Obrazy na stronie
PDF

prosunt. Terram ipsam Cererem nominant ^ ; no- A causas, ul profanarum religionum miseranda com

men hoc a serendis fructibus b mutuatum. Ex l)ellorum casibus Mavors e nomen accepit, quasi magna vertat. Minerva d similiter bellicum momen est, quasi aut minuat aut minetur. Wenustas hominum Venus dicta est e. Apollinis nomen ex humanis finxerunt casibus, sermone Græco, quasi omnia commissa sibi aut amittat aut perdat. Solem etiam Apollinem dicunt, quia quotidie in occasu constitutns splendorem luminis perdat. Perdere autem Græci άπόλλειν dicunt f. Videtis ut vestros ementitos et fictitios deos turbulentus error excogitaverit, ut superstitionibus anilibus et formæ vobis traditæ suni et nomina. Sed hæc omnia veritas detexit, et ratio sanæ mentis invenit, ut invesligatis omnibus

menta humanum genus primum disceret, et deinde contemneret, tertio recusaret. CAPUT XIX.

1. In Eleusinio : 'Ex rvgrávov 6$6pozz, etc., ubi

multa habet de pane cælesti, fortassis eucharistico.

Libet nunc explanare, quibus se signis vel quibus symbolis in ipsis superstitionibus miseranda hominum turba cognoscat. Ilabent enim propria signa, propria responsa, quæ illis in istis sacrilegiorum cœtibus Diaboli tradidit disciplina. In quodam templo ", ut in interiores partes homo moriturus i possit admitti, dicit: De tympano manducavi, de cymbalo bibi, et religionis secreta perdidici. Quod Græco sermone dicilur ix τυμπάνου θ£3pwxw, ix

[ocr errors][merged small]

und Creusers Briefe uber dem Homer und Hesiodus, pag. 191), et de Nephthy sane cogitari posset (Creuzeri not. 75 ad Cic. de Nat. l). i, 25), cum Etrusci, Romanorum in rebus divinis magistri, tot commerciis cum Ægyptiis fuerint juncti, ideoque hujus numinis nomen ab iis facile accepisse potuerint. In monumentis tamen Etruscis, quæ ætatem tulerumt, nullum est Neptuni vestigium. Neque certo constat, Consum Deum a primævis Romanis Sabinisque cultum idem fuisse cum Neptuno numen. Consiliorum

homo, de admisso facinore confileris, pestiferum veneni virus hausisti, et nefario furoris instinctu lethale poculum lambis; cibum istum mors sequitur semper, et pœna æterna. Iloc, quod bibisse te prædicas, vitalem venam stringit in mortem, et sedes animæ contaiminata malorum te continuatione conturbat. Alius est cibus, qui salutem largitur et vitam ; alius est cibus, qui hominem summe Deo et commendat et reddit; alius est cibus, qui languen

[ocr errors]

potius fuisse videtur Deus, a verbo conso, h. e. con- C cernitur vis jungendi, e quo, præposito F æolico, fit

sulo. lngeniosa sane est conjectura Dan. Wyttenbachii ab antiquo város, piscis, vel vitretv, alluere, etymon ducens. Selecta scholar. in Cic., de Nat. D., ed. Creuzeri, p. 754. Digna quoque, quæ accurauius examinetur, est Bottigeri sententi , Neptunum antiqua ætate dictum fuisse IIortózv, Donum fontium (Ideen zur Kunstmythologie, p. 209). a Arnobius, v, c. 55 et 37, pro tellure Cererem noininat. Theodoret. de Græcor. affect. curandis oratio 5, 0pp. tomo iv, p. 771, ed. Schulze. bLege a gerendis fructibus, emendatione Creuzeri, secunJum Cic., de Nat. D., ii, 26, p. 512, ubi : Mater est enim a gerendis frugibus Ceres tamquam Grres ; et not. Creuzeri 86. Aliud etymon ex Hebraica lingua tentavit Schellingius in di3sertat. de numinibus Samothracicis, pag. 05. Cereris nomen a. r. v^ri deducens, quæ inter alias significationem quoque arandi habet. c A malo avertendo ? ( Herrmanns und Creuzers

