Obrazy na stronie
PDF

divinam præsentiam. Quod contrarium invenitur, si A stum ducem, ut fiant omniu quæ dicta sunt de civitate

ita * qui senserint ; nam a quadringentos jam plus annos transisse cognoscimus, ex quo venit Dominus, atque completos. b Quomodo itaque hoc * erit rationis de anno, e sicut sentire voluerunt hoc ita quam plurimi. Dominus enim " quæ in uno anno gessit et docuit, hæc sola præcepit conscribi. Nam quæ ante facta sunt ab eo ac dicta primis triginta amnis e socundum beatum Joannem, quæ dicit, f Mundum non capere posse, si universa scriberentur, quæ fecerat. Propheta itaque Isaias de anno illo dixit Salvatoris Domini, in quo docuit usque ad passionem, et resurrectionem, et ascensionem in cœlnm, sicuti et *beatissimi tradiderunt, non de trecentis sexaginta quinque annis, ut quidam arbitrantur, sed de anno illo post baptismum scilicet, in quo prædicans credentibus salutis mysteria reserabat de Lege pariter et Prophetis, quæ olim dicta sunt testando, atque consummando. CVII.

* Alia est hæresis, quæ consummationem sæculi secundum temporum definitionem a Deo Christo Salvatore fuisse statutam asserunt. Ilincque certum esse numerum consummationis suspicatur, et non plus non minus opinantur, cum prophetæ undique nuntiaverint circa 500 annum fieri consummationem sæculi, et sic Dominum de coelis iterum advenire. Daniel enim lxx septimanas numerat, audiens a Christo Domino: Audi, inquit, vir desideriorum, quia septuaginta septimanæ statutæ sunt in populum tuum usque ad Chri

Jerusalem et populo adventura (Dan. xi, 25, 25). IIoc autem sicuti antequam veniret Christus in carnem Danielo dicium est et pene completum est; sic etiam idem numerus usque ad legem quam accepit Moses , et usque ad terræ promissæ introitum non satis longe a quingentesimo annorum distare numerum. Dominus itaque cum signa diceret et diversa, fames, persecutiones, inundationem, terræ motus, pestilentias circa finem adventura (Matth. xxiv, 7; Luc. xxi, 25, 2*), Petro etiam dixit beato per ænigma de antiorum numerositate, cum diceret Petrus: Domine, quoties peccanti fratri concedam? ait Dominus, non septies , sed septuagies septies (Matth. xviii, 21, 22). Ostendens quidem et quotidianum humani generis delic

B torum infinitum numerum debere homini dimitli ;il)

homine, et Judæ redeunti, sive pagano et aliis carnalibus, et ad Christi fidem de impietate redeuntibus , atqne ejus Ecclesiam, cunctis omne debitum ab eis oportere concedi credentibus. Nam et Iiistoriographi Judæi docuerunt, dicentes h ad nihilo quadringentos et octoginta plus annos transisse, et sic Dominum advenisse in carnem. Habes etiam iw Genesi evidentissime mysterium nuntiatum de Cain septies, de Lamech autem septuagies septies vindictam (Gen. iv, 23), quod duorum populorum in duabus personis unius impietatem, alterius iniquitatem sine cunctatioi;e Scripturarum praenuntiasse non dubium est. Leae enim spiritalis est, secundum Apostolum (Itom. iv, 14); et hæc, inquit, duo testamenta sunt (Gal. iv,

(0D. MS. SANGEIBM. LECTIONES WARIANTES.

' Quis senserit... jam et plus * erit traditionis - * Addita hæc hæresis, quæ deest in omnibus editis, ex

C optimo cod. Sangermanensi, non tamen nominibus hæreti

corum inscriptis.

