium ignem nasci non imminuto eo eae quo iste accensus est; et qui ex eo accensus est, exstat ipse, et apparet, nec eum imminuit, eae quo accensus est. Testis mihi erit verbuM sAPiENTiE, ipse esse Deus ex Patre universorum genitus , qui et verbum, et sapientia, et virtus, et gloria est Salvatoris. d Sabellii h;eresim profligatur hic S. Eusebius, ut etiam in operibus S. Ililarii, frag. xi, seu de fide catholica exposita apud Larissam civitatem ab episcopis Gallicanis ad Orientales episcopos, n. 2 : Nam h0MousioN sermonem ad veram, et legitimam ex Deo * Patre unigeniti Dei nativitatem sumus ámplexi detestantes secundum Sabellii blasphemias ipsam unionem, neque AliquAM PARTEM Patris esse Filium intelligentes: sed ex toto, atque perfecto innascibili Deo totum perfectum unigenitum Deum natum, unius a nobis dcirco, vel usiæ, vel substantiæ cum Deo Patre comfessum, nec creatura potius, aut Adoptio, aut appellatio videretur. e Ilic refellit Arianorum hæresiim, de qua Hilarius lib. vi de Trinitate, n. 26, contra hanc sic scripsit: Quamquam igitur sola simplex confessio naturae n0mina ostendat, ut de quo dictum est hic est FiliUs meus, ad quem dictum est Pater meus hoc sint quod nuncupantur, tamen me aut adoptionis in Filio nomen sit, aut honoris in Patre videamus, quæ proprietates per Filium ad Filii nomen adjectæ sint. Et idem doctor contra Constaulinum imp. n. 9 : Clamat ille : llic $i Filius meus dilectus, etc., et tu decernis non esse Filium, neque esse Patrem, sed adoptionis externas nuncupationes. - - • f Noii esset summum bonum Deus si aliquo indigeret. Neque esset aeternus Deus, nec immensus, iieque principium, vel origo omnium bonorum esset, si áliquit, indigetct , vel si voluntas $apientiam praete

[ocr errors]
« PoprzedniaDalej »