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[merged small][ocr errors]

tes relevat, erranles revocat, lapsos erigit, qui mo- A enim: Timete Dominum, sancli ejus, quia non est ino

rientibus æternæ immortalitatis largitur insignia. Christi panem, Christi poculum quære a, ut terrena fragilitate contempta, substantia hominis immortali pabulo saginetur. Quis est autem hic panis vel quod poculum ? de quo libris Salomonis sapientia magna voce præclamat, ait enim : Venite, et manducate de meis panibus, et bibite mimum, quod miscui b (Prov. ix, 5), et Melchisedech, rex Salem, et sacerdos summi Dei, revertenti Abrahæ cum pane et vino benedictionis obtulit gratiam c (Gen. xiv, 18). Isaac etiam cum Jacob benedixisset, cum hoc idem Esau a patre suppliciter exigeret, respondit ei pater: Dominum tuum fecit illum, et omnes fratres ejus feci servos, tritico et vino confirmavi illum d (Gen. xxvii, 37). Tunc Esau casus suos misera lamentatione deflevit, quia tritici et vini, id est, futuræ felicitatis perdidit gratiam. Quod autem consecratis hominibus a Deo panis divinus iste præstetur, per Esaiam dicit Spiritus sanctus : Sic dicit Dominus : Ecce qui serviunt mihi, manducabunt, vos autem esurietis. Ecce qui serviunt mihi, jucundabuntur, vos confundemini, vos interficiet Dominus e (Esai. lxv, 13, 14; v, 13). Non solum panis iste a Deo summo sacrilegis et impiis denegatur, sed et pœna promittitur, et acerbae mortis decernuntur exitia, ut esurientibus faucibus divinæ animadversionis exitus ingeratur. Sequuntur etiam hoc idem xxxiii psalmi veneranda responsa ; ait enim per David Spiritus sanctus : Gustate et videte, quoniam dulcis est Dominus. Dulce est caeleste pabulum, dulcis Dei cibus, nec habet in se miseræ famis triste tormentum, et de medullis hominum præcedentis veneni virus excludit t (Psal xxxiv, 9). Hæc ita esse sequentia oraculi responsa declarant; ait

[ocr errors]
[ocr errors][merged small]

pia eis, qui metuunt eum. Divites eguerunt, et esurierunt ; qui autem inquirunt Dominum, non indigebunt omni bono 8 (Psal. xxxiii, 10, 11). Qui sic in templo prætextatus incedis, qui fulges purpura, cujus caput aut auro aut lauro premitur, errorem tuum turpis egestas insequitur, cervicibus tuis onerosum paupertatis imminet pondus. Illum quem despicis pauperem, largus h et dives est, spatium illi Abraham in sinu suo praeparal (Lnc. xvi, 22 seq.). Tunc tu per interjecta flammarum spatia, ad mitigandæ conscientiæ tuæ vulnera, tenuem ab eo stillantis aquæ gnttulam postulabis, nec tibi volens Lazarus lenimentum doloris tui aut dare poterit aut impetrare. Singulorum enim pari gratia merita pensantur : illi vita conferetur propter hujus sæculi mala ; tibi propter hujus sæculi bona, perpetua tormentorum pœna decernitur. Ut autem manifestius diceretur, quinam ille esset panis, per quem miseræ mortis vincuntur exitia, ipse Dominus sancto ac venerando ore signavit, ne per diversos tractatus i spes hominum pravis interprelationibus fallerentur. Dicit enim in Evangelio Joannes : Ego sum panis vitae; qui venerit ad me, mom esuriet, et qui in me crediderit, non sitiet nunquam i (Joan. vi, 35). Item in sequentibus hoc idem simili modo significat; ait enim : Si quis sitit, veniat et bibat, qui credit in me k. Et rursus ipse, ut majestatis suæ substantiam credentibus traderet, ait : Nisi ederitis carnem Filii hominis, et biberitis sanguinem ejus, non habebitis vitam in vobis ! (Ibid., 54). Quare nihil vobis sit cum tympanis *, cibo odii, miseri mortales; salutaris cibi gratiam quærite, et immortale poculum bibite. Christus vos epulis suis revocat ad lucem, et gravi veneno putres