FABRICII ET GALEARDI NOTÆ.

nocentem : Petrum autem maleficia fecisse subjungunt, ut coleretur Christi nomen per 565 annos, deinde completo memorato numero annorum sine mora sumeret finem. Maleficium illud commentitiuin postea describit, puerum aniculum occisum et dilaniatum et ritu nefario sepultum. FABRic. a Quadringentos jam plus annos. Puto legendum, quadringentos jam plus minus annos. Nam quadrinenti aiuni iiec dum integri effluxerant, cum hæc hilastrius exararel. Et ante Parmeniani mortem scripsisse Philastrium, hoc est ante annum 591, supra ad caput 85, notare me memimi. Et cap. 112, inde a Domino usqne nunc anmi cccLxxx plus. Cap. 27, et in psalmo centesimo plus. Cic. cap. 14 pro S. Roscio : annos natus magis quadraginta. FAbric. b Quomodo hoc erit rationis. Supra hæresi 98, nullius rationis itaque ; infra 146, ut ergo est rationis. FAbfalc. c Sicut sentire voluerunt ita quam plurimi. Sic legeudum pro illis hiulcis, quæ in superioribus editionibus : Sicut sentire voluerunt hoc itaque plurimi. FAbRic. d Quæ in uno anno gessit. Fuit hæc non modo Walentinianorum sententia, ab Irenaeo lib. 11, c. 56 seqq. oppugnata, sed multorum etiam Gatholicorum Doctoriim ; ut Philas trii, C!ementis Alexandrini, Tertulliani, Origenis, Lactantii, Orosii, nec non Evagrii in altercatioiie Simonis Jad;vi cum Theoh.lo Christiano I o;m. V Thesauri A mecdotoru*m dim. Marteue p. 15., aliorumque qui lsai;c verbis

[ocr errors]

14). Neque enim historiam amittimus quod lxx an- A est (Rom. xi, 25); et si fuerit populus Israel sicut

nos fecerit populus in Persida, neque spiritalem scientiam spernimus. Ergo et septuaginta septimanæ a Danihelo dictæ quadringenti nonaginta anni tunc pene coinpleti sunt, et sic Christus advenit in carnem, et a Christi præsentia usque ad consummationem sæculi pene unde complendum annorum reperies numerum. Septuaginta enim septimanas a Danihel quas vidit interpretes docuerunt. llli primi sapientes septies et septuagies quadringentos nona' ginta annos quem jubilæum in lege Judæi, non isti sed veteres, et periti illi annum remissionis Christi, et indulgentiæ, carnalem præsentiam per figuram ante celebrantes summo gaudio ex-pectabant, sicut in Levitico conlinelur. Jubileus autem minor q'iin

arena maris, reliqui salvabuntur (Rom. ix, 27). Et quod Isaias beatus aperte de Christo docuerit (Isai. lxi, 1), quod omnibus redeuntibus indulturus est, ipse Dominus dixit ita: Spiritus Domini super me, propterea unxit me, evangelizare pauperibus misit me, prædicare captivis remissionem, cæcis visum annuntiare annum Domini acceptabilem et diem retributionis (Luc. iv, 18), de quod l)ominus in templo cum accepissel librum Scripturam, quæ hanc pervidisset ait Apostolis et in oiunibus hoc in sui praesentia nunc fuisse completum, quod et Danihel beatissimus attendit quod ei dixerat Dominus dicens: Audi vir desideriorum, et adverte ab eacitu verbi Dei, id est a Christi incarnatione, atque ejus iterum de cælo di

quaginta annos habet; non minus, plus autem habere B vina sententia atque consummatione sæculi, quæ cum

