Obrazy na stronie
PDF

Roma episcopi. Alii autem ^ Lucæ evangelistæ A gne in hoc sæculo vixerit, impetrat qnod desiderat

aiunt : ° Epistolam etiam ad Laodicenses * scriptam. Et quia addiderunt in ea quædam non bene sentientes, inde non legitur in Ecclesia ; et si legitur a quibusdam, non tamen in Ecclesia legitur populo, nisi tredecim Epistolae ipsius, et ad llebraeos interdum. Et * in ea quia reihorice scripsit e sermoue plausibili, iude non putant esse ejusdem Aposloli. Et * quia et d factum Christum dicit in ea, inde non legitur. De pœnitentia autem (Hebr. vi, 4; x, 26) propter Novatianos aeque. Cum ergo factum dicit Christum (Ilebr. iii, 2), corpore non divinitate dicit factum, cum doceat ibidem quod divinæ sit et paternæ snbstantiæ Filius, qui est e splendor gloriæ, inquit, et imago substantiæ ejus (Hebr. 1, 5). Poenitudinem etiam non excludit docendo, sed diversum gradum dignitatis ostendit inter hunc qui integrum custodivit, et illum qui peccavit. f Diguitatis est igitur detrimentum in eo qui peccavit, non damnum salutis. Nam si fortiter quis pugnaverit per martyrium, recipiet * pristinam dignitatem; aut si condi

adipisci. Nam in ipsa Epistola & rebaptizatores excludit, non baptismum pœnitenti;e abnegat. Conferendum quod interdum * in multis fructuosum iuveniatur pœnitentibus, quod postea fide, vita, bono opere , et in hoc sæculo a Doinino collaudati sunt, perseverantes jam in rebus bonis et operibus fructuosis, quod Dominus dixerat per prophetam : h Non ero memor malorum ejus, sed bonorum potius, si jam in bonis permanserint operibus (Ezech. xxiii, 16). XC. MELITIANI. * Melitiani sunt a i Melitio quodam in Ægypto, qui i de parte fuerat Ariaria, et abjectus est ab Ecclesia catholica; qui postea k quasi vcrum sequendo susceptus est, et discipuli ejus cum eo pariter. Atque iterum indifferenter post hæc agere cupientes, communicabant 1 et hæreticis, et Ecclesiæ calholicæ. Quorum cum cognovisset indifferentiam, exsortes eos suæ communionis effecit Ecclesia catliolica. XCI. m RIIETORII. Alii sunl in Ægypto et Alexandria m a Rhetorio

COD. MS. SANGERM. LECTIONES VARIANTES.

' scripta beati Apostoli quidam volunt legere quia addiderunt

* Et in ea rhetorice

* Et quia factum... inter hunc

& pristinam sanitatem £ in mulis iufructuosum invenietur * Sunt alii a Melitio

FABRICII ET GALEARDl NOTAE.

[merged small][merged small][ocr errors]

set, schisma fecit circa A. C. 301, de quo vide Athanasium apologia 2. p. 777 ; Synodicum Pappi c. 52; Socratem lih. i Hist., pag. 14 et 28 s. j.; Theodoritum lib. i Hist. Eccle$. c. 8, el iv de II:o . reticis fab., c. 7; Augustinum et auclorem Pr;vdestinati haer. 48. Alii Meletiani a Melelio Aniioeheno, de quibus T, llemoiit. Tom. VII Memor. p. 9. FA. BriC. j De parte fuerat Ariana. Arinm initio schismati Melilii Ægyptii suffragatum testatur Sozomenus lib. i, c. 15, sed mox relicto Melitio ordinatum a Petró Alexamdrino Diaconum, d. inde iierum I'etri Meliiianis infesti acta improbasse. At Meletianos ipsos cacodoxos fuisse negat Theodorus Sludita epist. 40. Tom. W opp. Sirinondi pag. 526, et Meletiiim nihil ab Eccle-iæ catholicæ fide alienum docuisse testatur Epiphanius lxviii. 1 et 5, quin imnio Arii haeresin ab eo deprehensam et ad A!exandrum Alexandrinum delatam narrat lxviii, 4. Cum Arianis tamen Melitianos postea communicasse idem refert lxviii, 6, vùv òi 'Apetzvoi; avvz£0ivrt;. Damascem. haeres. 68. FAbric. k Quasi verum sequendo susceptus est. In concilio Nicaeno, ubi et episcopi iiomem Meletio relicium, et

