Obrazy na stronie
PDF

genses, qui, licet novitatis studio, Catholicis par- A Hæreseon Catalogo, magno studio certat contra omnis

tibus plurimum infensi, Philastrium tamen Catholicæ veritatis zelo quam maxime flagrantem, non uno in loco eximiis laudibus efferunt. Igitur hi Cent. 4, cap. 5 (a), ubi de haeresi Arianorum agitur, hæc habent : Contradixerunt huic hæresi ct alii hujus aetatis præstantes viri , ut Ambrosius , Epiphanius , PiiilAster, Marius Victorinus, et similes. Integrum deinde Philastrii locum contra Arium proferunt (b): Homo et angelus facti sunt eae nihilo : Filius autem cum sit verus, oportet de divina illa substantia Patris genitus cognoscatur; cum reliquis quæ apud Philastrium habentur cap. 66, postea de Semiarianis loquentes (c). unius tantum Philastrii verba, contra ipsorum hypothesim de Spiritu sancto adjiciunt (d), Christus Dominus Spiritum Patri, et sibi, in Fide Baptismi salutis æternæ conjunxit; quod quidem per se satis est, ut manifeste pateat, quanti apud ipsos fuerit Philastrius, ejusque auctoritas. Alibi quoque Philastrium laudant, ac peculiaria ejns loca observant, ubicumque res ferat Philastrii dicto et auctoritate usi; ut Cent. 1, cap. 5 (e), quo in loco ex Philastrio aiunt, Simonem coram Nerone a Petro doctrina, et miraculis superatum (Philastrius porro (f) neque doctrinam, neque miracula, sed tantum memorat Simonem oratione beati Apostoli devictum), Cent. 2, cap. 5 (g), Marci et Walentini hæresibus ex Philastrio lucem affundunt ; Cent. 5, cap. 5 (h) ex eodem, Manichæorum hæresim in Hispania, et quinque provinciis viguisse plurimum notant ac demum

generis vanitates, superstitiones, et errores Gentilium, Judæorum, et Christianorum. Nam centum quinquaginta seae haereses enumerans, tam eas quæ ante Christi adventum, quam quæ post, et in populo Dei, et inter Gentes exstitere, plerasque earumdem refutat : præsertim eas quæ post Christum glorificatum in populo Christiano exortæ sunt; breviter quidem, sed tamen dilucide et perspicue satis. 19. Hæc Magdeburgensium elogia satis diluunt praeposterum de Philastrio judicium, quod profert Joannes Dallæus lib. ii de Usu Patrum cap. M (k) his verbis : Philastrius Brixiensis episcopus, quae ipse non probabat, ea in hæreseon censum, veluti a publica Christianorum omnium fide aliena, retulit adeo fallaci

H et futili interdum judicio, ut quæ ille jugulat, Eccle

siam quoque damnasse, ab omni veri specie abhorreat.

- Serviebat causæ Dall:eus; ac proinde non polerat

magnopere Philastrium laudare qui Justinum , Irenæum, Chrysostomum, cæterosque Patres fere omnes instituerat vituperare. Aliunde etiam libroillo suo Dallæus videtur profecto struere ad Scepticismum latam ac bene munitam viam, cum Patrum auctoritate sublata, ferme nihil certi nobis relinquat. Porro sicubi Philastrius impegit, non propterea continuo abjiciendus est penitus, ac repudiandus; multa enim, ac præclara habet, quibus tum doctrina Catholica, tum Ecclesiastica disciplina, propugnatur et illustratur. Verum alibi acriori censura Philastrium castigat Dallæus, nempe ejusdem lib. ii, cap. 5 (l), ubi

undequaque ostendunt, se in Philastrii lectione om- C ait : Philastrius velut rem certam narrat, et quidem Scripsit librum de Hæresibus, in quo Catholicæ ve- A daicis, BARNAB E nomine insignitam EpistolAw, una