non potest: nam major jubileus quingenios annos habet, minor jubileus quinquaginta. Major itaque minus decima quingentos annos habet, ut ex hoc jubileus unus Christi præsentiam consuminationemque sæculi declararet. Septuaginta anni captivitate p0puli in Persida, etsi historialiter accipiuntur, et postquam redierunt in Jerusalem, et usque ad Christi Domini incarnationem quingenti pene inveniuntur completi: tamen hoc etiam spiritaliter intelligendum est, quod post septuagies septies, id est post quadringentos et circa nonaginta annos oportet Judæos sub Antichristo cum fallax inventus fuerit a Judæis ipsis qui primum esse Christum æstimaverint. Non multo post autem cognita ejus perfidia atque fallacia, tunc gerentes pœnitudinem qui fuerint reliqui omnes ad Christi fidem Doiuini pervolabunt, ac poenitentes delicta veniam ab ipso Christo Domino sicut cæteri impetrabunt, ut iiiipleatur quod dictum est : Amen dico vobis, jam me non videbitis, donec dicatis, Benedictus qui venit in nomine Domini (Matth. xxiii, 59). Et ut illud compleatur: Donec plenitudo gentium intret, e: sic omnis Israel salvabitur, sicut scriptum

[ocr errors]

angeli adfutura sit (Dan. ix, 25). CWIII. I)E GIGANTIBUS TEMPORE NOE. Alia est hæresis, quæ " de gigantibus asserit, quod angeli miscuerint se cum feminis ante diluvium, et inde esse natos gigantes suspicatur; cum Neinbroth non a spiritu, id est non ab angelo, sed b ab homine Chus qui filius fuit Cham, inde natus sit postea, qui et in Scriptura primus Gigas est appellatus, quod iste coepit esse venator, et fortis homo ut et Gigas appellaretur in terra : * Inde dicturi sunt, inquit, sicut Nembroth Gigas ita fortis est (Gen. x, 9), si qui ei similis in fortitudine postea videretur. Homines itaque fuerunt fortes, et a juventute rapaces, vastatores, jaculantes, cursitantes, praedatioiii vacantes, inde veluti alieni non solum morum, verum etiam c visus hominum : * enormes etiam ut contra naturam aliorum hominum tanta scelera perpetrantes nuncuparentur et gigantes. d Gigas enim per etymologiam, terræ monstrum dicitur, e ex duobus nominibus compositum sive forma, sive vita, sive visu, sive fortitudine, sive mole membrorum. ' Nam ut scias gigantes non alia natura, sed de ho

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

minum fuisse progenie editos, et i323axrvXovc a in A persuasionis scelera in orbem terrarum diffuderant.

Regnorum libris habes, quos forma grandi, et mole membrorum diffusos, et ingenti fortitudine, de genere gigantum Regnorum libri annuntiarunt b post duo millia et trecentos annos diluvii ; sicut et c illum Golialh quem dejecit in pugna solus David beatissimus rex et propheta; cujus et aliorum talium d carra, inquit, instructionem portabat armorum. Quia ergo bestiali more a pueritia ad rapinam erant dediti hujusmodi homines, et veluti a natura hominum morumque alienos Scriptura nuntiavit. Nam quod illi angeli, qui de cœlo dejecti sunt, non sint ' humanæ naturæ similes, non est dubium, nisi solum, quia nefanda et contraria, contraque Legem suggerere, sicuti et nunc hominibus faciunt, prævalebant e in

Si qui autem putaverit esse justum, angelos ita peccasse transformatos in carne, * ut in ea remansisse, aut ita factos carnales crediderit, violenta ratione * h decernit historiam; sicuti et i paganorum, et poetarum mendacia asserunt deos deasque transformatos, nefanda conjugia commisisse. j Quod si factum est aliquando, et nunc fieri non erit ambiguum : quod autem non factum est aliquando, nec modo fieri manifestum est. Gigas autem et in bono accipitur virtutis causa : * Exsultabit enim *ut Gigas ad currendam viam. Quod in Christi divina præsentia, probatum ostenditur atque consummatum.

