Jan Śniadecki: Jego stanowisko w dziejach oświaty i filozofii w Polsce

Przednia okładka
Czcionkami drukarni Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1875 - 323
 

Co mówią ludzie - Napisz recenzję

Nie znaleziono żadnych recenzji w standardowych lokalizacjach.

Inne wydania - Wyświetl wszystko

Kluczowe wyrazy i wyrażenia

Popularne fragmenty

Strona 138 - Polskich. wróciwszy głowy niestrożnej , a chciwej nowości młodzi. Należy to do chwały Kołłątaja, że on obronił od tego nieszczęścia nauki krajowe i język. Obstawać za nim, jestto obstawać za miłem dziedzictwem Polaków, i za najdzielniejszą oświecenia pomocą. Pokazało się w doświadczeniu, że język Polski w swym rodowitym kroju nie da się przewyższyć żadnemu inszemu, do wyłożenia najgłębszych myśli i wynalazków.
Strona 214 - Rozum oparty na doświadczeniu , na postrzeżeniach i wrażeniach zmysłowych, wyciągający z nieh siłą reflexyi prawdy ogólne, iz nich znowu wydobywający fenomena, , jest rzetelną i dobroczynną władzą człowieka, daną mu od Przyrodzenia za wodza w myśleniu i postępowaniu. Odjąć temu rozumowi naukę doświadczenia, albo podać ją pod wątpliwość jako empiryzm ; jestto zburzyć wszystkie fundamenta rozsądku. Widzieliśmy tego okropne skutki przez lat dwadzieścia pięć dręczące...
Strona 30 - Nie jest tedy szkolnych instrukcyj końcem nauczyć dziecię obcego zniszczonych narodów języka, oziębłego wierszopistwa, fałszywej retoryki i tym podobnych rzeczy.
Strona 122 - ... jest to uczone barbarzyństwo wynikające z krótkiego i fałszywego rzeczy widzenia. Bieg i doskonałość cywilizacyi idzie za biegiem i za wzrostem dobrze urządzonym oświecenia. Ale że człowiek nic prawie nie odkrył, czegoby na złe nie użył: mają i nauki swoje zarazy, jako skutki i blizny chorób umysłowych, od których młode głowy bronić i zabezpieczać należy. To zachowawszy, cokolwiek jest prawdą, cokolwiek rozwija i doskonali siły człowieka, daje im kierunek prosty i porządny,...
Strona 129 - Wraźcie sobie głęboko w myśl i czucie tę ważną prawdę, że gruntem szczęścia osobistego i najbezpieczniejszą warownią obyczajów i moralności jest czysta Religija; ktokolwiek wam inaczej mówi i radzi w najważniejszym punkcie waszego szczęścia, zwodzi was i oszukuje...
Strona 166 - Zdaje mi się więc, że radzić ludziom na sztukę pisania imaginacją rozpasaną bez wodzy i prawidła prawie na jedno wychodzi, co przepisać rozpuszczone namiętności za prawidło życia moralnego i zrobić świat tak umysłowy, jak towarzyski polem burzy, gwałtów i spustoszenia.
Strona 122 - ... z drugiej strony okropne i rażące skutki dzikości. Przesąd uczonych wynoszących jednę naukę z pogardą drugiej, jest to samolubstwo chcące się przecenić lekceważeniem rzeczy sobie nie znanych ; jest to uczone barbarzyństwo wynikające z krótkiego i fałszywego rzeczy widzenia. Bieg i doskonałość cywilizacyi idzie za biegiem i za wzrostem dobrze urządzonym oświecenia. Ale że człowiek nic prawie nie odkrył, czegoby na złe nie użył: mają i nauki swoje zarazy, jako skutki...
Strona 123 - Wymowa, poezya , historya kunsztów rozszerzają , doskonalą i prostują imaginacyą; okazują mu potęgę i czarujące wdzięki mowy ludzkiej , podnieconej talentem. Zgoła rozmaite te wiadomości wydobywają , kierują i zasilają rozmaite władze umysłu i czucia; wszystkie zaś te pierwiastkowe, ale czyste i porządne każdej nauki obrazy i wrażenia, składają magazyn myśli, prawd i postrzeżeń , potrzebny do trafnego o rzeczach sądzenia. Natura , obdarzywszy tak rozmaitemi siłami człowieka,...
Strona 92 - Skoro Kopernik pokazał prawdziwy porządek świata i bieg planet około słońca, wypadało po wynalazkach Galileusza koniecznie dochodzić własności i praw tego biegu, a przytem oznaczyć drogi, jakie ciała niebieskie opisują, i to był plan robót, Keplerowi skazany. Skoro Kopernik powiedział, że ziemia jest planetą głównym, że ciężkość jest własnością powszechną materyi, rozciągnioną do 'słońca i wszystkich planet; skazał podobieństwo, że tak powiem, rodu i składu między...
Strona 167 - Romantyczność jeszcze odrzuca doświadczenie, burzy imaginacją przeciwko rozumowi i zapala jak wojnę domową między władzami człowieka. Nie słuchajmy tych poduszczeń spiskowych, bo najpiękniejsze twory ludzkiego umysłu są to dzieci pokoju, zgody i harmonii między wszystkimi siłami duszy, które się nawzajem w ich wydaniu łączą i posiłkują.

Informacje bibliograficzne