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

* quodam, qui omnes landabat hæreses, dicens om- A non cognoscebatur a Judaeis qui erat in carne passi

nes bene sentire, et neminem errare ex eis, sed ambulare bene omnes illos, et male eos non credere sentiebat. Si itaque omnes laudabat, quem vituperabal? Ergo non tenet quod verum est. Et a Photimus ergo Jaudandus est hæreticus, qui Christum Dominum negat esse ante sæcula cum Patre. Et omnis hæresis, quæ blasphemat aut in Patrem, aut in Filium, aut ii, Spiritum. Cur itaque blasphemos hæreuicos laudat, cum eos Christus Dominus ex hoc jam sæculo damnaverit, dicens : non dimitti hominibus blasphemiam in Spiritum sanctum blasphemantibus et perseverantibus, neque hic , neque * in futuro (Matth. xii, 51) ? Propter quod constat et istum esse hæreticum, imo potius nihil scire; qui eos laudandos non vituperandos et abjiciendos judicaverit. XCII. DE DIVINITATE CIIRISTI IIÆRESIS. Alia est hæresis, quæ dicit b Divinitatem doluisse, cum caro pateretur in cruce conjuncta Divinitati : * errans in eo, quod non solum Divinitas pati non potest naturaliter, nec teneri, neque videri; verum etiam nec anima hominis, quæ a Deo facta est, dicente I)omino: e Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere; sed timete hunc potius, qui potest animam et corpus perdere in gehenmam (Matth. x, 28). Errant itaque modis omnibus, qui dicunt Divinitatem Christi * esse natura passibilem , et impie sentiunt aut doluisse, aut flevisse, " aut ingemuisse : passio enim Christi est carnalis, ' naturaliter carne non I)ivinitate dolente. Ideoque

bili loqnendo, qui de Lege et Prophetis Deus verus nuntiabatur, palamque in carne venturus praedicabatur, dicente Propheta : e Deus palam veniet (Psal. l, 3). Et iterum eodem propheta David : t Dominus pars hæreditatis meæ, et calicis mei (Psal. xvi, 5). 8 Qui est enim calix, nisi ejus passio ? qui tantæ b0nitatis munus et clementiæ humano generi conferens, ab Judæorum ° iiiiquissimo ignorabatur populo. Passiis itaque est 7 carne passibili, non Divinitate naturaliter impassibili; qui et agnoscitur, et creditur non absente tamen Divinitate, sed conjuncta eum corpore pariter propter h mysterium consummationis statutum ac definitum antea. Qnod sciens Apostolus non separavit in cruce Divinitatem a carne, dicens: Si enim cognovissent, numquam i Dominum majestatis crucifixissent (I Cor. n, 8). Paulus itaque conjunxit utrumque, ut Christi bonitatem et misericordiam n0bis manifestaret plenissimam. Petrus autem apostolus quod natura est passibile, et quod est impassibile, docuit ex aperio, dicens : i Mortuus quidem est corpore, virificatus autem Spiritu. Neque ergo caro a Divinitate, nec Divinitas a carne aberat, cum caro pateretur humana naturaliter, * et in hoc ipsa permittente Christi Divinitate, mysterium nostræ causa salutis consummabatur a Domino, ut plena devictio fieret inimici, ut in quo videbatur ut homo pati, qui Deus erat in carne, non sibi sed nobis jam vinceret inimicum; k nobisque ante devictis, in sui passio: e * in eum credentibus vincendi potenliam aperiret,

[merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small][merged small]

a Photinus. De cujus haeresi supra c. 65. FABRic. b Divinitatem doluisse. Error hic notatus speciatim in iis, qui a Ciiristo carnem sine anima susceptam. et loco animæ fuisse illi Aóyov docuerunt, ut dixi supra ad c. 69. Theophonitas vocat auctor Pr.edestinati cap. 75; Theopassianos Damæus ad Augustin. cap. 75; Nicephoro xv, 28, aliisque, Theopaschitæ, FAbftuc. c Nolite timere... Ex hoc loco tatnen male colligit Phila- ter aniumam dolori non esse obnoxiam, et animam Christi doluisse ipse c. 69 recte notaverat ex Matth. xxvi, 58. FAbRic. d Naturaliter carne. W ocabulum carne adjunxi, sensu illud requirente. FABRic. — Naturaliter carne, non divinitate dolente. Subdit Fabricius : Vocabulum CARNE adjunxi, sensu illud requirente. ltecte, nam ipse Philastrius paulo post: Passus itaque est carne passi

[ocr errors]

eumque sequentibus cœlestem gloriam ministraret. A cistis, dicit Dominus, et cui similis ero (lsai. xl, 18)?

' Non ergo Dei naturalis passio et dolor talis in Divinitate ejus gignebatur, sicut quidam æstimant, aligquin homo solum erat, non Deus et homo, ut scriptum est (Joan. 1, 14 et al.); sed mysterium nostræ causa salutis æternæ consummabatur, quod ante fuerat nuntiatum a Lege pariter et Prophetis. XCIII. [IÆRESIS TIBIFORMEM DEUM FACIENS. Est * hæresis quæ dicit veluti a triformem Deum esse et compositum, ut quaedam pars Patris, qu;edam Filii, quaedam Spiritus sancti sit : atque ita credi debere* asserit, et hoc dicens nescit, nec intelligit divinae Scripturæ sententiam. Triformem enim quam lam * dicens sul)stantiam, multo blasphemat maxime, ignorans quod alter est qui misit, alter qui missiis est. Ergo est b vera persona Patris, quæ misit Filium, et est vera persona Filii, quæ advenit de Patre, et est vera persona Spiritus, quæ a Filio et Patre missa est. Trium itaque harum Person rum una est veritas , majestas, * et substanti:e aequalitas, et divinitas sempiterna. c Qualis est enim immensa et inenarranda Patris persona, talis est et Filii, ta!is est sancti Spiritus : ut in distinctione nominum ac trium Personarum non sit aliqua naturæ diversitas. d Immensibilis est igitur haec Trinitas; ° invisibilis et inenarrabilis, quæ fide solum cognoscitur: non tamen expositione humanæ vocis ac sensu mortali condigne expromitur. e Cum enim dicit mittere Patrem Filium, et Filium mittere Spiritum sanctum , Personarum causa dicit, non loci separatione disjunctos ostendit, propter f Sabellium scilicet et Photinum hæreticos, qui condigne de Deo intelligere noluerunt, dicente Domino : 8 Cui me similem fe

Sicut enim cælum distat a terra, ita distant sensus vestri , et cogitationes, et consilia vestra a sensibus et cogitationibus meis, dicit Dominus (Isai. lv, 9). Cum ergo dicit misisse Patrem, " h emissum fuisse Filium Personarum causa dicit, ne quis aut ipsum Patrem, aut ipsum Filium esse æstimet, * quod ita sentiens delirat Sabellius: et ne iterum missus Filius de coelo, aestimetur non esse * ubique in Patre, dixit quidem se missum a Patre, ubique '° tamen esse cum Patre ostendit, dicens : i Pater qui me misit, mecum est (Joan. viii, 16). Non ergo separationem loci dixit, cum omnia et ipse Filius compleat, contineatque cum Patre et sancto Spiritu ; sed ut Patris veram Personam, et Filii ** talem qualis Patris, et sancti Spiritus sicut Filii veram ** credamus Personam, liarumque trium Personarum j unam qualitatis substan