nino diligenter esse versatos. Ubi de doctrina Ecclesiae agunt Cent. 5, cap. 4 (i) inter omnium clarissimos qui eo saeculo fuerunt, Philastrium reponunt, eumque simul cum Joanne Chrysostomo, Augustino, Cyrillo, aliisque summis viris annumerant; deinde cap. 10, ubi de episcopis et doctoribus disserunt, hanc de Pliilastrio sententiam promunt (j) : Tametsi Augustinus hunc auctorem postponit Epiphanio, uttamen hominem fuisse doctum, et qui judicium de rebus habuerit ; item antiquitatis et veterum historiarum etiam Gentilium, omnium vero maxime sacrarum Scripturarum magnam cognitionem ; manifestum est ex illo ipso scripto, in quo omnis generis hæreses, mira brevitate et deaeteritate dum refutat, multa obiter cognitione digna admiscet. Sic paulo post : Græcæ linguæ fuit peritus, nam Græcos auctores citat; Solonem, Platonem in Timæo, Hesiodum, Hermen Trismegistum, Democritum ; denique addunt : In illo suo

(a) Pag. 182. ib) Pag. 192. (c) Cap. 5, p. 202. (d) Philastr. cap. 67. (e) Pag. 570. f) Pliilastr. cap. 29. % Pag. 65. (h) Pag. 82. (i) Pag. 48. (j) Pag. 744. V; Pag. 206. ll) Pag. 245.

(ne eum sine auctore loqui putes) Hesiodi Græci poetæ testimonio firmat, Paganos ita dictos esse a Pagano rege Deucalionis et Pyrrhæ filio : quæ totidem sunt somnia et Hesiodo, et omnibus eruditis inaudita (m). Locum Hesiodi, qui a Philastrio laudatur, hodie non exstare, notaverat etiam Fabricius (n), licet somnia illa Hesiodo, omnibusque eruditis inaudita, minime ipse perviderit. Quid si Philastrius paulo post, quisnam fuerit rex ille Paganus, clarius enuntiet, nempe Deucalionis et Pyrrhæ filius, Ilelles nomine, a quo Graeci *E)) nvss fuerint postmodum appellati ? Habet in hoc Philastrius eruditorum consensum, recte ab eodem Fabricio annotatum (o); immo expresse idipsum Philastrius dicit (p), scilicet a Græco

D rege, hoc est Hellene, fuisse Græcos appellatos;

quem supra Paganum regem vocavit, a quo Pagani (q). Modestius quidem, ac verecundius de Philastrio sensit Guillelmus Caveus, cujus hæc sunt verba (r):

(m) Eodem fere loquendi modo Philastrium casligát Seldenus de Diis Syris Syntagm. 1, p. 95, cùjus locum protulit Fabricius in Testimoniis de Philastrio. (n) Not. ad Philastr. cap. 141 not. Ut ait Hesiodus. $ Wid. ad cap. 111 not. Ex rege pagano. Edit. p) Supradicto cap. {{ M. (q) Paganos pro Græcis intelligi a Philastrio observaviiidem Fabricius ad cap. 113, not. Ad græcos, ubi docet, sic ibi Philastrium sumere Græcos pro Paganis,quomodo supra cap.111, Paganos dixit pro Græcis. (r) Hist. Eccl. Script. p. 176.

ritatis amorem ubique spirat; judicium vero minus accuratum sæpius prodit, dum hæresibus accenset ea dogmata, quæ eo nomine notari minime merebantur. Haec eadem est accusatio, cujus Philastrium insimulat Dupinitis, ut supra vidimus (a); propterea non opus est, quæ ibi diximus, hoc loco iterum reponere. Constat autem aperte ex hucusque dictis, quam immerito, ne dicam proierve, Josephus Scaliger inter ea dicta, quae Scaligerana vocantur (b), ita de Pliilastrio prouuutiet : Philastrius nihil valet; cum tot doctis viris, immo ipsi Augustino Philastrii liber tanto usui fuerit. C;eterum Scaliger jamdudum Philastrio sponte sua, aut potius quolam animi vitio erat infensus, ut cuique Elenchum Trihaeresii illius auctoris adeunti manifeste patebit, iu quo plura Philastrio objicit qua jure, qua injuria ; atque inter alia, quod nulla apud eum mentio sit ràv ùrip vsxpóv 3zττιζομ£νον, mortuos baptizantium (c); cum tamen diserte Philastrius, ubi agit de hæresi Cataphrygum, haec habeat (d) : Hi mortuos baptizant; quod quidem annotavit Fabricius (e), et ante Fabricium observarunt Magdeburgenses (f). Sed postquam de Philastrio satis, jam de Corbeiensi Philastrii ms. nobis agendum est , cujus variae lectiones , tamquam pretiosa mantissa, huic nostræ editioni accessetunt.