b Fere ut Augustinus de Civitate Dei, xvii, 20. e Melchisedecum veteribus Christianis typum fuisse Christi, ex Hebr. vii, M, constat; itaque panis el vini oblatio typns erat Eucliaristiæ. d Werbâ hujus versus in editione Sabateriana ex Firmico sumpta sunt. e Ut Cypriánus l. i Testimonior. adversus Judæos,

D et Fulgeniius lib. i ad Monim. c. 25, vers. 14. Ul

tima verba : vos interficiet Dominus, a Cypriano prætermittuntur. f Cyprianus lib. i Testimon. Augustinus in psalm. xcix : Gustate et videte, quam; dulcis est Dominus. 8 Fere ut Cyprianus Testim. lib. 1 et iii, 11, non deficient omni bono, ut Auctor Operis imperf. in Matthæum, et Breviar. Mozarabicum. b Forte Lautus. Wow. i Innuit sinistras prophetarum interprelationes. Cf. Justini Apolo. 1, c. 54, 56, 59; Dial. c. Tryplione c. 69. Vide Ilenr. Georg. Clausen Apologelæ Ecclesiæ Christianæ Antetheodosiani Platonis ejusque philosophi;e arbitri (Hafn., 1817), p. 81. Minuc. Felix. c. 27 : Dæmones Et FAllUNtUR et fAllunt, ut et nescientes sinceram veritatem, et quam sciunt, in perditionem sui non confitentes. j Cyprianus Testimon. lib.1, habet tamen,qui venit. k IIaud exstat in sequentibus; sunt eadem fere verba, v. 35, quae mox allegaverat. 1 Cyprianus de Orat. Domin. et Testim. lib. i et ll1. m Respicit formulam mysticam Eleusiniorum, ix vvurávov 6i6p«»x«.

[ocr errors]

artus et torpescentia membra vivificat. Cœlesti cibo A Processum sponsi etiam per psalmos prædicat spi

renovate hominem perditum, ut quicquid in vobis mortuum est, divinis beneficiis renascatur. Didicistis quid vos facere conveniat, eligite quod vultis; inde mors nascitur, hinc immortalis vita donatur. CAPUT XX. 2. In Mithriaco forte : xzîps, vùp pte* zzips, viov γός' qua occasione de Christo sponso mundique luce multa habet. Dicis etiam : Xzîps, vjgytt * zzíps, viov γάς. Quid sic miserum hominem per abrupta praecipitas, calamitosa persuasio ? Quid illi falsae spei polliceris insignia? Nullum apud te lumen est, nec est aliquis sponsus, qui hoc mereatur audire. Unum numen