tiam, majestatem et potentiam cognoscamus, haec ita

docere dignatus est, '* et in carne maxime constitutus; in qua et ejus humilitas enituit sæculo, et inenarranda resplenduit bonitas, et condescensio fragilitatis humanæ in tam copiosa clementia ac liberalitate, ut generi manifestaretur humauo; ** hæc ita dignatus est operari, atque loqui pro nostra salute, ut'nos scire de Deo, et capere et intelligere aliquo ex parte valeamus. XCIV. DE COELORUM DIVERSITATE. * De cœlorum diversitate ** est hæresis quæ ambigat. ' Scriptura enim in primo die cœlum et terram facta declarat duo haec elementa : secundo Firmamentum aquæ factum, et iiihilominus ipsum Firmamentum coelum appellatum fuisse testatur. David autem dicit de cœlis ita : m Laudate ** Dominum caeli

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors]

coelorum, et aquæ quæ super caelos sunt (Psal. cxlviii, A et incomposita; quæ a Deo facta est in primo die. Haec

4). Sive ergo a sex coelos, secundum David, et " septimum hoc firmamentum accipere quis voluerit, non errat; nam Salomon tres coe'os dicit, ita : * Cælum, et cælum cæli (lll Reg. vm, 27). Paulus æque Apostolus d usque ad tertium coelum se ' raptum fatetur (II Cor. xii, 3). Sive ergo septem quis acceperit, ut I)avid, sive tres, sive duos, non errat, quia et D0minus ait: e Pater qui in cælis est (Matth. vi, 9). Nam et * Pagani unum coelum, f et cœlos profitentur interdum. * David ergo quod plenum est docuit. Salomon aútem quod ex parte est, et beatus Paulus æque. Liber autem Geneseos diios * coelos nobis nuntiavit. XCV. HÆRESIS g TERRAM [3£ATITUDlNIS IGNORANS AC REPR0B \NS.

autem in qua habitamus, super aquam fundaia ostenditur, ut dixit David : m Qui fundasti terram super aquam (Psal. cxxxvi,6). Nam matrix omnium rerum terra immensa est illa prior quæ in primo die facta est; que continet aquam, et hanc terram quae habitatur a nobis ; quae et humano generi et volatilibus, serpentibus, pecudibus, caeterisque aliis n fruges et fructus exhibel • opulenter ; o jussa a Christo Domino Salvatore, sicut scriptum est in libro Geneseos, creaturæ servire (Gen. 1, 11 et 50 seq.). XCVI. IIÆRESIS AQUAM A DEO FACTAM ESSE NEGANS. p Alia est hæresis quae de aqua ambigit, * quod non facta sit 7 a Deo, sed semper esse eam ex se

h Alia est hæresis quæ de terra ambigit, dicens B metipsa asserit : ignorans quod * si majus elemen

[blocks in formation]
[ocr errors]

$5»p yipt., nt ait Jarchas Indus apud Philostratum lib.' iii,'c. 11. ldem visum Ægyptiis et Thaleti. Vide Simplicium ii, de Coelo p. 127, et Thomam Burnetum libro ii Archaeologiae cap.3, sed et Andream Dounaeum notis ad Chrysostomum tom. VIII, p. 285. Fabric. n Fruges et fructus. Fruges terræ, frumentum ; fructus arborum. FAbric. o Jussa a Christo. Christus Werbum Patris, per quem omnia creavit. Joan. 1, 3; Coloss 1, 16. FAbric. p Alia est hæresis. I);anæo ad Augustinum cap. 75, Aqitei ; Auctori Prædestinati c. 75, fiydrotheilæ. FABRic. q Quod non facta sit a Deo. Quia Moses scilicet non factas, sed tantum congregatas aquas imeiuorat. PABRic. r Si majus elementum... a terra. Non video qua ratione Philastrius dicat aquam a terra contineri, cum potius contrarium evincat illud Gen. i, 9 : Congregentur aquæ in unum, et appareat arida. Porro si arida aquis occultabatur, manifeslum est, terram aquis minorem fuisse, quod quidem miror minime a Fabricio annotatum ; immo neque a Scaligero in Elencho Trihæresii, ubi multo minores Philastrii hallueimationes notat. Quod si de terra illa quam matricem omnium rerum appellavit cap. praecedenii intelligat Philastrius, ut equidem puto, in quo Pla* omisimum