§ III. De ms. Corbeiensi, et emendationibus ex eo desumptis.

20. Ms. Philastrii codicem jamdiu eruditorum vota C expetebant, eumque se rogante, in Italia frustra conquisitum ab illustri viro GisbertoCuperoFabriciusipse testatur,cum Philastrii editionem moliretur, quæ Hambnrgi prodiit anno 1721; quare speomni fruslratus, solis editionibus sibi standum fuisse, umonuit Præfatione eidem editioni Hamburgensi præmissa. Ego vero qui vix dum edito Gaudentio, novam Pliilastrii editionem jam tum animo eonceperam; quamquam a cl. Fabricio præventus, propositum mulare, atque alio curas transferre meas cogitabam, non tamen idcirco de Philastrii ms. inveniendo prorsus desperare, aut ab eo ulterius adhuc conquirendo omnino cessare poteram. Verum ms. Philastrii codex tum apud ltalicas, tum apud Transalpinas Bibliothecas incassum

[ocr errors]

cum Jacobi Apostoli EpistolA deprehendit. Sane cuum hæc legissem, eonfestim ms. Philastrium Corbeiæ deprehensum iri pro certo habui ; cum enim in eo volumine præter Latinam Barnabæ Epistolae Interpretationem,quam ex Corbeieusi cod. Parisiis anno 1645 vulgavit Memardus, nonnulla alia diversi generis Opuscula habereutur, facile inte!lexi inter ea etiam Philastrii librum de Hæresibus delitescere. Videbam præterea tum a Papebrochio in Actis SS. Junii tom. II, p. 457, tum etiam a Fabricio in Præfatione ad Philastrium, Corbeiensem codicem laudari, ut supra diximus (h), tamquam in eo latina illa Barnabae Epistolæ Interpretatio, auctoris nomine desiituta, Philastrio tribueretur ; in quo licet uterque a vero aberraret quamplurimum, atque aliud pro alio nobis obtruderet, cum nec Menardus qui codicem in umanibus habuit, nec Vossius, aut Cotelerius Barnabæ Epistolæ editores, Interpretationem illam Philastrio tribuere unquam cogitaverint; tamen etiam haec qualiscuumque demum Papebrochii et Fabricii assertio, aliquid in eo codice exstare indicabat, quod Philastrium auctorem agnosceret. Itaque vota mea, petitionesque continuo Corbeiam direxi, ul ms. illius notitia mili certior, ac copia fieret, verum Philastrius frustra Corbeia: quærebatur, jamdudum enim in Monasterium Parisiense S. Germani a Pratis commigraverat, cujus cœnobii Monachi librum a Corbeiensil)us multo antea commodato acceperant. Monuit quidem cl. vir Scipio Maffeius, Epistola ad me Parisis data an. 1755 nonis Februarii (i), haberi in hibliotheca S. Germani a Pratris ms. Philastrii codicem n. 625, qua re spem nobis quasi certam fecerat, alterius ins. Philastriani Operis in Bibliotheca Sangermanensi inveniendi. At hic idem ille erat Corbeiensis codex (ut mox videbimus) quem adeo expetebam ; neque i11terim sciscitanti milii aliud præterea responsi dabatur, quo certius aliquid de hoc Parisiensi codice scire possem. Igitur cum nihil proficerem, nec quidquam mihi suboleret de Corbeiensis cod. in Monasterium Parisiense transmissione ; supplices lil)elios detuli ad Eminentiss. Cardinalem Quirimum, Brixiæ episcopum, ab eo petens, ut pro summa sua in omnes, pr:esertim vero erga litteras, litteralesque viros benignitate, litteras Parisios mit