est , unus est sponsus hominum , quorum gra- p

liam Christus accepit a. Non poteris ad te alienæ felicitatis transferre gloriam, nec poteris coelestis numinis splendore decorari. In tenebras squaloresque projectus es : illic sordes, squalor, caligo, tenehrae, et perpetuæ noctis dominatur horror. Si vis ut tenuis saltem tibi splendor luminis luceat, erige vultus, et demersos erige oculos, et, desertis his, ad eum te confer qui dixit : Ego sum luae mundi (Joan. viii, 12); cujus divinis praeceptis continetur, ut in hac terrena conversatione opus nostrum per dies singulos luceat. Lucere autem non potest, nisi immaculata nos conscientiæ ornamenta protexerint, nisi integra nos et incorrupta vita commendet; tunc orietur nobis veri luminis gratia; tunc se nobis lucis auctor insinuet; tunc verum lumen et accipere possumus et videre. Sed ut sacrilegæ vocis comprimatur improbitas, quis sit vere sponsus, sacrarum lectiouum oraculis comprobabo; ut probetur sponsum esse Christum, sponsam Ecclesiam : ex quo venerando patri spirituales filii per dies singulos procreantur. In hac probatione arcana prophetarum veneranda pandantur. Assistat nobis sanctorum oraculorum fides. Joel divino Spiritu monente sic dicit : Canite tuba in Sion , sanctificate jejunium , et indicite curationem, aggregate populum, sanctificate Ecclesiam, excipite majores natu, colligite parvulos lactentes, procedat sponsus de cubiculo suo, et sponsa de thalamo suo b (Joel ii, 15, 16). IIoc idem Jeremias simili ratione significat; ait enim cum Ilierosolymæ truci minatur oraculo : Et auferam de civitalibus Judæ et urbibus Hierusalem vocem lætantium, vocem Sponsi et vocem sponsæ e (Jerem. xvi, 16).

n Alius symboli vel hymni in sacris cantari soliti admonet lectores Ethnicos; e quibusdam mysteriis haustum sit, ignoro. Ex Mithriacis forte, cum sol eo salutetur. Sponsi vero et novæ lucis mentio Firmicum inducunt, ut de Christo, quem suæ Ecclesiæ sponsum et mundi lucem (Jo. viii, 12) venerabantur christiani, exponat atque ad eum applicet. b Ut Cyprianus Testim. lib. ii. e Cyp.Tii Testim. habet de quadriviis Hierusalem ; noster ómittit : et vocem gaudentium. d Cypr. Testim. lib. ii, differt tantum una voce profectio, cum Cyprianus habeat egressio. • Glossema qüod in edit. principe legitur : id est in revelatione, delevit Wowerius.

ritus sanctus. In xviii psalmo hoc invenitur oraculum; ait enim : Et ipse velut sponsus egrediens de thalamo suo|eaesultavit, ut gigas, viam currere. A summo cæli profectio ejus, et decursio ejus usque ad summum ejus, et non est qui lateat a calore ejus d ( Psal. xviii, 6, 7). Secretiora pandantur arcana : in Apocalypsi o quis sit Sponsus inveniemus ; ita enim scriptum est: Veni, ostendam tibi novam nuptam, uxorem agni. Et duxit me in spiritu in montem magnum, et ostendit mihi civitatem sanctam Hierusalem descendentem de cœlo {(Apoc.xxi,9,10). Investigandum est, quid etiam nobis de hac ipsa re tradat Evangelica disciplina; inveniemus enim in Evangelio Joannis ita esse signatum : Vos mihi testes estis, quoniam dixi eis, qui missi sunt ab Hierosolymis ad me, quia non sum Christus, sed quoniam missus sum ante ipsum. Qui cnim habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi est, qui stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi 5 (Joan. iii, 28 et 29). Hujus rei mysterium ostensum est, hujus sponsi adventum sapientium virginum chorus exspectat, huic præfert lumina pervigili cura sancta virginitas, exspectantibus sponsum (Matth. xxv, 1 seq.) servis felicium præmiorum promittitur munus. Invenimus enim in Evangelio Lucæ : Sint lumbi vestri præcincti et lucernæ ardentes, et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum, quando veniat a nuptiis; ut, cum venerit et pulsaverit, aperiant illi. Felices servi illi, quos adveniens Dominus invenerit vigilantes l (Luc. xii, 55,