CIX. HÆRESIS DEO TRIBUENS PAGANITATEM

ET OMNIA FACINORA.

trantes in homines, id est suadentes, sicut Judæis p Alia est hæresis, quæ dicit i Paganitatem a Deo

[merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors]
[ocr errors]

Livium iii, 5: Romanos quinque millia ac trecentos; el xxxiii, 27 : Denarios triginta quatuor millia et quingentos quinquaginta. Plura Gronovius ad Livii xxxix, 7. De rationibus autem ipsis computi annorum quo utilur Philastrius, a diluvio usuine ad Davidis tempora, vide infra ad caput 112. FABRic. c Illum Goliath. De quo interpretes ad l Sam. xvii, et Rever. Paulus Christianus Hillischerus Pastor Ecclesiæ Dresdensis in vita Goliathi, quam eruditis et jucundis ornatam observationibus cum commentario in psalmum apocryphum cli, et epistola de 0ge gigante in luceiii edidit Budissæ 1716, in-4°. FAbRic. d Carra instructionem portabat armorum. Carrus, sive carra proprie plaustri Gallici genus, quo impedimenta iniponebant, unde axsvoyópo; dicitur interpreti Graeco Cæsaris. Vide Joan. Scheferum de Re veliiculari Jib. ii. c. 28, p. 529. Caeterum unde hoc habuerit Philastrius, nescio, quod de carra intellexit, quod alii de armigero I Sam. xvii, 7 : 'o xipov τά άπλα αὐτοῦ πΧΠ Nwi ttpostropsvsto zùroù. Pondus armorum Goliathi, Augústiuus Calmelus notat excessisse libras 272. FabRic. — Carra instructionem portabat armorum. Carra et carræ, vox feminino geinere non admodum frequens, occurrit bis in Præcepto Theodorici regis de carris S. Dionysii per omnem Galliam a teloneo exemptis, apud Mabillonium de Re Diplom. pag. 471 : Nullus quislibet de judicibus nostris, vel de ieloneariis de ipsa carra egigere, nec requirere non præsumatur; et paulo post: De ömnia carraipsius monasterie Domni Dionensi (sic). Capitulare mi Caroli Magni an. 813, cap. 10, ed. Baluz. p. 519: Ut Regis spensa in carra ducatur. Plura habes apud Caiigium in carrae ; sed carrus et carrum masculino et neutro genere usitatius apud scriptores melioris ævi C:esarem et Hirtium. Carrum etiam ab inferioris ævi scriptoribus passim usurpatum docet idem Cangius in Glossario. GAlEARD.

PATRol. XII.

[ocr errors]
[ocr errors]

tentis, et Filii ejus, et sancti Spiritus scientia nun- A novam præsentiam ostendebat, dicens : * Qui lo

tiata sit, non est dubium; cum enim ^ in libro creaturæ mundi, id est in Genesi scriptum habeas: Et dixit Deus, et fecit Deus (Gen. 1, 5, 7). Et iterum : Dixit Deus fiant luminaria (Ibid., 14). Et sexto die dixit Deus : b Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram (Gen. 1, 26). Et fecit Deus; c non angelo utique persuasore in creatione hominis, sed Filii sui Christi Domini nostri, et sancti spiritus manifestum est. Habes enim in Genesi, id est in primo libro, sanctam adorandamque Trinitatem ante hominibus nuntiatam; dicit enim ita : Et pluit d D0minus a Domino sulphur et ignem (Gen. xix, 24). Et • iterum de Spiritu in primo die : e Et Spiritus Dei superferebatur super aquam (Gen. 1, 2). Et Pharao rex Ægypti dicit : t Quis hæc ' interpretabitur, inquit, nobis, nisi qui Dei habuerit Spiritum (Gen. xli, 38)? Et David : 8 Verbo Domini cæli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum (Psal. xxxm, 6). Postea vero voluntas hominum prava, recedens a tanta scientia pietatis, idolorum mendaciis ac vanitatibus studiose cum properat inservire, turpissimæque vitæ se dare maluisset, ' judicio * damnationi obnoxio tenebatur, ita ut ante propluetæ dicerent : i Sacrificans Diis eradicabitur (Exod. xxii, 20). Et iterum : Dii qui cælum non fecerunt, eradicabuntur (Psal. xcv, 5). Et ideo Dominus i non suam