quaesitus, nusquam apparebat : cum inter legendum D tere dignaretur, atque inde cod. hujusCorbeiensis cerCardinalem data iv Kal. Septenlris anno 1736, hæc A cum iis quæ sequuntur meliorem in modum restituta

aliud agenti mihi, occurrit Admonitio LAtinae Barnabæ Epistolæ Interpretationi præfixa tomo II Bibliothecæ PP. edit. Lugdun. pag. 16, ubi ex quadam Dacherii epistola (g) excerpta hæc habentur: Cum in PhilAstnii Episcopi BrixiENsis volumen ms. e Corbeiensi monasterio incidisset aliquando II. P. llugo Menardus, ibidem proxime post Epistoi.AM TertulliANi de cibis Ju

(a) Num. 15. + (b) Pag. 510, edit. Colon. (c) Elench. Trilhaer. cap. M. (d) Cap. 49.

%) Testimon. de Philastr. f) Cent. 2, cap. 5, p. 78.

tiorem nobis cognitionem notitiamque expeteret. Praestitit cumulaue vir summus, atque immortalitate dignus, quod pelebatur ; ac binis subinde epistolis a,l eum fuissts, Corbeiensem cod. in Bibliotheca Sangermanensi haberi, atque in eo Philastrii librum de IIæresibus exstare, magna animi voluptate percepimus. Prior ex his epistolis all Emineutissimum

(g) Habetur haec Dacherii epistola etiam Tom. XVI Bibliothecæ Maxiine Joan. de la Haye ante Barnabæ Epistolam;, pag. 901.

(h) Num. 15.

(i) Exstat inter Antiquitates Gallicas, p. 76, ubi per errorem, pro 1753, legitur 1750,

lual)et : J'ay dejâ eu Thouneur de mander à V. E. que j'avais veu Dom Bernard de Montfaucon au sujet du manuscrit de S. Philastre. Je vous ay mandé aussy, momseigneur, qu'il y en avoit un dans la biblioteque de Tabbaye de S. Germain qui estoit fort anciem, et qui venoit de Corbie. Altera vero paulo post eodem mense Septembri conscripta, idem fere quod prior, sed multo etiam uberius confirmat : Il mamoscritto di S. Filastrio, ch' e nella libreria dellu badiu di S. Germano, è quello stesso di Corbia del quale si è servito il P. Menardo. Come i Padri di Corbia aveanlo imprestato a questi monaci, che ne avevano di bisogno, è rimasto qui, e vi rimarrù sino a che si vorrà. Equidem acceptis hujusmodi litteris, haud modico perfusus

et distincta; ut etiam cap. 110 (f), ubi pro conjunctum quod legitur in editionibus omnino male, Corbeiensis codex opportune reponit conjugium, sine qua emendatione locus editionis Ilamburgensis mullo paclo intelligi potest. Sunt pleraque bujusmodi quæ aperte ostendunt, quam immerito cl. Fabricius in Præfatione IIamburgensis editionis dixerit : Pauca adhuc sunt loca, in quibus optarem lucem a codicibus mss. cum tot supersint menda in ea editioue, quæ ope Corbeiensis ms. sanata sunt. Insigne porro est illud cap. 144 (g), illorum priorum Sanctorum, qui Septuaginta duorum aliis modis ; ubi defectu unius lineæ nec 0E(lipus ipse quid vellet Philastrius, sine Corbeiensi emendatione, assequi valuisset; quomodo

sum gaudio, quod viderem conjecturam meam de B etiam cap. 148 (h), in quo pro voce præputii, inepte

