Obrazy na stronie
PDF

corpus de terra plasmatum Ad:e : sic de viri * cor- A anima est, i quomodo judicare potest, quod a l)eo

pore, id est de latere ejus factam feminam demonstraverit, non est ambiguum : et quod anima ante facta sit, caro autem postea plasmata, el sic postea insp'ratione infusa Dei, et a spiritalis in fine collata sit gratia, b ut sic e jam capax homo Legis divinæ non impotens a Domino monstraretur. Evidens est ratio veritatis, quod et heatus dicebat David, factam animam primum, sic corpus plasmatum : ' Mamus tuæ, * inqiiit, Domine, [ecerunt et plasmaverunt me (Psal. cxix, 75). Ac sic postea fuisse * infusum Spitum declaravit, dicens : t Et Spiritum sanctum tuum ne auferas a me (Psal. li, ! !). XCVlII. IIÆ[{ESlS [)E ANIMA 1.0MINIS INSPIRATA. * Alia est hæresis, quæ dicit inspirationem animam esse (Gen. ii, 7), non h inspirationem in animam datam fuisse : * ignorans quod si inspiratio

est infusum proprie, cum non * attendat, quod inspiratio divini Spiritus est quædam gratia, et j profectio dignitatis, ut possit homo * capax I.egis coelestis existere. Et quod habenti animam Adæ patri nostro data est inspiratio, non anima inspirata in eum sit, ostendit Dominus in Evangelio l : sicut ante enim in Adam inspiraverat * ipse, ita postea Apostolis habentibus animam, post Resurrectionem, divini Spiritus majorem gratiam inspiravit, dicens : Accipite Spiritum sanctum. Et non dixit, auimam accipite, sed Spiritum sanctum. Qui ergo inspiravit facto homini habenti animam Adæ, ipse et postea inspiravit beatis Apostolis habentibus animam ; * ut cognoscatur, quod per ipsum cuncta sint, " et sine ipso factum nihil sit (Joan. i, 5). m Nullius rationis est itaque, ut velit quis æstimare inspirationem esse animam, cum facta cognoscatnr anima ;

COD. MS. SANGERM. LECTIONES VARIANTES.

* corpore de latere ejus... et quod * inquit, fecerunl * ignorantes quod... quemodo dijudicari

* attendant... et provectio * ipse et postea * ut cognóscatur ut per ipsum cuncta facta sint

FABRICII ET GALEARDI NOTÆ.

factum sibi persuasit, ciim tantummodo sit repetitio et explicatio ejus quod die sexto factum fuerat et Moses Gen. 1,27, dixerat: xzi iroin at å esὸς τὸν άγβρωtrov. Similiter probari nequit quod Genes. 1, 27, de anima sola sermo sit, ut Philastrius contendit; nam de toto homine utique intelligendum quod ibidem sequitur: Crescite et multiplicamini, et implete terram. Philastrii sententiam de anima ante corpus creata, quam in Joanne Hierosolymitano etiam reprehendit Hieronyinus Epistola ad Pammachium, hæ

ma ei infusum interpretantur. Ita Hieronymus, Cyrillus, Basiiius, Severianus. Vide Bullum defensione fidei Nic enæ, sert. 2, cap. 9, § 21, p. 21 1 ; Petavii drgnm. Theol. de Trinitate, p. 824 seq., et de Opificio sex dierum, pag. 514. FABRic. h I nspirationem in animum. Male He'mst., inspiratione. FAbric. — Inspirationem in animum. Fortasse et hic a Fabricio editio B sileensis Sichardi non satis diligenter inspecia est : haec enim eamdem lectionem relinet, inspiratione in animam, quam Fabri

resibus ascripsit Alphonsus de Castro lib. 2, p. 56. C cius reprehendit tamquam solius sit editionis llelmquæ sub Legis conditione posita judicio obnoxia re- A in inferno (Psal. xvi, 10). Et iterum : ' Conrertere,