quebatur * in prophetis, ecce adsum (1sai. lui, 6). Neque ergo angelos adorari præcepit alicubi Dominus, neque 1 mundi elementa, nec creaturam aliquam, neque idola, quæ hominum voluntas pessima sui sceleris et turpitudinis perpetrandæ causa maluit invenire, ut colentes ea effusam operandi mali possint habere licentiam : nam et w ipsum nomen idoli species doli, et formæ prævaricatio, de iuterpretatione Græca est nuncupatum. Trinitas itaque Christianitatis ab origine Mundi prædicabatur, et veritas pietatis sine intermissione ubique docebaiur; nam et David docet : Dixit Dominus Domino meo (Psal. cix, 1). Et : Spiritus * tuus bonus deducet me in viam rectam (Psal. cxlii, 10). Et iterum : Spiritus B Domini implevit orbem terrarum (Sap. 1, 7). Et : Quo fugiam a Spiritu tuo, et a facie tua quo vadam (Psal. cxxxviii, 7)? Nam * Salomon docet (Sap. xiv, Mà),n quod idololatria ab homine * insuituta sit; quia amissum filium suum cum diu fleret quidam pater, fecit imaginem eidem, et videndo delectubatur in ea, augue ex eo traditam fuisse posteris, diversamque impietatis materiam inde humano in genere pullulasse. CX. HAERESIS DE CHRISTIANIS TEMPORE ULTIMO o VERBO DEI CREDENTIBUS. Alia est hæresis, quæ dicit P Cbristianos nuper

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

rimos * et posteriores Judæis, et Paganis fuisse A narum, unius tamen majestatis, et substantiæ ac

creatos : ignorans quod Judæis, et Paganis natura priores creati sunt, et a fide, vita, et tempore, sacrificio, et conversatione. Fide quidem, quia ab Adam usque ad Moysen b tribus annorum millibus et septingentis, omnes justi * e Deum, et Deum, Dominum, el Dominum colentes, etiam Spiritum sanctum, veram nuntiabant trinitatem, ita ut ipsam Trinitatem integram sine labore d possis cognoscere ab illis beatis prioribus et antiquis, nobis etiam hoc postea fuisse manifestatum a Domino. Cum enim dicit Scriptura : e Pluit Dominus a Domino super Sodomam et Gomorram sulphur et ignem (Gen. xix, 24), quid tibi videtur nuntiare? nonne Deum Patrem per Filium suum, id est Christum Deum, cuncta signa et mirabilia perfecisse declaravit ? quod sciens David, Dominum Patrem, et Dominum Christum, id est Verbum ejus, et sanctum Spiritum nuntiabat : trinitatem quidem pers0

[ocr errors]

divinitalis æqualem potentiam nuntiabat. Tamen Filium de Deo Patre esse f priore, et Spiritum sanctum, * proprie demonstravit, edocens : 8 Verbo Domini cæli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum (Psal. xxxii, 6). Et iterum alibi : Diarit Dominus Domino meo (Psal. cix, M). Et omnes prophetæ de Werbo et Spiritu h nuntiaverunt, ubique ita dicentes : Et factum est verbum Domini ad me (Esai. xxxviii, 4); et : Spiritus Domini fuit ad me (Isai. lxi, 1; Ezech. xi, 5). Ergo i non est fidei causa * temporalis Christianitatis, sed ante Jud;eos, et Paganos in Lege quidem studentibus et quaerentibus erat manifestata ; * j non autem cupientibus vox Patris omnipotentisque scientia nuntiabatur a sanctis illis Doctoribus et perfectis. Vita etiam non alia priores illi sancti, nisi hac in qua nos vivimus , utebantur. Usque ad Abraham enim * non circumcisionem habentes, 1 non sacri

COD. MS. SANGERM. LECTI0NES VARIANTES.

t nuperiores et * et Deum, et Dominum 3 esse proprie demonstravit

* temporalis Christianitas * non autem cupienlibus Patris omnipotentis

FABRICII i,T GALEARDI NOTÆ.