Corbeiensi cod. tam præclare ab eventu confirmatam ; simul etiam subiit amimum mirari, qua ratione summi viri de Corbeiensi hoc cod. loquentes adeo decepti fuerint; præsertim vero quod Fabricius Papebrochio fidens, quo tempore Philastrii editionem parabat, de Corbeiensi ms. certiora scrutari, aut ab ( 0 aliquod sibi subsidium petere neglexerit. Interea propositum urgere non destiti, ac Wariantes Lectiones ejusdem ms. subiude poscere, interposita ilerum Eminentissimi cardinalis Quirini auctoritate; hic vero litteris ad Montfauconium datis, studio meo impense favit, quousque variæ lectione3 ipsæ diligenter excerplæ in Italiam mitterentur, quæ cum serius ad nos pervenerint, ac Philasurii editio affecta

jam, et propemodum inchoata esset, idcirco post C

Notas Fabricii poslhumas in appendicem conjectæ sunt (a). 21. Si quis porro scire velit, quid Philasirio emolumenti, lucisve autuleriut variantes lectiones cod. Corbeiensis, is Spicilegium nostrum adeat, in quo plura Philastrii loca iuveniet, quæ subsidio ms. hujus vel restituua, vel suppleta, vel meliora reddita sunt. IIujusmodi inter alia est illud cap. 47 (b), de quatuor elementis, quæ de Mundo acceperat, ubi sensus imperfectus omnino ac muuilus, a Corbeieusi ins. restitutus, ac suppletus est (c); prout etiam aliud cap. 51 (d), ubi textus Plailastrii perperam ex hæresi Catapbrygum pseudoproplaetas ingerit, quod mendum auxilio ejusdem cod. est sublatum. Similiter depravatus erat prorsus in editionibus locus ille cap 66 (e): Sempiterna similitudo itaque Filii et secundum opera, licet Fabricius uihil de hoc vitio inoueret ; at Corbeiensis lectio parvo negotio emendat : Sempiterna similitudo itaque Filii est secundum opera,

(a) Habes eas p. 152, una cum epistola D. Joannis Raverdy Monachi Benedictini ad Eminentissimum cardinalem Quirimum missa.—Nos vero has varias lectiones ad paginarum calcem attulimus, ut monitus es, lector, col. 1095. mot. b. Edit. (b) IIoc caput texuui restituimus, mota tamen peculiári originem ejus adscititiam signantes. Edit. ; c) Wid.Iluj. edit. col. 1465. Edit. á Vid. huj. edit. col. 1167. Edit. $ Wid, hui, ed, col, 1180. EDiT. f) Wid, huj. edit, col, {232, Edit,

editiones obtrudebant præcepta ; nam eo in loco Philastrius de Gentium typo, et Judæorum disserens, præputii quippe, et circumcisionis conveniens ratio indubitanter scripserat, uti recte habet lectio cod. Corbeiensis. Quin adhuc etiam non pauca restant, quibus Corbeiensis codex nihil subsidii attulit, ut est illud cap. 88 ( i ), nam Manichæi Apocrypha ; quem locum Philastrii corruptum esse nolaverat ex Germonio Fabricius quoque (j); et illud cap. 6. (k), quædam tempora Christo Domino nostro esse contraria asserunt, ubi Fabricius pro quædam tempora scribendum putabat quaedam testimonia ; quod tamen sine auctoritate mss. codd. faciendum non esse statuit. Illud etiam cap. 122 (l), nondum satis eliquatum est, quod fuit quidem post ammos in Thessalia in loco interdum modico; quamvis vulgatam lectioiiem imtuerito, ut mihi quidem videtur, solliciuavit Fabricius, pro interdum cupiens legi inter 0Etam et Pindum, si mss. Codices suffragarentur. Obscurum quoque, nisi forte vitiatum et corruptum est illud cap. 152 (m), ut et natura non exsors Christi muneris inveniatur aliena penitus, id est mec Catechumenus; ubi nec Corbeiensis codex, nec Fabiicius, aliquid juvant; uti eliam aliud cap. 150 (n), in Christi praesentia itidem, et cap. 155 (o), et post Fidem Christi paucorum catholicæ fidei gignendo, electio ; quibus in locis omnino hæret aqua : ac nisi forte succurrat alter quispiam ms. Codex unde erutus, non facile quivis, licet ingenti felix, et conjeclandi peritior, ab hujusmodi