[ocr errors]
[ocr errors]

stadiensis. Cod. Corb. nuper in Gallia inventus, uti etiam Lugdun. editio, habent inspirationem in animam, quæ procul dubio vera est lectio , expressa quoque in editione Ilamburgensi. GAleAad. * Quomodo judicare potest. Al., indicare. Sensus est animam non posse haberi pro speciali Dei et proprie infusa gratia, cum sit communis omnibus. FAbric. -— Quomodo judicare potest. Fabricius addit : Al., indicare. Editio Sichardi, quomodo judicari, sed haec quoque lectio fugit Fabricii diligentiam. Cod. Corb. habet quomodo dijudicari; ut etiam pag. seq. 190, ubi male editiones itaque quae non, Corb. itaq«e non, quare tò quæ omnino expungi debet; quomodo pariter σφάλμα aliud librariorum quod e. 105 extremo occuriit, non aliter nisi Deus Christus, emendandum est juxta lectionem Corb. Cod., in quo, non alter nisi Deus Christus. GAleAmd. j Profectio dignitatis. Per quam homo longe praestat aliis hominibus. Sic infra : inspiratio itaque quae non est anima, sed gratia dignitatis. Atque iterum : ac contemnentes amittunt tantum meritum dignitatis (Conf. Angust. lil). xiii (le Civit. Dei, c. 24). FAeR. * Capa r Legis cælestis. Observandæ libenter et alacriter per Spiritus sancti gratiam. Sic supra c. 97 : Caro autem postea (post ánima im) plasmata , et sic postea inspiratione infusa Dei, et spiritalis in fine collata sit gratia, ut sic jam capax homo legis divinae non impotens a Domino monstraretur. FAbric. 1 Graece, 'Evsyja nas zzi )£y£t zùroî;' λάδετε Πνεύμz άγιον. FAbric. m Sine ipso factum nihil sit. Vide quæ supra c. 67. FAbric. n Nullius rationis itaque. Procul a ratione repulsum. Sic cap. 106, quomodo itaque hoc erit rationis, FABRIC.

peritur, de qua ait : Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere; sed hunc timete, qui potest corpus et animam perdere in gehennam (Matth. x, 28). Inspiratio * itaque quæ non est anima, sed * gratia dignitatis, de divino Spiritu a Deo Christo pervenieiis omnibus; quam habentes et custodientes adjectionem accipiunt gratiarum, b ut Apostoli, et Prophetæ, et omnes justi : injusti autem negligentes, ac contemiientes amittunt tantum meritum dignitatis, ut Saul ille, de quo dictum est : * Recessit ab eo Spiritus Domini, et immundus Spiritus fatigabat eum (I Reg. xvi, 14). Et quod d in maliqnam animam non intrabit Spirilus sapientiæ Scriptura testatur (Sap. 1, 4).

auiiuma mea, in requiem tuam (Psal. cxvu, 7). Et iterum : i Anima mea conturbata est valde (Psal. vi,5). Et iterum : k Ita desiderat anima mea ad te, Deus (Psal. xlii, 2). Et iterum : 1 Benedictus Dominus, qui fecit animam meam. Illud itaque pliilosophorum * inani sententia asserunt, quod divina Scriptura non ita praedicat. C. GNOSTICORUM ET MANICHÆORUM HAERESIS DE SERPENTIBUS ET AVIBUS. Est hæresis quæ m pecudes, et serpentes, et aves, rationabiles arbitratur esse ut homines; sicut m Maniclaei, et Giiostici perditi * et quidquid * poetæ, p et philosophi Stoici suspicantur : ignorantes quod homo rationabilis intellectum habeat animi de Deo,

XGIX. IIÆltESIS e DE ANIMA ET INTELLECTU B id est q scire posse de Deo et credere; sensum au

II0MINIS.

Alia est hæresis, quæ dicit hominis Animam non factam a Deo ita appellari Animam, sed f ante, inquit, Intellectus vocabatur, et erat in Coelo; postea autem, quia terrena desideravit, discessisse eam de Coelo, et ex eo eam Animam, nuncupatam arbitrantur : ignorantes quod in principio facta a Deo, et creata post Angelos Anima est appellata a Domino, hocque nomen proprietatis accepit a Deo, ut Anima, non Intellectus vocaretur, dicente Scriptura ; * Amina ejus in bonis demorabitur (Psal. xxv, 15). Et iterum : " Quod non derelinques animam meam

teum babet corporis cum pecudibus quippe et cæteris aliis similibus, quæ sensum quidem corporis ha* bere possunt, intellectum autem animi de Deo babere nullo modo possunt, aut animam immortalem ac rationabilem ut homo, qui imago est Dei appellatus, dicente Scriptura : * Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellcctus (Psal. xxxui, 9). Et : * flomo in honore cum esset, non intelleacit, comparatus est pecudibus insensatis, et similis factus est illis (Psal. xlix, 25). Sensus itaque pecudum, avium' et serpentium nobiscum commuiuis est corpore ; intellectus autem solummodo est hominum, id est im

[ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors]

mortalis * animae potentia a de sancto in eam in- A justitiam habentes apud Dominum, * repræsentatio

fusa Spiritu ; quae imago Dei est apellata; quæ his omnibus imperat, regit ac possidet universa copiose, ut scriptum est : b Dedi vobis omnia sub potestate (Gen. 1, 29.) Cl. DE FALSIS PR0PIIETIS HAERESIS DEO 0MNIA MALA ASCRIBENS. Alia est haeresis, quæ dicit malos reges et psetidoprophetas non a sua venire et fieri voluntate, sed a Dei eos jussione * emitti : ignorans quod non a Deo illos fieri pseudoprophetas, aut malos reges Scripturæ annuntiant, sed contra Dei voluntatem, sua voluntate et inimici suggestione sic eos advenire declarant, ut e Jamnes et Mambres contra * Mosem et Aaron ' sacerdotes Dei sub Pharaone sua venerant voluntate; cum dicat Scriptura : e Regnaverunt non per me, f neque per Spiritum meum, dicit Dominus (0se. viii, 4). Et de 8 pseudoproplietis ita : Hæc dicit Dominus : non illos mittebam, et illi ibant in nomine meo prophetare (Jerem. xxiii, 16, 21). Propter quod etiam contra illos saepe * mortis in hoc mundo condignam Dominus decernit h sententiam enuntiando. Non sunt itaque a Deo pseudoprophetæ missi, neque reges impii recedentes a Domino; sed etsi excitantur mali contra malos interdum i dimittente * Domino, hoc gignitur, ut malis mali consumantur. Boni etenim sustinentes persecutionem, et

nem magnam futuri exspectant præmii. Mali autem ideo a malis, non solum bonis interdum perimuntur, ut illorum iniquitas etiam in lioc sæculo ex parte puniatur. CII. DE TERRÆ MOTU IIÆ[{ESIS. 7 Terræ motum hæresis quædam non Dei jussione et indignatione fieri, * sed natura ipsa elementorum opinatur, cum ignoret quid dicat Scriptura : i Qui conspic's, inquit, terram et eam commoves terræ motu. Et iterum : k Adhuc ego movebo cælum et terram. Non attendentes Dei potentiam, elementorum naturæ ascribere audent potentiæ motionem, ut quidam philosophi * vani, qui rerum naturæ hoc ascribentes, Dei potentiam non cognoverunt. Quod

B etiam in hujusmodi rebus indignatio Dei, et potentia

operatur, et suam 1 coinmovet creaturam, conversionis causa et utilitatis : quippe multorum peccantium ac redeuntium ad Dominum Salvatorem atque Creatorem. CIII. HÆRESIS IIERMIS TRlSMEGISTI DE PEC0. RII:US ET SIDERIBUS. Alia est hæresis, quæ m secundum paganorum vanitatem siderum diversa nomina profi:elur, ut " Ilermes ille Trismegistus, qui vanus potius, quam magnus judicandus est; et " poetæ quidam ei consimiles, qui Cometas, et P Pogonias, et Hyadas, q Ih;e

[merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small]

dos, * et talia hujusmodi a asserunt nomina deliran- A quum Scriptura dicat et 5 unam linguam et linguas.

tes, cum Scriptura pauca nomina siderum nobis dixerit, dicente b Job propheta, antequam pagani e sanctis Scripturis siderum nomina transtulissent ; dicit enim ipse Job : Qui fecit Pleiades et Arcturum, inquit, et Ilesperum, et Austrum, et Orioma, e et Luciferum (Job. ix, 9). llæc itaque nomina d e sanctis Scripturis accipimus nuntiata; nam omnium siderum nomina non dixit Scriptura, sed potestati Dei reservavil per prophelam declarans, et dicens ita : e Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans (Psal. cxlvii, 4). Ilæc itaque pauca nomina legentes e sanctis Scripturis, * poetæ po- tea, falsique philosophi, ausi sunt usurpantes suis mendaciis et alia plurima copulare, atque impietatis

semima sæculo prædicare, ut ex his sperare putarent B

etiam omnium siderum, aut plurimorum nomina posse comprehendi. Cum omnium siderum nomina * non aliter nisi Deus Christus, per quem fecit I'ater universa, posuerit et scierit, atque eis singula nomiiia vocaverit, ut scriptum est (Ibid.). CIV. f DE VARIIS LINGUIS IIAERESIS. Est hæresis alia, quæ de lingua et linguis ambigit,