C. 56). Ecce venerandorum responsorum oraculis spon

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors]

tum ad profanos actus adulterata professione trans- A quando recesseritis a Domino vestro f (Josue xxiv, 26,

fertis? Alius est lapis, quem Deus, in confirmandis fundamentis promissæ Hierusalem , missurum se esse promisit. Christus nobis venerandi lapidis significatione monstratur •. Quid tu ad commaculatas superstitiones furtiva fraude venerandi transfers nomiiiis dignitatem ? Lapidem tuum ruina sequitur, et cadentium culminum funesta collapsio. Noster lapis Dei fundatus manu exstruit, confirniat, erigit, munit et restaurati corporis gratiam perpetuae immortalitatis splendore condecorat: ait enim de hoc Esaias, innuente Spiritu sancto : Sic dicit Dominus : ecce ego immitto in fundamenta Sion lapidem pretiosum, electum, summum angularem, honoratum, et qui crediderit in eum, non comfundetur b (Esai. xviii, 16). In psalmis etiam simile responsum est ; ait enim Spiritus sanctus in cxvii, ps. : Lapis quem reprobaverunt ædificantes, hic factus est in caput anguli. Annon factus est iste, et cst mirabilis in oculis nostris e (Psal. cxvii, 22, 23)? Per multos prophetas Spiritus sanctus nominis istius ordinem monstrat : ait enim Zacharias propheta : Ecce ego adduco puerum meum, ortus ei nomen est, quoniam lapis, quem dedi coram Jesu, super lapidem ipsum unum, septem oculi sunt d (Zach. iii, 8, 9). Sed ut manifestius constet, antiquiora venerandarum lectionum secreta pandamus. In Deuteronoiuio ita compreliensum est : Et scribes super lapidem omnem legem hanc e (Deut. xxvii, 8). Jesus etiam Nave jussu divinitatis hoc specialiter comprehendit; ait enim :

27). Quod autem per hunc lapidem, id est, per Dominum nostrum Jesum Christum, et dii isti casuri sint et multitudo templorum, aperte Daniel venerandis oraculis explicavit; ait enim, cum interpretaretur somnium regis : Et ecce imago, imago nimis magna, et contemplatio ipsius inuaginis metuenda, elata stabat contra te, cujus caput fuit ex auro bono, pectus et brachia ejus argentea, venter et femora ærea, pedes autem ex parte quidem ferrei, ex parte autem fictiles, quoadusque abscissus est lapis de monte, sine manibus concidentium , et percussit imaginem super pedes ferreos et fictiles, et comminuit eos minutatim, et factum est simul ferrum et testa et æramentum et argentum et aurum, facta sunt minuta quasi palea, et

E ut pulvis in arida æstate, et ventilavit illa ventus, ita

ut nihil remanserit in illis. Et lapis, qui percussit imaginem , factus estímons magnus, et implevit totam terram 8 (Dan. ii, 51-55). Quis lociis in terra est, quem non Christi possederit nomen? qua sol oritur, qua occidit, qua erigitur septentrio, qua vergit auster, totum venerandi nominis majestas implevit ^. Et licet adliuc in quibusdam regionibus idololatrio: palpiteut membra i; tamen in eo res est, ut e Cliristianis omnibus terris pestiferum hoc malum funditus amputetur. De idololatrorum lapide i, de quo dicunt: èsà; ix IIάτρας, quid prophetarum respondet oraculum? quis autem restitit, vel cui parciu iste lapis ? Lapis autem hic sanctus, id est, Christus aut fidei fundamenta sustentat, aut in angulo positus

Et accepit lapidem magnum, et statuit eum contra C (Ps. cxviii, 22; Matth. xxi, 42; Marc. xii, 10; Luc.