[merged small][merged small][ocr errors]

major adhuc utilitas ex eo nihilominus percepta est, A lxxxiv, subditur ibidem, sub n. lxxxvi, hæresis de tio, et Christi iterum de cœlis adventus futurus sta- A irtffvgizt; δ παί;, seductus fuit a cupiditatibus puer;

quod Philastrium hactenus imperfectum, et mutilum, perfectum atque integrum nobis dedit. Cum enim Philastrius, Augustino teste, in centum quinquaginta sex capita Opus suum distinxisset, ex iis centum dumtaxat et quinquaginta in editionibus apparebant. Locus Augustini patet in epistola ad Quodvultdeum ejus catalogo de Hæresibus præmissa (a) : Philastrius quidam Brixiensis episcopus, quem cum S. Ambrosio Mediolani etiam ipse vidi, scripsit hinc librum, nec illas hæreses praetermittens quæ in populo Judæo fuerunt ante adventum Domini, easque xxviii commemoravit ; et post Domini adventum cxxviii. Ex utroque igitnr numero conficiuntur centum quinquaginta sex haereses seu centum quinquaginta sex capita, ex quibus Philastrius librum de Hæresibus concinnaverat ; quod quidem confirmatur etiam ex eo quod Catalogus eorum qui ante adventum Christi hæreseos arguuntur, a Philastrio initio 0peris collocatus, ac desinens in Herodianis, viginti octo capitibus, seu hæresibus constet, ut etiam Augustimus affirmat; reliquae vero hæreses tum post Christi adventum, lum etiam quæ sub Apostolis exstiterunt, numerentur in editis centum dumtaxat et viginti duæ, cum tamen Augustino dicantur centum viginti octo, qui profecto numerus reponitur ab eodem Augustino etiam cap. 41 libri seu catalogi quem de Ilæresibus conscripsit. Augustino consentiunt posteriores qui Philastriani Operis meminerunt : auctor Appendicis ad Ildefonsum de Scriptoribus Ecclesiasticis cap. 5, qui ait : Philastrius Brixiensis episcopus edidit librum de Hæresibus, singulas quasque demonstrans sive quæ in populo Judæorum ante Incarnationem Christi fuerunt, quas viginti octo enumerat : sive quæ post Domini Salvatoris adventum adversus catholicam fidem exortæ sunt, quas centum viginti octo esse describit; itemque Joannes Trithemius de Scriptoribus Eccles. cap. 84, ubi de Philastrio loquens : Fertur, inquit, beato Augustino testante, ejus insigne 0pus quod scripsit de centum quinquaginta sex hæresibus. Cl. Fabricius in Testimoniis de Philastrio, ubi Augustini locum protulit, ex quo numerus haereseon quæ a Philastrio recensentur, colligitur, desiderari sex capita aniinadvertens, conjecit ea postremo Operis Philastriani loco deesse : Credibile est capita postrema libri Philastrii , in quo nullum clausulæ vestigium, intercidisse. At parum feliciter clarissimo viro cessit conjectura sua, nam in Corbeiensi ms., a quo defectus istorum sex capitum egregie suppletur, eadem capita variis in locis, diversisque sub numeris collocantur. Enim vero post cap. 106 edit. Hamburgensis, ut etiam nostrae , quod in ms. notatur n. i.xxvii, ubi ponitur hæresis de annis Christi, et tempore dubitans; sequitur in eodem ms., repetito eodem numero i.xxvii, alia haeresis de fine mundi, et consummatione saecnli, quæ in editis deest; deinde post cap. 112(nobis 113), in quo est hæresis de septem planetis, notaturque in ms. n.

(a) Tom. VI Opp. col, 6.