D sapit, haec vere et proprie elementum vocari nequit,

[ocr errors]

aquam a Domino. Et a tres pueri itidem. b Alia A cum dicit enim faciamus, promittit facturum se,

itaque est terra, quæ continet universa, et alia est quae super aquam fundata est, quippe ista quæ habitatur a nobis, de qua ait Propheta : qui fundasti terram super aquam (Psal. cxxxi, 6). Non illam utique primam. * Hanc itaque e renovari et purgari necesse est, ' quam et moveri sæpe cognoscimus terræ motu, de qua ait Dominus : e Ego faciam novum cælum, et moram terram (Isai. lxv, A7). Et iterum Dominus ait: Caelum et terram transire, in Evangelio (Luc. xxi, 55). IIæc terra itaque veluti de radicibus illius prioris cognoscitur habere substantiam , quæ supra aquam subsistere jussa est, quæ f copiose humano generi exhibet alimenta. XCVII. IIÆRESIS DE IMAGINE DEI IN C0RP0RE HUMANO. * 8 llæresis est quoque, quæ dicit ante corpus fuisse hominis factum, non animam ; et quod imago Dei corpus sit, non anima hominis ; et quod b secundum prædestinationem dixerit * ita arbitratur , * cum dicat Scriptura : Et fecit Deus hominem, ad imaginem suam fecit eum, masculum et feminam fecit eos (Gen. 1, 27). * Ignorans, Propheta quid dixerit ;

cumque dicit : fecit Deus, jam opus factum demonstrat, et factain non carnem, sed animam, quæ rationalis est declaravit. Nam quod caro sine anima non possit eluqui, non est dubium : ergo caro organum * animæ est rationalis. Masculum et feminam cum dicit Scriptura, j non hic corporum sexum, sed animæ dominantis, et subjacentis declarat indicium. * Et quod non corpora sint ante facla jacentia, sicut quidam æstimant imprudentes, non est ambiguum, cum caro Adæ, ac mulieris postea facta sit ; nam septimo die dicit Scriptura de Adam ita : Et accepit Dominus terram de limo, et plasmavit hominem quem fecit. Vides ergo quomodo factum hominem, id est animam ante ostendit rationabilem et immortalem esse creatam a Domino, quæ utique imago Dei est appellata : terram autem de limo acceptam adjunctam animae, id est exteriorem hominem, corpus fragile die sequenti manifestavit plasmatum, * ac immisso sopore in Adam, posteaque de costa ejus accepisse Dominum, et fecisse mulierem Scriptura testatur ac prædicat : et ut primum sit ' anima facta, id est sexto die: die autem septimo,

COD. MS. SANGERM. LECTIONES WARIANTES.

: hanc itaque renovari se cognoscimus... * Alia est hæresis quæ * dixerit Domini ita arbitrantur

Ego facio

* Ignorantes, propheta... rationabilis * animæ est rei rationabilis * ac sic immisso

FABRICII ET GALEARDI NOTÆ. a Tres pueri itidem. Ili in Carmine suo inter alias C ma, neque illud quod dictum est, masculum et femi