[merged small][ocr errors]

x, 17; Actor. iv, 11; I Petr. ii, 7), duorum parietum membra æquata moderatione conjungit, id esi, veteris et novi Testamenli in unum colligit gentes: aut certe corporis et animi diversitatem inviolala

b Consentiunt hæc verba plane cum Cypriano in Testim. lih. ii. e Wers. 22 plane ac in Cypriani Test. lib. ii, et auclore de Judaica incred. ad Vigilium. Vers. 25 parum differt a Cypriano. d Parum differi à Cypriano. £ Cypr. l. l. addit verba manifeste nimis. ' Eadem fere refert Cyprianu$ lib. ii Testim. * Pauculis exceptis, ut Cyprianus. ' De religionis christianâ: primis sæculis per totum fere terrarum orbem propàgatione multa éxstant apud veteres seriptores ecclesiasticos testimonia, ex quibus, omni rhetoricatione dempta, eam limites imperii Romani excessisse patet. Sed hæc, eum hujus loci haud sint, missa facimus. Cf. Elmenhorst. in Arnob. 1, c. 55, p. 55. Moshemium de rebus christianorum ante Constanlinum M. p. 205, 448 Se(i. q De Romano imprimis loquitur imperio. Nec ita

I) debilitatam fuisse idololatriám Firmiici tempore,

subsequentis ætatis historia abunde comprobat. Nam etsi Gonstantinus M. multa jam templa et idola destruxerat; non nisi sub Theodosio ejusque filiis deorum cultus prostratus fuit. Reliquiæ tamen ipso adhuc sexto sæculo, Justiniano imperante, et diuiius manSerunt. 1 Redit ad Mithriacam religioneiu, quæ cum Solis cultu conjuncta, in 0ccidenté omnem fere reliquum Ethnicismum absorpserat.

gat, aut contra peccantes testimonium perliibet ; aut (quod est potius) imaginem diaboli a percutit, ut, superato eo atque prostrato, et in cinerem favillasque converso, erecto sublimitatis suæ vertice, purum domiiiationis imperium habeat. Wos nunc, Constanti et Constans, sacratissimi imperatores, et venerandae fidei vestræ imploranda virtus est, quæ supra homines erigitur, et a terrena fragilitate separatur, cœlestiumque se rerum societate conjungit, quæ in omnibus actibus suis, prout potest, Dei summi sequitur voluntatem. Modicum tantum superest b, ut legibus vestris funditus prostratus diabolus jaceat, ut exstinctæ idololatriae pereat funesta contagio. Veneni hujus virus evanuit, et per dies

homini immortalitate consociat; aut legem promul- A

CAPUT XXII. 4. In Bacchico: 'E))ixspo; δ£gopyot; rectius, 'E)i£ix£po; δίμορρs : quod de diabolo dracone intelligit, cujus cornua ad crucem Christi trahit. Omnia symbola profanæ religionis per ordinem suggerantur, ut probemus nequissimum hostem generis humani de sanctis hæc venerandisque prophetarum oraculis ad contaminata furoris sui scelera transtulisse. Invenimus enim et ita dici : ἐλέλιzspes διμορφs, e. Deus iste vester non biformis est, sed multiformis. In multas enim species veteratoris forma mutatur. Ipse est basiliscus et scorpio ', qui fidelium securis vestigiis premitur 8 (Luc. x, 19): ipse malitiosus anguis, cujus caput quaerit decepta mortalitas : ipse tortuosus draco h, qui hamo duci

singulos substantia profanæ cupiditatis exspirat. B tur, qui captivus includitur : iste deus vester Lernæi