duplici Deo, et sententia diaboli; cap. 414 (nobis 115) quod est de Adæ et Evæ cæcitate, in ms. n. lxxxvii, occurrit in eodem ms. n. lxxxviii, alia hæresis circa tunicas pelliceas, quas Dominus fecit primis parenti. hus post prævaricationem ; et cap. 136 (nobis 139), in quo agitur de quatuor animalibus in Prophctis, notaturque in ms. n. cviii. n. cix, ejusdem Corbeiensis ms. habetur hæresis de die Epiphaniorum, quæ omnia in editis desunt. Sic in editis post cap. 146 (nobis {50), in ms. cxix, quod est de uroribus Salomonis, succedit cap. 147 (nobis 152), de spiramine quod Adam accepit; at in ms. interseritur n. cxx haeresis de cultris lapideis et circumcisione Judæorum; prout etiam cap. 148 (nobis 153), ubi in editis ponitur B haeresis de funiculo mensorio in Zacharia Propheta, quæ in ms. habetur n. cxxii, idem ms. codex sub m. cxxiii subjicitaliam hæresim de avibus Eliæ ministramtibus; quibus supplementis defectus sex capitum Philastriani Operis penitus restituitur,ac proinde beneficio Corbeiensis codicis, Philastrium hactenus mancum et imperfectum, integrum ac perfectum habemus, 25. Quoniam vero de iis quae in sex istis Pliilastrianis capitibus proponuntur, pauca admodum, vel nihil omnino delibavimus in Spicilegio nostro, quod variantibus lectionibus Corbeiensis ms. subjicitur; non erit puto inopportunum nonnulla hic annotare, quæ tum ipsis capitibus majorem lucem affundant, tum etiam Philastrii sensum, de iis quæ tunc fortasse magis obtinebant sententiis, aperiant et pateC faciant. lgitur in ms. Corbeiensi, n. 1.xxvii, ponitur hæresis de fine mundi et consummatione saeculi, qua nonnulli autumabant temporum definitionem a Deo Christo Salvatore fuisse statutam. At Philaslris rejiciens sententiam istam , quæ certum annorum numerum consummationis, et non plus, non minus futurum opinabatur, ait quod prophetæ undique numtiaverint circa 500 annum fieri consummationem surculi, et sic Dominum de cælis iterum advenire. Ilæc aulem Philastrii sententia eo principio nitebatur, quod primis Ecclesi;e s;eculis omnibus fere Patribus erat commune; mundum scilicet sex millibus annorum a creatione consummandum esse, de quo Epislola Barnabæ nomine inscripta cap. 15, Irenæus adversus haereses lib. v cap. 28, Lactantius lib. vii Divin. D Instit. cap. 14 et 25, Gaudentius noster, aliique. Cum autem ex supputatione quae communiter tunc obtinebat, a Mundi creatione ad Christum elapsi ptltarentur quinque mille et amplius anni, hinc fiebat ut consummatio sæculi, et Christi iterum de cœlis adventus, non longo temporis intervallo crederentur distare. Quin etiam Hippolytus martyr, testibus Photio cod. 202 et Syncello p. 315, existimavit Christum natum ineunte anno 5501 a mundo condito; judicium vero futurum 500 annis post Christi ortum, quod fere convenit cum Philastrii sententia. Fuerum! qui numerum 500 annorum, quo mundi consummatuebatur, post sextum millenarium completum reponerent, el sic anno a creatione mundi sexto et millesimo, quingentos hos annos adderent; ut docet Cotelerius ad Epistolam Barnabæ p. 44, utrum vero Philastrius fuerit in priori, an in posteriori hac sententia non satis liquet. Widendi porro Augustinus lib. xviii de Civ. cap. 53, Cotelerius ad Epistolam Barnabæ p. 44, ubi alium etiam Philastrii locum expendit, qui cap. 106 ait falli eos qui putant a primo Christi adventu ad secundum, id est ad consummationem sæculi, trecentos sexaginta quinque annos, nec plus, nec minus, debere numerari; Clemens item Alexandrinus edit. Potteri p. 407, in nolis collectameis ad lib. 1 Slrom. cap. 21, et Feuardentius ad Irenæum lib. v cap. 28, edit. Massueti p. 199, ut interpretes tum veteres, tum recentiores, transmittam, qui ad cap. xxiv Matthæi vers. 36 et 1 Thessal. cap. v, vers. 1, late in hoc argumento exspatiati sunt.