Si ergo erat una ante, quia pauci erant, sive postea multæ, quia multi creverant jam nati homines in sæculo, non est adeo inutile hoc ita sentire. Post quintam decimam enim generationem ab. Adam usque ad IIeber h his mille et septingenti anni sunt, sub quo confusio missa est linguarum, propter peccatum quod fecerant ædificantes turrim et civitatem; el ut rebellantes a Deo hoc passi sunt : habentes enim i angelicam graliam, id est multarum linguarum scientiam, non agnoscebant dalorem tantæ sapientiæ Domiiium ; conlraque eum conantes progredi, i perdiderant gratiam, quam * sine ul'o labore divinitus habebant concessam. Et quod sine studio ante donatum fuerat a Domino naturaliter omnibus, ut Dei imagini: postea per studium atque doctrinam, oblivione immissa a Domino, vix discere prævalebant non omnes, nec multas, sed vix paucas linguas, ita ut tres quis, aut quatuor valeret ediscere, atque iisdem vix eloqui. Tamen omnem scientiam linguarum, quae * ante duo millia animorum et seplingentos annos, offendentes amiserant homines, ' sub Apostolis ° rursum post ascensionem suam Dominus

[merged small][ocr errors][merged small][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

loquentium et audientium intelligentia. Rejiciunt quidem, inquit clariss. l'erizonius cap. 14 Origg. Babylon. p. 206 , • iri eruditi hanc tam absonam ìììterpretationem. et illam diversitatem linguarum ante illam confusionem Babelicam ; sed deberént ergo rejicere etum secessionem in varias colonias amte dispérsionem Babelicam, quum utriusque rei eadem prörsus sit ratio, et utraque sententia ex eodem capite x, vel ordine capitum x et xi Geneseos sit petita. Qiiid igitur? clarissimo hæc sunt indicio, ordinein illum narrätionis Mosaicæ, seu istorum capitum, mihil obsture, quo mimus statuamus romfidemler, omnia istius divisionis seu secessionis capite x memoratæ, evenisse demum post illam capitis undecimi dispersionem et labii confúsionem, unde demum linguarüm varietas cæperit. FABRic. " 2700 Anni sunt. 2700 anni ab Ad:imo ad Hebcrum, sunt dimidium ætatis a condito Orbe ad malum usque alimo 5400 Christum Servatorem. Infra cap. 112 et 105. Alii, qui tiatum Christum esse existimàrunt anno Orbis conditi 6000, Plia'egum filium Ileberi, vel Heberiim retulere ad A. 3000. Sic Ilesychius presbyter fragmento si; tj» roù xptatoj yiyvnaiv; Josephus c. 1 Hypomnestici; Procopiùs Gaza'us ad Gènes. xi, 18; Eustathius pag. 54, in Hexaemeron. Faritic. ' Angelicam gratiam. Sine studio, naluraliter per virtutem imaginis divinae, hoc ante confusione:.. Babelicam datum hominibus divinilus credidit Pliilastrius, ut linguis quibuscumque loquentes possent iutelligere, sicut angeli. lnfra : Angelicæ virtutis est linguas scire omniumi hominum. Fabìic. j Perdiderant. Est qui malit perdiderunt. Sed ita supra : quod fecerunt ædificantes, etc. Fabric. * Ante 270) annos offendentes amiserant homines. Si ante 2700 annos amiserant, neque ante confusionem Isabelicam potuerunt illa sciéntia uii; itaque sensus est, per peccatum ante 2700 annos admissum a 1'rotoplastis, esse factum, ut deinde non constanter illam conservarent, sed tempore interjeclo in £onfusione Bahelica facerent ejus jacluram. Vide infra c»p. 105. FAbRic. ' Sub apostolis. Actorum mi, 4, 7, 12, ad quæ loca

[ocr errors]

per Spiritum sanctum sine quodam labore credenti- A subtracta est illis * scientia ista coelestis, id est lin