Erigite vexillnm fidei, vobis hoc Divinitas reservavit, cujus favore eminentes prostratores estis omninm hostium vestrorum ; quorum opera Romanum infirmabatur e imperium. Signum venerandæ legis erigite, sameite, promulgate quod prosit; sit faustum felixque Reipublicæ, quod tot acervis cæsorum hostium prostravistis exercitum. Felices vos quoque gloriæ ac voluntatis suæ Deus fecit esse participes, idololatriæ exeidium et profanarum ædium ruinas propitius Christus populo vestris manibus reservavit. llle spiritualibus armis malos spiritus, vos mala terrena vicistis. Erigite tropæa victoriæ *, et proferatur ingens titulus triumphorum : profanarum rerum strage gaudentes, exsultate fortius, exsultate fidenter. Felicitas vestra cum Dei virtute comjungitur, pro salute hominum Christo pugnante vicistis. n Idola omnemque idololatriæ apparatum. . . b Sic legendum, et non talium, ut in ed. principe. Excitat principes âd penitus destruendum idolorum cultum. Sic quoque c. 50. . - - - _ - _ c Wowerus sie correxit lectionem ed. principis firmabatur. d H. e. signa crucis. Cf. c. 29; Epist. Barnabæ c. 9; Justini Martyr. Apol. 1, p. 82; Diaf. c. Tryph., p. 325, 556. e Emenda 'Ελέχερος, δίμορφs , vel potius ἐλιε

anguis crinibus adornatur i, videns ut percusso domino morientium anguium turba succedat. Quid sic renascentibus hydris pullulas? quid te fecunda scelerum sobole componis? mortis tuæ viam didicimus, scimns quibus remediis artis tuæ venena vincantur. Christi immortalem sanguinem bibimus, nostro sanguini Christi sanguis adjunctus est. Hoc est salutare remedium scelerum tuorum, quod a dei plebe mortiferum virus excludit. Quis deum istum, quem plangunt, cum cornibus vidit? quæ sunt ista cornua, quæ liabere se jactat? Alia sunt cornua, quæ propheta sancto Spiritu annuente commemorat i , quæ tu , diabole, ad maculatam faciem tuam putas te posse transferre. Unde tibi ornamenta quaeris et gloriam?

C Cornua nihil aliud nisi venerandum signum crucis

monstrant k. Hujus signi uno extenso ac directo cornu mundus sustentatur, terra constringitur. Et e

runt $ in monumentis religionis Babylonicæ. In noyo Testamento Luc. x, 19, δρες zzi σχήρτιοι, ut adversarii religionis christianæ sistuntur.' Vide Kuinoel ad h. l. In Apocalyps. ix. 3, 5, 10, exitiales locustæ scorpionibus comparantur, iisque adeo similes describuntur. CREUZER. 1, 722. 5 Respicit haud dubie protevangelium Genes. 111, 15. h Leviathan (Job. xi, 20). Ifi Antehieronymiiana legitur enim : Adduces autem draconem in hamo, pones capistrum circa mures ejus. Ilieronymiana habet

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][merged small]

i Ubi Bacchus vel Mithras anguinis crinibus adornatus sit, me ignorare fateor. Fabulam de hydra Lernæa narrat Apollodorus, mi, c. 5.

j Respicit, ut e sequentibus patet, [fabac. iii, 4.

k Augustiiius, de C. D. xviii, c. 52: Cornua in manibus ejus sunt (Habac. iii, 4) : quid est, nisi tro. pæum crucis? Cornu yero imprimis monocerotis de cruce intelligebatur. In Dial. c. Tryphone ed. Jebb. p. 275. Justinus M. nulli alii rei quam signo crucis comparari posse statuit; idemque monocerotis cornu in omnibus cornubus solum esse crucis signum asserit ib. p. 310. Tertull. adv. Marcionem III, Christum illo cornu indicari ait, cum stipes crucis sit unicornis. Alii vero cornu hoc de sedili, îp' ά ἐτοzoùvrzt (ut ait Justin. M. Dial. c. Tryph. p. 276) o* atavpo7μενοι, interpretati sunt : Irenæus enim adv. IIæreses ii, 42 $; Massueli edit. c. 24), de quinque crucis cornibus loquitur, et unum in medio, in quo requiescit qui cruci affigitur. Tertull. adv. Judæos c. MO. Unicórnis autem medio stipite palus. Cf. Henrici Kippingii de Cruce et Cruciariis (Bremæ, 1671), Exércitat. 19, p. 151.

« PoprzedniaDalej »