24. Ad numerum lxxxvi in ms. Corbeiensi additur uteresis de duplici Deo, quam tribuit Philastrius ibi Manichæis, Gnosticis, Nicolaitis et aliis perditis, qui in hunc errorem consentiunt, dicentes quod alter quidem bonus Deus est, alter autem malus. Alibi etiam Philastrius de hoc errore Manichæos arguit, nempe cap. 61, ad quem locum nonnulla adjecimus in Spicilegio; hujus autem erroris origo ascribitur ab eodem Pbilasirio cap. 44 et 45, Cerdoni et Marcioni Cerdonis discipulo; quos de hoc errore redarguit tum Epiphanius tom. I, p.300, 505, ubi Marcionem

itemque Theophilus Antiochenus lib. 11 ad Autolycum p. 514, in Orthodox, dicens, quod ideo Adam ligno scientiæ vesci nequiverit, quia ἐτι vitrios %», adhuc infans, seu puer erat. Ad id quod sequitur de sententia et judicio diaboli, quo videtur insinuare Philastrius, diabolo post lapsum pœnitentiæ locum superfuisse; fortasse collineat trita illa veterum non paucis sententia, diabolum nondum damnationis suæ accepisse sententiam, neque sempiternis cruciatibus addictum, sed in extremo judicio id eum esse passurum; dicit enim Philastrius : Diabolus cum durior ad pœnitentiam pervidetur, majorem futuri judicii a Christo Domino servitutem (fortasse legendum severitatem) exspectat; de quo videndus Massuetus ad Ire

[ocr errors]

quæ est de Irenæi doctrina art. 9, n. 108, 109; Feuardentius Annot. ad Irenæum edit. Massueti p. 11 et 198, uti etiam Petavius tom. III Dogmat. Theolog. I. 1, de Angelis, c. 8 et l. iii, c. 4. 25. Quæ de pelliceis tunicis primorum parentum tradit Philastrius n. lxxxviii codicis Corbeiensis, ea tendunt ad refellendam illorum hæresim, qui hominem jam choicum, ut ait Irenæus (c), id est ex maleria concretum, non tamen ab hac arida terra, sed ab invisibili substantia formam accepisse puiabant; deinde carnalem superficiem ac sensibilem corporis formam tunc induisse, cum in Genesi legitur, quod Dominus pelliceas tunicas primis parentibus fecit (Gen. iii, 21). Hoc autem nomine arguebantur potissimum

non duo tantum principia, sed tria constituisse anim- C Valentiniani, ut constat ex Tertulliano advers. Wa

advertit, quod notatum etiam Grabio ad Irenæum, 1. in, c. 43, edit. Massueti p. 144; tum ante Epiphanium Irenæus, ipse I. 1, c. 27, eumdem errorem refutans, l. iii, c. 9 et 45, immo fere toto l. iii, uti observat Feuardentius ad lib. i Irenæi c. 29, edit. Massueti p. 77, ac toto lib. iv, prout advertit Massuetus dissert. 3, in Irenæum, n. 55, p. cxxx. Quod subdit Philastrius : Non itaque invidens Deus repulit patrem nostrum de paradiso, sed magis eidem consulens in parvo peccanti non pepercit (a), ne parcendo ad majora etiam crimen alia (lege ad majora etiam crimina), inveniret eum prodeunte ætate ampliore (supple processisse) posteaque criminali judicio reum factum amplius condemnaret, simile est ei quod habet

lentinianos cap. 24:1nterim carnalem superficiem postea aiunt (Walentiniaui) choico superteactam, et hanc esse pelliceam tunicam obnoxiam sensui. Et cap. 7 de Resurrect. carnis : Neque enim, ut quidam volunt, illæ pelliciæ tunicæ, quas Adam et Eva paradisum eacuti induerunt, ipsæ erunt carnis eae limo reformatio, cum aliquanto prius et Adam substantiæ suæ traducem in femina jam carne, recognoverit: Hoc nunc os ex ossibus meis; et caro ex carne mea (Gen. ii, 25), et ipsa delibatio masculi in feminam carne suppleta sit, limo opinor supplenda, si Adam adhuc limus. Quas pellicias tunicas vocavit Tertullianus , dermatinam tunicam dixit Irenæus, hunc Walentinianorum errorem recensens (d) : Post deinde circumdatam dicunt ei dermali

cap. 129, de Cain peccato, ubi dicit eum correptum D nam tunicam : hanc autem sensibilem carnem esse vo

[merged small][merged small][merged small][ocr errors]
[graphic]
« PoprzedniaDalej »