res creat:is etiam aquas excitant ad laudes Conditoris celebrandas, vers. 11, £)oysi**, %6ztz ττάντα. FABRic. b Alia est terra. De hac duplici terra dictum capite superiore. FAbric. c Renovari et purgari. In consummatione sæculi. Vide qnae supra cap. 80. FAbric. d Quam et moveri. Vide quae ad cap. 102. Fabric. * LXX. "Ea rat yàp à οὐρανὸς καινὸς και ή γῆ καινή. FAbric. f Copiose. Malo editiones quaedam, Copioso. FAbRic. — Copiose. Male in quibusdam editionibus pro copiose legi copioso monet Fabricius, verum quaenam sint editiones istæ non annotat. Profecto Basileensis editio Sichardi recle lial)et copiose. quamvis et copioso legi possit non omnino male. GAi.eAnd. 8 Hæresis est quoque. Auctori Praelestinali c. 76 vocantur Homuncionitæ, parum apto vocabulo, et quo al) aliis constat esse dictos, qui Christum pro mero homine hal)uerunt, uti in conflictti Arnob;i el Serapionis statim sub initium iidem dicuntur Homuncionates. Danaeus quidem notat in indice qui praefixus est libro Augustiiii de Ilaeresibus hos Philastrii hæreticos Meliuomios appellari. Sed in indice qualem tom. Vl operum Augustini ante librum de Il;ei esil)us ediderunt Benediciini, nulla Melit omiorum mentio, et tantum legas : Imaqinem Dei non esse animum dicentes. FAbric. Haeresis est quoque. Ilabuit PhiIastrius in hac sententia, qua animam humanam ante corpus fuisse conditam existimavit, plures ex Paurihus sibi consentientes, iuter quos Augustinus vii de Genesi, ad liit. 24, haec habet : lllud ergo videamus, utrum forsitam verum esse possit, quod certe humanæ opinioni tolerabilius mihi videtur, Deum in illis primis operibus quæ simnl omnia creavit, ani•mam etiam humanam creasse, quam suo tempore membris ex limo formati corporis inspiraret; nam neque i!!ud quod dictum est ad inagiiiem suam, nisi in uni.

nam, nisi in corpore recte intelligimus. Credatur ergo, si nulla Scripturarum aucloritas, seu veritatis ratio contradicit, hominem ita factum sexto die, ut corporis quidem humani ratio causalis in elememtis mundi, anima vero jam ipsa crearetur, sicut primitus conditus est dies; et creata lateret in operibus Dei, domec eam suo tempore sujflando, hoc est inspirando, formato ex limo corpori insereret. His similia tradit IIi*arius in ps. cxxix, Gregorius Nyssae episcopus 11 Philosoph. 6, aliique, quil)us refi a;:atur auctoritas Leonis p;ipae I apud Sixt. Sen. Bibl. Sanctae ammoi. 208 extremia, ubi sententiam Gregorii Nyssemi ceu Platonicum figmentum sugillat ; asi eam extra Platonicorum errores collocandam esse mortuit Cotelerius ad Recognit. Clem. p. 415. GAleAnd. h Secundum praedestimationem. Quasi Moses tantum consilium Dei exposuerit, atque vel ba et fecit Deus, i;on denotent quid fecerit, sed quid facere pr;vdestimaverit. FAbruc. i Cum dicat. Malim legere cum dicit. Quia tamen et alierum ferri potest, repugnanlil)us l:bris mutare nihil volui. FABRIC. j Non hic corporum sexum. Paucos sibi hac in parte assentientes I'hilastrius h;.bebit. FAbiaic. k Et quod non corpora sint ante facta jacentia. Aperte falsum esse quod hoc loco Philasirius pertendit, non dubilat affirmare Petavius, quem videsis libro ii Dogmatum Theol. de opificio sex dierum cap. 4, § 16. FAbric. 1 Anima sexto die, septimo corpus. Iterum iterumque hoc capite Philastrius ingerit opinionem suam incredibilem et contrariam communi sententiæ, nec minus adversam sacri Scriptoris verbis disertis, qui Deum die septiino nihil creasse, sed omnia opera sua al)solvi-se die sexta, septima autem al) omnibus operibus suis quievisse scribit Genes. 11, 2. At quoniam Genes. ii, 7, sequitur xzi ir)aatv ά Θεὸς τὸν &v0po)7rov zoùv άπό τῆς γῆς, hinc illud die septimo

« PoprzedniaDalej »