bus conferebat, sicut scriptum est in Actibus Apostolorum. Angelicæ enim virtutis est linguas scire omnium hominum; per fidem autem Christi, sine labore linguarum omnium credentibus subministratur scientia; sicut legimus docente divino Spiritu, Apostolos, atque gentes itidem credenles tunc temporis in Christum Dominum Salvatorem, sine labore lingnarum omnium donatam seientiam prædicasse; ut sub Petro et Paulo, et aliis * factum est, cum docerent gentes, venisse Spiritum Dei a Deo, et linguis multis eos potnisse eloqui, ut audientes homines mirarentur de gentibus, quod tantarum linguarum et ipsi per fidem Christi, scientiam haberent sine doctrina concessam. CW. HAERESIS DE NOMINE LINOUAE. Alia est hæresis, quæ dicit * nomen linguæ de Judæis primum processisse, alii de Paganis, cum utrique ita hoc sentientes errore non parvo decepti sint. Homo enim factus rationis particeps fuit; qui ergo loquebatur ratione, b quomodo r; tionis erat alienus? Plus ergo prius est rationis esse participem, et rationabilem dici, quam nomen speciale et locale habere alicujus linguæ, atque ex nomine hominis possidere aliquid; ab Adam enim c usque Heber duo millia et septingenti amni transierunt. Erat ergo " nomen Linguæ omnium hominum unum, et una lingua. Ex quo aulem contra Dominum cogitaverunt,

guarum omnium prudentia et sapientia. Et lleber quidem sanctus, qui non discessit a Deo ' secundum nomen ipsius, Deus voluit genus ejus pullulare amplius, hoc quoque nomine primum in sæculo nuncupari, ut 8 ab Heber, qui non consenserat ædifieationi turris rebellantium, Hebræi uomine appellarentur. Prior itaque non solum Paganis, verurn etiam et Judæis, id est h ante septingentos annos Ilelier fuisse cognoscitur justissimus, qui in Domiwum credens, et a conjuratione sceleratorum hominum separatus, sui nominis primam hanc a Domino nuncupationem meruit impetrare. Unde et poetæ vani i ædificatiomem illam ad sua mendacia transferentes, gigantes docuerunt, 1 Aloidas illos rebellantes ascendere voluisse in cœlum per impositionem indutium, atque inde eos fuisse damnatos. Quornm deliramenta non lattreruiit amplius scientiam ac peritiam Christianam. CVI. HÆRESIS DE ANNIS CHRISTI ET TEMP()[{E DUBITANS. Alia est hæresis k de anmo annuntiato ambigeiis, quod ait propheta Isaias : 1 Annuntiare ammum Dei acceptabilem , et diem retributionis (Isai. lxi, 2). Putant ergo quidam, quod ex quo venit Dominus, nsque ad consummationem sæculi, non plus nec miuus fieri annorum numerum nisi m trecentorum sexaginta quinque, usque ad Christi Domini itcrum de caelo

COD. MS. SANGERM. LECTI0NES VARIANTES.

1 factum est ut docerent Gentes venisse Christum Dei

FABRlCII ET GALEARDI NOTÆ.

juvabit consulere Jcan. Casp. Santorocci dissertatio- C

nem de Linguarum miraculo, editam Marpurgi anno 1718. Non autem in audientibus, sed in loquentibus potius illud fuisse, recte notavit Gregorius Naz. Oratione 44, in Pentecosten, p. 758; Diserte enim et aliquoties λαλούντων άτάραις λόσσαι ; mentionem facit sacer Actorum scripior Luc;is, FABRic. u Nomen linguæ de Judwis, alii de Paganis. Hoc est, antiquissiiiiam linguam fuisse Judæorum, vel Paganorum Gr;ecam FABRic. b Quomodo rationis erat alienus. Puto legendum orationis. FAbric. c Usque Heber. Parentem Phalegi,sub quo celebris illa Linguarum dispersio, Genes. x, 25. De numero aniioruiii 2700 jam dictum capite superiore. FABRic. d Nomen Linguæ omnium nominum unum. Quocumque idiomate loquerentur homines, vocabatur Lingua humana (ln hunc sensum August. xvi de Civ. M 1 : Tunc opus erat eam ( linguam Hebraeaim scilicet) distingui ab aliis linguis nomine proprio, sicut aliæ quoque vocatæ sunt nominibus propriis. Quando autem erat una, nihil aliud quam humana lingua, aut humana tocutio vocabatur, qua sola universum genus humanum toquebalur. GAlEARd.); neque alio singulari veniebat nomine, quia omnes se invicem inlelligebanl, liabebantque, ut mox suljuiigit Pbilastrius, Linguarum omnium scientiam. FAbiuc. " Scientia ista cælestis. Angelicam grauiam dixerat c. 10 , liguas inlelligendi quascumque. FAbiuc. f Secundum momem ipsius. Ileber, nny a discedendo, sive transeundo nomen habet. Libcr nominum Ilebr. tom. II opp. IJieronymi edit. Joan. Martianaei p. 205, 'E6sg, διz6zat; i; ôtzTspów. Hieron., Eber, transitorem. FABRic.

[merged small][ocr errors]
« PoprzedniaDalej »