Miart. p. 31 et 55. Respondebant Christiani, dogma suum hon esse minus äntiquum quam Verbum illud quod erat ab initio, Atá τὸν λόγον άς iv άρχâ £v , àpΖαβομεν, inquit Clemens Alex. in. prQtrepiico p; 5. Üonfér Âgofiardum libro contra Fredegisum abbauem tom. XIV Biblioth. Patrum edit. Lugd. p. 277 seq. FABRic. it Fide, vita, sacrificio, et conversatione. Hæc quatuor deinde distincté per partes Philaster persequitur, hinc concludit natura et tempore priores esse Christianos Judæis, ac Paganis; hoc est et præstantiorem et antiquiorem esse ipsorum doctrinam Judaica, Ethnicaque. FABRic. b Tribus annórum millibus et septingentis. Hoc loco, ut infra hæresi 112 et 156, numeros LXX Interpre: tum sequitur Philastrius, quod veteres Christiani ad unuii, fere omnes facere consueverunt. Secundum llebraicos quidem codices longe minus spatium memorare debebat, nam in illis ab Adamo, sive orbe condito, ad Moysis qui cxx annis vixit mativitatem , computantur aiini nón plures quam bis mille trecenti et septuaginta tres, ita ut migratio ex Ægypto et Legis sanctio in monte Sinai facta incidat in ánnum 2453. FABRic. c Deum, et Deum. Id est Deum Patrem , et Deum Filium. Solent in hanc sentemtiam Veteres laudare locum Genes. 1, 27 : Et fecit Deus hominem, secundum imaginem Dei fecit ipsum. FABRic. d Possis cognoscere. Ità ex Basil. et Lugd. s£ripsi pro eo quod íerperam erat in Helmst., pgssit. Dein; ûe sustùli στίγμῖν μαst antiquis, et retinui ho¢ quod Lugd. male oiiiisit. Ibidem perperam editur aliis pro illi§, et in Basil. manifestata, ai. manifestam. Sensus Thujus loci est, quod facile intelligere liceat , hoc ip$o post et pér ántiquos illos dogma de SS. Triniíate a Deo nöbis fuisse manifestatum. FABRic. e Pluit..... Confer supra cap. 108. FABRic. f Priore. Ita recte Ilelmst. et Basil., nam in Lugd. male est priorem. Pater Filio prior est origine, non tempore , nec matura. FAbhic. g Verbo Domini. Confer supra c. 108. FAbfic. h Nuntiuverunt. Iloc loco ponendum comma , non post ubique, ut faciunl priores editiQnes. FABRIC. i Non est Fidei causa temporalis Christianitatis. Wetus gloss. temporalis, διγοχρόνιος. Sententia Philasurii est Fidem Chrislianiiatis, sive Christianorum

[ocr errors]
[ocr errors]

D runt qui non quæsierunt me. Porro vox Patris et omni

potentis scientia, est dogtrina de Deo omnipotente Creatore cœli et terræ, ejusque cultu et lege; non simul facta mentione Filii Salutificatoris, néc Spiritus sancti. FABRic.— Non autem cupientibus. Subüit Fa. bricius: Ita scribendum mihi visum est pro nunc quod nullum fundebat sensum. Emendatio minime necessaria, si pro Nuntiabatur legas nuntiatur; quam veram esse lectionem cuilibet locum integruiii inspicienli facile persuasum erit , cum præsertim vox niunc respondeat ad illud quod prius dixerat ante Judæos et Paganos. Cod. Corbeiensis Fabricii leciionem tuetur; at Sichardi editio habet, nunc autem cupientibus. GALEAnd. * Non circumcisionem habentes. Praeclara sunt quæ in hanc rem disputat Eusebius lil)ro primo deniònstrationis Evangelicæ, quem si placet adi. FAbiaic. ' Nou sacrificiis gaudentes. Constat tamen a primis liominibus oblata Deo sacrificia. At certe cæremoniæ

« PoprzedniaDalej »